PROJEKT REZOLUCJI w sprawie dalszych represji wobec obywateli białoruskich, zwłaszcza sytuacji Andrzeja Poczobuta i Alesia Bialackiego
8.3.2023 - (2023/2573(RSP))
zgodnie z art. 132 ust. 2 Regulaminu
Manu Pineda
w imieniu grupy The Left
B9‑0163/2023
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie dalszych represji wobec obywateli białoruskich, zwłaszcza sytuacji Andrzeja Poczobuta i Alesia Bialackiego
Parlament Europejski,
– uwzględniając Kartę Narodów Zjednoczonych,
– uwzględniając konstytucję Republiki Białorusi,
– uwzględniając oświadczenia sekretarza generalnego ONZ z 10 i 14 sierpnia 2020 r. oraz 24 maja 2021 r.,
– uwzględniając sprawozdanie specjalnej sprawozdawczyni ONZ ds. sytuacji w zakresie praw człowieka na Białorusi (A/77/195) z 20 lipca 2022 r.,
– uwzględniając oświadczenie dyrektora generalnego Międzynarodowej Organizacji Pracy z 21 kwietnia 2022 r. w sprawie uwolnienia białoruskich przywódców związków zawodowych,
– uwzględniając Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych,
– uwzględniając art. 132 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że od czasu wyborów prezydenckich z dnia 9 sierpnia 2020 r. sytuacja na Białorusi stale się pogarsza; mając na uwadze, że instytucje ONZ doniosły o represjach wobec demonstrantów i przedstawicieli opozycji oraz wezwały do zagwarantowania praworządności w systemie sądownictwa; mając na uwadze, że specjalna sprawozdawczyni ONZ ds. sytuacji w zakresie praw człowieka na Białorusi stwierdziła, iż w tej sytuacji jedynym wyjściem są pluralistyczny dialog polityczny i rozliczalność;
B. mając na uwadze, że Biuro Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka potępiło przypadki arbitralnych zatrzymań i aresztowań, tortur oraz okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania, a także niesprawiedliwe i niejawne procesy osób postrzeganych przez władze jako krytyczne wobec rządu;
C. mając na uwadze, że aresztowano osoby i zamknięto organizacje publicznie wyrażające sprzeciw wobec wojny w Ukrainie i współudziału Białorusi w tej wojnie, w tym przywódców Białoruskiego Kongresu Demokratycznych Związków Zawodowych;
D. mając na uwadze, że 6 marca 2023 r. skazano zaocznie przywódczynię opozycji Swiatłanę Cichanouską na 15 lat pozbawienia wolności; mając na uwadze, że sąd wydał również 18-letni wyrok skazujący wobec byłego białoruskiego ministra kultury Pawła Łatuszki;
E. mając na uwadze, że władze białoruskie zmieniły przepisy, aby rozszerzyć zakres uznawania organizacji za „ekstremistyczne”; mając na uwadze, że białoruski Sąd Najwyższy wykorzystał to rozwiązanie, by zlikwidować Białoruski Kongres Demokratycznych Związków Zawodowych i powiązane z nim organizacje; mając na uwadze, że 31 przywódców i działaczy Kongresu jest obecnie ściganych; mając na uwadze, że specjalna sprawozdawczyni ONZ ds. sytuacji w zakresie praw człowieka na Białorusi potępiła stosowanie tych praktyk w stosunku do innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego;
F. mając na uwadze, że dziennikarz Andrzej Poczobut, którego aresztowanego 25 marca 2021 r., został skazany na osiem lat pozbawienia wolności pod zarzutem zachęcania do działań mających na celu naruszenie bezpieczeństwa narodowego i podżeganie do wrogości etnicznej; mając na uwadze, że według doniesień 33 innych przedstawicieli i przedstawicielek mediów przebywa obecnie w białoruskich więzieniach;
G. mając na uwadze, że założyciela Centrum Obrony Praw Człowieka „Wiosna” i laureata Pokojowej Nagrody Nobla w 2022 r. Alesia Bialackiego skazano 3 marca 2023 r. na 10 lat więzienia pod zarzutem uchylania się od opodatkowania oraz finansowania działań i grup naruszających porządek publiczny;
H. mając na uwadze, że według szacunków na Białorusi stacjonuje obecnie 30 000 żołnierzy rosyjskich, podczas gdy armia rosyjska dokonuje nielegalnej inwazji na Ukrainę ; mając na uwadze, że ponad 19 000 żołnierzy NATO, w tym wojsko amerykańskie, stacjonuje w krajach sąsiadujących z Białorusią (Polska, Łotwa i Litwa);
I. mając na uwadze, że od października 2020 r. UE objęła Białoruś pięcioma pakietami sankcji dotyczących 195 osób i 34 podmiotów białoruskich, w tym przedsiębiorstw publicznych, a także wprowadziła ograniczenia w handlu, zakaz transakcji z Bankiem Centralnym Białorusi i zakaz SWIFT wobec pięciu białoruskich banków; mając na uwadze, że UE zakazała białoruskim przewoźnikom korzystania z portów lotniczych lub przestrzeni powietrznej UE po aresztowaniu opozycyjnych dziennikarzy Ramana Pratasiewicza i Sofii Sapiegi po tym, jak samolot, którym podróżowali, musiał przymusowo wylądować w Mińsku;
J. mając na uwadze, że ubiegającym się o azyl osobom z państw trzecich próbującym dotrzeć do Unii Europejskiej przez Białoruś systematycznie odmawia się praw podstawowych i często odsyła je na Białoruś z naruszeniem zasady non-refoulement, a także arbitralnie przetrzymuje zarówno w Polsce, jak i w Łotwie; mając na uwadze, że w ostatnim miesiącu na granicy między Polską a Białorusią zmarły co najmniej cztery osoby, w tym kobieta, którą pozostawiono bez pomocy pomimo ostrzeżeń skierowanych do władz polskich;
1. wyraża szczerą solidarność z narodem białoruskim, a także zaniepokojenie obecną sytuacją w tym kraju; podkreśla potrzebę pokojowego i demokratycznego rozwiązania problemów przy pełnym poszanowaniu suwerenności Białorusi i narodu białoruskiego;
2. potępia kryminalizację białoruskiego społeczeństwa obywatelskiego oraz ściganie działaczy i dziennikarzy, a ponadto wzywa do uwolnienia wszystkich osób aresztowanych lub skazanych w tym kontekście, w tym Andrzeja Poczobuta, Alesia Bialackiego, Ramana Pratasiewicza i Sofii Sapiegi; apeluje o uchylenie przepisów mających na celu utrudnienie działalności organizacjom społeczeństwa obywatelskiego i o dostosowanie się Białorusi do międzynarodowych norm prawa do rzetelnego procesu sądowego;
3. podkreśla, że wszystkim ofiarom naruszeń praw człowieka należy zapewnić dostęp do wymiaru sprawiedliwości i prawo do skutecznego środka prawnego;
4. ubolewa z powodu niedawnych zmian w kodeksie karnym i rozszerzenia wykazu przestępstw zagrożonych karą śmierci; stanowczo wzywa do zniesienia kary śmierci na Białorusi i na całym świecie;
5. wzywa UE i jej państwa członkowskie, by wspierały działania sekretarza generalnego ONZ i innych podmiotów międzynarodowych na rzecz negocjacji pokojowych; podkreśla, że koncentracja sił zbrojnych na wschodnich granicach UE może przyczynić się do dalszej konfrontacji o potencjalnie katastrofalnych skutkach dla Białorusi i całej Europy; wyraża zaniepokojenie rozszerzeniem NATO na wschód;
6. podkreśla ryzyko konfliktu jądrowego w regionie i wzywa wszystkie strony, by powstrzymały się od podejmowania jakichkolwiek kroków w tym kierunku; ubolewa nad decyzją Białorusi o rezygnacji ze statusu kraju nieposiadającego broni jądrowej i wzywa, by centralnym elementem przyszłych porozumień w sprawie bezpieczeństwa były skuteczne środki na rzecz regionalnej denuklearyzacji; potępia, że mocarstwa jądrowe rozmieszczają broń jądrową w państwach trzecich;
7. wyraża solidarność z osobami, które protestują na Białorusi przeciwko inwazji na Ukrainę; stanowczo domaga się, aby państwa członkowskie UE zapewniały ochronę i udzielały azylu Białorusinom i Białorusinkom oraz Rosjanom i Rosjankom prześladowanym za wypowiadanie się lub protestowanie przeciwko wojnie, a także białoruskim i rosyjskim dezerterom i osobom odmawiającym służby wojskowej ze względu na przekonania; domaga się, aby rozszerzyć ochronę i azyl również na ukraińskich dezerterów i osoby odmawiające służby wojskowej ze względu na przekonania;
8. wyraża solidarność z Białoruską Partią Lewicy „Sprawiedliwy świat” oraz popiera jej działania na rzecz reform gospodarczych i społecznych na Białorusi, a także sprzeciw wobec instrumentalizacji suwerennego państwa białoruskiego w wojnie w Ukrainie;
9. wyraża zaniepokojenie negatywnym wpływem sankcji gospodarczych UE na wszystkich obywateli i obywatelki Białorusi;
10. wyraża głębokie zaniepokojenie sytuacją humanitarną osób z państw trzecich ubiegających się o ochronę międzynarodową na granicach między Białorusią a UE; wzywa wszystkie strony, a w szczególności władze polskie i łotewskie, by w pełni przestrzegały prawa międzynarodowego, w tym zasady non-refoulement, a także odpowiednich przepisów UE dotyczących azylu i kodeksu granicznego Schengen;
11. zobowiązuje swoją przewodniczącą do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, wiceprzewodniczącemu Komisji / wysokiemu przedstawicielowi Unii ds. zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, parlamentom i rządom państw członkowskich oraz rządowi Białorusi.