ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ σχετικά με την προστασία της κτηνοτροφίας και των μεγάλων σαρκοφάγων στην Ευρώπη
21.11.2022 - (2022/2952(RSP))
σύμφωνα με το άρθρο 132 παράγραφος 2 του Κανονισμού
Herbert Dorfmann, Norbert Lins, Daniel Buda, Alexander Bernhuber
εξ ονόματος της Ομάδας PPE
Βλ. επίσης την κοινή πρόταση ψηφίσματος RC-B9-0503/2022
B9‑0504/2022
Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την προστασία της κτηνοτροφίας και των μεγάλων σαρκοφάγων στην Ευρώπη
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,
– έχοντας υπόψη το άρθρο 132 παράγραφος 2 του Κανονισμού του,
Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι υπάρχουν πολλοί σύνθετοι παράγοντες με αρνητικές επιπτώσεις στην τροφική αλυσίδα που καθορίζουν τη μετανάστευση άγριων ζώων (κλιματική αλλαγή, υψηλό καθεστώς προστασίας, αύξηση του πληθυσμού τους) και οδηγούν σε συγκρούσεις στη συνύπαρξη μεταξύ οικόσιτων και άγριων ζώων·
Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα νομοθετικά μέτρα, όπως η οδηγία για τους οικοτόπους[1] και οι διεθνείς προσπάθειες συντονισμού, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης για τη διατήρηση της άγριας ζωής και του φυσικού περιβάλλοντος της Ευρώπης (Σύμβαση της Βέρνης), έχουν συμβάλει στην αποκατάσταση του πληθυσμού μεγάλων σαρκοφάγων ζώων, συμπεριλαμβανομένων των λύκων· λαμβάνοντας υπόψη ότι ο αριθμός των μεγάλων σαρκοφάγων ζώων έχει αυξηθεί σημαντικά στην ηπειρωτική Ευρώπη και συγκεκριμένα μεταξύ 2012 και 2016 ανήλθε σε 8 000-9 000 ευρασιατικούς λύγκες, 15 000-16 000 καφέ αρκούδες και 17 000 λύκους· λαμβάνοντας υπόψη ότι αυτά τα αριθμητικά στοιχεία είναι ήδη παλαιότερα των 5 ετών· λαμβάνοντας υπόψη ότι η Διεθνής Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN) κατέταξε τον λύκο στο επίπεδο χαμηλότερης ανησυχίας στην ΕΕ ήδη από το 2018 λόγω της μεγάλης αύξησης του πληθυσμού του·
Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα μεγάλα σαρκοφάγα ζώα παρουσιάζουν υψηλή κινητικότητα και ότι μεμονωμένοι πληθυσμοί μπορούν να εξαπλωθούν σε μεγάλες γεωγραφικές περιοχές σε διάφορες χώρες, εντός και εκτός της ΕΕ, με αποτέλεσμα ο ίδιος πληθυσμός με ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης να μπορεί να υπόκειται σε μέτρα διαχείρισης σε μία περιοχή, ενώ εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται ως χρήζων αυστηρής προστασίας σε γειτονική περιοχή, παρά το γεγονός ότι έχει την ίδια κατάσταση διατήρησης· ζητεί μια επιστημονικά τεκμηριωμένη προσέγγιση, η οποία θα λαμβάνει υπόψη τον πληθυσμό στο σύνολό του σε όλα τα κράτη μέλη·
Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα οικόσιτα ζώα, ιδίως εκείνα που βρίσκονται σε βοσκότοπους και συστήματα ανοικτής βοσκής, απειλούνται από την ολοένα και μεγαλύτερη παρουσία μεγάλων σαρκοφάγων ζώων, ιδίως σε ορεινές και αραιοκατοικημένες περιοχές, στις οποίες η βόσκηση είναι απαραίτητη για τη διατήρηση αυτών των σημαντικών οικοτόπων αλλά και σε πιο πυκνοκατοικημένες αγροτικές περιοχές, όπου η παρουσία λύκων μπορεί να έχει αρνητικό αντίκτυπο στη βιώσιμη ανάπτυξη και την ποιότητα ζωής, τόσο για την παραδοσιακή γεωργία όσο και για τον τουρισμό· λαμβάνοντας υπόψη ότι σε πυκνοκατοικημένες και αστικοποιημένες περιοχές με λίγα μεγάλα φυσικά καταφύγια, ο κίνδυνος για τα οικόσιτα ζώα είναι μεγαλύτερος·
Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι παραδοσιακοί αλπικοί βοσκότοποι και τα συστήματα βοσκής εγκαταλείπονται όλο και περισσότερο λόγω των περιβαλλοντικών, γεωργικών και κοινωνικοοικονομικών προκλήσεων που συνδέονται με την εγγύτητα σε ένα είδος μεγάλου σαρκοφάγου ζώου, δημιουργώντας μια αναπόφευκτη σύγκρουση στόχων σε ότι αφορά την προστασία της φύσης· λαμβάνοντας υπόψη ότι το 50 % όλων των προβάτων στην ηπειρωτική Ευρώπη ζουν κοντά σε τουλάχιστον ένα μεγάλο σαρκοφάγο είδος·
ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι έχει αποδειχθεί ότι τα μέτρα πρόληψης για την αποφυγή συγκρούσεων στη συνύπαρξη οικόσιτων και άγριων ζώων δεν είναι επαρκώς αποτελεσματικά, ενώ ταυτόχρονα έχουν ως αποτέλεσμα την αύξηση του εργατικού δυναμικού και δυσανάλογο κόστος για τους γεωργούς αλλά και σημαντικές επιπτώσεις στο τοπίο· λαμβάνοντας υπόψη ότι το ύψος των αποζημιώσεων ρυθμίζεται σε εθνικό επίπεδο, διαφέρει μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ και συχνά στον υπολογισμό του δεν λαμβάνεται υπόψη το σύνολο της ζημίας, πέραν της ανεπανόρθωτης απώλειας της γενετικής κληρονομιάς πολλών αυτόχθονων ειδών·
1. τονίζει ότι η ΕΕ πρέπει να επικεντρωθεί στην κατάλληλη διαχείριση της βιοποικιλότητας, ώστε να καταστεί δυνατή η ισόρροπη ανάπτυξη όλων των ειδών και των οικοσυστημάτων· επισημαίνει ότι, ενώ οι πολιτικές για τη βιοποικιλότητα είχαν θετικά αποτελέσματα όσον αφορά την αποκατάσταση των μεγάλων σαρκοφάγων ζώων στην ΕΕ, θα πρέπει να αναγνωριστεί ότι τα αυξανόμενα επίπεδα του πληθυσμού τους οδηγούν σε διάφορα περιβαλλοντικά, γεωργικά και κοινωνικοοικονομικά προβλήματα, και ότι θα πρέπει να ληφθούν περισσότερα μέτρα, με βάση μια πιο περιφερειακή προσέγγιση σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 3 της οδηγίας για τους οικοτόπους, για την αποτελεσματική διευθέτηση των συμβιβασμών που απαιτούνται·
2. τονίζει τη σημασία της βελτίωσης της επιτήρησης της υγείας των άγριων ειδών, η οποία είναι σημαντική στη συγκεκριμένη περίπτωση των λύκων λόγω υβριδισμού με σκύλους· ζητεί μια τυποποιημένη πολιτική για τον εντοπισμό υβριδίων και μια διαφανή προσέγγιση, συμπεριλαμβανομένης της διασυνοριακής ανταλλαγής δειγμάτων DNA λύκων μεταξύ ερευνητικών ιδρυμάτων· καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να λάβουν υπόψη τους τον αντίκτυπο που έχουν οι επιθέσεις μεγάλων σαρκοφάγων ζώων στην καλή διαβίωση των ζώων, συμπεριλαμβανομένων των τραυματισμών, των αποβολών, της μείωσης της γονιμότητας, της απώλειας ζώων ή ολόκληρων κοπαδιών, και των θανάτων σκύλων φυλάκων, καθώς και στην ευημερία των ανθρώπων, συμπεριλαμβανομένης της απώλειας εισοδήματος και του υψηλότερου εργατικού και υλικού κόστους, καθώς και του δυνητικού τραυματισμού ή του κινδύνου για τη ζωή·
3. εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι το σημείο «Πρόταση τροποποίησης: Μεταγραφή του λύκου (Canis lupus) από το προσάρτημα II του προσαρτήματος III της σύμβασης» έχει συμπεριληφθεί στην ημερήσια διάταξη της 42ης συνεδρίασης της μόνιμης επιτροπής της σύμβασης της Βέρνης· τονίζει ότι η κατάσταση διατήρησης του λύκου σε πανευρωπαϊκό επίπεδο δικαιολογεί τον μετριασμό του καθεστώτος προστασίας και, κατά συνέπεια, την έγκριση της προτεινόμενης τροποποίησης·
Μέτρα
4. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να αναγνωρίσουν ότι τα τρέχοντα μέτρα, συμπεριλαμβανομένων των περιφράξεων και των σκύλων-φυλάκων, δεν παράγουν τα απαραίτητα αποτελέσματα για την επαρκή πρόληψη των επιθέσεων και για την αρμονική συνύπαρξη· ζητεί, κατά την εφαρμογή προληπτικών μέτρων και την εξέταση παρεκκλίσεων, να λαμβάνεται υπόψη το είδος του εδάφους και άλλοι σημαντικοί παράγοντες, όπως ο τουρισμός που είναι απαραίτητος στις περιοχές αυτές· καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να αναγνωρίσουν, σε περιπτώσεις επέκτασης των πληθυσμών μεγάλων σαρκοφάγων, τη σημασία της ανάπτυξης και εφαρμογής εποπτικών μέτρων ελέγχου σύμφωνα με την οδηγία για τους οικοτόπους, με βάση επιστημονικά στοιχεία·
Αξιολόγηση της κατάστασης διατήρησης και των σχεδίων διασυνοριακής διαχείρισης
5. καλεί την Επιτροπή να αξιολογεί τακτικά την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη της κατάστασης διατήρησης των ειδών σε επίπεδο βιογεωγραφικών περιοχών και/ή πληθυσμών στην ΕΕ προκειμένου να αξιολογεί την επέκταση των άγριων ζώων με βάση επιστημονικά στοιχεία και την ανταλλαγή ατόμων και γονιδίων μεταξύ υποπληθυσμών, λαμβάνοντας υπόψη την υψηλή διασυνοριακή κινητικότητα των ειδών, και να προβαίνει σε προσαρμογή του καθεστώτος προστασίας μόλις επιτευχθεί η επιθυμητή κατάσταση διατήρησης· καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να διευκολύνουν τη διασυνοριακή συνεργασία και την ανάπτυξη διασυνοριακών σχεδίων διαχείρισης που συμπίπτουν με τις βιογεωγραφικές περιοχές ή/και το επίπεδο των πληθυσμών· καλεί την Επιτροπή να διαθέσει κονδύλια για μελέτες βιοποικιλότητας με στόχο την επικαιροποίηση των χαρτών κατανομής και πυκνότητας των μεγάλων σαρκοφάγων ζώων· θεωρεί ότι, για να γίνουν ακριβείς εκτιμήσεις, οι εν λόγω μελέτες θα πρέπει να διεξάγονται σε όλη την Ευρώπη, δεδομένης της υψηλής κινητικότητας των ειδών αυτών· πιστεύει ότι η κατάσταση διατήρησης των μεγάλων σαρκοφάγων ζώων είναι ικανοποιητική σε αρκετές βιογεωγραφικές περιοχές στις οποίες εξακολουθούν τα ζώα αυτά να χαρακτηρίζονται ως είδη χρήζοντα αυστηρής προστασίας· ζητεί τη στενή παρακολούθηση της πολιτικής της ΕΕ για τα μεγάλα σαρκοφάγα ζώα με σκοπό την επιτυχή επίλυση του ζητήματος της ικανοποιητικής κατάστασης διατήρησης, με βάση ρεαλιστικά δεδομένα που αποκαλύπτουν διαφορετικές συγκεντρώσεις των πληθυσμών μεγάλων σαρκοφάγων ζώων σε διάφορα μέρη της Ευρώπης· καλεί την Επιτροπή να εφαρμόσει, χωρίς καθυστέρηση, μια διαδικασία αξιολόγησης προκειμένου να τροποποιηθεί το καθεστώς προστασίας των πληθυσμών σε συγκεκριμένες περιοχές μόλις επιτευχθεί η επιθυμητή κατάσταση διατήρησης, σύμφωνα με το άρθρο 19 της οδηγίας για τους οικοτόπους·
Εξαιρέσεις
6. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να βοηθήσουν ενεργά τις περιφέρειες που αντιμετωπίζουν αυξανόμενα προβλήματα συνύπαρξης, λαμβάνοντας υπόψη ότι τόσο η άγρια πανίδα όσο και το ζωικό κεφάλαιο υφίστανται σημαντικές ζημίες, προκειμένου να μπορέσουν να αξιοποιήσουν την ευελιξία που ήδη υπάρχει δυνάμει του άρθρου 16 της οδηγίας για τους οικότοπους· ζητεί το άρθρο αυτό να ερμηνεύεται και να εφαρμόζεται κατά τρόπο που να λαμβάνει υπόψη την ποικιλομορφία εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη, τις περιφέρειες και τα ενδιαφερόμενα μέρη, προκειμένου να διασφαλιστεί μια διοικητική προσέγγιση σε επίπεδο μεγαλύτερων γεωγραφικών περιοχών ή/και πληθυσμών στα κράτη μέλη· καλεί την Επιτροπή να αποσαφηνίσει τις υφιστάμενες κατευθυντήριες γραμμές για την αυστηρή προστασία των ειδών, όσον αφορά την ερμηνεία των υποχρεώσεων που απορρέουν από τα άρθρα 12 και 16 της οδηγίας για τους οικοτόπους, δεδομένων της αύξησης των πληθυσμών μεγάλων σαρκοφάγων ζώων και των συγκρούσεων στη συνύπαρξη οικόσιτων και άγριων ζώων·
7. τονίζει ότι η κτηνοτροφία πρέπει να είναι δυνατή χωρίς να απαιτούνται δυσανάλογα δαπανηρά και ενισχυμένα μέτρα προστασίας που επηρεάζουν αρνητικά τη δυνατότητα άσκησης της στις αγροτικές περιοχές· καλεί την Επιτροπή να διενεργήσει αξιολόγηση των επιπτώσεων της αυξανόμενης παρουσίας μεγάλων σαρκοφάγων στην Ευρώπη στη βιοποικιλότητα, στις αγροτικές κοινότητες και στον αγροτικό τουρισμό, συμπεριλαμβανομένης της ανανέωσης των γενεών στη γεωργία·
Ορεινές κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις
8. τονίζει ότι η κλιματική αλλαγή, οι οικονομικές κρίσεις και ο πολλαπλασιασμός των επιθέσεων από μεγάλα σαρκοφάγα ζώα πλήττουν περισσότερο τις κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις στην περιοχή των Άλπεων· επισημαίνει ότι οι κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις σε ορεινές περιοχές είναι μικρές και έχουν υψηλότερο κόστος λειτουργίας, ωστόσο διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση των ορεινών τοπίων και στη διαφύλαξη της βιοποικιλότητας σε αφιλόξενες περιοχές όπου τα μεγάλα άγρια φυτοφάγα έχουν εξαφανιστεί ή δεν έχουν ακόμη επανεισαχθεί, δεδομένου ότι αποτελούν ένα οικονομικά αποδοτικό φυσικό εργαλείο για την πρόληψη και τον μετριασμό των κλιματικών επιπτώσεων, όπως οι ανεξέλεγκτες πυρκαγιές· επισημαίνει ότι περιοχές όπως οι πλούσιοι σε είδη βοσκότοποι Nardus, τα πυριτιούχα εδάφη ορεινών περιοχών και τα αλπικά και υποαλπικά λιβάδια σε ασβεστολιθικά εδάφη αξίζει ιδιαίτερα να διατηρηθούν στο πλαίσιο της οδηγίας για τους οικοτόπους· επισημαίνει ότι βασικός παράγοντας για τη διατήρηση αυτών των περιοχών είναι η εκτατική βόσκηση· σημειώνει ότι η αύξηση του πληθυσμού των λύκων, σε συνδυασμό με την αδυναμία εφαρμογής προστατευτικών μέτρων σε ακραίες τοπογραφικές τοποθεσίες, όπως σε ορεινές και αραιοκατοικημένες περιοχές, οδηγεί στη σταδιακή εγκατάλειψη της βόσκησης· καλεί την Επιτροπή να προστατεύσει και να διατηρήσει παραδοσιακές γεωργικές πρακτικές, όπως η ποιμενική κτηνοτροφία, το μοντέλο της γεωργικής βόσκησης, το μοντέλο της ποιμενικής γεωργίας και τις αναγνωρισμένες από την UNESCO πρακτικές μετακίνησης, καθώς και τον τρόπο ζωής των κτηνοτρόφων, μέσω αποφασιστικής δράσης και συγκεκριμένων λύσεων· αναγνωρίζει ότι ορισμένες από αυτές τις πρακτικές μπορούν να καλυφθούν από τον προτεινόμενο κατάλογο δυνητικών γεωργικών πρακτικών που χρηματοδοτούνται από οικολογικά προγράμματα, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε παρεμβάσεις στους οικοτόπους άγριας ζωής· καλεί την Επιτροπή να δημιουργήσει τις αναγκαίες συνθήκες για την προστασία της βόσκησης, όπου είναι αδύνατον να ληφθούν μέτρα προστασίας των κοπαδιών·
Παρακολούθηση
9. τονίζει ότι η ορθή παρακολούθηση αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επιτυχή διαχείριση των μεγάλων σαρκοφάγων ζώων, αλλά τα κράτη μέλη της ΕΕ χρησιμοποιούν διαφορετικές μεθόδους έρευνας και παρακολούθησης· καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να εναρμονίσουν επιστημονικά αποδεδειγμένες μεθοδολογίες παρακολούθησης σε όλα τα κράτη μέλη και να παρακολουθούν τους πληθυσμούς των μεγάλων σαρκοφάγων ζώων λαμβάνοντας υπόψη τη διασυνοριακή διάσταση με επίκεντρο τις βιογεωγραφικές περιοχές, καθώς και τα χαρακτηριστικά κάθε οικοσυστήματος· ζητεί δε τα αποτελέσματα της παρακολούθησης να διατίθενται στο κοινό έγκαιρα και με διαφανή τρόπο· καλεί επίσης την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν επιστημονικά τα βέλτιστα εφικτά μέτρα για τη μείωση των επιθέσεων και των ζημιών που προκαλούν τα ζώα θηρευτές στα εκτρεφόμενα ζώα και να διενεργήσουν εκτίμηση επιπτώσεων σχετικά με την εφαρμογή ενεργών μεθόδων διαχείρισης·
Χρηματοδότηση
10. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη, στο πλαίσιο της στρατηγικής για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030 και της οδηγίας για τους οικοτόπους, να εντοπίσουν κατάλληλες και μακροπρόθεσμες ευκαιρίες χρηματοδότησης, τόσο εντός όσο και εκτός της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής, για κατάλληλα προληπτικά μέτρα και επαρκή αποζημίωση για τους γεωργούς, προκειμένου να διασφαλιστεί η συνύπαρξη μεγάλων σαρκοφάγων ζώων και βιώσιμων πρακτικών κτηνοτροφίας, χωρίς να περιορίζονται οι πρωταρχικοί στόχοι της κοινής γεωργικής πολιτικής της ΕΕ· καλεί την Επιτροπή να αναγνωρίσει ότι ο αυξανόμενος αριθμός επιθέσεων από μεγάλα σαρκοφάγα ζώα σημαίνει ότι αυξάνονται και οι πόροι που απαιτούνται για την προστασία των οικόσιτων ζώων και την καταβολή των αποζημιώσεων, με τον κίνδυνο να δαπανηθούν κονδύλια από τα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης που παραδοσιακά προβλέπονται για την επίτευξη σημαντικών στόχων στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής· θεωρεί ότι το ύψος της αποζημίωσης που καταβάλλεται στους κτηνοτρόφους μετά από επίθεση διαφέρει από το ένα κράτος μέλος στο άλλο· θεωρεί ότι οι εν λόγω αποζημιώσεις θα πρέπει να συγκαταλέγονται στο σύνολο των μέτρων απαλλαγής όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις· ζητεί από την Επιτροπή να εξετάσει την κατάργηση των οικείων γεωργικών κατευθυντήριων γραμμών που θεωρούν την αποζημίωση σε περίπτωση βλάβης από μεγάλους θηρευτές κρατική ενίσχυση, όταν οι ζημίες που υφίστανται οι παραγωγοί δεν συνδέονται με τη γεωργική τους δραστηριότητα.
°
° °
11. αναθέτει στην Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στην Επιτροπή.
- [1] Οδηγία 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Μαΐου 1992, για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας, ΕΕ L 206 της 22.7.1992, σ. 7.