ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ σχετικά με την έκθεση του 2022 για το κράτος δικαίου: η κατάσταση του κράτους δικαίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση
22.3.2023 - (2022/2898(RSP))
σύμφωνα με το άρθρο 132 παράγραφος 2 του Κανονισμού
Patryk Jaki
εξ ονόματος της Ομάδας ECR
B9‑0191/2023
Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την έκθεση του 2022 για το κράτος δικαίου: η κατάσταση του κράτους δικαίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,
– έχοντας υπόψη τα άρθρα 2, 5 και 7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ),
– έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της Νομικής Υπηρεσίας του Συμβουλίου, της 27ης Μαΐου 2014, με τίτλο «Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση του κράτους δικαίου: συμβατότητα με τις Συνθήκες»,
– έχοντας υπόψη το άρθρο 132 παράγραφος 2 του Κανονισμού του,
Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ένωση βασίζεται στις αξίες που ορίζονται στο άρθρο 2 της ΣΕΕ· λαμβάνοντας υπόψη ότι το άρθρο 2 της ΣΕΕ δεν απονέμει ουσιαστική αρμοδιότητα στην Ένωση αλλά απλώς απαριθμεί ορισμένες αξίες, οι οποίες θα πρέπει να γίνονται σεβαστές τόσο από τα θεσμικά όργανα της Ένωσης όσο και από τα κράτη μέλη της όταν ενεργούν εντός των ορίων των αρμοδιοτήτων που τους ανατίθενται από τις Συνθήκες και χωρίς να θίγονται τα όρια αυτά· λαμβάνοντας υπόψη ότι το άρθρο 2 της ΣΕΕ δεν εφαρμόζεται μόνο, ούτε καν πρωτίστως, στα κράτη μέλη, αλλά κυρίως στην Ευρωπαϊκή Ένωση· λαμβάνοντας υπόψη ότι το κράτος δικαίου θα πρέπει να καλύπτει κυρίως τα θεσμικά όργανα της ΕΕ·
Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα όρια των αρμοδιοτήτων της Ένωσης διέπονται από την αρχή της δοτής αρμοδιότητας, σύμφωνα με την οποία οι αρμοδιότητες που δεν ανατίθενται στην Ένωση δυνάμει των Συνθηκών ανήκουν στα κράτη μέλη·
Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι μόνο το άρθρο 7 της ΣΕΕ προβλέπει την αρμοδιότητα της Ένωσης να επιβλέπει την εφαρμογή του κράτους δικαίου, ως αξίας της Ένωσης· λαμβάνοντας υπόψη ότι το άρθρο 7 της ΣΕΕ δεν θεσπίζει κανένα μέσο για την περαιτέρω εξέλιξη ή τροποποίηση της διαδικασίας που περιγράφεται σε αυτό·
Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι καθώς δεν υπάρχει ένας συμφωνημένος ορισμός του κράτους δικαίου ούτε ένα ενιαίο σύστημα για την αξιολόγηση της συμμόρφωσης με το κράτος δικαίου σε επίπεδο ΕΕ, το οποίο να εφαρμόζεται εξίσου σε όλα τα κράτη μέλη, η έννοια του κράτους δικαίου ερμηνεύεται διαφορετικά μεταξύ των κρατών μελών·
Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι η έκθεση του 2022 για το κράτος δικαίου περιέχει συστάσεις για κάθε κράτος μέλος, παρόλο που η Επιτροπή δεν διαθέτει σχετική αρμοδιότητα· λαμβάνοντας υπόψη ότι συστάσεις σχετικά με το κράτος δικαίου είναι δυνατό να απευθύνονται στα κράτη μέλη μόνο στο πλαίσιο της διαδικασίας που ορίζεται στο άρθρο 7 παράγραφος 1 της ΣΕΕ·
1. σημειώνει την τρίτη ετήσια έκθεση της Επιτροπής για το κράτος δικαίου· θεωρεί ότι η Επιτροπή δεν διαθέτει αρμοδιότητες που να της επιτρέπουν να εκπονήσει μια τέτοια έκθεση·
2. σημειώνει το γεγονός ότι τα συστήματα απονομής δικαιοσύνης, το πλαίσιο για την καταπολέμηση της διαφθοράς, η πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης και ορισμένα θεσμικά ζητήματα που σχετίζονται με το σύστημα ελέγχων και ισορροπιών αποτελούν όλα μέρος της ετήσιας επισκόπησης της Επιτροπής όσον αφορά την κατάσταση του κράτους δικαίου στα κράτη μέλη· σημειώνει ότι η Επιτροπή δεν διαθέτει αρμοδιότητες που να της επιτρέπουν να προσδιορίσει εάν η κατάσταση σε κάθε κράτος μέλος συνιστά θετική ή αρνητική τάση που θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως παράδειγμα προς μίμηση για τα υπόλοιπα κράτη μέλη·
3. σημειώνει ότι δεν υπάρχουν βελτιώσεις σε σύγκριση με προηγούμενες ετήσιες εκθέσεις· σημειώνει ότι η Επιτροπή εξακολουθεί να δυσκολεύεται να ορίσει τι είναι το κράτος δικαίου, καθώς η έκθεσή της για το κράτος δικαίου περιγράφει πολλές διαφορετικές αξίες που απαριθμούνται στο άρθρο 2 της ΣΕΕ·
4. σημειώνει ότι η Επιτροπή παρακολουθεί την ανεξαρτησία, την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα των συστημάτων απονομής δικαιοσύνης στα κράτη μέλη· θεωρεί ότι η οργάνωση και η λειτουργία των κρατικών θεσμών, και ιδίως της δικαιοσύνης, είναι ένας από τους τομείς στους οποίους τα κράτη μέλη δεν έχουν μεταβιβάσει αρμοδιότητες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σημειώνει, ωστόσο, ότι η Επιτροπή τις αξιολογεί πάρα ταύτα· αποδοκιμάζει την επέκταση των αρμοδιοτήτων του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ), η οποία υπονομεύει την εμπιστοσύνη στην Ευρωπαϊκή Ένωση καθώς και τις αρχές της αναλογικότητας και της καλόπιστης συνεργασίας που απορρέουν άμεσα από τις Συνθήκες· καταδικάζει την καθ’ υπέρβαση εξουσίας έκδοση αποφάσεων από το ΔΕΕ·
5. σημειώνει με ανησυχία ότι, εκτός από την αναφορά (αντικειμενικών) στοιχείων, η έκθεση περιέχει (υποκειμενικά) αξιολογικά στοιχεία, χωρίς να υπάρχει σαφής οριοθέτηση μεταξύ τους· επικρίνει το γεγονός ότι, κατά την αξιολόγηση παρόμοιων νομικών ρυθμίσεων που είναι σε ισχύ σε διάφορα κράτη μέλη, η Επιτροπή αξιολογεί συχνά τις λύσεις που έχουν υιοθετηθεί σε ορισμένα κράτη μέλη με διαφορετικό τρόπο από πανομοιότυπες λύσεις που εφαρμόζονται ήδη σε άλλα κράτη μέλη· καταδικάζει την Επιτροπή για την άνιση μεταχείριση των κρατών μελών που περιγράφεται στις εκθέσεις της·
6. ζητεί μια έκθεση για το κράτος δικαίου εντός των θεσμικών οργάνων της Ένωσης, μεταξύ άλλων σχετικά με την καταχρηστική άσκηση των αρμοδιοτήτων της ΕΕ, την άσκηση πίεσης από ομάδες συμφερόντων, την ευνοϊκή μεταχείριση επιλεγμένων χωρών ή εταιρειών και απαράδεκτες ιδεολογικές προκαταλήψεις· καταγγέλλει το γεγονός ότι το ΔΕΕ υπερβαίνει όλο και περισσότερο τις αρμοδιότητές του βάσει των Συνθηκών και εκδίδει αποφάσεις καθ’ υπέρβαση εξουσίας· στηρίζει την αυξανόμενη αντίσταση ορισμένων κρατών μελών να συμμορφωθούν με τις αποφάσεις του ΔΕΕ για λόγους εθνικής κυριαρχίας ή αντισυνταγματικότητας· πιστεύει ότι οι εξελίξεις αυτές όσον αφορά το ΔΕΕ συνιστούν συστημική απειλή για την ύπαρξη της Ένωσης· θεωρεί, ως εκ τούτου, ότι οι προσεχείς ετήσιες εκθέσεις θα πρέπει, στο πλαίσιο της αξιολόγησης, να θεωρούν τις προκλήσεις που ανακύπτουν από το ΔΕΕ για τη νομική αρχιτεκτονική και τις αρχές της Ένωσης ως σοβαρές παραβιάσεις·
7. τονίζει ότι η συμμετοχή των κρατών μελών στον ετήσιο διάλογο της Επιτροπής για το κράτος δικαίου δεν είναι υποχρεωτική· εκφράζει την κατανόησή του προς τα κράτη μέλη που αποφάσισαν να αναστείλουν τη συνεργασία με την Επιτροπή, ιδίως λόγω των μεθοδολογικών σφαλμάτων της κατά την κατάρτιση των εκθέσεων και λόγω της άνισης μεταχείρισης των κρατών μελών·
8. καλεί την Επιτροπή να σταματήσει να ενεργεί με το πρόσχημα της προστασίας του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων για την άσκηση πολιτικών πιέσεων εις βάρος ορισμένων κρατών μελών προκειμένου να αλλάξουν δημοκρατικά εγκεκριμένα μέτρα που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των κρατών μελών·
9. τονίζει ότι η μοναδική περίπτωση στην οποία η Ένωση έχει τη δυνατότητα να παρέμβει σε θέματα που αφορούν τον σεβασμό των αξιών της αυτών καθαυτών από τα κράτη μέλη είναι βάσει του άρθρου 7 της ΣΕΕ· επισημαίνει ότι η ρύθμιση του άρθρου 7 της ΣΕΕ είναι πλήρης και εξαντλητική· αναγνωρίζει τον ηγετικό ρόλο του Συμβουλίου στο πλαίσιο των εν εξελίξει διαδικασιών βάσει του άρθρου 7 της ΣΕΕ·
10. επισημαίνει ότι, μέχρι σήμερα, κανένα κράτος μέλος δεν έχει διαπιστωθεί ότι έχει παραβιάσει τις αξίες του άρθρου 2 της ΣΕΕ, ούτε ότι διατρέχει σοβαρό κίνδυνο παραβίασής τους· εκφράζει τη δυσαρέσκειά του για το γεγονός ότι το Συμβούλιο αποφεύγει την διεξαγωγή της ψηφοφορίας που προβλέπεται από τη διαδικασία του άρθρου 7 παράγραφος 1 της ΣΕΕ· υπογραμμίζει ότι η διαδικασία αυτή δεν θα πρέπει να παρατείνεται αδικαιολόγητα· παροτρύνει το Συμβούλιο να προγραμματίσει ψηφοφορία και να ολοκληρώσει με τον τρόπο αυτόν τη διαδικασία·
11. αναθέτει στην Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, στην Επιτροπή, στις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των κρατών μελών, στο Συμβούλιο της Ευρώπης και στον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.