Volledig verslag van de vergaderingen

Donderdag 27 oktober 2005 - Straatsburg

18. De zaak Tenzin Delek Rinpoche

  De Voorzitter. Aan de orde is het debat over zes ontwerpresoluties over de zaak Tenzin Delek Rinpoche⁽¹⁾.

  Lidia Joanna Geringer de Oedenberg (PSE), auteur. – (PL) Mijnheer de Voorzitter, een van de laatste grote Tibetaanse lama’s, Tenzin Delek Rinpoche, heeft zich de afgelopen twintig jaar ingezet voor het behoud van de Tibetaanse cultuur. Als vooraanstaand religieus leider in Tibet heeft hij ook een actieve rol gespeeld op economisch, cultureel en sociaal terrein. Deze Tibetaanse lama is altijd een doorn in het oog geweest van de Chinese autoriteiten, ook al heeft hij nooit deelgenomen aan politieke demonstraties.

Als geestelijk leider die zijn hart heeft verpand aan cruciale sociale maatregelen, zoals de bouw van scholen voor weeskinderen, van tehuizen voor terminale patiënten, van lokale wegen en aan de hulpverlening aan bejaarden, is hij een belangrijk voorvechter van de vrede, wiens acties absoluut niet agressief zijn. Maar door zijn populariteit werd hij gebrandmerkt als een bedreiging voor de Chinese autoriteiten. Deze lieten hem oppakken onder het voorwendsel dat hij zou hebben deelgenomen aan het organiseren van een aantal aanslagen. Hij werd beschuldigd van terroristische activiteiten en ter dood veroordeeld, zonder een spoor van bewijs of een eerlijk proces. Hij is vele maanden onder onmenselijke omstandigheden vastgehouden in afwachting van zijn terechtstelling, en zijn huidige slechte gezondheid is een direct gevolg van langdurige marteling.

Gezien al deze feiten roepen wij de Chinese autoriteiten op om de omstandigheden te verbeteren waaronder hij vastzit. Ook doen wij een beroep op de Chinese regering om de omstandigheden te verbeteren waaronder andere gevangenen worden vastgehouden, om het martelen en, belangrijker nog, de doodstraf af te schaffen. Als onderdeel van de internationale gemeenschap moeten wij duidelijk maken dat wij niet zullen accepteren dat mensen gevangen worden gezet zonder dat zij schuldig zijn bevonden. China dient de internationale normen voor mensenrechten, menselijke waardigheid en burgerlijke vrijheden te eerbiedigen. Daarom doe ik ook een beroep op internationale organisaties om druk uit te oefenen op China om uiteindelijk een constructieve dialoog aan te gaan teneinde de kwestie Tibet voor eens en altijd te regelen.

  Eva Lichtenberger (Verts/ALE), auteur. – (DE) Mijnheer de Voorzitter, geachte collega’s, het is niet de eerste keer dat wij hier over de schokkende zaak Tenzin Delek Rinpoche debatteren en moeten vaststellen dat China gewoonweg niet bereid is, de weg van verzoening te bewandelen. Integendeel, nog steeds wordt er geen transparant, rechtvaardig proces gegarandeerd en wat nog veel erger is: ten gevolge van de martelingen en onmenselijke omstandigheden waaronder hij gevangen wordt gehouden – let wel, zonder een rechtvaardig proces te hebben gekregen – verkeert hij nu in levensgevaar en dat moeten wij nu absoluut opnieuw aan de kaak stellen.

Wij in het Europees Parlement zijn het onszelf verschuldigd nu actie te ondernemen, aangezien wij reeds eerder hebben geëist dat deze man, wiens enige misdaad was dat hij een geliefde, inspirerende en spirituele leraar was, een rechtvaardige behandeling krijgt nu hij in een levensbedreigende situatie verkeert. We moeten nu in actie komen en opnieuw onze eisen kenbaar maken aan de Chinese regering.

Dit is des te noodzakelijker nu het ernaar uitziet dat hoe meer lidstaten en regeringen zich verlekkeren aan de Chinese markt, hoe terughoudender ze worden als het erom gaat hun Chinese onderhandelingspartners aan te spreken op mensenrechtenkwesties. Wij zijn het aan onszelf verschuldigd onze waarden juist nu en in dit verband te verdedigen. Wij moeten als afgevaardigden datgene doen, wat onze regeringen in deze kwestie nalaten.

In een situatie waarin Tibet alleen op papier een autonomie is, en niet in de praktijk, waarin de dialoog met de Dalai Lama, die zo veelbelovend begon, niet wordt voortgezet of steeds opnieuw op de lange baan wordt geschoven en waarin China de eerbiediging van de mensenrechten nog steeds niet garandeert, moeten wij onze stem laten horen. Wij moeten eisen dat er een einde wordt gemaakt aan deze situatie en dat de orde weer wordt hersteld.

  Thomas Mann (PPE-DE), auteur. – (DE) Mijnheer de Voorzitter, met onze resoluties van 18 november 2004 en 13 januari 2005, in combinatie met massale diplomatieke protesten en acties van mensenrechtenorganisaties hebben we al het een en ander bereikt: de doodstraf tegen de vooraanstaande lama Tenzin Delek Rinpoche is omgezet in een levenslange gevangenisstraf. De Chinese autoriteiten beschouwen hem als een crimineel en beschuldigen hem ervan de staatsveiligheid te ondermijnen. Zijn vermeende betrokkenheid bij bomaanslagen werd echter niet bewezen en een eerlijk proces onder internationaal toezicht wordt nog steeds geweigerd.

De ware reden voor zijn arrestatie – op dat punt ben ik het volledig met de beide vorige spreeksters eens – is zijn grote invloed op de Tibetanen en zijn steun aan de Dalai Lama. Het doodvonnis mag inmiddels zijn vernietigd, het lijkt nu op een andere wijze te worden voltrokken. Hij heeft te lijden gehad onder martelingen en heeft in een isoleercel opgesloten gezeten. Als gevolg daarvan kan hij niet meer spreken of zich bewegen; zijn leven hangt aan een zijden draadje.

Alle fracties in dit Parlement dringen er bij China op aan de levensomstandigheden in de gevangenis onmiddellijk te verbeteren en zich strikt te houden aan het VN-verdrag inzake de behandeling van gevangenen. Wij eisen de toezegging dat Manfred Nowak, de speciale rapporteur van de Verenigde Naties over foltering, vrije toegang krijgt tot Tenzin Rinpoche. Hij zal over drie weken voor een onderzoeksmissie naar China gaan.

De Europese Commissie, de Raad en de lidstaten moeten het verdere lot van de politieke gevangenen in dit land nauw aan de instandhouding van het wapenembargo tegen China verbinden. Zolang de mensenrechten worden geschonden, moet het embargo zonder enige versoepeling van kracht blijven. De Chinese ambassade in Brussel heeft geprobeerd te interveniëren. Deze beweert dat het hier interne aangelegenheden betreft en dat geen enkele organisatie en geen enkel individu het recht heeft zich hiermee te bemoeien. Deze deprimerende uitspraken zijn opnieuw een voorbeeld van de onbevredigende resultaten van de Top EU-China van 5 september en van het gebrek aan concrete successen in de mensenrechtendialoog. De PPE-DE-Fractie wijst er nadrukkelijk op dat de internationale normen en waarden nageleefd dienen te worden.

Voor degenen die om politieke, religieuze of culturele redenen worden vervolgd, gaat er echter een belangrijk signaal uit van het feit dat de Europese Unie samenwerking met alle landen koppelt aan de naleving van de mensenrechten – zonder enige uitzondering. Wie wil samenwerken in plaats van tegenwerken, moet de mensenrechten eerbiedigen en mag deze niet meer schenden. De mensenrechten zijn universeel.

(Applaus)

  Elizabeth Lynne (ALDE), auteur. – (EN) Mijnheer de Voorzitter, het is niet aan ons om te zeggen of Tenzin Delek Rinpoche schuldig of onschuldig is. Het is echter wel aan ons om te wijzen op mensenrechtenschendingen als we die constateren. Er bestaat ernstige bezorgdheid over zijn gevangenhouding, proces en veroordeling, die volgens mij rechterlijke dwalingen zijn.

In een nieuwsbulletin van 24 oktober heeft de Chinese regering gezegd dat het om een interne aangelegenheid van China ging en dat we niet het recht hadden ons hierin te mengen. Als het om een mensenrechtenkwestie gaat, hebben we echter alle reden ons erin te mengen; dat is immers onze taak. Het is onduidelijk of hij volledige toegang had tot rechtsbijstand gedurende zijn proces. De Chinezen hebben verklaard dat hij werd bijgestaan door twee advocaten. Mijn bronnen beweren echter dat hij helemaal niet werd verdedigd. Zij hebben mij ook verteld dat hij geen bekentenis aflegde en nooit heeft bekend dit vermeende misdrijf te hebben gepleegd, ondanks de martelingen waaraan hij vóór zijn proces diverse maanden lang zou zijn blootgesteld. Toen hij drie jaar geleden werd veroordeeld, werd daarvan internationaal schande gesproken, en ik heb begrepen dat de Chinese regering toen een herziening van zijn zaak door het hooggerechtshof heeft beloofd. Dat is niet gebeurd. Hij moet een eerlijk proces krijgen, volledig volgens de internationaal geldende normen voor een eerlijke procesgang, of onmiddellijk in vrijheid worden gesteld. Andere opties zijn er niet.

  Erik Meijer (GUE/NGL), auteur. – Voorzitter, de onderdrukking in Tibet staat hier vaak op de agenda. China ziet dit als een vrijwel leeg gebied dat moet worden gekoloniseerd en toegankelijk gemaakt, waarna het op de huidige Chinese manier verder kan worden ontwikkeld. Alles gaat daar nu om discipline en economische groei zonder ruimte voor afwijkende opvattingen. Dat botst op de cultuur, de tradities en de belangen van de Tibetanen die hebben geleerd om te overleven in hun onherbergzame gebied en daar met rust willen worden gelaten.

Dat probleem doet zich binnen China ook voor bij andere volkeren met een afwijkende taal en cultuur zoals bij de Oeigoeren die verwant zijn aan de Turkse volkeren in de voormalige sovjetrepublieken in Centraal-Azië, maar vooral Tibet trekt sinds de vlucht van de Dalai Lama naar India de aandacht.

We zien geen echte verbeteringen in de manier waarop China omgaat met de inwoners van Tibet. Ook al is het resultaat van onze uitspraken hier beslist niet wat we ermee willen bereiken, toch is het goed dat we hiermee onverminderd doorgaan. China mag niet de indruk krijgen dat Europa zich vanwege economische belangen neerlegt bij de bestaande realiteit.

Tot slot, de doodstraf in China moet weg, net zoals die in Amerika en overal ter wereld weg moet. Laten we daar overal tegen strijden en vóór de mensenrechten.

  Marcin Libicki (UEN), auteur. – (PL) Mijnheer de Voorzitter, geachte commissaris, opnieuw is Tibet onderwerp van debat in dit Parlement. Tijdens het debat van vandaag dienen wij ons af te vragen of de maatregelen die door het Parlement en de Commissie zijn genomen wel effectief zijn geweest. Helaas wijst het feit dat we er opnieuw een debat aan wijden op het tegendeel.

Bepaalde afgevaardigden hebben gezegd dat dergelijke zaken behoren tot de binnenlandse aangelegenheden van China, en dat is ook het standpunt van de Chinese ambassade in Brussel. Toch klopt dit niet. De idee van niet-inmenging in binnenlandse aangelegenheden, die wordt gebruikt om misdrijven jegens het eigen volk te rechtvaardigen, is een doctrine die slechts wordt omarmd door tirannen en in Europa nooit ingang heeft gevonden. In de afgelopen eeuwen hebben de katholieke kerk en andere godsdiensten altijd geëist dat burgers behoorlijk werden behandeld, en zij verzetten zich tegen de gedachte dat heersers konden doen wat zij wilden met hun eigen burgers. Tegenwoordig hameren internationale organisaties er voortdurend op dat binnenlandse aangelegenheden waarbij morele grondbeginselen worden geschonden de hele mensheid aangaan.

We moeten goed beseffen dat het hier om meer gaat dat om een enkele monnik. Het gaat om niets minder dan het kapotmaken van Tibet, de Tibetaanse cultuur en het Tibetaanse volk. En dat enkel en alleen om de reden dat dit vreedzame land bestaat. Het bestaan van een land dat in cultureel, historisch en sociaal opzicht anders is dan het eigen land, is voor de Chinese autoriteiten voldoende reden om te pogen het kapot te maken. In plaats van toe te juichen dat de spoorverbinding tussen Tibet en China klaar is, zouden we verontrust moeten zijn over deze ontwikkeling, aangezien het de bedoeling van China is om Tibet nog verder kapot te maken door het de overstelpen met Chinezen en Chinese ondernemers.

Het Parlement is bijzonder actief op dit terrein, en de interfractiewerkgroep voor Tibet heeft een erg betrokken en energieke voorzitter in de persoon van de heer Mann. Maar we moeten meer doen. Mijnheer de commissaris, het is de hoogste tijd dat de Commissie resolute stappen onderneemt om de problemen in China voor eens en altijd uit de wereld te helpen. Gezien haar status als machtig orgaan van de EU is de Commissie daar zonder meer toe in staat. Het redden van deze arme Tibetaanse monnik dient daarbij haar eerste stap te zijn.

(Applaus)

  Olli Rehn, lid van de Commissie. (EN) Mijnheer de Voorzitter, de mensenrechtensituatie in Tibet is een constante bron van zorg voor de Europese Unie en staat zeer hoog op de agenda voor de dialoog over de mensenrechten tussen de EU en China. In die context heeft de Europese Unie de rechten van minderheden, met name in Tibet, altijd aan de orde gesteld en zij verzoekt de Chinese autoriteiten met klem de culturele, religieuze en taalkundige identiteit van het Tibetaanse volk te behouden.

De zaak van de Tibetaanse monnik Tenzin Delek Rinpoche is regelmatig onder de aandacht van de Chinese autoriteiten gebracht in het kader van deze dialoog. Bovendien heeft de EU-trojka de Chinese regering vorig jaar drie maal benaderd, twee keer vorig jaar en één keer begin dit jaar, toen de trojka een ontmoeting had met de Chinese minister van Buitenlandse Zaken, Tang Jiaxuan.

Bij al deze gelegenheden heeft de Europese Unie het dringende verzoek gedaan om de doodstraf in China af te schaffen, de hoop uitgesproken dat Tenzin Delek Rinpoche niet wordt terechtgesteld, en gevraagd om informatie over de omstandigheden van zijn arrestatie en zijn gezondheidstoestand. Hoewel de Europese Unie zich verheugt over het besluit van de Chinese autoriteiten van 26 januari 2005 om het doodvonnis van Tenzin Delek Rinpoche om te zetten in levenslange gevangenisstraf, blijft zij zich ernstig zorgen maken over de voortdurende twijfel waarmee zijn proces is omgeven en de zware straf die hem is opgelegd. De Europese Unie stelt alles in het werk om deze kwestie zeer nauwlettend te blijven volgen in het kader van de dialoog over de mensenrechten tussen de EU en China.

Op een algemener niveau en als onderdeel van haar algemene beleid inzake Tibet, dringt de Europese Unie al jarenlang aan op het opstarten van een rechtstreekse dialoog tussen de Dalai Lama en de Chinese autoriteiten. Dit is immers de enige realistische manier om tot een duurzame oplossing van de kwestie-Tibet te komen. Het derde bezoek van de speciale gezanten van de Dalai Lama eind vorig jaar was een bemoedigende stap die verdere navolging verdient.

  De Voorzitter. Het debat is gesloten.

De stemming vindt vandaag om 16.00 uur plaats.

SCHRIFTELIJKE VERKLARING (ARTIKEL 142)

  Filip Andrzej Kaczmarek (PPE-DE). – (PL) Mijnheer de Voorzitter, ik ben een voorstander van vrijhandel, maar we dienen onszelf af te vragen of we wel vrije handel moeten drijven met een land dat andersoortige vrijheden niet eerbiedigt. Ik geloof niet dat culturele diversiteit China’s acties rechtvaardigt. De doodstraf is onaanvaardbaar in alle culturen, aangezien deze raakt aan de diepste kern van het mens-zijn. China is trots op zijn nieuwe spoorlijn naar Tibet, de hoogste ter wereld. We moeten er echter op wijzen dat investeringen in infrastructuur niet het enige kenmerk zijn van een grote beschaving.

Als China in staat is om dit soort spoorwegen te bouwen, dan is het ook in staat om de levensomstandigheden van zijn gedetineerden te verbeteren. Daar is alleen de politieke wil voor nodig. Het is van cruciaal belang dat het wapenembargo tegen China gehandhaafd blijft, omdat uit het lot van Tenzin Delek Rinpoche duidelijk blijkt dat het land geen lering heeft getrokken uit de gebeurtenissen van 4 juni 1989. Dit is een belangrijke datum voor zowel de Polen als de Chinezen. Voor de eersten is het een symbool van hoop, omdat op die dag de eerste, gedeeltelijk vrije parlementsverkiezingen werden gehouden.

In China echter is die datum een symbool van onderdrukking geworden; het is de dag van de tragedie op het Plein van de Hemelse Vrede. Destijds, in 1989, droeg ik een badge met de Chinese karakters voor vrijheid en democratie. Ik wens het Tibetaanse en Chinese volk nu toe dat deze waarden de hunne worden.

  Carl Schlyter (Verts/ALE). – (SV) Mijnheer de Voorzitter, in deze vergaderperiode is het ten minste vijf keer gebeurd dat de koptelefoons in de hele rij achter mij, waar ik normaal zit, niet werkten – en dat dus de tolken niet te horen waren. De microfoon, waarmee we dit aan de Voorzitter hadden kunnen meedelen, werkte ook niet. We hebben vanaf deze rij een grote flexibiliteit getoond tijdens de stemmingen en daarna, maar de volgende keer worden vele belangrijke zaken behandeld, waaronder REACH, en dan moeten we zorgen dat de techniek goed functioneert, anders kan het gebeuren dat de vergadering op de meest ongelegen wijze wordt onderbroken. Ik hoop dus dat u dit probleem vóór volgende maand kunt oplossen.

  De Voorzitter. Helaas treedt dit probleem wel vaker op. We zullen nauwkeurig onderzoeken wat er aan de hand is en vertrouwen erop dat het probleem zich tijdens de volgende vergadering niet voordoet.

(1) Zie notulen.