Πληρη πρακτικα των συζητησεων

Τρίτη 17 Ιανουαρίου 2006 - Στρασβούργο

15. Εφαρμογή των διατάξεων της Σύμβασης του Århus στα θεσμικά και λοιπά όργανα της ΕΚ

  Πρόεδρος.   Η ημερήσια διάταξη προβλέπει τη σύσταση για τη δεύτερη ανάγνωση (A6-0381/2005) της κ. Korhola, εξ ονόματος της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων, σχετικά με την κοινή θέση η οποία υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο για την έκδοση του κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την εφαρμογή στα όργανα και στους οργανισμούς της Κοινότητας των διατάξεων της Σύμβασης του Århus σχετικά με την πρόσβαση στις πληροφορίες, τη συμμετοχή του κοινού στη λήψη αποφάσεων και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά θέματα [06273/2/2005 - C6-0297/2005 - 2003/0242(COD)].

  Eija-Riitta Korhola (PPE-DE), εισηγήτρια. – (FI) Κύριε Πρόεδρε, ο κανονισμός επί του οποίου θα ψηφίσουμε αύριο σχετικά με την εφαρμογή στα όργανα και στους οργανισμούς της Κοινότητας των διατάξεων της Σύμβασης του Århus θα μας υποχρεώσει να αντιμετωπίσουμε αποφάσεις άκρως πολιτικής φύσης. Αφορά σημαντική περιβαλλοντική νομοθεσία που σχετίζεται με την πρόσβαση σε περιβαλλοντικές πληροφορίες και με το δικαίωμα συμμετοχής του κοινού στη λήψη αποφάσεων.

Η Σύμβαση του Århus, η οποία έχει επικυρωθεί στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα από τα κράτη μέλη και από την ΕΕ, θα εφαρμοστεί μέσω τριών οδηγιών, για τις οποίες οι πρώτοι δύο πυλώνες έχουν ήδη περάσει τη διαδικασία συναπόφασης και συνδιαλλαγής. Καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας, διετέλεσα εισηγήτρια για τις εκθέσεις σχετικά με τη Σύμβαση του Århus. Αυτοί οι πυλώνες αφορούν τη διαφάνεια των περιβαλλοντικών πληροφοριών και το δικαίωμα συμμετοχής της Κοινότητας. Η τρίτη οδηγία, πρόσβαση στη δικαιοσύνη, πιθανώς δεν θα προχωρήσει, διότι τα κράτη μέλη δεν έχουν επιτύχει συναίνεση επί του θέματος και κυριαρχεί ένα γενικότερο αίσθημα ότι το σχέδιο θα πρέπει να αναβληθεί. Το δικαίωμα στην πρόσβαση στη δικαιοσύνη έχει αποδειχθεί επίσης ότι είναι ο πιο προβληματικός τομέας σε αυτόν τον κανονισμό.

Ανέκαθεν τόνιζα τη σημασία των δικαιωμάτων των πολιτών σε θέματα περιβάλλοντος. Η ειλικρίνεια και η διαφάνεια αποτελούν τη ζωογόνο δύναμη της δημοκρατίας και θεμελιώδες στοιχείο της ασφάλειάς μας. Ο κανονισμός που έχουμε ενώπιόν μας, ο οποίος επεκτείνει το πεδίο εφαρμογής των διατάξεων της Σύμβασης του Århus σε κοινοτικό επίπεδο, κινδυνεύει εντούτοις να αποκτήσει ορισμένα ανησυχητικά χαρακτηριστικά. Η Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, όταν ψήφισε, άλλαξε εμφανώς τον προσανατολισμό των διατάξεων, οδηγώντας τη Σύμβαση σε ένα μη επιθυμητό, κατά την άποψή μου, επίπεδο. Άλλο είναι να εποπτεύουμε και να ρυθμίζουμε, για παράδειγμα, τον τρόπο με τον οποίο μια αρχή εφαρμόζει και ερμηνεύει τις διατάξεις της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, και εντελώς άλλο να εποπτεύουμε και να ρυθμίζουμε τον τρόπο με τον οποίο εκτελεί τα καθήκοντά του ένας δημοκρατικά εκλεγμένος νομοθέτης. Το ισχύον σχέδιο της επιτροπής θα δώσει στην πράξη σε όλες τις μη κυβερνητικές οργανώσεις που ανταποκρίνονται έστω και αόριστα στην περιγραφή το δικαίωμα να φέρουν ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου τα κοινοτικά θεσμικά όργανα, προσδίδοντάς τους έτσι ένα καθεστώς άγρυπνου φρουρού όσον αφορά τα εν λόγω θεσμικά όργανα. Εντούτοις, ως πολιτικός δεν προτίθεμαι να μεταβιβάσω με αυτόν τον τρόπο την εξουσία που μου δόθηκε δημοκρατικά και που ελέγχεται από τον λαό και ελπίζω ότι αύριο αυτό το θέμα θα διορθωθεί στην ψηφοφορία της ολομέλειας.

Οι πιο καίριοι τομείς στην αυριανή ψηφοφορία σχετίζονται με τις τροπολογίες 22, 24 και 25. Το άρθρο 230 της Συνθήκης επιτρέπει στους πολίτες να προσφεύγουν στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αν μια απόφαση επηρεάζει τον πολίτη άμεσα και ατομικά, γεγονός που είναι ορθό και δίκαιο από την άποψη της δημοκρατίας. Η θέση της Επιτροπής Περιβάλλοντος του Κοινοβουλίου, ωστόσο, σημαίνει τώρα ότι κάθε ΜΚΟ στην ΕΕ μπορεί να αποφύγει αυτή τη διάταξη υποβάλλοντας αίτηση εσωτερικής επανεξέτασης, στην οποία τα κοινοτικά θεσμικά όργανα πρέπει να απαντήσουν με επίσημη απόφαση. Αυτή η απόφαση, σε συνδυασμό με την τροπολογία 25, θα επιτρέπει την εξέταση της νομιμότητας της αρχικής απόφασης, και όχι μόνο τη διαδικαστική αλλά και την ουσιαστική της νομιμότητα, και, συνεπώς, θα δώσει στις ΜΚΟ την εξουσία να αξιολογούν τελικά το έργο των κοινοτικών θεσμικών οργάνων. Αυτό θα τους επιτρέπει αυτόματα να προσάγουν τα κοινοτικά θεσμικά όργανα ενώπιον του δικαστηρίου και, με αυτή την ανώτατη εξουσία, να επιβλέπουν το έργο μας.

Σε μια δημοκρατία οι πολίτες είναι αυτοί που αποτελούν την ανώτατη εξουσία και οι φορείς λήψης αποφάσεων που αυτοί εκλέγουν εφαρμόζουν τη βούληση των πολιτών. Τώρα, ωστόσο, θα θέσουμε τις ΜΚΟ πάνω από τους πολίτες και αυτό μου είναι δύσκολο να το δεχθώ. Πρόκειται για ένα πολιτικό θέμα και ένα θέμα αρχής. Παρακαλώ μην με παρεξηγήσετε: χρειαζόμαστε τις περιβαλλοντικές οργανώσεις και ο κόσμος θα ήταν πολύ φτωχότερος αν οι ΜΚΟ δεν είχαν θέσει δικαίως πολλά σημαντικά ζητήματα. Ωστόσο, αυτό που τώρα προσπαθούν να επιτύχουν, με έντονη άσκηση πιέσεων, είναι ανησυχητικό.

Επιπροσθέτως, ο ορισμός των ΜΚΟ στον κανονισμό είναι πολύ αόριστος και γι’ αυτόν τον λόγο κατέθεσα δύο τροπολογίες στο Σώμα που προσδιορίζουν τα κριτήρια με περισσότερες λεπτομέρειες. Η πρώτη δηλώνει ότι μια ΜΚΟ πρέπει να λειτουργεί σε περισσότερες από μία χώρες της ΕΕ για τουλάχιστον δύο χρόνια. Η άλλη τροπολογία προσθέτει στον ορισμό τη φράση «σε συμμόρφωση με τον νόμο». Αυτές οι τροπολογίες είναι ουσιαστικές ώστε τα αιτήματα για επανεξέταση να παραμείνουν εντός ελεγχόμενων ορίων και προκειμένου να υπάρχουν πρόσθετα κριτήρια για τη φύση του έργου των ΜΚΟ.

Τα μέλη της επιτροπής μας σε αυτή την έκθεση κατέθεσαν τροπολογίες με τις οποίες συμφωνώ ευχαρίστως. Εγώ η ίδια, για παράδειγμα, τόνισα τη σημασία της ποιότητας και της συγκρισιμότητας των περιβαλλοντικών πληροφοριών. Ομοίως, υποστηρίζω τη δημοκρατική φύση και τη διαφάνεια της διαδικασίας λήψης αποφάσεων που ακολουθούμε σε κάθε ευκαιρία.

Μάλιστα, αυτό είναι το μόνο που θέλω από τις περιβαλλοντικές οργανώσεις. Αν οι ίδιες συμμορφώνονταν με αυτά που απαιτούν από εμάς, αν ήταν πιο διαφανείς στις δραστηριότητες και στις διαδικασίες χρηματοδότησής τους και αν παρείχαν λιγότερες παραπλανητικές ή εσφαλμένες πληροφορίες, δεν θα χρειαζόταν να επιβάλουμε αυτούς τους περιορισμούς και τα κριτήρια. Από γενικής άποψης, είναι απογοητευτικό να διαπιστώνεται ότι οι ΜΚΟ δεν διαδίδουν πάντα τις σωστές πληροφορίες ούτε αποκαθιστούν την ορθότητα των πληροφοριών που αποδεικνύονται λανθασμένες.

Ένα καλό παράδειγμα αυτού είναι η επιστολή που παρελήφθη την τρέχουσα εβδομάδα από τις μεγαλύτερες περιβαλλοντικές οργανώσεις, η οποία δίνει μια λάθος εικόνα της ευκαιρίας που ενδεχομένως ανοίγεται τώρα μπροστά τους για την πρόσβαση στη δικαιοσύνη στο δικαστήριο. Αναφέρουν ότι οι βιομηχανικές εταιρείες μπορούν να προσφεύγουν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο και τώρα αυτή η νομοθεσία απλώς θα τις φέρει στο ίδιο επίπεδο. Η επιστολή παραλείπει να αναφέρει ότι οι περιβαλλοντικές οργανώσεις σε καμία περίπτωση δεν φτάνουν στο ίδιο επίπεδο με τις εταιρείες, σχετικά με τις οποίες απαιτείται αυτή η απόφαση να τις επηρεάζει «άμεσα και ατομικά», με άλλα λόγια, ως ενδιαφερόμενο μέρος. Αντ’ αυτού, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις θα πρέπει τώρα να μπορούν να επιλέξουν, σε ολόκληρη την Ένωση και αγνοώντας τα κριτήρια που αφορούν τα ενδιαφερόμενα μέρη, για ποιον τομέα ενδιαφέρονται. Το γεγονός ότι αυτή η ουσιώδης λεπτομέρεια δεν αναφέρθηκε ήταν παραπλανητικό.

Η συμφωνία του Århus αποτελεί ένα σημαντικό τμήμα της βιώσιμης δημοκρατίας. Για αυτόν τον λόγο, τα δικαιώματα των πολιτών δεν θα πρέπει να καταχρώνται το δικαίωμα της πρόσβασης στη δικαιοσύνη προκειμένου να τεθεί φραγμός σε σχέδια ή να παρασχεθεί ένα βήμα για τις εκστρατείες συγκέντρωσης πόρων των οργανώσεων. Ούτε μπορώ να δεχθώ ότι το έργο των φορέων λήψης πολιτικών αποφάσεων θα πρέπει να παραπαίει ανάμεσα σε αμέτρητες καταγγελίες από οργανώσεις. Δεν είναι σωστό να καταφεύγει κανείς αδιάκοπα στο δικαίωμα άσκησης έφεσης. Οι καταχρήσεις θα υπονομεύσουν αυτά τα δικαιώματα των πολιτών που ξεκινήσαμε αρχικά να προστατεύσουμε. Συνεπώς, στην ανάγνωση της ολομέλειας πρέπει τώρα να είμαστε προσεκτικοί σχετικά με τον τρόπο που η Κοινότητα εφαρμόζει το δικαίωμα της πρόσβασης στη δικαιοσύνη. Ελπίζω ότι το Κοινοβούλιο θα συγκλίνει περισσότερο με την άποψη του Συμβουλίου, την οποία θεωρώ ισορροπημένη.

  Σταύρος Δήμας, μέλος της Επιτροπής. Θα ήθελα να ευχαριστήσω το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Επιτροπή Περιβάλλοντος για την επίπονη σύνταξη της παρούσας έκθεσης δεύτερης ανάγνωσης. Είμαι ιδιαίτερα ευγνώμων στην εισηγήτρια κυρία Korhola για τη συμβολή της στην προσπάθεια να εφαρμοσθεί η Σύμβαση του Århus στα κοινοτικά όργανα.

Αξίζει μάλιστα να επισημανθεί ότι μετά τις οδηγίες για την πρόσβαση στις περιβαλλοντικές πληροφορίες και τη συμμετοχή του κοινού, η παρούσα πρόταση κανονισμού αποτελεί την τρίτη κατά σειρά νομοθετική πρόταση εφαρμογής της Σύμβασης του Århus, αυτή τη φορά για τα όργανα της Κοινότητας, και η συμβολή της κυρίας Korhola είναι πολύτιμη.

Ο παρών κανονισμός προτάθηκε παράλληλα με την απόφαση επικύρωσης της Σύμβασης του Århus η οποία περιέχει υποχρεώσεις, όχι μόνο για τις δημόσιες αρχές των κρατών μελών, αλλά και για τα θεσμικά όργανα της Κοινότητας. Χρειαζόταν επομένως να συμπληρωθούν οι ήδη ισχύουσες διατάξεις ως προς το ζήτημα αυτό.

Για το λόγο αυτό, η πρόταση καλύπτει και τα τρία σκέλη της Σύμβασης, δηλαδή: την πρόσβαση στις περιβαλλοντικές πληροφορίες, τη συμμετοχή του κοινού και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη.

Η Κοινότητα έγινε συμβαλλόμενο μέρος της Σύμβασης το Μάιο του 2005, ακριβώς πριν από τη δεύτερη διάσκεψη των μερών στο Αλμάτι.Την εποχή εκείνη είχε ήδη πραγματοποιηθεί η πρώτη ανάγνωση του κανονισμού και είχε επιτευχθεί η πολιτική συμφωνία στο επίπεδο του Συμβουλίου ενόψει της κοινής θέσης.

Η κοινή θέση βελτιώνει και ολοκληρώνει από πολλές απόψεις την αρχική πρόταση της Επιτροπής. Επίσης ενσωματώνει, είτε κατά λέξη είτε κατ' ουσία, πολλές από τις τροπολογίες που διατύπωσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε πρώτη ανάγνωση.

Συγκεκριμένα, σε ό,τι αφορά την πρόσβαση στις περιβαλλοντικές πληροφορίες, προστίθεται ένα νέο άρθρο 6 που αναφέρεται στην εφαρμογή των εξαιρέσεων που αφορούν την πρόσβαση στις περιβαλλοντικές πληροφορίες, όπως δηλαδή είχε προταθεί με τροπολογία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Στην κοινή θέση ενσωματώνονται επίσης στοιχεία από τις τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που αφορούν πιο λεπτομερείς απαιτήσεις για τη συμμετοχή του κοινού στην προπαρασκευή των σχεδίων και των προγραμμάτων που αφορούν το περιβάλλον.

Σχετικά με την πρόσβαση στη δικαιοσύνη, το Συμβούλιο απλοποίησε τα κριτήρια και τις διαδικασίες βάσει των οποίων οι μη κυβερνητικές οργανώσεις μπορούν να υποβάλουν αίτηση για εσωτερική επανεξέταση πράξεων των οργάνων της Κοινότητας. Αξίζει μάλιστα να σημειωθεί ότι οι εν λόγω οργανισμοί δεν είναι απαραίτητο πλέον να δραστηριοποιούνται σε κοινοτικό επίπεδο για να ασκήσουν το παραπάνω δικαίωμα.

Η Επιτροπή είναι σε θέση να αποδεχθεί τις εν λόγω αλλαγές, δεδομένου ότι με την παρούσα διατύπωση παραμένει η υποχρέωση των εν λόγω οργανισμών να έχουν ως βασικό στόχο την προστασία του περιβάλλοντος σε κοινοτικό επίπεδο.

Η Επιτροπή θα μπορούσε επίσης να αποδεχθεί αλλαγές στις διατάξεις που αναφέρονται στην έκβαση της εσωτερικής επανεξέτασης και τη δυνατότητα των μη κυβερνητικών οργανώσεων να προσφεύγουν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

Το Συμβούλιο πραγματοποίησε τις εν λόγω αλλαγές με στόχο να αποφευχθεί διατύπωση που θα μπορούσε να προσκρούει στους κανόνες της Συνθήκης όσον αφορά το δικαίωμα προσφυγής ατόμων και ενώσεων ατόμων.

Η Επιτροπή, ως θεματοφύλακας των Συνθηκών, συμμερίζεται εν προκειμένω την πρόθεση του Συμβουλίου, δεδομένου μάλιστα ότι η κοινή θέση ανταποκρίνεται στη Σύμβαση του Århus η οποία επιτρέπει στα συμβαλλόμενα μέρη να θεσπίζουν κριτήρια για την πρόσβαση του κοινού στη δικαιοσύνη.

Ελπίζω ότι σύντομα θα επιτευχθεί συμφωνία για τη συγκεκριμένη πρόταση. Έχουμε ήδη διανύσει μεγάλη απόσταση από τη συνολική εφαρμογή της Σύμβασης του Århus και η υιοθέτηση του παρόντος κανονισμού θα αποδείξει πόσο πολύ επιθυμούμε την εφαρμογή του και στα όργανα της Κοινότητας.

  Cristina Gutiérrez-Cortines, εξ ονόματος της Ομάδας PPE-DE. – (ES) Κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα να εκφράσω τη συμφωνία μου με την κ. Korhola· πραγματικά δεν μπορώ να συμφωνήσω με τις τροπολογίες 22, 23 και 25. Πιστεύω ότι η Σύμβαση Århus, η οποία μεταφέρεται ήδη σε ορισμένες χώρες, όπως η Ισπανία, είναι σαφώς μία νίκη για την πιθανότητα διαφάνειας, κατάρτισης και ούτω καθεξής.

Ωστόσο, ανησυχώ τρομερά ότι θέσεις που αποκλίνουν από την κοινή λογική την οποία επέδειξε το Συμβούλιο και από τη θέση της Επιτροπής αποσκοπούν να δώσουν σε μη κυβερνητικές οργανώσεις υπερβολική νομική ισχύ, κατά τη γνώμη μου, όπως είπε η κ. Korhola.

Πιστεύω ότι η δημοκρατία πρέπει να είναι συμμετρική. Δεν είναι λογικό οι μη κυβερνητικές οργανώσεις να έχουν περισσότερα δικαιώματα από τα τοπικά συμβούλια σε αυτόν τον τομέα. Ούτε πιστεύω ότι οι περιοχές μπορούν να έχουν μία συγκεκριμένη ισχύ την οποία θα τους δίναμε εδώ.

Επιπλέον, υπάρχει μία αρχή δικαίου, αυτή του άμεσου συμφέροντος, η οποία αποτελεί ένα θέμα μεγάλης συζήτησης στη νομική ιστορία και η οποία εφαρμόζεται συνήθως στην οικογένεια ή σε ορισμένα προβλήματα που προκύπτουν στο εν λόγω πεδίο. Ωστόσο, πιστεύω ότι η εφαρμογή του άμεσου συμφέροντος σε οποιαδήποτε ΜΚΟ στην Ευρώπη θα μας οδηγούσε στη σφαίρα του άπειρου δικαίου, και δεν θα είχαμε ιδέα πού θα κατέληγε αυτό.

Πιστεύω ότι αυτό μπορεί να δημιουργήσει έναν τεράστιο αριθμό προβλημάτων, πάνω απ’ όλα επειδή, όπως γνωρίζουμε, η βιώσιμη ανάπτυξη απαιτεί γνώση της άμεσης πηγής, διότι δεν είναι όλες οι περιπτώσεις ίδιες. Η κύρια αρχή, την οποία έχουμε αναφέρει πολλές φορές εδώ, είναι ότι η έννοια της βιώσιμης ανάπτυξης είναι αδιάσπαστη, πρέπει να αναφέρεται σε ένα συγκεκριμένο μέρος, και σε ένα μέρος μπορεί να γίνονται ορισμένα πράγματα για οικονομικούς και κοινωνικούς λόγους τα οποία δεν μπορούν να γίνονται σε ένα άλλο.

Η ιδέα, επομένως, ότι ορισμένες ΜΚΟ, οι οποίες δεν είναι εγκατεστημένες στη συγκεκριμένη τοποθεσία, μπορούν να απαιτήσουν αυτό το δικαίωμα λόγω του ενδιαφέροντός τους για το περιβάλλον, πιστεύω ότι είναι υπερβολική. Επομένως, συμφωνώ με τη θέση του Συμβουλίου.

  María Sornosa Martínez, εξ ονόματος της Ομάδας PSE. – (ES) Κύριε Πρόεδρε, καταρχάς θα ήθελα να επισημάνω ότι αυτή η έκθεση του Κοινοβουλίου, η οποία πρέπει να διευκολύνει το έργο της προσαρμογής στη Σύμβαση του Århus, είναι ένα απαραίτητο και κατάλληλο μέσο. Επομένως, αναγνωρίζω τις προσπάθειες της εισηγήτριας και των υπολοίπων βουλευτών να προσαρμοστεί αυτή η Σύμβαση στους μηχανισμούς που ισχύουν επί του παρόντος στα κράτη μέλη και στα κοινοτικά θεσμικά όργανα προκειμένου να διασφαλιστεί το νόμιμο δικαίωμα πρόσβασης σε περιβαλλοντικές πληροφορίες και στη δικαιοσύνη. Από αυτή την άποψη, πιστεύουμε ότι η καλύτερη πρόσβαση στην πληροφόρηση και η μεγαλύτερη συμμετοχή του κοινού στη λήψη των αποφάσεων θα επιτρέψουν την πιο αποτελεσματική εφαρμογή αυτών των αποφάσεων και θα συμβάλουν στη μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση του κοινού για τα περιβαλλοντικά προβλήματα.

Η Σύμβαση θα πρέπει να ενισχύσει τη διαφάνεια, την υπευθυνότητα και την καλή διακυβέρνηση σε τόσο διαφορετικούς τομείς της δημόσιας δράσης όπως η ενέργεια, η γεωργία, οι μεταφορές και ο τουρισμός, αναγνωρίζοντας μια σειρά δικαιωμάτων που αποσκοπούν στη διασφάλιση της αποτελεσματικής συμμετοχής των πολιτών στις δημόσιες διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Αυτή η πληροφόρηση πρέπει να προσφέρει επαρκείς γνώσεις για να τους επιτρέψει να συμμετέχουν ενεργά και με συνέπεια στις διάφορες διοικητικές διαδικασίες. Επιπλέον, πρέπει να αναγνωρίζεται το δικαίωμα προώθησης των διοικητικών ή νομικών πόρων που θεωρούν ενδεδειγμένους όταν κρίνεται ότι αυτά τα δικαιώματα παραβιάζονται από τις δημόσιες διοικήσεις.

Όσον αφορά τις συγκεκριμένες πτυχές της έκθεσης, πιστεύω ότι σε σχέση με την πρόσβαση των ΜΚΟ στη δικαιοσύνη, οι ΜΚΟ δεν πρέπει να έχουν υπερβολικά περιοριστικές απαιτήσεις, όπως η απαίτηση έργου σε διεθνές επίπεδο και, πάνω απ’ όλα, να μην είναι εγγεγραμμένες περισσότερα από δύο χρόνια για την παρουσίαση αιτήσεων. Πιστεύω ότι σε πολλές περιπτώσεις αυτό θα αποτελούσε σοβαρή αδικία.

Επιπλέον, προκειμένου να διασφαλίσουμε ότι η δικαιοσύνη είναι παγκόσμια, πιστεύω ότι πρέπει να απορρίψουμε την ιδέα να είναι σε θέση η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων να αρνείται την πρόσβαση σε περιβαλλοντικές πληροφορίες, καθώς η Σύμβαση Århus ορίζει ότι οι εξαιρέσεις πρέπει να ερμηνεύονται περιοριστικά και η προσθήκη του όρου «τραπεζική ιδιότητα» διευρύνει την έννοια της εμπιστευτικότητας. Στην πραγματικότητα, η οδηγία σχετικά με την πρόσβαση του κοινού σε περιβαλλοντικές πληροφορίες δεν προβλέπει ειδικούς κανόνες για τις τράπεζες. Θα ήθελα να συμφωνήσει η Επιτροπή σε αυτά τα δύο συγκεκριμένα θέματα διότι πιστεύω ότι είναι τα πιο σημαντικά.

Ελπίζω ότι αυτός ο κανονισμός θα εφαρμοστεί το συντομότερο δυνατόν, προκειμένου να διασφαλιστεί η πρόσβαση στη δικαιοσύνη σε όλα τα περιβαλλοντικά θέματα.

  Jules Maaten, εξ ονόματος της Ομάδας ALDE. – (NL) Κύριε Πρόεδρε, η εφαρμογή της Σύμβασης του Arhus στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός, διότι συμβάλει –όπως απαιτείται– στη διαφάνεια της διαδικασίας εκπόνησης της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, ώστε το κοινό να έχει μεγαλύτερο λόγο στην προετοιμασία των περιβαλλοντικών σχεδίων και των περιβαλλοντικών προγραμμάτων.

Αυτός ο κανονισμός ενισχύει τη δημοκρατία στον περιβαλλοντικό τομέα. Οι διατάξεις του Arhus σχετικά με την πρόσβαση στις πληροφορίες, τη συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη για τα περιβαλλοντικά θέματα θα ισχύσουν σε όλη την ΕΕ. Στο εξής, όχι μόνο τα κράτη μέλη, αλλά και τα κοινοτικά θεσμικά όργανα, θα πρέπει να συμμορφωθούν με αυτές τις διατάξεις.

Η πρόσβαση στη δικαιοσύνη, όπως προβλέπεται στη Σύμβαση του Arhus, συνεπάγεται ότι το κοινό πρέπει να έχει την επιλογή να προσφεύγει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τις περιβαλλοντικές αποφάσεις που λαμβάνονται από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ. Επί του παρόντος, οι πολίτες με περιβαλλοντικό ενδιαφέρον ή οι περιβαλλοντικές ΜΚΟ δεν έχουν την ευκαιρία να προσφύγουν στο Δικαστήριο για τέτοιου είδους θέματα, διότι σπάνια τους θίγουν προσωπικά – οι προϋποθέσεις που περιλαμβάνονται στη Συνθήκη ΕΚ ισχύουν για την πρόσβαση στη δικαιοσύνη, κάτι που συχνά είναι πιο εύκολο να αποδειχθεί στην περίπτωση των οικονομικών φορέων. Είναι, ασφαλώς, σημαντικό για τις ΜΚΟ να απολαμβάνουν το ίδιο επίπεδο πρόσβασης στη δικαιοσύνη, αν και ο τρόπος με τον οποίο έχει ενισχυθεί αυτό από την Επιτροπή και την Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων –ειδικά στις τροπολογίες 22 και 25– ενδέχεται να προκαλέσει επικριτικά σχόλια.

Προκειμένου να αποτραπούν οι προσφυγές στο δικαστήριο από τις πολλές εκατοντάδες ΜΚΟ για ασήμαντες διαφωνίες, οι τροπολογίες χρησιμοποιούνται για να καθορίσουν αυστηρές προϋποθέσεις σύμφωνα με τις οποίες οι ΜΚΟ μπορούν να υποβάλουν αίτημα για εσωτερική επανεξέταση. Ακόμα και με την ισχύ αυτών των προϋποθέσεων –τις οποίες έχουμε τώρα ενώπιόν μας και η εισηγήτρια μας παρουσίασε ξεχωριστά– θα υπάρχουν πολλές ΜΚΟ που θα μπορούν να υποβάλλουν τέτοιου είδους αιτήματα.

Σκοπός δεν είναι να παραπέμπεται ενώπιον του Δικαστηρίου κάθε περιβαλλοντική απόφαση που λαμβάνουν τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, διότι αυτό δημιουργεί νομική αβεβαιότητα και θα αυξήσει απλώς τον έντονο φόρτο εργασίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου. Από την άλλη πλευρά, σε περιπτώσεις σοβαρής αμφιβολίας για κάποια περιβαλλοντική απόφαση, πρέπει να καθίσταται δυνατό να παραπέμπεται αυτό το θέμα στις αρμόδιες αρχές.

Η ομάδα μου είναι διχασμένη σχετικά με αυτό το θέμα. Ενώ κάποιοι υποστηρίζουν θερμά τις τροπολογίες 22 και 25, διότι εκτιμούν ότι αίρουν μια ανισορροπία, ότι η Σύμβαση του Arhus εφαρμόζεται καλύτερα με αυτόν τον τρόπο και ότι αυτό είναι σύμφωνο με τη Συνθήκη της ΕΚ, άλλοι πιστεύουν το αντίθετο, δηλαδή ότι οι τροπολογίες αυτές δημιουργούν ανισότητα, διότι οι περιβαλλοντικές ΜΚΟ θα τεθούν σε προνομιακή θέση και ότι, επιπλέον, η Σύμβαση θα έλθει σε απόλυτη αντίθεση με τη Συνθήκη.

Λυπάμαι μόνο για το γεγονός ότι δεν υπάρχει περιθώριο για μια μέση οδό, βάσει της οποίας οι ΜΚΟ θα είχαν την ευκαιρία να εκφράζουν την άποψή τους όταν αυτό είναι πραγματικά απαραίτητο, χωρίς να υπάρχει ο κίνδυνος να κατατίθενται προσφυγές για πολλές ασήμαντες διαφωνίες. Μάλιστα, πιστεύω τώρα ότι θα ήταν προτιμότερο αν η Σύμβαση έδινε απλώς περισσότερες ευκαιρίες πρόσβασης στη δικαιοσύνη, πράγμα που θα είχε κάνει η πρόσφατη Συνταγματική Συνθήκη, αν δεν είχε πλέον εγκαταλειφθεί.

  Margrete Auken, εξ ονόματος της Ομάδας Verts/ALE. – (DA) Κύριε Πρόεδρε, για να εφαρμοστεί σωστά η Σύμβαση του Århus στην ΕΕ, είναι καίριας σημασίας να διασφαλίζουν οι κανόνες την πρόσβαση ορισμένων περιβαλλοντικών οργανώσεων στην κρίση των δικαστηρίων. Η κοινή θέση του Συμβουλίου, ωστόσο, δεν παρέχει στις ΜΚΟ αυτή την πρόσβαση. Συνεπώς, η Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων ορθώς υποστήριξε την αρχική πρόταση της Επιτροπής και εισήγαγε εκ νέου αυτό το στοιχείο. Λυπάμαι που πολλά μέλη της Ομάδας του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (Χριστιανοδημοκράτες) και των Ευρωπαίων Δημοκρατών επιχειρούν να εμποδίσουν τη δίκαιη εφαρμογή της Σύμβασης του Århus. Δεν διδάχθηκαν τίποτα από τα «όχι» στα δημοψηφίσματα της Γαλλίας και της Ολλανδίας; Για να αυξήσουμε την κατανόηση και την υποστήριξη για το σχέδιο της ΕΕ, η συμμετοχή και ο έλεγχος σε επίπεδο βάσης είναι τεράστιας σημασίας.

Ας δούμε ένα πρόσφατο παράδειγμα. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποφάσισε να κινήσει διαδικασία κατά της Επιτροπής στην περίπτωση του βρωμιωμένου επιβραδυντικού φλόγας BDE, επί του οποίου η Επιτροπή ήρε την απαγόρευση χωρίς να έχει λάβει το δικαίωμα να το πράξει από τον νομοθέτη. Επιπλέον, η δανική κυβέρνηση ακολούθησε το παράδειγμα της Επιτροπής κινώντας αντίστοιχη νομική διαδικασία. Ωστόσο, και οι περιβαλλοντικές οργανώσεις πρέπει να είναι σε θέση να αναλαμβάνουν δράση όταν παραβιάζονται οι νόμοι της ΕΕ. Τώρα, η χημική βιομηχανία άρχισε πάλι τα κόλπα της, κρατώντας τους πολίτες σε απόσταση. Οι πολίτες σε ατομικό επίπεδο δεν μπορούν να αμφισβητήσουν τις αποφάσεις που λαμβάνονται στον περιβαλλοντικό τομέα, διότι δεν υπάρχει ατομικό συμφέρον. Ωστόσο, οι ΜΚΟ προστατεύουν το δημόσιο συμφέρον στα θέματα του περιβάλλοντος και της υγείας, συνεπώς θα πρέπει να έχουν πρόσβαση, και στην ΕΕ, στην προσφυγή στα δικαστήρια.

Αυτό που έχουμε εδώ, ασφαλώς, είναι μια περίπτωση Δαυίδ και Γολιάθ. Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις προστατεύουν το δημόσιο συμφέρον, ενώ η χημική βιομηχανία, με τεράστια ποσά χρημάτων πίσω της, μπορεί να επιβάλει αποφάσεις μέσω του συστήματος της ΕΕ. Το είδαμε αυτό με την οδηγία REACH. Χωρίς διαφάνεια και πρόσβαση σε επίπεδο βάσης στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, η ΕΕ εξελίσσεται σε όνειδος για τη δημοκρατία.

  Jonas Sjöstedt, εξ ονόματος της Ομάδας GUE/NGL. – (SV) Κύριε Πρόεδρε, η Συνομοσπονδιακή Ομάδα της Ευρωπαϊκής Ενωτικής Αριστεράς/Αριστερά των Πρασίνων των Βορείων Χωρών υποστηρίζει όλες τις τροπολογίες της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων σε αυτόν τον κανονισμό σχετικά με την εφαρμογή της Σύμβασης του Århus από την ΕΕ. Δύο σημεία είναι ιδιαίτερης σημασίας για εμάς.

Πρώτον, είναι σημαντικό η απόφαση να έχει ολοκληρωμένο πεδίο εφαρμογής ώστε τα έργα που χρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση να υπόκεινται επίσης στους κανονισμούς. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων πρέπει επίσης να υπόκειται στους κανόνες. Πολλές επικρίσεις έχουν ακουστεί κατά καιρούς για τον χειρισμό των περιβαλλοντικών θεμάτων από την ΕΤΕπ, για το γεγονός ότι δεν λαμβάνει υπόψη της το περιβάλλον και για τη σημαντική έλλειψη διαφάνειας που τη χαρακτηρίζει.

Δεύτερον, θέλουμε οι περιβαλλοντικές οργανώσεις να έχουν ένα πραγματικό δικαίωμα προσφυγής στο δικαστήριο όταν δεν τηρούνται οι περιβαλλοντικοί κανόνες. Ως εκ τούτου, διαφωνούμε με κάθε περιορισμό αυτού του δικαιώματος, για παράδειγμα με τον περιορισμό που προτείνει η εισηγήτρια στις τροπολογίες 28 και 30. Αυτός ο περιορισμός σημαίνει στην πράξη ότι πολλά από τα σημαντικότερα εθνικά περιβαλλοντικά κινήματα δεν θα έχουν την ευκαιρία να προσφύγουν στο δικαστήριο και αυτό θεωρούμε ότι είναι απαράδεκτο.

  Horst Schnellhardt (PPE-DE). – (DE) Κύριε Πρόεδρε, κύριε Επίτροπε, κυρίες και κύριοι, ο στόχος της παρούσας πρότασης κανονισμού είναι να δημιουργήσει μεγαλύτερη διαφάνεια μέσω της αυξημένης συμμετοχής του κοινού στην κατάρτιση των νομοθετικών κειμένων, κάτι το οποίο χαιρετίζω ιδιαιτέρως.

Εμείς οι βουλευτές εξαρτώμεθα από τη λήψη πληροφοριών από ενώσεις, οργανισμούς και μη κυβερνητικές οργανώσεις και ενδιαφερόμενους πολίτες και τις μελετούμε στις νομοθετικές διαδικασίες μας. Μόνο με την ενσωμάτωση των ατομικών συμφερόντων των σχετικών ομάδων σε συμβιβαστικά νομοθετικά κείμενα μπορούμε να παράγουμε καλή νομοθεσία.

Ως εκ τούτου, το κοινό χρειάζεται, φυσικά, πρόσβαση στις πληροφορίες, κάτι που θα ήθελα να τονίσω ότι είναι επίσης εξαιρετικά σημαντικό και πρέπει να ενισχυθεί.

Μου προκαλεί εντύπωση, βέβαια, το γεγονός ότι η Επιτροπή στέλνει κατά καιρούς πληροφορίες στις ΜΚΟ και στις ενώσεις αντί για τους βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Διαπίστωσα –για παράδειγμα, όσον αφορά το REACH– ότι πολλές οργανώσεις και ενώσεις λάμβαναν πληροφορίες αυτού του είδους πριν καν αυτές φτάσουν στα γραμματοκιβώτιά μας. Ωστόσο, δεν είναι αυτό που με ανησυχεί, αλλά το σχήμα και η μορφή των τροπολογιών στον παρόντα κανονισμό.

Η άποψη ότι οι ΜΚΟ –οι οποίες, παρεμπιπτόντως, προστατεύουν τομεακά συμφέροντα– μπορούν να αναλάβουν νομική δράση προκειμένου να ενσωματωθούν οι απόψεις τους σε νομοθετικά κείμενα προϋποθέτει στην πραγματικότητα σημαντική δυσπιστία προς το Κοινοβούλιο. Κατά κανόνα, όλα τα ευρωπαϊκά όργανα φαίνεται ότι αντιμετωπίζονται με μια γενική καχυποψία.

Επιτρέψτε μου να χρησιμοποιήσω την προηγούμενη ιδιότητά μου ως χειρουργός κτηνίατρος λέγοντας ότι ευνουχιζόμαστε και στερούμε την εξουσία από τον εαυτό μας. Θέτουμε εαυτούς υπό αμφισβήτηση και, κατά τη γνώμη μου, δεν πρέπει να επιτρέψουμε να συμβεί αυτό. Θα ήταν σοβαρό λάθος να εγκρίνουμε αυτή την πρόταση, στην οποία θα έπρεπε να είμαστε κάθετα αντίθετοι.

Δεν υπονοώ ότι οι ΜΚΟ έχουν σκοπό να ασκήσουν αρνητική επιρροή στις κοινωνικές εξελίξεις, αλλά απαιτώ να μην υπάρχουν υπαινιγμοί ότι το Κοινοβούλιο δεν είναι ικανό να επιτελέσει το έργο του.

Υποστηρίζω ολόψυχα τις απόψεις του Συμβουλίου στη δεύτερη ανάγνωση, όλα τα άλλα είναι παρατραβηγμένα. Σε αυτά περιλαμβάνονται και οι διαδικασίες επί παραβάσει του κοινοτικού δικαίου, όπου επιτρέπεται η παρέμβαση στις εν εξελίξει διαδικασίες: αυτό δεν είναι ούτε προς όφελος του κοινού.

  Ευαγγελία Τζαμπάζη (PSE). – Κύριε Πρόεδρε, υπάρχει ιδιαίτερη ανάγκη για την πλήρη και ολοκληρωμένη εφαρμογή της Συνθήκης σε όλα τα κράτη μέλη. Η σπουδαιότητά της είναι καθοριστική για τη μετέπειτα πορεία της περιβαλλοντικής πολιτικής.

Ιδιαίτερη έμφαση οφείλουμε να αποδώσουμε στην ανάγκη για ολοκληρωμένη παροχή ηλεκτρονικά ψηφιοποιημένης πληροφορίας, γεγονός που θα θέσει τις βάσεις για μια σωστή υλοποίηση της συμμετοχής του πολίτη σε όλες τις διαδικασίες περιβαλλοντικού ελέγχου και ευαισθητοποίησης. Έτσι θα εξομαλυνθούν γρήγορα τα προβλήματα της γραφειοκρατίας τα οποία αποτελούσαν μέχρι τώρα βασική τροχοπέδη σε όλες τις παρόμοιες προσπάθειες.

Τέλος, μεγάλη σημασία έχει η άμεση και έντονη ανταπόκριση του δημόσιου τομέα σε όλες τις πτυχές της έκθεσης και των προτεινόμενων ενεργειών, επειδή σε αρκετά κράτη ο δημόσιος τομέας είναι και ο πάροχος του μεγαλύτερου όγκου της περιβαλλοντικής πληροφορίας. Η έκθεση Korhola, η οποία αντιμετωπίζει με προσοχή και σύνεση τα πολύπλοκα σημεία ενός τέτοιου εγχειρήματος οφείλει, σε ό,τι αφορά τις μη κυβερνητικές οργανώσεις, να είναι ανοιχτή προς αυτά τα ζητήματα και όχι μόνο αυστηρή ή άδικη απέναντί τους.

Καταλήγοντας, πιστεύω ότι έχει γίνει μια σημαντική δουλειά και θέλω να συγχαρώ την εισηγήτρια για τις προσπάθειές της.

  Mojca Drčar Murko (ALDE). – (SL) Από την έναρξή της, η Σύμβαση του Århus επιδοκιμάστηκε ως ένα από τα πιο φιλόδοξα επιτεύγματα της δημοκρατίας στον τομέα της προστασίας του ανθρώπινου περιβάλλοντος, όχι μόνο διότι ορίζει ένα ανθρώπινο δικαίωμα της νέας γενιάς, δηλαδή το δικαίωμα των πολιτών σε ένα υγιές και υψηλής ποιότητας περιβάλλον, αλλά και λόγω της λογικής αξίωσης ότι η συμμετοχή των πολιτών θα αυξήσει το επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος, αρχικά μέσω της έγκρισης μέτρων και κατόπιν μέσω της εφαρμογής αυτών των μέτρων.

Αυτή η υπόθεση, ωστόσο, πρέπει να προχωρήσει περαιτέρω. Πρέπει να καταρτιστούν κανόνες σύμφωνα με τους οποίους οι αρχές θα καλούνται να μοιράζονται υποχρεωτικά τις περιβαλλοντικές πληροφορίες με τους πολίτες και εκείνοι, με τη σειρά τους, πρέπει να είναι σε θέση, σε ακραίες περιπτώσεις, να απαιτούν την επιβολή αυτών των προδιαγραφών στα δικαστήρια. Μιλούμε για τους εφαρμοσμένους κανονισμούς μιας συμμετοχικής δημοκρατίας που προστατεύει το περιβάλλον. Με δεδομένο ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση καταρτίζει το Λευκό Βιβλίο με το οποίο θα προσπαθήσει να γεφυρώσει το πληροφοριακό χάσμα που τη χωρίζει από τους πολίτες της, το περιεχόμενο του υπό συζήτηση κανονισμού είναι άκρως επίκαιρο υπό την ευρύτερη έννοια των σχέσεων με τους πολίτες.

Με βάση τη Σύμβαση του Århus και με σκοπό τη βελτιωμένη εφαρμογή της νομοθεσίας για την προστασία του περιβάλλοντος, η Επιτροπή προέβλεψε ότι ορισμένες μη κυβερνητικές οργανώσεις θα έχουν το δικαίωμα πρόσβασης στην ανώτατη δικαστική αρχή, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Το λογικό συμπέρασμα που προκύπτει σχετικά με αυτόν τον κανονισμό είναι ότι οι μη κυβερνητικές οργανώσεις διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην προστασία του περιβάλλοντος. Ωστόσο, η κοινή θέση του Συμβουλίου σχετικά με αυτόν τον τομέα αποκαλύπτει μια διαφορετική ερμηνεία της Σύμβασης. Βασίζεται στον φόβο της ακατάλληλης χρήσης τους Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, αν και αυτή δεν είναι μια λογική ερμηνεία.

Τα ημίμετρα στις προσπάθειες εφαρμογής της νομοθεσίας για την προστασία του περιβάλλοντος και η απομάκρυνση ορισμένων τομέων εργασίας των ευρωπαϊκών οργάνων από τον δημοκρατικό έλεγχο θα στείλουν λάθος πολιτικό μήνυμα στα κράτη μέλη. Είναι πιθανό αυτό να οδηγήσει σε μείωση παρά σε αύξηση της ευθύνης τους στην εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας.

  Rebecca Harms (Verts/ALE). – (DE) Κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα να ζητήσω από τον Επίτροπο να ολοκληρώσει αυτή τη συζήτηση με ορισμένες εξηγήσεις.

Εκτιμώ ότι υπάρχει ένα θεμελιώδες σφάλμα στη σημερινή συζήτηση. Η κοινή θέση που αποτελεί το αντικείμενο της έκθεσης της κ. Korhola δεν περιέχει απολύτως κανέναν κανόνα για την πρόσβαση στη δικαιοσύνη. Ο Επίτροπος παρουσίασε τους κανόνες για την πρόσβαση στο πρώτο μέρος της Σύμβασης Århus: πρόσβαση στις πληροφορίες, αλλά, επί του παρόντος, δεν υπάρχει καμία απολύτως αντιμετώπιση του τρίτου πυλώνα αυτής της Σύμβασης.

Πιστεύω ότι έχει δημιουργηθεί σύγχυση ως προς αυτό. Κατά την άποψή μου, η ευκαιρία για την υποβολή αίτησης για εσωτερική επανεξέταση, η οποία προβλέπεται στην κοινή θέση, δεν θα πρέπει να συγχέεται με την πρόσβαση στη δικαιοσύνη. Θα ήθελα να ζητήσω από τον Επίτροπο να διασαφηνίσει αυτό το θέμα.

Ωστόσο, θα ήθελα επίσης να προσθέσω ότι θεωρώ απολύτως αναγκαίο οι μη κυβερνητικές οργανώσεις να έχουν πρόσβαση στη δικαιοσύνη στον τομέα του περιβάλλοντος σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ούτως ώστε, αν είναι απαραίτητο, η πρακτική μεταφορά της ευρωπαϊκής νομοθεσίας να μπορεί να εξεταστεί επιτόπου.

Η εμπειρία με το δικαίωμα της συλλογικής δράσης στη Γερμανία υπήρξε πολύ θετική: δεν έχει σημειωθεί πληθώρα προσφυγών και οι προσφυγές ήταν σημαντικές, με τις περισσότερες που υποβλήθηκαν από ενώσεις εκεί να καταλήγουν σε επιτυχές αποτέλεσμα.

  Avril Doyle (PPE-DE). – (EN) Κύριε Πρόεδρε, η Σύμβαση του Århus, την οποία έχουν υπογράψει και τα 25 κράτη μέλη, παρέχει στο κοινό δικαιώματα στους τρεις τομείς της πρόσβασης σε περιβαλλοντικές πληροφορίες, της συμμετοχής στη λήψη περιβαλλοντικών αποφάσεων και της πρόσβασης στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά θέματα. Ο στόχος του κανονισμού που έχουμε ενώπιόν μας είναι η εφαρμογή αυτών των δικαιωμάτων έναντι των θεσμικών οργάνων της ΕΕ: του Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου, της Επιτροπής, του ΔΕΚ, της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, κλπ.

Είναι ουσιαστικής σημασίας τα άτομα που πλήττονται άμεσα από παραβιάσεις του περιβαλλοντικού δικαίου να έχουν έναν τρόπο αποκατάστασης, είτε μέσω ενός οργανισμού προσφυγής, του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή είτε, αν είναι απαραίτητο, μέσω των δικαστηρίων. Αυτό δεν σημαίνει, ωστόσο, την εκπόνηση ενός χάρτη δικηγόρων, το οποίο είναι αυτό που κινδυνεύουμε να κάνουμε.

Αν και υπάρχουν πολλές εξαιρετικές ΜΚΟ και ομάδες πίεσης, οι οποίες εφιστούν την προσοχή μας σε εύλογες ανησυχίες για περιβαλλοντικά θέματα και δρουν ως άγρυπνοι φρουροί ζητώντας από τα θεσμικά όργανα να λογοδοτούν εξ ονόματός μας, θα προέτρεπα να είμαστε προσεκτικοί στο να επιτρέπουμε σε οιεσδήποτε αυτονομιμοποιούμενες ομάδες να προσθέτουν επιπλέον βάρος στα θεσμικά όργανα και να φορτώνουν ένα ήδη επιβαρημένο σύστημα απόδοσης δικαιοσύνης. Αν και αντιτίθεμαι στις τροπολογίες 2, 7 και 12, το μεγαλύτερό μου πρόβλημα είναι με την τροπολογία 26, η οποία προτείνει ότι θα πρέπει να παρέχεται το δικαίωμα σε όλες τις ΜΚΟ, ανεξαρτήτως της νομιμότητας των συμφερόντων τους ή της διαφάνειας της συγκρότησής τους, της απρόσκοπτης δικαστικής προσφυγής κατά θεσμικών οργάνων της Κοινότητας για τις διοικητικές πράξεις ή παραλείψεις τους, όπως στην περίπτωση της επιβολής της εφαρμογής του περιβαλλοντικού δικαίου της ΕΕ.

Σε ορισμένες χώρες, μια ΜΚΟ μπορεί να συσταθεί με λιγότερα από πέντε μέλη. Ένας τέτοιος οργανισμός δεν έχει εξ ορισμού δημοκρατικά υποχρέωση λογοδοσίας, αλλά οι τροπολογίες αυτές θα τους επιτρέψουν να αμφισβητούν την Επιτροπή χωρίς να παρέχουν στοιχεία για το πώς ή από ποιον χρηματοδοτούνται ή για ποιον σκοπό. Αποτελεί θεσπισμένη από μακρόν αρχή του ευρωπαϊκού δικαίου –η οποία έχει εδραιωθεί μέσα από πολλά χρόνια νομολογίας και βασίζεται στο άρθρο 230, παράγραφος 4 της Συνθήκης ΕΚ– ότι οι πολίτες πρέπει να έχουν άμεσο και ατομικό συμφέρον προκειμένου να προσφύγουν ενώπιον του ΔΕΚ. Η παράκαμψη της Συνθήκης με δευτερεύουσα νομοθεσία, όπως οι τροπολογίες στον εν λόγω κανονισμό, εμπαίζει την ιδέα ότι αυτός που θα πρέπει να επιζητά την αποκατάσταση είναι το θύμα της παραβίασης του νόμου και όχι οι ενδιαφερόμενοι παρατηρητές – των οποίων τα κίνητρα και οι λόγοι υποστήριξης μπορεί να μην είναι πάντα σαφείς.

Αν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επιθυμεί να επεκτείνει την εσωτερική ή τη δικαστική διαδικασία επανεξέτασης, θα πρέπει να το κάνει μέσω τροπολογίας στη Συνθήκη με την πρώτη ευκαιρία. Ως πολιτικός, που έχω δημοκρατική υποχρέωση λογοδοσίας προς τους εκλογείς μου, δεν είμαι έτοιμη να εκχωρήσω τις αρμοδιότητές μου σε μη εκλεγμένους, χωρίς υποχρέωση λογοδοσίας οργανισμούς.

  Gyula Hegyi (PSE). – (EN) Κύριε Πρόεδρε, ο ρόλος της Σύμβασης του Århus είναι η προώθηση του δημόσιου ελέγχου σε θέματα περιβάλλοντος. Κατ’ αυτόν τον τρόπο βοηθά να γίνουν οι κοινωνίες μας περισσότερο συνειδητοποιημένες περιβαλλοντικά και ενθαρρύνει τις ΜΚΟ να είναι ενεργές στην περιβαλλοντική πολιτική. Το σημαντικότερο τμήμα της Σύμβασης αποτελεί η συμμετοχή του κοινού στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Τα κράτη μέλη δεν φάνηκαν αρκετά γενναία ώστε να αποδεχτούν συνολικά το πνεύμα της Σύμβασης. Ωστόσο, αυτός είναι ο τρόπος για να προχωρήσουμε. Εμάς τους πολιτικούς θα μας κρίνουν οι ψηφοφόροι μας με βάση την κατάσταση του περιβάλλοντος και ένα βιώσιμο μέλλον, και όχι με βάση κενές υποσχέσεις.

Κατέθεσα μια τροπολογία μαζί με άλλους συναδέλφους, η οποία είναι η 23η στο θέμα. Ορισμένοι βουλευτές του Σώματος αντιτίθενται σε αυτήν. Εντούτοις, η τροπολογία αποτελεί μόνο εκ νέου υποβολή των αρχικών λέξεων της Επιτροπής. Λέει ότι, αν μια εσωτερική επανεξέταση καταλήξει στο συμπέρασμα ότι υπάρχει σύγκρουση με το περιβαλλοντικό δίκαιο, τότε ο ενδιαφερόμενος φορέας θα πρέπει να λάβει απόφαση για να εξαλείψει το πρόβλημα. Πιστεύω ότι αυτό είναι απολύτως προφανές. Αν συνειδητοποιήσουμε ότι υπάρχει ένα περιβαλλοντικό πρόβλημα και δεν κάνουμε τίποτα για αυτό, τότε η όλη διαδικασία είναι άσκοπη. Παρεμπιπτόντως, όλα τα κράτη μέλη –και εννοώ όλα– υπέγραψαν την αρχική Σύμβαση, η οποία περιλαμβάνει αυτήν την ιδέα.

Η Ομάδα ΕΣΚ εργάζεται γενικά, και σε αυτήν τη συγκεκριμένη περίπτωση, για ένα καθαρό περιβάλλον και για τη συμμετοχή του κοινού στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Για αυτόν τον λόγο, υποστηρίζουμε αυτήν την έκθεση με τη μορφή που την ενέκρινε η Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων.

  Frederika Brepoels (PPE-DE). – (NL) Κύριε Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι, αυτός ο κανονισμός πρέπει πράγματι να διασφαλίσει ότι όλα τα κοινοτικά όργανα εφαρμόζουν τις διατάξεις της Σύμβασης του Århus, μια συμφωνία που σκοπό έχει να αυξήσει τη συμμετοχή του κοινού στα περιβαλλοντικά προβλήματα. Ό,τι και αν ισχυρίζονται ορισμένοι βουλευτές, ασφαλώς η πρόθεση δεν είναι να προχωρήσουμε πέρα από αυτά που απαιτούνται για να συμμετάσχει η Κοινότητα στη Σύμβαση του Århus. Χαίρομαι ιδιαιτέρως που η Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων ενίσχυσε την κοινή θέση του Συμβουλίου. Ως εκ τούτου, υποστηρίζω απόλυτα την έκθεση και ελπίζω ότι θα εγκριθεί στο σύνολό της χωρίς να χρειαστούν τροποποιήσεις.

Με δεδομένη την αυξανόμενη σημασία της κοινοτικής περιβαλλοντικής πολιτικής, η πρόκληση για τη συμμόρφωση του κανονισμού με όλες τις διατάξεις της Σύμβασης του Århus είναι σημαντική, τουλάχιστον όσον αφορά τη διατήρηση ενός βαθμού αξιοπιστίας απέναντι στα κράτη μέλη και σε διεθνές επίπεδο. Με άλλα λόγια, σε κοινοτικό επίπεδο θα πρέπει να ισχύουν οι ίδιες υποχρεώσεις και τα δικαιώματα που ισχύουν και σε επίπεδο κρατών μελών. Αυτό ισχύει ασφαλώς και για την καθιέρωση λόγων άρνησης της πρόσβασης στις περιβαλλοντικές πληροφορίες.

Το βασικό σημείο της συζήτησης έχει ήδη αναφερθεί εδώ, δηλαδή η μετατόπιση του τρίτου πυλώνα της Σύμβασης, αυτού που αφορά την πρόσβαση στη δικαιοσύνη. Σαφώς, το γενικό συμφέρον του περιβάλλοντος δεν μπορεί να υποστηρίζεται από άτομα που έχουν άμεσο ή προσωπικό συμφέρον, όπως προβλέπει η Σύμβαση. Γι’ αυτόν τον λόγο, η Επιτροπή θέλησε να περιορίσει την πρόσβαση στη δικαιοσύνη σε περιβαλλοντικές οργανώσεις που πληρούν ορισμένες προϋποθέσεις. Η βούληση να αρθούν ή να προστεθούν νέες προϋποθέσεις δεν είναι μόνον απαράδεκτη αλλά και αντιβαίνει στη Σύμβαση του Århus. Ως εκ τούτου, ελπίζω ειλικρινά ότι αυτοί οι βουλευτές που υποστηρίζουν την ανοιχτή και διαφανή περιβαλλοντική πολιτική στην ΕΕ θα εγκρίνουν και την παρούσα έκθεση ως έχει.

  Σταύρος Δήμας, μέλος της Επιτροπής. Θα ήθελα να ευχαριστήσω τους ομιλητές απόψε για τις πολύ σημαντικές παρεμβάσεις τους. Θα κάνω μία εκτίμηση των βασικών τροπολογιών απαντώντας ταυτόχρονα στα κύρια θέματα τα οποία τέθηκαν σήμερα.

Σε ό,τι αφορά την πρόσβαση στις περιβαλλοντικές πληροφορίες: η Επιτροπή δεν μπορεί να κάνει δεκτές τις τροπολογίες 4, 14 και 15 που αποσκοπούν στην εφαρμογή του καθεστώτος των εξαιρέσεων από τις διατάξεις της οδηγίας 2003-2004 για την πρόσβαση στις περιβαλλοντικές πληροφορίες και στις αιτήσεις για χορήγηση πληροφοριών που απευθύνονται στα όργανα της Κοινότητας.

Ο προτεινόμενος κανονισμός επεκτείνει κατά τρόπο που να καλύπτει όλα τα όργανα της Κοινότητας την ήδη υπάρχουσα οριζόντια κοινοτική νομοθεσία που αφορά την πρόσβαση στα έγγραφα, όπως προβλέπεται από τον κανονισμό 1049/2001.

Οι συγκεκριμένες τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου θα μπορούσαν να επιφέρουν, ως παράπλευρη συνέπεια, τη δημιουργία δύο, εν μέρει αλληλεπικαλυπτόμενων καθεστώτων πρόσβασης στα έγγραφα, κάτι που δεν θα συνέβαλε στη διαφάνεια και τη νομική σαφήνεια.

Το νέο άρθρο 6 της κοινής θέσης ήδη καλύπτει τις εν λόγω εξαιρέσεις και την πρόσβαση στις περιβαλλοντικές πληροφορίες οι οποίες. ούτως ή άλλως, πρέπει να διευκρινίζονται ρητά με γνώμονα τις απαιτήσεις της Σύμβασης του Århus.

Οι τροπολογίες 7 και 12 που έχουν στόχο να συμπεριληφθεί στον ορισμό της πληροφορίας για το περιβάλλον ο βαθμός προόδου διαδικασιών παράβασης, δεν μπορούν να γίνουν δεκτές. Κάτι ανάλογο δεν προβλέπεται από τη Σύμβαση του Århus. Επίσης οι διαδικασίες παράβασης δεν αποτελούν καθαυτές περιβαλλοντικές πληροφορίες.

Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι αποτελεί πρακτική της Επιτροπής να δημοσιεύει στην ιστοσελίδα της τις πληροφορίες που αφορούν τις αποφάσεις της σχετικά με τις διαδικασίες παράβασης για όλους τους τομείς πολιτικής.

Η Επιτροπή μπορεί να κάνει δεκτή την τροπολογία 16 η οποία προβλέπει προθεσμία 15 εργασίμων ημερών για να ενημερωθούν όσοι έχουν κάνει αίτηση πρόσβασης, σε περίπτωση που το κοινοτικό όργανο δεν διαθέτει τις ζητούμενες πληροφορίες, καθώς και για να παραπεμφθούν στη δημόσια αρχή που φέρεται ότι διαθέτει τις εν λόγω πληροφορίες.

Όσον αφορά τη συμμετοχή του κοινού, η Επιτροπή δεν μπορεί να αποδεχθεί την επέκτασή της στις πολιτικές, όπως επιζητούσαν η τροπολογία 5 και εν μέρει οι τροπολογίες 19 και 20. Η Σύμβαση του Århus ενθαρρύνει τη συμμετοχή του κοινού στην προπαρασκευή πολιτικών στο πλαίσιο ρήτρας βέλτιστης προσπάθειας. Πρόκειται για ευρύτατη έννοια και καμιά ανάλογη απαίτηση δεν περιέχεται στη νομοθεσία που απευθύνεται στα κράτη μέλη.

Παρόλα αυτά πρέπει να σημειωθεί ότι η πρακτική που ακολουθείται σήμερα, σε κοινοτικό επίπεδο, προβλέπει δημόσιες διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη κατά την κατάρτιση των κοινοτικών πολιτικών. Επιπλέον, ο ορισμός σχεδίων και προγραμμάτων σχετικών με το περιβάλλον είναι ευρύς και καλύπτει προγράμματα στρατηγικού χαρακτήρα.

Η Επιτροπή δεν μπορεί να δεχθεί ότι θα πρέπει επίσης να απαιτείται η συμμετοχή του κοινού για σχέδια και προγράμματα που χρηματοδοτούνται από τα θεσμικά όργανα της Κοινότητας, όπως το προβλέπει η τροπολογία 8. Η Σύμβαση του Århus αναφέρεται στη συμμετοχή του κοινού για σχέδια και προγράμματα όταν αυτά προετοιμάζονται από τις δημόσιες αρχές.

Επιπλέον, η χορήγηση αδειών για έργα υποδομής με σημαντικό περιβαλλοντικό αντίκτυπο, πραγματοποιείται στο επίπεδο των κρατών μελών όπου προβλέπεται και η συμμετοχή του κοινού.

Η Επιτροπή είναι σε θέση να αποδεχθεί εν μέρει την τροπολογία 19 σε ό,τι αφορά την παράταση της προθεσμίας για την υποβολή σχολίων στο πλαίσιο γραπτών διαβουλεύσεων από 4 σε 8 εβδομάδες. Μπορεί επίσης να κάνει δεκτή την τροπολογία 20 με την οποία προστίθεται η υποχρέωση του κοινοτικού οργάνου να λαμβάνει υπόψη δεόντως την έκβαση της συμμετοχής του κοινού.

Η συγκεκριμένη υποχρέωση απορρέει από τη Σύμβαση του Århus και ανταποκρίνεται στην τρέχουσα διοικητική πρακτική της Επιτροπής.

Η Επιτροπή δεν μπορεί να κάνει δεκτή την τροπολογία 23 η οποία θα διεύρυνε τον κύκλο των οργανισμών που έχουν το δικαίωμα να ζητήσουν εσωτερική επανεξέταση από τις μη κυβερνητικές οργανώσεις με βασικό στόχο την προστασία του περιβάλλοντος σε όσες επίσης ή εναλλακτικώς προάγουν την αειφόρο ανάπτυξη.

Το συγκεκριμένο κριτήριο θα ήταν πολύ δύσκολο να οριοθετηθεί και πιθανώς θα κάλυπτε ένα ευρύ φάσμα οργανισμών στους οποίους θα ήταν αδικαιολόγητο να αναγνωρισθεί, για περιβαλλοντικούς σκοπούς, το δικαίωμα πρόσβασης σε ανάλογη διαδικασία επανεξέτασης.

Η αναγνώριση ιδιαίτερου καθεστώτος για τις περιβαλλοντικές μη κυβερνητικές οργανώσεις, βασικός καταστατικός στόχος των οποίων είναι η προάσπιση των περιβαλλοντικών συμφερόντων, συνάδει απόλυτα με το πνεύμα της Σύμβασης του Århus.

Επίσης, σε ό,τι αφορά τα κριτήρια νομιμοποίησης των μη κυβερνητικών οργανώσεων, η Επιτροπή δεν μπορεί να κάνει δεκτή την τελευταία τροποποίηση που πρότεινε η εισηγήτρια, δηλαδή το ότι οι μη κυβερνητικές οργανώσεις θα πρέπει να αναπτύσσουν δραστηριότητα σε περισσότερα από ένα κράτη μέλη.

Αν και αληθεύει ότι η αρχική πρόταση της Επιτροπής έκανε λόγο για δραστηριότητα σε κοινοτικό επίπεδο, κατά τη διάρκεια των συζητήσεων πριν την κοινή θέση, κατέστη σαφές ότι μια τέτοια απόφαση θα επέφερε αδικαιολόγητους φραγμούς στο δικαίωμα πρόσβασης στη δικαιοσύνη.

Η Επιτροπή θεωρεί ικανοποιητική την παρούσα διάταξη στην κοινή θέση, η οποία κάνει λόγο για την κοινοτική διάσταση του περιβαλλοντικού στόχου τον οποίο θα πρέπει να προωθεί η μη κυβερνητική οργάνωση εντός της Κοινότητας.

Τέλος, οι τροπολογίες 22, 24 και 25 αφορούν την έκβαση της εσωτερικής επανεξέτασης των διοικητικών πράξεων που θεσπίζουν τα όργανα της Κοινότητας, σύμφωνα με το άρθρο 10, και τη σχέση με τις διατάξεις για την πρόσβαση στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, σύμφωνα με το άρθρο 12.

Για τους λόγους που ανέφερα ήδη στην αρχική μου τοποθέτηση, η Επιτροπή δεν μπορεί να τις αποδεχθεί καθότι θα αποτελούσαν υπέρβαση των διατάξεων περί νομιμοποίησης των διαδίκων της Συνθήκης.

Η Επιτροπή μπορεί να κάνει δεκτές καταρχήν τις τροπολογίες 26 και 27 που αφορούν τις προσαρμογές στους διαδικαστικούς κανόνες και την ημερομηνία εφαρμογής του κανονισμού.

Διαβιβάζω στη Γραμματεία του Κοινοβουλίου πλήρη κατάλογο των απόψεων της Επιτροπής σε ό,τι αφορά τις τροπολογίες.

  Πρόεδρος.   Η συζήτηση έληξε.

Η ψηφοφορία θα διεξαχθεί την Τετάρτη στις 12.00.