ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ σχετικά με την περαιτέρω καταστολή κατά του λαού της Λευκορωσίας, και ιδίως τις υποθέσεις των Andrzej Poczobut και Ales Bialiatski
8.3.2023 - (2023/2573(RSP))
σύμφωνα με το άρθρο 132 παράγραφος 2 του Κανονισμού
Manu Pineda
εξ ονόματος της Ομάδας The Left
B9‑0163/2023
Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την περαιτέρω καταστολή κατά του λαού της Λευκορωσίας, και ιδίως τις υποθέσεις των Andrzej Poczobut και Ales Bialiatski
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,
– έχοντας υπόψη τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών,
– έχοντας υπόψη το Σύνταγμα της Δημοκρατίας της Λευκορωσίας,
– έχοντας υπόψη τις δηλώσεις στις οποίες προέβη ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ στις 10 και 14 Αυγούστου 2020 και στις 24 Μαΐου 2021,
– έχοντας υπόψη την έκθεση της Ειδικής Εισηγήτριας του ΟΗΕ για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Λευκορωσία (A/77/195), η οποία δημοσιεύτηκε στις 20 Ιουλίου 2022,
– έχοντας υπόψη τη δήλωση του Γενικού Διευθυντή της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας, της 21ης Απριλίου 2022, σχετικά με την απελευθέρωση των ηγετών συνδικαλιστικών οργανώσεων της Λευκορωσίας,
– έχοντας υπόψη το Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα,
– έχοντας υπόψη το άρθρο 132 παράγραφος 2 του Κανονισμού του,
Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι η κατάσταση στη Λευκορωσία εξακολουθεί να επιδεινώνεται μετά τις προεδρικές εκλογές της 9ης Αυγούστου 2020· λαμβάνοντας υπόψη ότι τα όργανα του ΟΗΕ έχουν καταγγείλει την καταστολή διαδηλωτών και προσωπικοτήτων της αντιπολίτευσης και έχουν ζητήσει τη διασφάλιση του κράτους δικαίου στο δικαστικό σύστημα· λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ειδική Εισηγήτρια του ΟΗΕ για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Λευκορωσία δήλωσε ότι ο μόνος τρόπος εξόδου από αυτήν την κατάσταση είναι ο πολιτικός διάλογος χωρίς αποκλεισμούς και η λογοδοσία·
Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα έχει καταδικάσει περιπτώσεις αυθαίρετης κράτησης και σύλληψης, βασανιστηρίων και σκληρής, απάνθρωπης ή ταπεινωτικής μεταχείρισης, καθώς και άδικων και κλειστών δικών ατόμων που θεωρούνται από τις αρχές ως επικριτικά κατά της κυβέρνησης·
Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι άτομα και οργανώσεις που εξέφρασαν δημόσια την αντίθεσή τους στον πόλεμο στην Ουκρανία και στη συνεργασία της Λευκορωσίας στον πόλεμο αυτό στη συνέχεια συνελήφθησαν, συμπεριλαμβανομένης της ηγεσίας του Κογκρέσου Δημοκρατικών Συνδικαλιστικών Οργανώσεων της Λευκορωσίας·
Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, στις 6 Μαρτίου 2023, η ηγέτιδα της αντιπολίτευσης Sviatlana Tsikhanouskaya καταδικάστηκε ερήμην σε 15 έτη φυλάκισης· λαμβάνοντας υπόψη ότι το δικαστήριο επέβαλε επίσης 18ετή ποινή στον πρώην Υπουργό Πολιτισμού της Λευκορωσίας Pavel Latushka·
Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι αρχές της Λευκορωσίας έχουν τροποποιήσει τη νομοθεσία ώστε να διευρύνουν το πεδίο εφαρμογής βάσει του οποίου οργανώσεις χαρακτηρίζονται ως «εξτρεμιστικές»· λαμβάνοντας υπόψη ότι αυτό χρησιμοποιήθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο της Λευκορωσίας για την εκκαθάριση του Κογκρέσου Δημοκρατικών Συνδικαλιστικών Οργανώσεων της Λευκορωσίας και των συνδεδεμένων με αυτό οργανώσεων· λαμβάνοντας υπόψη ότι 31 από τους ηγέτες και τους ακτιβιστές του επί του παρόντος τελούν υπό δίωξη· λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ειδική Εισηγήτρια του ΟΗΕ για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Λευκορωσία κατήγγειλε το γεγονός ότι αυτές οι πρακτικές έχουν εφαρμοστεί και σε άλλες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών·
ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ο δημοσιογράφος Andrzej Poczobut συνελήφθη στις 25 Μαρτίου 2021 και καταδικάστηκε σε οκταετή φυλάκιση με την κατηγορία της ενθάρρυνσης ενεργειών που αποσκοπούσαν στην υπονόμευση της εθνικής ασφάλειας και την υποκίνηση εθνοτικής εχθρότητας· λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με πληροφορίες, υπάρχουν 33 ακόμα φυλακισμένοι εκπρόσωποι των μέσων ενημέρωσης αυτή τη στιγμή στη Λευκορωσία·
Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, στις 3 Μαρτίου 2023, ο ιδρυτής του Κέντρου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Viasna και νικητής του Βραβείου Νόμπελ Ειρήνης 2022 Ales Bialiatski καταδικάστηκε σε 10ετή φυλάκιση με την κατηγορία της φοροδιαφυγής και της χρηματοδότησης ενεργειών και ομάδων που παραβιάζουν τη δημόσια τάξη·
Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με εκτιμήσεις, αυτή τη στιγμή 30 000 Ρώσοι στρατιώτες βρίσκονται στη Λευκορωσία με τον ρωσικό στρατό να έχει εμπλακεί σε παράνομη εισβολή στην Ουκρανία· λαμβάνοντας υπόψη ότι πάνω από 19 000 στρατιώτες του ΝΑΤΟ, συμπεριλαμβανομένων των στρατιωτικών δυνάμεων των ΗΠΑ, βρίσκονται σε γειτονικές χώρες της Λευκορωσίας (Πολωνία, Λετονία και Λιθουανία)·
Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, από τον Οκτώβριο του 2020, η ΕΕ έχει επιβάλει πέντε δέσμες κυρώσεων στη Λευκορωσία, οι οποίες καλύπτουν 195 άτομα και 34 λευκορωσικές οντότητες, συμπεριλαμβανομένων δημόσιων εταιρειών, καθώς και περιορισμούς στο εμπόριο, απαγόρευση των συναλλαγών με την Κεντρική Τράπεζα της Λευκορωσίας και απαγόρευση του SWIFT για πέντε λευκορωσικές τράπεζες· λαμβάνοντας υπόψη ότι η ΕΕ απαγόρευσε στους αερομεταφορείς της Λευκορωσίας να χρησιμοποιούν τα αεροδρόμια και τον εναέριο χώρο της ΕΕ ύστερα από τη σύλληψη των δημοσιογράφων της αντιπολίτευσης Raman Pratasevich και Sofia Sapega μετά την αναγκαστική προσγείωση στο Μινσκ του αεροσκάφους στο οποίο επέβαιναν·
Ι. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι αιτούντες άσυλο από τρίτες χώρες που επιχειρούν να φθάσουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω της Λευκορωσίας στερούνται συστηματικά τα θεμελιώδη δικαιώματά τους και συχνά αναγκάζονται να επιστρέψουν στη Λευκορωσία κατά παράβαση της αρχής της μη επαναπροώθησης, καθώς και ότι κρατούνται αυθαίρετα τόσο στην Πολωνία όσο και στη Λετονία· λαμβάνοντας υπόψη ότι τουλάχιστον τέσσερα άτομα έχουν χάσει τη ζωή τους στα σύνορα μεταξύ Πολωνίας και Λευκορωσίας τον τελευταίο μήνα, μεταξύ των οποίων και μια γυναίκα που έμεινε αβοήθητη παρόλο που ειδοποιήθηκαν οι πολωνικές αρχές·
1. εκφράζει την ισχυρή αλληλεγγύη του προς τον λαό της Λευκορωσίας, καθώς και την ανησυχία του για την τρέχουσα κατάσταση στη χώρα αυτή· τονίζει την ανάγκη για μια ειρηνική και δημοκρατική λύση με πλήρη σεβασμό της κυριαρχίας και του λαού της Λευκορωσίας·
2. καταδικάζει την ποινικοποίηση της κοινωνίας των πολιτών της Λευκορωσίας και τη δίωξη ακτιβιστών και δημοσιογράφων και ζητεί την απελευθέρωση όλων όσων συνελήφθησαν ή καταδικάστηκαν στο πλαίσιο αυτό, συμπεριλαμβανομένων των Andrzej Poczobut, Ales Bialiatski, Raman Pratasevic και Sofia Sapega· ζητεί την αντιστροφή των νόμων που αποσκοπούν στην παρεμπόδιση των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και την ευθυγράμμιση της Λευκορωσίας με τα διεθνή πρότυπα όσον αφορά το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη·
3. τονίζει ότι πρέπει να διασφαλίζεται η πρόσβαση όλων των θυμάτων παραβιάσεων και καταπατήσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη δικαιοσύνη και το δικαίωμά τους σε αποτελεσματική προσφυγή·
4. εκφράζει τη λύπη του για τις πρόσφατες τροποποιήσεις του Ποινικού Κώδικα, οι οποίες διευρύνουν τον κατάλογο των εγκλημάτων που τιμωρούνται με θανατική ποινή· ζητεί επειγόντως την κατάργηση της θανατικής ποινής στη Λευκορωσία και σε ολόκληρο τον κόσμο·
5. ζητεί από την ΕΕ και τα κράτη μέλη της να στηρίξουν τις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ και άλλων διεθνών παραγόντων για τη διεξαγωγή ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων· επισημαίνει το γεγονός ότι η συγκέντρωση στρατιωτικών δυνάμεων στα ανατολικά σύνορα της ΕΕ μπορεί να συμβάλει στην περαιτέρω αντιπαράθεση με δυνητικά καταστροφικές συνέπειες για τη Λευκορωσία και την Ευρώπη στο σύνολό της· εκφράζει την ανησυχία του για τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ στα ανατολικά·
6. επισημαίνει τον κίνδυνο πυρηνικής σύγκρουσης στην περιοχή και καλεί όλα τα μέρη να απόσχουν από κάθε ενέργεια προς αυτή την κατεύθυνση· εκφράζει τη λύπη του για την απόφαση της Λευκορωσίας να αποποιηθεί το μη πυρηνικό καθεστώς της και ζητεί να τεθούν αποτελεσματικά μέτρα για την περιφερειακή αποπυρηνικοποίηση στο επίκεντρο των μελλοντικών συμφωνιών ασφάλειας· καταδικάζει την τοποθέτηση πυρηνικών όπλων από πυρηνικές δυνάμεις σε τρίτες χώρες·
7. εκφράζει την αλληλεγγύη του προς όσους διαμαρτύρονται στη Λευκορωσία για την εισβολή στην Ουκρανία· ζητεί επιμόνως από τα κράτη μέλη της ΕΕ να προστατεύσουν και να χορηγήσουν άσυλο σε Λευκορώσους και Ρώσους που διώκονται επειδή μιλούν ή διαμαρτύρονται κατά του πολέμου, καθώς και σε Λευκορώσους και Ρώσους λιποτάκτες και αντιρρησίες συνείδησης· επιμένει ότι η προστασία και το άσυλο πρέπει επίσης να επεκταθεί και σε Ουκρανούς λιποτάκτες και αντιρρησίες συνείδησης·
8. εκφράζει την αλληλεγγύη του προς το λευκορωσικό αριστερό κόμμα «A Just World» και τις προσπάθειές του να επιφέρει οικονομικές και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις στη Λευκορωσία, καθώς και την αντίθεσή του στην εργαλειοποίηση του κυρίαρχου κράτους της Λευκορωσίας στον πόλεμο στην Ουκρανία·
9. εκφράζει την ανησυχία του για τον αρνητικό αντίκτυπο των οικονομικών κυρώσεων της ΕΕ σε όλο τον λαό της Λευκορωσίας·
10. εκφράζει τη βαθιά του ανησυχία για την ανθρωπιστική κατάσταση των ατόμων από τρίτες χώρες που ζητούν διεθνή προστασία στα σύνορα μεταξύ Λευκορωσίας και ΕΕ· καλεί όλους τους παράγοντες, και ιδίως τις πολωνικές και τις λετονικές αρχές, να σεβαστούν πλήρως το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένης της αρχής της μη επαναπροώθησης, καθώς και τη σχετική νομοθεσία της ΕΕ για το άσυλο και τον κώδικα συνόρων του Σένγκεν·
11. αναθέτει στην Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, την Επιτροπή, τον Αντιπρόεδρο της Επιτροπής/Ύπατο Εκπρόσωπο της Ένωσης για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας, τα κοινοβούλια και τις κυβερνήσεις των κρατών μελών καθώς και την κυβέρνηση της Λευκορωσίας.