Posėdžio stenograma

Ketvirtadienis, 2006 m. vasario 16 d. - Strasbūras

14.1. Kultūros paveldas Azerbaidžane

  Presidente. L'ordine del giorno reca la discussione su sei proposte di risoluzione sul patrimonio culturale in Azerbaigian.

  Justas Vincas Paleckis (PSE), Autorius. – Įvairiose pasaulio vietose, deja, pasitvirtina taisyklė: kultūros paminklų naikinimas – tai žmonių naikinimo pasekmė arba preliudija. Todėl palaikau rezoliuciją ir nuomonę, kad privalome pareikšti poziciją dėl kultūros paveldo naikinimo Azerbaidžane. Tokiuose konfliktuose kaip Azerbaidžano ir Armėnijos, kaltę suversti tik vienai pusei sunku. Kultūros paminklai ten griaunami dėl kruvino Kalnų Karabacho konflikto, per 18 metų sunaikinusio 25 000 žmonių gyvybių bei pavertusio milijoną gyventojų pabėgėliais. Ne agresija, provokacijos iš vienos ar kitos pusės, kultūros paveldo išniekinimas padės išnarplioti įsišaknijusį konfliktą. Tik derybos, bendros politinės kalbos paieška ir suradimas, gera valia siekiant suartėti su Europos Sąjunga gali užgesinti liepsną. Pagal naujausias apklausas didelė dauguma abiejų valstybių gyventojų nori kuo greičiau sureguliuoti konfliktą. Tos valstybės, kurios nori aktyviai dalyvauti Europos Sąjungos kaimynystės politikoje, išties privalo deramai saugoti mažumų kultūros paveldą.

  Marios Matsakis (ALDE), author. – Mr President, the destruction and desecration of a cemetery by anyone, anywhere, is a barbarous act. If such a cemetery is also a monument of special archaeological significance, then it is part of our common international heritage and its destruction constitutes, in addition, a crime against humanity.

The Armenian cemetery at Julfa is a Christian cemetery of exceptional historical and cultural importance. Disregarding an international outcry, Azerbaijani governments, whether by omission or – more likely – by commission, have been responsible for the systematic destruction of this monument over the last few years. The actual perpetrators of that atrocious act are thought to be Azerbaijani forces and Islamic fanatic civilians.

It is totally unacceptable for the Azerbaijani Ambassador in Brussels to have recently sent e-mails to MEPs in which he embarks on a viscous personal attack against one of the authors of this resolution and attempts to denigrate and insult the integrity and wisdom of this Parliament.

I strongly urge you to vote in favour of this resolution and thus send a very clear message of our feelings of concern and disgrace to the Government of Azerbaijan for the destruction of the Julfa cemetery.

  Charles Tannock (PPE-DE), author. – Mr President, the alleged demolition in December 2005 of the mediaeval Julfa – also known historically as Jugha – Armenian burial grounds, with the breaking-up of the khachkars, or beautifully engraved headstones, is a serious desecration of European Christian heritage.

The Azerbaijani Government claimed the video footage documenting this is fraudulent Armenian propaganda. But I have received independent verification that the footage is genuine from a British architect, Steven Sim, an expert in the region. Furthermore, if there has been no destruction, why are on-site visits refused by the Azerbaijanis, who also, rather bizarrely, state that this could have been done by looters needing the stone for local building work?

Once more Mr Sim has stated that passage into the cemetery requires passing through Azerbaijani army-controlled territory, making such a thing almost impossible without official support and in clear breach of their duty of care to protect the site.

I have also been informed by the Azerbaijani Embassy that this destruction is nothing compared to the destruction of Azerbaijani mosques. I was indeed sent photos of destroyed mosques. That mosques in the war zone were destroyed in 1991 is undeniable and to be condemned without reservation, but the photos I was sent I believe represent destruction that took place 15 years ago, not 3 months ago. Furthermore, the Julfa site in Nakhichevan was never part of the war zone. Also, it is worth pointing out that I have been informed that the Nagorno-Karabakh authorities have recently agreed to a project for the reconstruction of mosques destroyed on their territory.

We are now at a critical juncture in the talks between the two Presidents, Kocharyan and Aliyev, in Rambouillet, France, on finding a solution to the Nagorno-Karabakh dispute. I therefore believe that any further planned destruction of Armenian heritage will not be conducive to lasting peace in the region.

   Marcin Libicki (UEN), autor. – Panie Przewodniczący! Nie ulega wątpliwości, że wszystkie zabytki świadectwa kultury na całym świecie są wspólnym dziedzictwem wszystkich i nie powinny padać ofiarą żadnych politycznych ani, tym bardziej wojennych wydarzeń.

Proszę mi pozwolić na pewną osobistą refleksję. Kiedy przed paru laty byłem w Armenii i oglądałem tamte zabytki, tamte kościoły, które są po dziś dzień zachowane z wczesnego średniowiecza i miałem w pamięci moją wcześniejszą wizytę na drugim końcu chrześcijańskiego świata – w Hiszpanii, o tysiące kilometrów na zachód, stanęło mi w oczach właśnie podobieństwo zabytków tych dwóch regionów. To wszystko były zabytki kultury europejskiej wczesnego średniowiecza. Chociaż odpowiadamy za wszystkie zabytki na świecie, to jednak szczególnie bliskie muszą być nam w Europie te zabytki, które świadczą o kulturalnej przeszłości i jedności Europy od wschodnich krańców Armenii po zachodnie krańce Hiszpanii.

Wydaje mi się, że to, co się dzisiaj dzieje i czego jesteśmy świadkami, jest szczególnie poruszające, bo niszczone są właśnie zabytki, które są dziedzictwem nie tylko Europy, ale także świata. Szczególnie uderzająca jest odpowiedzialność Azerbejdżanu, bo – tak jak mówił pan Tannock przed chwilą – dlaczego Azerbejdżan nie dopuszcza do odbycia tam wizyty i skonstatowania tych strat na miejscu? Na szczęście wiemy i mamy filmowe świadectwo tych strat, które są wynikiem barbarzyńskich decyzji tych, którzy mają tam władzę.

Musimy przyjąć te rezolucje i musimy potem nadzorować, co się będzie dalej działo, bo nie może to się ograniczyć tylko do nawet najszczytniejszych słów. Muszą pójść za tym czyny i tych czynów ze strony Azerbejdżanu oczekujemy.

  Marie Anne Isler Béguin (Verts/ALE), auteur. – Monsieur le Président, il est crucial de rappeler ici l'importance de l'engagement de l'Union dans la région du Caucase du Sud, toujours minée par les conflits gelés et pourtant hautement stratégique et résolument européenne. Nous savons que Mme Ferrero–Waldner est actuellement en visite officielle dans la région, mais je veux surtout lancer un appel aux parlementaires et un appel à la responsabilité.

Alors que l'Union européenne négocie des plans d'action avec chacun des pays pour promouvoir la stabilisation de la région, l'Arménie et l'Azerbaïdjan sont entrés dans une phase fragile, mais porteuse d'espoir, de négociations de paix sur le conflit du Haut-Karabakh. Les Présidents Aliev et Kotcharian se sont rencontrés dimanche dernier à Rambouillet, sous l'égide du groupe de Minsk de l'OSCE. C'est la réussite de ce processus qui est prioritaire car elle peut, par ricochets, entraîner une résolution des autres conflits de la région. Elle est donc un préalable indispensable à la stabilisation globale de cette région.

Dans ce contexte, chers collègues, pensez-vous en votre âme et conscience que ce soit vraiment le moment de jeter de l'huile sur le feu en supprimant, comme le proposent les amendements, des paragraphes qui justement permettent une approche équilibrée de la résolution commune que nous avons tous négociée ensemble avant-hier? Nous avons déjà condamné la destruction du cimetière de Julfa en janvier dernier dans le rapport Tannock et nous la condamnons toujours. Mais nous ne pouvons pas omettre, chers collègues, le cadre global du conflit gelé entre l'Arménie et l'Azerbaïdjan, responsable de milliers de morts et de réfugiés; les plaies en sont encore béantes. Peut-on également ignorer que 20% du territoire azéri est considéré par l'Arménie comme une zone tampon pour le Haut-Karabakh et que de nombreux éléments du patrimoine culturel et religieux de ces territoires occupés ont subi, eux-aussi, des destructions majeures? Il est plus que temps d'arrêter cette escalade dangereuse. Nier les responsabilités partagées des parties à un conflit et ne mentionner les destructions intervenues que d'un seul côté ne serait pas responsable et serait même contraire à notre engagement de soutenir nos amis arméniens et nos amis azerbaïdjanais dans leur volonté de résoudre leurs différends.

Enfin, cette résolution intervient dans un moment de sensibilité exacerbée entre le monde musulman et le monde occidental. Des raccourcis fragiles pourraient réduire ces événements à un simple affrontement entre monde chrétien et monde musulman. Je vous le demande donc solennellement, ne donnons pas d'arguments aux extrémistes de tous bords en votant une résolution qui, si elle est remodelée selon certaines propositions, serait injustement partisane. C'est une question de conscience personnelle mais c'est également toute la crédibilité du Parlement européen et, plus largement, l'action de l'Union européenne dans la région qui sont en jeu.

  Erik Meijer (GUE/NGL), Auteur. – Voorzitter, in het Russische tsarenrijk was Transkaukasië een van de wingewesten aan de rand, waar de woongebieden van Georgiërs, Armeniërs en Azerbeidzjanen niet scherp waren afgebakend. De mensen leefden daar niet in vrede met elkaar, maar waren wel samen onderworpen aan ondemocratisch Russisch staatsgezag.

Pas in de jaren '20 zijn de drie volkeren bestuurlijk van elkaar gescheiden met voor ieder een eigen grondgebied. Dat was noodzakelijk voor vrede, ontwikkeling en stabiliteit, maar betekent ook dat gemengde gebieden moesten worden toegewezen aan een van de bij de conflicten betrokken groepen. We zien daarvan nu de gevolgen in de minderheidsgebieden Zuid-Ossetië en Abchazië, en vooral in Nagorno-Karabach en Nachitsjevan, waar zowel Armeense als Azerbeidzjaanse invloeden bestaan.

De neiging is groot om niet alleen de mensen die behoren tot het buurvolk uit zulke gebieden te verdrijven, maar ook hun historische bouwwerken, gebedsplaatsen en begraafplaatsen te vernielen en hun herinnering voor eeuwig uit te wissen. Nu er geen overkoepelende Sovjetunie meer bestaat, die zulke uitwassen zou kunnen tegengaan, is het nog belangrijker geworden dat ook de rest van Europa bijdraagt tot het in vrede en wederzijds respect met elkaar samenleven van de buurvolkeren in deze nu onafhankelijke staten.

  Ioannis Kasoulides, on behalf of the PPE-DE Group. – Mr President, for the Armenian people – the victims of genocide and massive expulsion from their homelands – to witness the destruction of their cultural heritage is perhaps the last chapter in their total deracination. ‘Nothing is happening’, say the Azerbaijani authorities. I know that where there is smoke there is fire. This total denial reminds me of the total denial that the genocide ever existed, the claim that it is a figment of the Armenian imagination.

In an exchange of e-mails with me, the political affairs advisor of the Azerbaijani embassy wrote, and I quote ‘we cannot exclude that some poor peasants of relevant cultural level might secretly use the stones from the cemetery for building construction or other related works’.

I cannot be sure who the perpetrators are, but I am sure that the responsibility for safeguarding the integrity of these monuments is 100% Azerbaijani.

  Martine Roure, au nom du groupe PSE. – La ville de Julfa en Azerbaïdjan abrite sur son sol une importante nécropole arménienne unique sur le plan architectural. Cette nécropole témoigne de l'histoire de cette région habitée jusqu'au premier quart du XXème siècle par plus de 80% d'Arméniens. L'époque soviétique a laissé ce site à l'abandon et, à partir de 1998, les autorités locales ont procédé à sa démolition. L'UNESCO, à l'époque, s'en est visiblement émue, ce qui a abouti à un arrêt momentané de l'intervention des bulldozers. Cette organisation est d'ailleurs en contact avec les autorités compétentes afin de protéger ce patrimoine, car les dégâts occasionnés ont été très importants sur ce lieu de mémoire.

Des éléments concordants et des témoignages récents tendent à accréditer l'idée que ces destructions ont repris en décembre 2005. Il convient donc, dans les plus brefs délais, de demander à l'Azerbaïdjan de permettre à une mission de se rendre sur place afin d'évaluer les mesures à prendre, dès à présent et à moyen terme, pour conserver ce lieu d'histoire mais, plus encore, de mémoire et de culture, qui constitue le patrimoine d'un peuple.

  Urszula Krupa, w imieniu grupy IND/DEM. – Panie Przewodniczący! Dzisiejsza debata w obronie praw człowieka, demokracji dotyczy obrony zagrożonego zupełnym zniszczeniem dziedzictwa kulturowego Ormian. Czteromilionowa Armenia od 301 roku jest pierwszym chrześcijańskim krajem świata, o czym świadczą nie tylko zapisy historyczne, ale także tysiące krzyży wykutych na kamiennych tablicach nazwanych chaczkarami, które zostały zniszczone, podobnie jak inne zabytki kultury ormiańskiej, w Azerbejdżanie, Gruzji i Turcji.

Chaczkary, dosłownie kamienie-krzyże w wysokości od 0,5 do 3,5 metra, wykonywano z bazaltu umieszczając je na prostopadłościennej podstawie, kierując częścią frontową z krzyżem w kierunku zachodnim. W chaczkarach Ormianie widzieli ochronną moc przed klęskami żywiołowymi. Stawiano je, by upamiętnić ważne wydarzenia, jako elementy kompozycyjne w budowlach sakralnych, a także jako nagrobki stawiane były zawsze w nogach zmarłego.

Ostatnio zniszczono cmentarz istniejący od czasów średniowiecza w Dżulfie - mieście usytuowanym w rejonie będącym pod nadzorem Azerbejdżanu. Skandaliczny proces dewastacji i niszczenia pomników kultury ormiańskiej rozpoczął się w 1998 r., kiedy aż 800 takich kamiennych krzyży zostało zdewastowanych. Mimo że po proteście UNESCO zniszczenia wstrzymano przez pewien czas, jednak rozpoczęły się na nowo w 2002 r. Najprawdopodobniej karygodna destrukcja dziedzictwa narodowego Ormian odbywa się za przyzwoleniem władz Azerbejdżanu, które wysłały specjalnie przygotowane jednostki wojskowe do niszczenia tablic z ormiańskimi krzyżami.

Ormianie od wieków są prześladowani wojnami, agresją, okupacją, są narodem głęboko doświadczonym zarówno jako naród, jak i chrześcijanie. Także Azerowie doświadczyli wielu zniszczeń i nieszczęścia, jednak trzeba z naciskiem podkreślić, że żadne konflikty nie usprawiedliwiają niszczenia dziedzictwa kulturowego, które jest dorobkiem całej ludzkości. Kultura jest wyrazem międzyludzkiej komunikacji, współmyślenia i współdziałania, jest potwierdzeniem człowieczeństwa i podstawowym dobrem wspólnot. Dlatego domagamy się szacunku dla ogólnoświatowego dorobku niezależnie od wyznawanej religii i pochodzenia.

  Ryszard Czarnecki (NI). – Panie Przewodniczący! Pamiętam swoje wrażenia z Azerbejdżanu, z Baku, z wielkiego budynku w centrum miasta, gdzie mieścił się hotel dla koczujących Azerów, którzy uciekli z Ngoro Karabakh – to był wstrząsający widok. Ci ludzie tam mieszkali od wielu lat i, oczywiście, myślę także o nich, a nie tylko o tych zabytkach, o których dzisiaj słusznie mówimy.

Podobnie jak poseł Libicki, mam odczucie, że oczywiście zabytki trzeba chronić w każdym miejscu świata, niezależnie od szerokości geograficznej. Natomiast wydaje mi się również, że dla rządu Azerbejdżanu ta kwestia jest pewną próbą ucieczki, próbą, przemilczania braku demokracji, niemówienia o mało demokratycznych ostatnich wyborach, o zakazie swobody demonstracji i o zakazie swobody wypowiedzi w tym właśnie kraju.

Warto walczyć o zabytki. Słusznie, że to robimy, ale także warto promować demokrację w Azerbejdżanie.

  Eija-Riitta Korhola (PPE-DE). – Arvoisa puhemies, joudumme tänään tuomitsemaan Azerbaidžanin jatkuvan välinpitämättömyyden UNESCOn maailmanperinnön suojelusopimusta kohtaan. Myös maan sitoumukset Euroopan neuvoston jäsenenä joutuvat Djulfan hautausmaan tuhojen vuoksi erikoiseen valoon. Vielä kaksitoista vuotta Azerbaidžanin ja Armenian välisen varsinaisen konfliktin päättymisen jälkeen armenialaisen vähemmistön asema Azerbaidžanissa, etenkin kulttuuriperinnön kunnioittamisen suhteen, on erittäin epävakaa. Djulfan hautausmaan tuhoamista voidaan verrata esimerkiksi siihen, kun Taleban tuhosi Afganistanissa Buddhan patsaat. Kyse on menneisyyden ja ihmiskunnan historian kunnioittamisesta.

Mihin tapahtumien tuomitseminen voi johtaa? Meille jää toive siitä, että Djulfan hautausmaan tuhoja päästään tarkastamaan puolueettoman tahon toimesta ja että jäljelle jääneet hautakivet pystytään kunnostamaan. Toive elää myös sen suhteen, että protestointi auttaa ehkäisemään tulevat kulttuuriperinnön tuhoamiset. Djulfan hautausmaan hävittäminen on rikkomus ihmiskunnan perintöä vastaan ja sellaisenaan tuomittava. Ainutkertaisten kristillisten muistomerkkien tuhoaminen on ihmiskunnalle korvaamaton menetys.

(Suosionosoituksia)

  Joe Borg, Member of the Commission. Mr President, firstly I would like to thank the honourable Members for all their speeches. The Commission has been informed about the alleged destruction of artefacts in the Julfa Cemetery, in the Azerbaijani Autonomous Republic of Nakhichevan. Both Armenia and Azerbaijan delivered a statement at the 586th Meeting of the OSCE Permanent Council of 22 December 2005 and the issue was also discussed in the Council of Europe on 1 February 2006.

The protection of World Cultural Heritage sites in third countries is not within the Commission’s competences. We understand, however, that Armenia appealed to UNESCO, asking for a mission to be sent to Nakhichevan as rapidly as possible.

The Commission is well aware of the fact that episodes like the destruction in the Julfa Cemetery, if confirmed by independent sources, have a direct link with and are symptomatic of the long-standing conflict over Nagorno-Karabakh, which has caused mistrust and destruction and claimed victims on both the Armenian and the Azerbaijani sides since the early 1990s.

The Commission will continue to use all the means at its disposal to persuade the parties to find a quick settlement to the conflict and, once a peace deal is hopefully reached, assist in the reconstruction and the rehabilitation of the region.

The conflict over Nagorno-Karabakh particularly unacceptable today in that both Armenia and Azerbaijan are part of the European Neighbourhood Policy, which aims, as a priority, to build confidence in the South Caucasus region, encouraging regional cooperation in as many sectors as possible and contributing to peace, stability and prosperity at the borders of an enlarged European Union.

It is an ambitious objective that we will try to achieve, including through the implementation of the action plans that the Commission is currently discussing with Armenia, Azerbaijan and Georgia. In these documents we ask the three South Caucasus countries to undertake a number of steps in order to come closer to Europe. The documents cover a very wide range of subjects, including cooperation on education and culture and the protection of cultural heritage.

Implementation of the ENP action plans will be monitored closely by the Commission and the benefits which flow from these will of course be conditional on their achievements.

  Presidente. La discussione è chiusa.

La votazione si svolgerà al termine della discussione.