Volledig verslag van de vergaderingen

Dinsdag 14 februari 2006 - Straatsburg

15. Nieuw financieringsinstrument voor de ontwikkeling in het kader van de millenniumdoelstellingen (debat)

  De Voorzitter. – Aan de orde is de verklaring van de Commissie over het nieuwe financieringsinstrument voor de ontwikkeling in het kader van de millenniumdoelstellingen.

  Charlie McCreevy, lid van de Commissie. – (EN) Mijnheer de Voorzitter, vorige week heeft het Europees Parlement de Commissie verzocht een verklaring af te leggen over innovatieve bronnen van financiering voor ontwikkelingssamenwerking. Commissaris Michel kan hier vanavond niet aanwezig zijn. Hij is onderweg naar het oosten van Afrika waar hij al afspraken had die niet verzet konden worden. Hij vindt het erg jammer dat hij het standpunt van de Commissie over dit onderwerp niet met u kan delen en heeft mij gevraagd hem te vervangen.

De hulp moet aanzienlijk worden opgevoerd als we de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling willen halen. De Europese Unie is niet weggelopen voor de verantwoordelijkheid die zij ten opzichte van haar partnerlanden heeft. Integendeel, de Europese Raad van juni 2005 heeft zijn steun voor de millenniumdoelstellingen nog eens duidelijk bekrachtigd door ambitieuze toezeggingen te doen wat betreft de kwaliteit en kwantiteit van de hulp.

De Europese Raad heeft met name beloofd de officiële ontwikkelingshulp te verhogen tot 0,7 procent van het bruto nationaal inkomen in 2015. Daartoe is voor 2010 een collectief streefcijfer van 0,56 procent van het BNI vastgesteld.

Meer steun is echter niet toereikend. We moeten ervoor zorgen dat de huidige en toegezegde verhogingen van de financiering zodanig worden gerealiseerd dat landen worden geholpen om de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling te bereiken.

In de onlangs goedgekeurde gemeenschappelijke verklaring van de Raad, het Europees Parlement en de Commissie over de Europese consensus inzake ontwikkeling kiest de Europese Unie voor meer voorspelbare en minder onzekere vormen van hulp. Volgens de Commissie kunnen innovatieve mechanismen voor de financiering van ontwikkeling erg bruikbaar zijn. Daarom heeft de Commissie in 2005, op verzoek van de Raad, een reeks werkdocumenten opgesteld waarin een technische analyse wordt gegeven van innovatieve financieringsbronnen voor ontwikkeling.

Daarnaast heeft de Commissie in april 2005 een mededeling aan de Raad en het Europees Parlement goedgekeurd met de titel "Sneller vorderingen boeken om de ontwikkelingsdoelstellingen van het millennium te bereiken – Financiering met het oog op de doeltreffendheid van ontwikkelingshulp". In deze mededeling worden onder andere innovatieve financieringsbronnen en nieuwe mechanismen voor de steunverlening besproken en de Raad wordt verzocht "ermee in te stemmen om meer vaart te zetten achter het uitwerken van de meest veelbelovende opties voor innoverende, aanvullende financieringsbronnen". De Commissie heeft aangegeven dat alle innovatieve bronnen van financiering moeten worden beoordeeld aan de hand van enkele criteria. Bijvoorbeeld: hoeveel geld zou elk voorstel bijeen kunnen brengen? In hoeverre zouden de fondsen de bestaande toezeggingen aanvullen? Hoe stabiel en voorspelbaar zouden zij zijn? Wat zijn de gevolgen voor de mededinging en de sectorale gevolgen? Wat zouden de kosten zijn voor het lanceren en de administratie ervan? Met welke voorstellen kan het snelst worden aangevangen? Is universele steun nodig of kunnen voorstellen op regionaal, dat wil zeggen EU-niveau worden uitgevoerd?

De Commissie merkt op dat Frankrijk bereid is een van de voorstellen die uit die discussie is voortgekomen, te implementeren, namelijk de invoering van een solidariteitsheffing op alle vliegtickets die vanaf juli 2006 in Frankrijk worden verkocht. Dit initiatief kan ervoor zorgen dat ook andere landen initiatieven gaan ontplooien op het gebied van ontwikkelingsfinanciering.

De Commissie wil het Europees Parlement tevens meedelen dat op 9 februari 2006 een technische workshop is gehouden waaraan de Commissie en vertegenwoordigers van de lidstaten deelnamen. Het doel hiervan was om de discussie te ondersteunen en om de vaart in het proces te houden. De workshop ging over de bestaande initiatieven en over mogelijke alternatieven voor innovatieve financiering. De Commissie heeft echter ook onderzocht hoe de bestaande steunregelingen zodanig kunnen worden gewijzigd en aangevuld dat de middelen op een meer voorspelbare manier worden verstrekt.

Tot slot wil de Commissie nog melden dat tijdens de workshop de Franse vertegenwoordigers hebben verteld hoe ver de voorbereidingen waren gevorderd voor de conferentie op hoog niveau die op 28 februari en 1 maart in Parijs wordt gehouden. Afgevaardigden van de Commissie zullen daarbij aanwezig zijn.

  Tokia Saïfi, namens de PPE-DE-Fractie. – (FR) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de Europese Unie moet een voortrekkersrol vervullen om ervoor te zorgen dat de millenniumdoelstellingen worden verwezenlijkt. Sinds de Conferentie van Monterrey in 2002 en de Top van de Verenigde Naties van september 2005 leeft bij de internationale gemeenschap het besef dat ontwikkeling alleen gerealiseerd kan worden als de millenniumdoelstellingen in het gemeenschappelijk beleid worden geïntegreerd. De kloof tussen Noord en Zuid blijft groeien en de welvaart van de geïndustrialiseerde landen leidt ertoe dat veel landen in het Zuiden opnieuw tot armoede vervallen. Het is dus hoog tijd dat de internationale gemeenschap dit probleem met praktische maatregelen aanpakt.

Ook al is de Europese Unie de belangrijkste donor, zij zal meer moeten doen, en wel nu. We moeten efficiënter te werk gaan en sneller reageren. De Europese consensus inzake ontwikkeling en de nieuwe strategie voor Afrika zijn stappen in de juiste richting, en dat geldt ook voor het opzetten van een Europees fonds voor het financieren van projecten in Afrika. Ik ben met deze baanbrekende ontwikkelingen heel tevreden. De traditionele openbare steun is weliswaar in omvang toegenomen, de meest recente gegevens tonen toch aan dat de verwezenlijking van de millenniumdoelstellingen vooral afhangt van de instelling van mechanismen voor aanvullende financiering. Op initiatief van verschillende lidstaten worden nu innovatieve en complementaire financiële instrumenten ontwikkeld. De Europese Unie moet proberen deze instrumenten te implementeren om zo stabiele en betrouwbare hulpmiddelen te creëren en daarmee te voldoen aan de totnogtoe onbevredigde behoeften van de ontwikkelingslanden. Dat geldt in het bijzonder voor de gezondheidszorg. Een aantal lidstaten heeft reeds aangegeven deze initiatieven te steunen. Mijnheer de commissaris, u hebt zelf aangegeven dat sommige van deze landen – waaronder Frankrijk – zich bereid hebben verklaard internationale solidariteitsbijdragen te leveren, bijvoorbeeld via vliegtickets.

Bij de volgende ministersconferentie zullen de lidstaten de internationale consensus verstevigen. Het gaat erom innovatieve en praktische financieringsbronnen te vinden. We moeten proberen om hetgeen we in New York tijdens de laatste VN-Top bereikt hebben als springplank te gebruiken.

  Glenys Kinnock, namens de PSE-Fractie. – (EN) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, ik wil het graag hebben over de mogelijkheden van de internationale financieringsfaciliteit (IFF) die door de Britse minister van Financiën Gordon Brown is voorgesteld. De IFF plaatst obligaties op de internationale kapitaalmarkten, die van 2005 tot 2015 elk jaar 50 miljard dollar kunnen opbrengen.

Het voordeel hiervan is – en daarbij verwijs ik naar enkele van de punten die u in uw inleiding noemde, mijnheer de commissaris – dat er vroegtijdig en langdurig stabiele en voorspelbare bedragen worden gegenereerd. Er komt één miljard per jaar binnen, wat gebruikt kan worden om kinderen naar school te laten gaan en om het schoolgeld af te schaffen dat voor miljoenen kinderen in ontwikkelingslanden, vooral meisjes, een beletsel vormt om onderwijs te volgen.

De IFF heeft reeds een proefprogramma voor inenting opgezet, waarbij gezocht wordt naar vaccins voor malaria en HIV/aids – de ziekte die Afrika en grote delen van de rest van de wereld teistert – waarvoor geen genezing bestaat. Er is afgesproken een wereldwijde geavanceerde inkoopregeling tot stand te brengen, zodat levensreddende vaccins commercieel tegen betaalbare prijzen kunnen worden geproduceerd, en worden vervaardigd op een manier die voor alle afgevaardigden acceptabel en van essentieel belang zou moeten zijn.

Wij erkennen dat het niet gemakkelijk is de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling te halen, een van de onderwerpen van dit debat. Als we echter voorspelbare bedragen genereren, kunnen we elk kind naar school laten gaan en voorkomen dat iedere dag 30 000 kinderen onnodig sterven. Daar gaat het om; zo proberen wij onze hoop om te zetten in daden.

Toen hij van de IFF hoorde, zei Nelson Mandela dat het een absoluut noodzakelijk initiatief is dat precies op tijd komt en dat een actieve respons van de internationale gemeenschap verdient. Ik hoop van harte dat de Europese Unie dit initiatief krachtig en met grote inzet zal ondersteunen.

  Fiona Hall, namens de ALDE-Fractie. – (EN) Mijnheer de Voorzitter, mijn fractie is blij met deze resolutie. De meeste afgevaardigden zijn het erover eens dat de achterstand van ontwikkelingslanden voor een belangrijk deel te wijten is aan onderfinanciering en onderinvestering, met name in Afrika. Economen als de Amerikaan Jeremy Sachs geven toe dat de ontwikkelingshulp voor Afrika tot op heden weinig voorstelt als men kijkt naar de benodigde investeringen in de infrastructuur.

De titel van deze resolutie is enigszins beperkt. Er wordt een nieuw financieringsinstrument genoemd alsof er maar één oplossing voor het probleem is. Gelukkig heeft de tekst een veel bredere strekking. De kern van het probleem is dat we wegen moeten vinden om meer dan de op nationaal niveau toegezegde 0,7 procent van het BBP aan ontwikkeling te besteden.

In de resolutie wordt het idee geopperd van een solidariteitsbijdrage op vliegtickets, maar dat is niet de enige mogelijkheid. Net als mevrouw Kinnock wil ik andere opties voorstellen. Ten eerste kunnen de lidstaten eenvoudig hun planning versnellen zodat ze het streefcijfer van 0,7 procent van het BBP eerder bereiken. Vervolgens kunnen ze het percentage verder opvoeren. In Groot-Brittannië hebben de liberaal-democraten ervoor gepleit de 0,7 procent al in 2011 te halen, twee jaar eerder dan de huidige Britse regering heeft afgesproken.

Ten tweede is er een rol weggelegd voor directe buitenlandse investeringen. Geen enkel land is uitsluitend door hulp de armoede te boven gekomen en in landen met de meest spectaculaire groeicijfers zoals China is veel door buitenlanders geïnvesteerd. Er kan echter een probleem ontstaan wanneer buitenlandse investeringen worden verricht op grond van bilaterale investeringsverdragen of van voorstellen die in Cancún door de WTO zijn gedaan. Het is dan mogelijk dat de zwakkere partner wordt uitgebuit en dat er geen aandacht wordt geschonken aan milieubescherming en sociale bescherming. We hebben een nieuwe internationale investeringsovereenkomst nodig onder auspiciën van de VN-Commissie voor duurzame ontwikkeling.

Samengevat, we moeten zo veel mogelijk manieren bedenken om extra in ontwikkeling te investeren, maar de methoden die we kiezen, moeten wel de steun van de publieke opinie hebben en transparant zijn.

  Caroline Lucas, namens de Verts/ALE-Fractie. – (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil de commissaris bedanken. Dat we deze kwestie vanavond bespreken, komt onder meer omdat aan het eind van deze maand in Parijs een internationale conferentie wordt gehouden. Deze conferentie vormt een uitstekende gelegenheid om vooruitgang te boeken wat betreft innovatieve bronnen van financiering voor ontwikkeling. Mijn fractie is vooral blij met het feit dat tijdens deze bijeenkomst waarschijnlijk tot een heffing op vliegtickets zal worden besloten waarvan de opbrengst voor de allerarmsten in de wereld bestemd is. Natuurlijk bestaan er daarnaast andere hulpmiddelen en instrumenten. Mevrouw Kinnock heeft zich reeds in zeer welluidende bewoordingen uitgelaten over de positieve effecten van de IFF. Volgens mij is de heffing op vliegtickets echter ook belangrijk omdat deze een keerpunt betekent in het streven om wereldwijde heffingen in te voeren voor mondiale ontwikkelingsbehoeften. Deze heffing verdient onze volledige steun. Wel wil ik met nadruk stellen dat de nieuwe gelden echt nieuw moeten zijn: anders gezegd, ze moeten de bestaande ontwikkelingsbudgetten aanvullen en niet vervangen.

Ik ben erg blij dat de Commissie op de bijeenkomst in Parijs vertegenwoordigd zal zijn. Ik zou echter graag willen weten of zij van zins is de andere lidstaten aan te moedigen om ook te gaan, of er een mechanisme zal komen om de resultaten van de bijeenkomst terug te koppelen naar het Parlement en of er plannen zijn om de inhoud van de op 9 februari gehouden workshop van de Commissie en de Raad met ons te delen. Ik weet zeker dat velen van ons daar zeer benieuwd naar zijn.

  Alessandro Battilocchio (NI). – (IT) Mijnheer de Voorzitter, beste collega’s, ik spreek namens de nieuwe Italiaanse Socialistische Partij en tegelijkertijd als lid van de Commissie ontwikkelingssamenwerking.

De cijfers en gegevens over de armoede zijn een noodkreet aan dit Parlement. Meer dan een miljard mensen in de wereld leven in omstandigheden van extreme armoede, en zij moeten van minder dan een dollar per dag zien rond te komen. Miljoenen kinderen sterven ieder jaar door gebrek aan medische hulp, drinkwater, fatsoenlijke woonruimte en geschikt voedsel, en elke dag sterven 20 000 mensen vanwege problemen die verband houden met voedselschaarste.

Onder de huidige omstandigheden van technologische ontwikkeling en landbouwproductie is het economisch gezien irrationeel dat deze situatie aanhoudt, politiek gezien is het onaanvaardbaar en in moreel opzicht schandalig. Wij kijken dan ook met grote aandacht, hooggespannen verwachtingen en oprechte hoop naar de werkzaamheden van de conferentie van Parijs, die binnenkort van start gaat. Wij beseffen daarbij heel goed dat er niet alleen behoefte is aan meer middelen, maar dat er ook andere soorten middelen moeten komen, gediversifieerde en innovatieve financieringsbronnen, die mogelijk ook voorspelbaar en stabiel zijn.

Het schandalige is niet dat er nog steeds hongersnood in de wereld is, maar dat deze aanhoudt ondanks dat de internationale gemeenschap over de middelen beschikt om er een eind aan te maken. Nu is werkelijk het moment aangebroken om de daad bij het woord te voegen.

  Karin Scheele (PSE). – (DE) Mijnheer de Voorzitter, het internationale debat over een aanzienlijke verhoging van de ontwikkelingsfinanciering door de belangrijkste industrielanden is intensiever geworden, en daarmee zullen we ons tevreden moeten stellen, aangezien we de ontwikkelingsdoelstellingen die de internationale gemeenschap zich aan het begin van het millennium ten doel heeft gesteld, hoogstwaarschijnlijk niet zullen halen.

Men is het er op internationaal niveau over eens dat er behoefte is aan een aanzienlijke toename van de openbare financiering voor ontwikkeling om de millenniumdoelstellingen en bijgevolg de halvering van de armoede in de ontwikkelingslanden te verwezenlijken. In zijn verslag van 2004 beklemtoont het Ontwikkelingscentrum van de OESO hoe belangrijk het tempo is waarmee de extra middelen ter beschikking worden gesteld. De tijd dringt dus; de groeiende armoede in vele ontwikkelingslanden is een urgent probleem. Het Europees Parlement moet met deze resolutie druk blijven uitoefenen op alle lidstaten, zodat ze zo snel mogelijk de drempel van 0,7 procent van hun BBP aan ontwikkelingssamenwerking besteden. Daarnaast moeten we er bij de lidstaten die nog geen tijdschema hebben – en daartoe behoort mijn eigen land – op aandringen dat ze binnen afzienbare termijn een plan opstellen over de wijze waarop ze dit voornemen in 2015 verwezenlijkt willen hebben.

Het is ook belangrijk te benadrukken dat de innovatieve financieringsmethoden steeds een aanvulling op de bestaande middelen moeten zijn. Het gaat niet om het vinden van mechanismen die reeds gefinancierd worden uit hoofde van eerder aangegane verbintenissen. Er werd al op gewezen dat de internationale financieringsfaciliteit een manier is om de nodige financiële middelen voor ontwikkeling te verdubbelen. Ik betreur echter dat er in het huidige compromis geen rekening wordt gehouden met andere mogelijkheden waarop we in de toekomst een beroep zullen moeten doen om voldoende geld ter beschikking te kunnen stellen. Misschien kunnen we hierin morgen nog verbetering brengen.

  Michel Rocard (PSE). – (FR) Mijnheer de Voorzitter, mijnheer de commissaris, de rijke landen blijven nu al dertig jaar in gebreke met betrekking tot hun belofte aan de VN om de ontwikkelingssteun tot 0,7 procent op te schroeven. Dat is een schandaal. We zullen dus allemaal moeten zoeken naar nieuwe ideeën.

Ik vind het een kwalijke zaak dat de Commissie zo weinig ideeën heeft en dat de verklaring die men u gevraagd heeft voor te lezen zo weinig om het lijf heeft. U heeft het Britse idee om belasting te heffen op het kapitaalverkeer niet eens genoemd. U vermeldt alleen het Franse idee van een heffing op vliegverkeer. We zijn dus op zoek naar nieuwe ideeën en ik zal u er één voorstellen.

De Commissie heeft voorgesteld een wereldloterij te organiseren – naar ik meen in een document dat zij in april 2005 heeft uitgebracht. Ik heb de heer Michel daarover in dit Parlement ondervraagd en hij gaf toe dat dit een optie was. U heeft dat idee niet overgenomen, mijnheer de commissaris, en toch geloof ik dat deze optie eenvoudiger te realiseren is dan veel andere.

Het Wereldvoedselprogramma heeft dit idee eens onderzocht en is tot de slotsom gekomen dat de jaarlijkse opbrengst bij vier trekkingen per jaar 400 miljoen dollar zou bedragen. Men ging dan uit van een minimum van 1 procent van de omzet van het spel in onze landen. Het Wereldvoedselprogramma stelt voor dit bedrag te gebruiken voor maatregelen om te verhinderen dat kinderen van honger sterven. Waarom heeft de Commissie dat idee niet overgenomen? Ik kan niet zeggen dat ik het leuk vind om oplossingen te zoeken buiten de begroting om. Onze landen zouden hun beloften serieuzer moeten nemen. Nu echter blijkt dat ze niet doen wat ze beloven, heeft dit idee in ieder geval de verdienste dat het niemand iets in de weg legt en niet aan beperkingen onderhevig is – als de toewijzing van het voor het Wereldvoedselprogramma bestemde deel van de winst in de lidstaten maar door de wetgever geschiedt, en niet door de plaatselijke overheden. Het opzetten van een wereldloterij is eenvoudig. Daarom vraag ik de Commissie dit initiatief over te nemen en een loterij op te zetten. De Commissie moet de lidstaten dus aanmoedigen dit idee uit te voeren.

  De Voorzitter. – Tot besluit van het debat zijn er vijf ontwerpresoluties ingediend, overeenkomstig artikel 103, lid 2, van het Reglement.

Het debat is gesloten.

De stemming vindt donderdag om 10.00 uur plaats.