Πληρη πρακτικα των συζητησεων

Δευτέρα 3 Απριλίου 2006 - Στρασβούργο

12. Ανοικτός χαρακτήρας των συνεδριάσεων του Συμβουλίου κατά την άσκηση των νομοθετικών του καθηκόντων - Πρόσβαση στα κείμενα των θεσμικών οργάνων - (συζήτηση)

  Πρόεδρος. Η ημερήσια διάταξη προβλέπει την κοινή συζήτηση των ακόλουθων εκθέσεων:

- A6-0056/2006 του κ. Hammerstein Mintz, εξ ονόματος της Επιτροπής Αναφορών, σχετικά με την ειδική έκθεση του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή μετά το σχέδιο σύστασης προς το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην περίπτωση της καταγγελίας 2395/2003/GG σχετικά με τον ανοικτό χαρακτήρα των συνεδριάσεων του Συμβουλίου κατά την άσκηση των νομοθετικών του καθηκόντων (2005/2243(INI)) και

- A6-0052/2006 του κ. Cashman, εξ ονόματος της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων, που περιέχει συστάσεις προς την Επιτροπή σχετικά με την πρόσβαση στα κείμενα των θεσμικών οργάνων (2004/2125(INI)).

  David Hammerstein Mintz (Verts/ALE), εισηγητής. – (ES) Κύριε Πρόεδρε, καταρχάς θα ήθελα να ευχαριστήσω την αυστριακή Προεδρία για τη συνεργασία της σε αυτό το θέμα και θα ήθελα ιδιαίτερα να ευχαριστήσω την Επίτροπο Wallström, η οποία έδειξε μεγάλο ενθουσιασμό και δέσμευση αναφορικά με τη διαφάνεια και τον τρόπο προώθησής της.

Θα ήθελα επίσης να αναφέρω την πρωτοβουλία του κ. Cashman σχετικά με τη ρύθμιση της δημόσιας πρόσβασης στα έγγραφα των θεσμικών οργάνων, μια έκθεση που κινείται παράλληλα με τη συγκεκριμένη αλλά προς την ίδια κατεύθυνση.

Το Συμβούλιο έχει επί του παρόντος ένα πρόβλημα αξιοπιστίας. Αφενός, οι πολιτικοί ηγέτες των κρατών μελών υποστηρίζουν το άρθρο 1.2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και έχουν υπογράψει τη Συνθήκη για τη θέσπιση Συντάγματος της Ευρώπης, η οποία ορίζει ότι οι αποφάσεις του Συμβουλίου πρέπει να λαμβάνονται όσο το δυνατόν πιο διάφανα, πιο ανοιχτά και πιο κοντά στους πολίτες.

Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική. Το Συμβούλιο αρνείται να ανοίξει τις νομοθετικές συνεδριάσεις του στο κοινό και στα μέσα ενημέρωσης. Ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής ορθώς λέει ότι είμαστε αντιμέτωποι με μια περίπτωση κακής διαχείρισης, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι το Συμβούλιο δεν έχει δώσει έναν σημαντικό και εύλογο λόγο για να μην ανοίξει τις θύρες στις συζητήσεις του.

Προκειμένου να αυξηθεί το ενδιαφέρον και η αφοσίωση των πολιτών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και υπό το πρίσμα της παρούσας συνταγματικής κρίσης, η Ευρώπη πρέπει να λάβει γενναία και δημιουργικά μέτρα για να φέρει τα ευρωπαϊκά θέματα πιο κοντά σε όλους. Πρέπει να ξεκινήσει ανοίγοντας τις θύρες του στη δημόσια συζήτηση· ωστόσο, το Συμβούλιο δεν θέλει να το κάνει. Αν εκατομμύρια Ευρωπαίοι μπορούσαν να παρακολουθήσουν στην τηλεόραση τους υπουργούς να συζητούν ανοιχτά ευρωπαϊκά θέματα όπως η ενεργειακή κρίση, η οδηγία για τις υπηρεσίες, η φύλαξη προσωπικών δεδομένων ή η έρευνα για τα βλαστοκύτταρα, θα μπορούσαμε να αφυπνίσουμε πολύ περισσότερο το ενδιαφέρον τους για τα ευρωπαϊκά θέματα και να θέσουμε τέλος στον λήθαργο εκατομμυρίων Ευρωπαίων που δείχνουν πολύ μικρό ενδιαφέρον για τις ευρωπαϊκές υποθέσεις. Η κοινή γνώμη αναλώνεται σε αυστηρά εθνικές συζητήσεις.

Αυτή η έκθεση που εγκρίθηκε από την Επιτροπή Αναφορών υποστηρίζει πλήρως τη σύσταση του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή, ο οποίος υποστήριξε ότι η αρχή της διαφάνειας θα πρέπει να εφαρμόζεται όχι μόνο στις συζητήσεις του Συμβουλίου αλλά και σε όλες τις περιπτώσεις στις οποίες εμπλέκεται το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, συμπεριλαμβανομένων διαβουλεύσεων και ζητημάτων που σχετίζονται με τα ατομικά δικαιώματα και τις ελευθερίες, καθώς και θεμάτων που περιλαμβάνονται στον τρίτο πυλώνα.

Τον Οκτώβριο, ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής εξέδωσε μια έκθεση καλώντας το Συμβούλιο να αναθεωρήσει την άρνησή του να συνεδριάζει δημόσια όταν λαμβάνει αποφάσεις νομοθετικού χαρακτήρα. Για τον σκοπό αυτό, ο Διαμεσολαβητής ζήτησε από το Συμβούλιο να αλλάξει τον εσωτερικό Κανονισμό του, προκειμένου να διασφαλιστεί η πρόσβαση των μέσων ενημέρωσης και της κοινής γνώμης στις συζητήσεις του. Ωστόσο, και παρά τη σύσταση της βρετανικής Προεδρίας, το Συμβούλιο δεν έχει λάβει κανένα μέτρο για να αλλάξει τον Κανονισμό του υπέρ της διαφάνειας.

Οι ηγέτες των κρατών μελών μπορούν λοιπόν να συνεχίσουν να λένε στις Βρυξέλλες τα αντίθετα από όσα λένε στους ψηφοφόρους στην πατρίδα τους. Οι επιπτώσεις αυτού του ανοίγματος που θέλουμε να επιτύχουμε θα μπορούσαν να είναι βαθύτατες για το Συμβούλιο και θα άλλαζαν τον χαρακτήρα του. Οι υπουργοί θα πρέπει να μιλάνε υπό τον αυστηρό έλεγχο των μέσων ενημέρωσης και υπό το βλέμμα εκατομμυρίων ανθρώπων. Αυτός θα ήταν ο καλύτερος τρόπος να καταστεί η ευρωπαϊκή δημοκρατία ορατή και να ξυπνήσουμε από τον τωρινό λήθαργο και την ανία.

Το Συμβούλιο θα μπορούσε να ξεκινήσει με ένα πιλοτικό πρόγραμμα, το οποίο θα εξηγούσε πώς λαμβάνονται οι αποφάσεις και τη φύση των διαδικασιών σε εκατομμύρια ανθρώπους ενώπιον των τηλεοπτικών φακών. Θα ήθελα να θέσω την ακόλουθη ερώτηση στην Προεδρία του Συμβουλίου και στην Επιτροπή: είστε διατεθειμένοι να προτείνετε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες προκειμένου να καταστεί δυνατή η διεξαγωγή ανοιχτών συζητήσεων και η ανοιχτή λήψη αποφάσεων; Αν όχι τώρα, τότε πότε;

Οι πολίτες και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητούν από το Συμβούλιο να βγει στο φως. Τον λόγο έχει το Συμβούλιο. Παρακαλώ ανοίξτε τις θύρες σας. Εμείς οι Ευρωπαίοι θέλουμε να συμμετέχουμε.

  Michael Cashman (PSE), εισηγητής. – (EN) Κύριε Πρόεδρε, υποστηρίζω ανεπιφύλακτα τη δήλωση του φίλου μου κ. Hammerstein Mintz. Ήμουν ο αρχικός εισηγητής σχετικά με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1049/2001 για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα και θυμάμαι πολύ έντονα τις ζωηρές αντιπαραθέσεις, όχι μόνο στο Κοινοβούλιο αλλά και στους κόλπους του Συμβουλίου και στον διάλογο μεταξύ των τριών οργάνων, καθώς ξεκινούσαμε να κερδίσουμε τη μάχη των επιχειρημάτων σχετικά με έναν ρηξικέλευθο για την εποχή του κανονισμό. Θυμάμαι –και αξίζει να κατονομαστούν ορισμένα από τα παλαιά μέλη της ΕΕ των 15– την έντονη αντίθεση της Γαλλίας, της Ισπανίας, της Ιταλίας, της Γερμανίας και της Αυστρίας. Με ικανοποίηση δηλώνω ότι η αυστριακή Προεδρία έχει πλέον αλλάξει στάση, αλλά το αναφέρω αυτό επειδή ακριβώς δείχνει πόσο πολύ έχουμε προχωρήσει.

Υπάρχουν διάφορες προσεγγίσεις σχετικά με τον ανοικτό χαρακτήρα και τη διαφάνεια. Έχουμε το υπέροχο σκανδιναβικό παράδειγμα, και έπειτα έχουμε τη μάλλον ύποπτη στάση ορισμένων άλλων κρατών μελών· πάντως αναμφίβολα δεν έχουμε τίποτε απολύτως να φοβηθούμε από τη διαφάνεια. Τι έχουμε να φοβόμαστε από το άνοιγμα των συζητήσεών μας στον δημόσιο έλεγχο; Τι έχει να φοβάται ένα κράτος μέλος από το να εξηγεί στο κοινοβούλιό του γιατί κάποιος ή κάποια υπουργός ψήφισε κατά τον ένα ή τον άλλο τρόπο;

Διατυπώνω αρκετές συστάσεις στην έκθεσή μου και απευθύνω έκκληση στην Επιτροπή να αναλάβει δράση. Αναγνωρίζουμε ότι ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1049/2001 δεν ήταν το τέλος του παιχνιδιού αλλά απλώς η αρχή ενός μακρού –σε μεγάλο βαθμό πολιτισμικού– ταξιδιού για την επικράτηση της επιχειρηματολογίας υπέρ του ανοικτού χαρακτήρα και της διαφάνειας στα τρία θεσμικά όργανα. Προερχόμαστε από διαφορετικές παραδόσεις. Για τον λόγο αυτό, ζήτησα την περαιτέρω αναθεώρηση του κανονισμού. Η αναθεώρηση αυτή προβλεπόταν από την αρχική σύσταση και υπάρχουν διάφοροι τομείς σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού οι οποίοι τώρα, αρκετά χρόνια μετά, θα μπορούσαν να βελτιωθούν σημαντικά βάσει των εμπειριών που έχουμε αποκομίσει από την εφαρμογή του.

Πρέπει να επανεξετάσουμε τους ορισμούς των νομοθετικών και μη νομοθετικών κειμένων όσον αφορά την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα, ώστε να διασφαλίσουμε ότι όλα τα θεσμικά όργανα εργάζονται κατά τρόπο ανοικτό και διαφανή. Η πρόσβαση στα έγγραφα δεν είναι παραχώρηση – είναι δικαίωμα. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εργάζονται με τη νομοθετική τους ιδιότητα. Η αυξημένη συνεργασία μεταξύ των θεσμικών οργάνων και η ευρύτερη εφαρμογή της διαδικασίας συναπόφασης απαιτούν πιο ανοικτό χαρακτήρα ιδιαίτερα από το Συμβούλιο. Πρέπει οι πολίτες να έχουν τη δυνατότητα να βλέπουν τι συμφωνείται εξ ονόματός τους από τους υπουργούς των εθνικών κυβερνήσεων έτσι, ώστε οι ίδιοι αλλά και τα κόμματα της αντιπολίτευσης να μπορούν να εκπληρώνουν τον ελεγκτικό τους ρόλο.

Πρέπει να εξετάσουμε τον τρόπο με τον οποίο καθορίζονται οι προϋποθέσεις με τις οποίες συγκεκριμένα έγγραφα μπορούν να χαρακτηρισθούν συνολικά, ή εν μέρει, ως εμπιστευτικά. Οι κανόνες αυτοί πρέπει να προβλέπουν θεμιτές εξαιρέσεις για ειδικούς και σαφώς διατυπωμένους λόγους, αλλά δεν πρέπει να ερμηνεύονται με ευρεία έννοια, η οποία θα είχε στην ουσία ως αποτέλεσμα την άρνηση της πρόσβασης του κοινού στα έγγραφα.

Θα ολοκληρώσω με την ακόλουθη επισήμανση: η επιχειρηματολογία μας επικράτησε από το 1999 έως τον Μάιο του 2001, όταν υιοθετήθηκε ο κανονισμός. Κερδίσαμε κατ’ επανάληψη τη μάχη των επιχειρημάτων σχετικά με μια αναθεώρηση των εσωτερικών κανονισμών των θεσμικών οργάνων έτσι, ώστε το Συμβούλιο ειδικότερα, όταν συνεδριάζει με τη νομοθετική του ιδιότητα, να συνεδριάζει και να ψηφίζει δημοσίως. Κερδίσαμε αυτήν τη μάχη. Γνωρίζω ότι η Αντιπρόεδρος εξέφρασε την προσωπική της προσήλωση στην όλη ιδέα του ανοικτού χαρακτήρα και της διαφάνειας. Το Κοινοβούλιο έχει πράξει το ίδιο, αλλά αυτό δεν αρκεί. Μας δίνεται μια υπέροχη ευκαιρία στις 9 Μαΐου, την Ημέρα της Ευρώπης. Ας κάνουμε την Ημέρα της Ευρώπης μια θετική ημέρα κατά την οποία θα μπορέσουμε να ανακοινώσουμε τον τρόπο με τον οποίο θα βελτιώσουμε το δικαίωμα των πολιτών να γνωρίζουν τι συμβαίνει εξ ονόματός τους.

Τέλος, παρατηρείται αύξηση του αντιευρωπαϊσμού, τουλάχιστον στις δέκα νέες χώρες που εντάχθηκαν πριν από δύο χρόνια. Συχνά οι κυβερνήσεις που εντάσσουν μια χώρα στην οικογένεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης υφίστανται τις συνέπειες: δεν επανεκλέγονται. Θα στηρίζαμε αυτόν τον αντιευρωπαϊσμό αν συνεχίζαμε να καλύπτουμε τις ενέργειές μας με έναν μανδύα μυστικότητας. Πρέπει να αντιμετωπίσουμε κατά πρόσωπο τους αντιευρωπαϊστές. Πρέπει να προωθήσουμε τα θεσμικά μας όργανα και να προβάλουμε τη δραστηριότητά μας. Πρέπει να θέσουμε προς συζήτηση αυτήν την αναθεώρηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1049/2001, όχι με δισταγμό αλλά με ενθουσιασμό.

  Margot Wallström, Αντιπρόεδρος της Επιτροπής. (SV) Κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα να ξεκινήσω εκφράζοντας τα συγχαρητήριά μου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και, βεβαίως, στους εισηγητές, κκ. Mintz και Cashman, για τις δύο πολύ σημαντικές εκθέσεις. Εάν μου επιτρέπετε να ξεκινήσω κάνοντας ένα σχόλιο σχετικά με τον ανοικτό χαρακτήρα στο Συμβούλιο, η Επιτροπή στηρίζει πλήρως τις ανοικτές συνεδριάσεις του Συμβουλίου. Ήδη από τον Οκτώβριο, δηλώσαμε, στο σχέδιο Δ, ότι το Συμβούλιο θα πρέπει να είναι ανοικτό όταν νομοθετεί, και στηρίζουμε τις πρωτοβουλίες του Συμβουλίου.

Είναι πεπεισμένη ότι οι ανοικτές συνεδριάσεις του Συμβουλίου θα αυξήσουν την αξιοπιστία της ΕΕ, καθώς και το ενδιαφέρον του κόσμου για την ΕΕ. Γνωρίζω ότι, καταρχήν, υπάρχει συναίνεση μεταξύ των θεσμικών οργάνων μας επί του θέματος, και τα κράτη μέλη πρέπει τώρα να αναλάβουν δράση και να φέρουν αποτελέσματα. Πιστεύω επίσης ότι θα αποτελούσε έναν αποτελεσματικό τρόπο, ώστε να δοθεί τέλος σε αυτό που αποκαλούμε «παιχνίδι μομφών», και έτσι πρόκειται για ένα σημαντικό ζήτημα.

Ο ανοικτός χαρακτήρας έχει επίσης σχέση με την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα και με τον κανονισμό αριθ. 1049/2001. Επισήμως, αυτή η νομοθεσία ισχύει μόνο για το Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή, αλλά, εντούτοις, εφαρμόζεται και για πολλά ακόμη όργανα. Τα διάφορα γραφεία και υπηρεσίες της ΕΕ –και μάλιστα τα περισσότερα όργανά της– έχουν εθελοντικά υιοθετήσει αντίστοιχους κανόνες σχετικά με την πρόσβαση στα έγγραφα. Όπως είπε και ο εισηγητής κ. Cashman, τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, με αυτόν τον τρόπο –και, συνεπώς, σε μεγάλο βαθμό χάρη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο– έχουν επιτύχει σε αξιόλογα σύντομο διάστημα ένα επίπεδο διαφάνειας που είναι πράγματι πολύ καλό σε σύγκριση με αυτό που υπάρχει σε πολλά κράτη μέλη.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορούν να βελτιωθούν διάφορα ζητήματα. Μπορούν και πρέπει να βελτιωθούν. Το 2003, η Επιτροπή διεξήγαγε μια έρευνα για τους τρόπους με τους οποίους εισήχθη ο κανονισμός τα πρώτα χρόνια. Το 2004, δημοσιεύσαμε την έκθεση αξιολόγησής μας. Έως τότε, ο κανονισμός ήταν σε ισχύ για λιγότερο από δύο χρόνια, αλλά είχε λειτουργήσει σωστά και δεν υπήρχε άμεση ανάγκη αναθεώρησής του ούτε υπήρχε οποιαδήποτε νομική υποχρέωση για κάτι τέτοιο. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή θεώρησε καλύτερο να περιμένει την επικύρωση της Συνταγματικής Συνθήκης πριν κάνουμε οτιδήποτε άλλο. Το Σύνταγμα απαιτεί νέα νομοθεσία σε αυτόν τον τομέα.

Είναι γεγονός ότι όλοι γνωρίζουμε πώς έχει η κατάσταση με τη Συνταγματική Συνθήκη. Εν τω μεταξύ, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έχει κάνει επίσης αρκετές προτάσεις για την εισαγωγή κανόνων που θα διέπουν την πρόσβαση σε έγγραφα. Η Επιτροπή σκέφτηκε ότι ήταν τώρα η κατάλληλη στιγμή για να ξεκινήσει η επανεξέταση του κανονισμού, και η απόφαση για αυτό είναι μέρος της ευρείας ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας για τη διαφάνεια, την οποία αποφασίσαμε στην Επιτροπή τον περασμένο Νοέμβριο.

Συνεπώς, η έκθεση του κ. Cashman είναι εξαιρετικά έγκαιρη, δεδομένου ότι βρισκόμαστε στη διαδικασία εξεύρεσης ενός τρόπου για τη βελτίωση των κανόνων που διέπουν την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα. Η Επιτροπή –συμπεριλαμβανομένου, σας το υπόσχομαι, και εμού προσωπικά– θα εξετάσει εξαιρετικά προσεκτικά τις συστάσεις της έκθεσης.

Ένα από τα συμπεράσματα της Επιτροπής στην έκθεση αξιολόγησής της τον Ιανουάριο του 2004 ήταν ότι ο κανονισμός είχε αρχικά χρησιμοποιηθεί από ευρωπαίους επαγγελματίες, μέλη ομάδων συμφερόντων, συμβούλους και νομικές εταιρείες, και όχι από το κοινό. Αυτό είναι κάτι που θέλουμε να αλλάξουμε, και πρέπει να κάνουμε πολλά ακόμη για να πείσουμε τον κόσμο. Αυτό για το οποίο, αρχικά, ανησυχούμε εδώ είναι, βεβαίως, η πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα ή το δικαίωμα του κοινού στην ενημέρωση, και αυτό είναι ένα ακόμη επιχείρημα υπέρ της επιθυμίας μας να υπάρξει γενική διαβούλευση πριν αλλάξουμε τη νομοθεσία. Η Επιτροπή σκοπεύει να διεξαγάγει μια τέτοια διαβούλευση μεταξύ Ιουλίου και Οκτωβρίου αυτού του έτους. Εν συνεχεία, θα κάνουμε μια πρακτική πρόταση στο τέλος αυτού του έτους ή στην αρχή του επόμενου.

Χωρίς να υπεισέλθω σε λεπτομέρειες για τις διάφορες συστάσεις της έκθεσης, θα ήθελα απλά να κάνω διάφορες διευκρινίσεις. Η σύσταση 2 αναφέρεται στον αυξημένο ανοικτό χαρακτήρα της νομοθετικής διαδικασίας και στην πιο σαφή διαχωριστική γραμμή μεταξύ των νομοθετικών και διοικητικών εγγράφων. Η πρόταση είναι πολύ ενδιαφέρουσα, και θα την εξετάσουμε εκ του σύνεγγυς. Η ίδια σύσταση αφορά επίσης την Επίσημη Εφημερίδα και, ως εκ τούτου, την ηλεκτρονική δημοσίευση. Τα θεσμικά μας όργανα είχαν αποφασίσει από κοινού να εξετάσουν το ζήτημα αυτό το 2004, και η Υπηρεσία Εκδόσεων έχει ήδη εκδώσει μια έκθεση σχετικά με το μέλλον της Επίσημης Εφημερίδας.

Η σύσταση 3 αναφέρεται σε έγγραφα που χαρακτηρίζονται ως εμπιστευτικά. Σε αυτόν τον τομέα, πρέπει να είμαστε προσεκτικοί, ώστε να αποφύγουμε τη σύγχυση διαφόρων πραγμάτων. Η εμπιστευτικότητα δεν οδηγεί από μόνη της σε γενική εξαίρεση από τον κανόνα διά του οποίου το κοινό έχει το δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα. Η άρνηση έκδοσης ενός εγγράφου που χαρακτηρίζεται ως εμπιστευτικό πρέπει να δικαιολογείται ακριβώς με τον ίδιο τρόπο όπως η άρνηση διάθεσης ενός οποιουδήποτε άλλου εγγράφου. Η διαδικασία είναι η ίδια, και οι υποχρεώσεις των θεσμικών οργάνων είναι οι ίδιες. Η ίδια σύσταση αφορά επίσης το θέμα της πρόσβασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε πληροφορίες που χαρακτηρίζονται ως εμπιστευτικές. Και εδώ διατρέχουμε τον κίνδυνο σύγχυσης των θεμάτων. Τα δικαιώματα του Κοινοβουλίου σε αυτόν τον τομέα δεν ελέγχονται από τον κανονισμό αλλά από το Παράρτημα 1 της συμφωνίας πλαισίου μεταξύ των θεσμικών οργάνων μας. Κρίνοντας από την εμπειρία μας, η συμφωνία πλαίσιο λειτουργεί σωστά.

Φρονώ ότι η σύσταση 5 περιέχει αρκετές εξαιρετικά ενδιαφέρουσες και χρήσιμες προτάσεις σχετικά με φιλικότερα προς τον χρήστη μητρώα και βάσεις δεδομένων. Είναι προτάσεις που δεν απαιτούν νομοθεσία, καθώς ασχολούνται με πρακτικές λεπτομέρειες και μέτρα. Η διοργανική επιτροπή που ορίστηκε μέσω του εν λόγω κανονισμού συνεδρίασε για τελευταία φορά τον Νοέμβριο του 2005 και αποφάσισε να διορίσει μια ομάδα εργασίας που θα εξετάσει αυτά τα θέματα, και έτσι μπορεί να βρεθεί κάποια λύση πολύ πιο γρήγορα από όσο νομίζουμε.

Εν κατακλείδι, η Επιτροπή έχει δεσμευτεί για το θέμα της πρόσβασης του κοινού στα έγγραφα. Έχουμε ξεκινήσει τη διόρθωση του κανονισμού και, επίσης, έχουμε αρχίσει να εξετάζουμε πιο στενά πολλά από τα θέματα που αναφέρονται στην έκθεση. Ελπίζουμε ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα συνεχίσει να βοηθά την κατάσταση και αναμένουμε σημαντικά αποτελέσματα από τη γενική διαβούλευση που θα πραγματοποιήσουμε μεταξύ Ιουλίου και Οκτωβρίου. Η πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα αφορά τον έλεγχο και την αξιοπιστία και, γενικά, τη δημοκρατία. Συνεπώς, είναι σημαντικό να συνεχίσουμε να συνεργαζόμαστε εποικοδομητικά και να ακούμε το κοινό.

(Χειροκροτήματα)

  Andreas Schwab, εξ ονόματος της Ομάδας PPE-DE. – (DE) Κύριε Πρόεδρε, κυρία Επίτροπε, κυρίες και κύριοι, θα ήθελα να αρχίσω εκφράζοντας εξ ονόματος των μελών της Ομάδας του ΕΛΚ-ΕΔ στην Επιτροπή Αναφορών τις θερμές μας ευχαριστίες προς τον εισηγητή κ. Hammerstein Mintz, καθώς και τον κ. Cashman, για την εργασία τους και τις εκθέσεις που προέκυψαν από αυτήν. Πραγματικά, συνέβαλαν σημαντικά, ώστε να μην μπορεί να αμφισβητηθεί η προθυμία του Σώματος να κάνει πιο διαφανή την Ευρώπη.

Αν μου επιτρέπετε, θα ήθελα να πω εν συντομία κάτι για την προϊστορία της έκθεσης Hammerstein Mintz. Συνέβη να συζητάμε με τους φίλους μας της γερμανικής νεολαίας των χριστιανοδημοκρατών πώς γίνεται να λαμβάνουμε τόσο συχνά αναφορές από τα εθνικά μέσα ενημέρωσης για διάφορες αποφάσεις που ύστερα χρεώνονται στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, μολονότι το Συμβούλιο –που έχει πολύ ορατή παρουσία απόψε– συμμετείχε εξίσου στη λήψη των εν λόγω αποφάσεων. Αυτό, σε συνδυασμό με τη Συνέλευση, μας έδωσε την ιδέα να προσεγγίσουμε μέσω του κ. Brok τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή σε μια προσπάθεια να διαπιστώσουμε ποια είναι η σχετική θέση στην ευρωπαϊκή νομοθεσία, στη θέσπιση της οποίας συμμετείχε το Συμβούλιο.

Ασφαλώς, είναι φυσικό ότι εκείνοι που μιλούν πολύ για την προσέγγιση του πολίτη και την ανάγκη να γίνει η ΕΕ πιο δημοκρατική θα πρέπει να παίξουν ενεργό ρόλο στο να γίνει αυτό πραγματικότητα. Αυτό θα αποτελούσε μια μεγάλη υπηρεσία όχι μόνο σε σχέση με την εκτίμηση της οποίας χαίρει η Ευρώπη, αλλά στην προκειμένη περίπτωση και για το γόητρο του Συμβουλίου και ολόκληρης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ανεξάρτητα από τα επιμέρους θέματα που έθιξαν οι κκ. Cashman και Hammerstein Mintz, στην Επιτροπή και στο Σώμα υπάρχει λιγότερη ανάγκη δράσης ως προς τη διαφάνεια και τον ανοιχτό χαρακτήρα, ενώ ασφαλώς παραμένουν πολλά ακόμα που πρέπει να γίνουν στο Συμβούλιο Υπουργών. Φυσικά, ο τρόπος λειτουργίας του Συμβουλίου το κάνει αυτό κάπως δυσκολότερο, αφού υπάρχουν διάφορα πράγματα που δεν είναι τόσο σταθερά όσο στο Κοινοβούλιο ή στην Επιτροπή, ωστόσο πιστεύω, παρόλα αυτά, ότι σε μια συζήτηση σαν αυτήν –χωρίς να θέλω να προσβάλω την αυστριακή Προεδρία– θα έπρεπε να μπορεί κανείς να περιμένει να υιοθετηθεί μια πολύ πιο σοβαρή προσέγγιση. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι δεν μπορούν να διατεθούν στον κόσμο όλες οι πληροφορίες που θα ήθελε να έχει, παρόλα αυτά όμως θα πρέπει να εφαρμόζονται οι θεμελιώδεις κανόνες διαφάνειας. Ίσως μπορείτε να περάσετε το μήνυμα αυτό στους συναδέλφους σας, κυρία Επίτροπε.

  Michael Cashman, εξ ονόματος της Ομάδας PSE. – (EN) Κύριε Πρόεδρε, δεν θα απασχολήσω πολύ το Κοινοβούλιο μιλώντας για δύο πολύτιμα λεπτά, αλλά θέλω απλώς να αποδώσω εύσημα στον κ. Hammerstein Mintz ενώπιον του Σώματος για το πραγματικά πολύτιμο έργο του. Συνεργάστηκε πολύ στενά με όλους μας, και θέλω, εξ ονόματος της Σοσιαλιστικής Ομάδας, να δηλώσω ότι έχει την πλήρη στήριξη της ομάδας μου.

Αν μου επιτρέπετε, παρέλειψα να ευχαριστήσω την καλή συνάδελφο κ. Cederschiöld, με την οποία συνεργάστηκα πολύ στενά, όπως και με άλλους, για την έκθεσή μου. Ευχαριστώ, τέλος, το Σώμα για την υπομονή του.

  Chris Davies, εξ ονόματος της Ομάδας ALDE. – (EN) Κύριε Πρόεδρε, υπάρχει διάχυτη καχυποψία στο κοινό σχετικά με την ευρωπαϊκή διαδικασία λήψης αποφάσεων, και αυτό δεν προκαλεί έκπληξη, καθόσον οι υπουργοί συνεδριάζουν κεκλεισμένων των θυρών για τη θέσπιση νομοθεσίας. Αυτό δεν είναι αναγκαίο. Ίσως να μην κάνουμε ποτέ την Ευρωπαϊκή Ένωση τέλεια, αλλά μπορούμε τουλάχιστον να την βελτιώσουμε. Ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής μάς έχει προσφέρει σημαντικό ηθικό κύρος και έχει προσθέσει ηθικό κύρος στη διακομματική προσπάθεια που καταβάλλεται στο Σώμα, η οποία έχει συγκεντρώσει εκπληκτικό βαθμό υποστήριξης. Στην περίπτωση της χώρας μου, κατάφερε να ενώσει τους Φιλελευθέρους που τάσσονται υπέρ της Ευρώπης και τα μέλη του Κόμματος Ανεξαρτησίας του Ηνωμένου Βασιλείου που τάσσονται κατά της Ευρώπης σε μια κοινή πλατφόρμα για έναν κοινό σκοπό – ένα πρωτοφανές γεγονός.

Αυτό στηρίζεται σε μια απλή αρχή: οι νόμοι πρέπει να θεσπίζονται δημοσίως. Οι υπουργοί πρέπει να διατυπώνουν τις απόψεις τους με ειλικρίνεια και δημοσίως έτσι, ώστε οι πολίτες να μπορούν να γνωρίζουν τι κάνουν και τα εθνικά κοινοβούλια να μπορούν να εκπληρώνουν τον ελεγκτικό τους ρόλο.

Υπογράφοντας τη Συνταγματική Συνθήκη, κάθε αρχηγός κυβέρνησης δεσμεύτηκε να τηρεί την αρχή αυτή: το Συμβούλιο οφείλει να συνεδριάζει δημοσίως όταν διαβουλεύεται σχετικά με νομοθετικές πράξεις. Ωστόσο, δεν απαιτείται τροποποίηση της Συνθήκης· απαιτείται απλώς μια αλλαγή του εσωτερικού Κανονισμού του Συμβουλίου: δεν απαιτούνται και οι 25 ψήφοι, αλλά 13 μόνον ψήφοι –μια απλή πλειοψηφία– ώστε να επέλθει αυτή η θεμελιώδης αλλαγή και να θεσπιστεί αυτή η αρχή.

Η βρετανική Προεδρία προέβη σε ορισμένες θερμές δηλώσεις, αλλά τελικά κατέφυγε σε υπεκφυγές.

(Παρέμβαση του κ. Cashman: Όχι!)

Μα, δεν άλλαξαν τον εσωτερικό Κανονισμό, Michael, αυτή είναι η αλήθεια.

Η αυστριακή Προεδρία έχει τώρα την ευκαιρία να κάνει τη διαφορά. Όταν έθεσα το ερώτημα στην υπουργό Εξωτερικών της Αυστρίας τον Ιανουάριο, δήλωσε: λοιπόν, θα κάνουμε ό,τι μπορούμε, αλλά αντιλαμβανόμαστε τη λεπτότητα του θέματος. Ποια λεπτότητα; Πρόκειται για τον ανοικτό χαρακτήρα και τη διαφάνεια, μια θεμελιώδη ευρωπαϊκή αρχή για την προάσπιση της οποίας έχουν δεσμευτεί όλοι οι αρχηγοί κυβερνήσεων.

Προσδοκώ ότι η αυστριακή Προεδρία θα αναλάβει τώρα την πρωτοβουλία και θα θέσει το ζήτημα σε ψηφοφορία. Αν όντως ισχύει ότι ορισμένα κράτη μέλη –όπως για παράδειγμα η Γαλλία– κινούνται παρασκηνιακά προσπαθώντας να εμποδίσουν αυτήν την πρωτοβουλία, πρέπει να κατονομαστούν και να εκτεθούν, ώστε να λογοδοτήσουν στον λαό τους και στον λαό της Ευρώπης.

(Χειροκροτήματα)

  Johannes Voggenhuber, εξ ονόματος της Ομάδας Verts/ALE. – (DE) Κύριε Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι, τι είναι δημοκρατία; Όποιες και να είναι οι απαντήσεις που δόθηκαν στο ερώτημα αυτό στη διάρκεια των αιώνων της ευρωπαϊκής ιστορίας, ανάμεσά τους δεν υπάρχει ούτε μία που να μην χαρακτηρίζει την πρόσβαση του κοινού στη νομοθετική διαδικασία ως μία από τις βασικές αρχές της και ως κάτι χωρίς το οποίο η δημοκρατία είναι ανύπαρκτη. Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης τολμά να αντιμετωπίζει με περιφρόνηση μία θεμελιώδη αρχή, έχει μάλιστα το θράσος να λέει ότι αυτό είναι δική του υπόθεση, δική του πολιτική απόφαση, και να απορρίπτει με απαράμιλλο κυνισμό τον ανοιχτό χαρακτήρα και τη διαφάνεια που απαιτεί η Συνθήκη, προβάλλοντας τον ισχυρισμό ότι αυτή η απαίτηση για διαφάνεια αφορά μια μελλοντική Ένωση.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν μπορεί παρά να θεωρεί κάτι τέτοιο απαράδεκτο. Η παρούσα έκθεση θίγει τον εσώτατο πυρήνα της κρίσης σχετικά με την εμπιστοσύνη των πολιτών στην Ευρώπη. Όσο περισσότερο ασχολούμαι με αυτήν την κατάχρηση –και κατάφερα να το κάνω με επιτυχία ένα από τα κύρια θέματα της ημερήσιας διάταξης της Συνέλευσης– τόσο περισσότερο μου φαίνεται πως το Συμβούλιο είναι η μαύρη τρύπα της δημοκρατίας, ότι αυτό το ίδιο είναι το δημοκρατικό έλλειμμα.

Το Σώμα θα πρέπει να κάνει ό,τι μπορεί για να μην γίνει αυτό ένα άλλοθι για τις ευαίσθητες συνειδήσεις μας. Εμείς είμαστε οι άμεσα εκλεγμένοι αντιπρόσωποι των ευρωπαίων πολιτών και πρέπει να αναλάβουμε αυτήν την υπόθεση. Μολονότι είμαι ευγνώμων για την έκθεση αυτή, αυτά που προτείνω προχωρούν πολύ μακρύτερα: εμείς εδώ στο Σώμα πρέπει, ως αντιπρόσωποι των ευρωπαίων πολιτών, να απευθύνουμε στο Συμβούλιο ένα τελεσίγραφο με καταληκτική προθεσμία στο τέλος του χρόνου. Αν το Συμβούλιο δεν συμμορφωθεί έως τότε με αυτήν τη βασική αρχή της δημοκρατίας, τροποποιώντας τον κανονισμό του και εκτελώντας δημόσια το νομοθετικό του έργο, το Σώμα θα πρέπει να απορρίπτει όλες τις νομοθετικές προτάσεις του Συμβουλίου που δεν συζητήθηκαν και δεν εγκρίθηκαν δημόσια.

  Erik Meijer, εξ ονόματος της Ομάδας GUE/NGL. – (NL) Κύριε Πρόεδρε, ενώ η Επιτροπή και το Κοινοβούλιο πιθανόν προσελκύουν περισσότερο την προσοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σε τελική ανάλυση, το Συμβούλιο είναι αυτό που ασκεί μεγαλύτερη εξουσία. Εκεί τίθεται βέτο και εκεί υπάρχει το περιθώριο αναβολής όσων έχουν αποφασίσει η Επιτροπή και το Κοινοβούλιο. Εκεί οι κυβερνήσεις των κρατών μελών κάνουν τις συναλλαγές τους, εκεί προστατεύονται τα αδιαφανή επιχειρηματικά συμφέροντα και εκεί όλα καλύπτονται με πλήρη μυστικότητα. Το προτεινόμενο Σύνταγμα που απορρίφθηκε πέρυσι από το εκλογικό σώμα της Γαλλίας και των Κάτω Χωρών δεν θα έκανε τίποτα για να αλλάξει τον ισχυρό ρόλο του Συμβουλίου ως κυβέρνησης και γερουσίας ταυτόχρονα.

Ένα από τα βασικά δημοκρατικά ελλείμματα της Ένωσης είναι το γεγονός ότι το Συμβούλιο συνεδριάζει κεκλεισμένων των θυρών. Πρακτικά, αυτό δεν δίνει τη δυνατότητα στους βουλευτές αυτού του Σώματος ή στα εθνικά κοινοβούλια να είναι σίγουροι ότι οι υπουργοί των κρατών μελών τους ψήφισαν όπως είπαν ότι θα ψήφιζαν. Μια ανάλογη περίπτωση είναι η ψηφοφορία σχετικά με τις ευρεσιτεχνίες λογισμικού πριν από έναν χρόνο, όπου ο ολλανδός και ο δανός υπουργός είπαν ψέματα στα κοινοβούλιά τους για τον τρόπο που ψήφισαν. Αυτό καθιστά αδύνατον τον δημοκρατικό έλεγχο για τη λήψη αποφάσεων. Δεν θα πρέπει να περιμένουμε από ένα σύνταγμα να καταστήσει ανοικτές στον κοινό τις συνεδριάσεις του Συμβουλίου – όχι μόνον τις νομοθετικές αλλά όλες τις συνεδριάσεις. Περαιτέρω καθυστέρηση θα έχει ως αποτέλεσμα την εσκεμμένη υπονόμευση της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας.

  Marcin Libicki, εξ ονόματος της Ομάδας UEN. – (PL) Με χαροποιεί πραγματικά το γεγονός ότι ομιλώ στη σημερινή συνεδρίαση, διότι συζητούμε δύο έγγραφα που συνέταξαν το Κοινοβούλιο, οι βουλευτές αυτού του Κοινοβουλίου, ένα εξαιρετικό μέλος της Επιτροπής Αναφορών της οποίας προεδρεύω, ο κ. Hammerstein Mintz, και διότι συζητούμε επίσης μια έκθεση που συνέταξε ο κ. Cashman εξ ονόματος της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων – είναι αντιπρόεδρος της Επιτροπής Αναφορών και εξέχον μέλος της.

Ένα από τα σημεία εκκίνησης της συζήτησης είναι η έκθεση του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή, του καθηγητή Διαμαντούρου, σχετικά με τον ανοιχτό χαρακτήρα των εργασιών του Συμβουλίου. Το έργο του καθηγητή Διαμαντούρου, του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή μας, συνδέεται επίσης στενά με αυτό της επιτροπής μας. Απευθυνόμενος σε εσάς εξ ονόματος της Ομάδας Ένωση για την Ευρώπη των Εθνών, αλλά και ως πρόεδρος της Επιτροπής Αναφορών, είμαι ιδιαίτερα χαρούμενος που μπορώ να μιλήσω για αυτά τα τρία εξαιρετικά έγγραφα και θα ήθελα να συγχαρώ τους συντάκτες τους, τους κκ. Hammerstein Mintz και Michael Cashman για το εξαιρετικό έργο τους.

Μιλάμε σήμερα για ανοικτό χαρακτήρα. Μολονότι δεν ακούσαμε σήμερα τέτοιες απόψεις, ορισμένες φορές λέγεται ότι δεν χρειάζεται να έχουν όλα ανοικτό χαρακτήρα, ότι υπάρχουν διαπραγματεύσεις, συζητήσεις, προετοιμασίες. Πράγματι, συμφωνούμε με αυτό. Αυτές οι διαπραγματεύσεις, οι συζητήσεις και οι προετοιμασίες πρέπει να διεξάγονται παρασκηνιακά. Δεν απαιτούμε έναν ανοικτό χαρακτήρα που θα μας έδινε τη δυνατότητα να κρυφακούσουμε τι συζητούν οι υπουργοί με τους συναδέλφους τους στα γραφεία τους ή στις συνεδριάσεις του Συμβουλίου. Ωστόσο, όταν αρχίζει η συζήτηση στο Συμβούλιο, θέλουμε να γνωρίζουμε τι συζητά και ποια άποψη εκπροσωπεί ο καθένας.

Υπάρχουν τουλάχιστον τρεις λόγοι για να ζητούμε έναν τέτοιον ανοικτό χαρακτήρα. Ο πρώτος λόγος είναι απλά ότι έχουμε δικαίωμα στην αλήθεια και, συνεπώς, θέλουμε να γνωρίζουμε ποια είναι η αλήθεια. Δεύτερον, έχουμε το δικαίωμα εποπτείας. Έχουμε το δικαίωμα εποπτείας ως μεμονωμένοι βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και ως Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συνολικά, και επίσης έχουμε το δικαίωμα εποπτείας ως μέλη και πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιπλέον, οι συνάδελφοί μας, οι βουλευτές των κοινοβουλίων των κρατών μελών των οποίων οι υπουργοί μιλούν στο Συμβούλιο έχουν επίσης το δικαίωμα να γνωρίζουν. Με άλλα λόγια, τόσο η ευρωπαϊκή όσο και η εθνική δημόσια κοινή γνώμη έχει το δικαίωμα να γνωρίζει τι διαδραματίζεται στο Συμβούλιο.

Υπάρχει επίσης ένα θέμα που βρίσκεται πολύ κοντά στην καρδιά της Επιτροπής Αναφορών, και αυτό είναι να φέρουμε τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα εγγύτερα στον πολίτη. Εάν λέμε ότι υπάρχει κρίση εμπιστοσύνης στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, αυτός ο ανοικτός χαρακτήρας των συζητήσεων θα ξεπεράσει αυτήν την κρίση. Με άλλα λόγια, θέλουμε να υπάρχει εμπιστοσύνη στην Ευρώπη, θέλουμε την εμπιστοσύνη για την οποία, και με ικανοποίηση το λέω, εργάζεται η Επιτροπή Αναφορών και τα δύο εξέχοντα μέλη της, οι συντάκτες αυτών των εκθέσεων.

  Jens-Peter Bonde, εξ ονόματος της Ομάδας IND/DEM. – (DA) Κύριε Πρόεδρε, υπάρχει μια πολύ απλή μέθοδος εφαρμογής του ανοικτού χαρακτήρα στην ΕΕ: η αντιστροφή της διαδικασίας, ώστε να υπάρχει ανοικτή πρόσβαση σε όλες τις συνεδριάσεις και τα έγγραφα, εκτός εάν αποφασιστεί το αντίθετο. Έτσι είναι τα πράγματα εδώ στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, και είναι κάτι από το οποίο τα υπόλοιπα θεσμικά όργανα μπορούν να αντλήσουν διδάγματα. Οι συνεδριάσεις της επιτροπής μας για την προετοιμασία νομοθεσίας είναι ανοικτές. Γιατί δεν μπορούν να είναι ανοικτές και οι αντίστοιχες διαπραγματεύσεις στις 300 κατά το ήμισυ μυστικές ομάδες εργασίας του Συμβουλίου; Η χρήση εμπειρογνωμόνων από εμάς δημοσιοποιείται. Γιατί δεν λέει η Επιτροπή ποιοι συμμετέχουν στις 3 000 μυστικές ομάδες εργασίας;

Η πρόταση για αντιστροφή της διαδικασίας έλαβε 200 από τις εν δυνάμει 220 υπογραφές στη Συνέλευση. Καμία άλλη πρόταση δεν έχει λάβει τόσο μεγάλη στήριξη: όλοι οι εκλεγμένοι εκπρόσωποι στα εθνικά κοινοβούλια, όλοι πλην ενός βουλευτή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 23 από τις 28 κυβερνήσεις. Η πρόταση δεν απαιτεί καν αλλαγή της Συνθήκης. Μπορεί να υλοποιηθεί μέσω απλής αλλαγής του Κανονισμού. Τόσο η Επιτροπή όσο και το Συμβούλιο μπορούν να εγκρίνουν την πρόταση με απλή πλειοψηφία: 13 από τους 25 Επιτρόπους και 13 από τις 25 χώρες του Συμβουλίου. Ελάτε τώρα, κύριοι Barroso και Schüssel, δρομολογείστε τα πράγματα, ώστε ο κόσμος να αισθάνεται σεβασμό για την απαραίτητη διασυνοριακή συνεργασία.

  Charlotte Cederschiöld (PPE-DE). – (SV) Κύριε Πρόεδρε, καταρχάς, θα ήθελα ειλικρινά να ευχαριστήσω τον κ. Cashman για την εποικοδομητική συνεργασία κατά τη διάρκεια των ετών σχετικά με την ενίσχυση του ανοικτού χαρακτήρα. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πάντα ήταν η κινητήριος δύναμη, αλλά πρέπει, με πάσα ειλικρίνεια, να αναγνωρίσω επίσης ότι η Επιτροπή και το Συμβούλιο έχουν επίσης συμβάλει πρόσφατα στην πραγματικά πολύ μεγάλη βελτίωση της ποιότητας την οποία διαπιστώνουμε την τελευταία πενταετία. Έχουμε τώρα στην ΕΕ μια νομοθετική διαδικασία που, από ορισμένες απόψεις, είναι πολύ πιο ανοικτή από αυτή των περισσότερων εθνικών κοινοβουλίων, συμπεριλαμβανομένου και του δικού μου.

Στόχος αυτής της επανεξέτασης είναι η θέσπιση κοινών κανόνων και για τα τρία θεσμικά όργανα. Βεβαίως, ελπίζω ότι, μακροπρόθεσμα, η διαδικασία θα διαδοθεί και στα εθνικά όργανα. Οι κανονισμοί πρέπει να σχεδιαστούν με τέτοιον τρόπο, ώστε να μπορέσουν να λάβουν τη στήριξη της πλειονότητας των θεσμικών οργάνων τόσο στην ΕΕ όσο και στα κράτη μέλη. Το Κοινοβούλιο αναλαμβάνει αυτήν την πρωτοβουλία για τον ανοικτό χαρακτήρα, προκειμένου να αυξηθεί ο δημοκρατικός έλεγχος και να υπάρξουν διευκρινίσεις εκεί όπου η νομοθεσία δεν είναι σαφής. Τα πρακτικά των συνεδριάσεων του Συμβουλίου πρέπει να δημοσιεύονται όταν το Συμβούλιο αναλαμβάνει νομοθετική δράση, κάτι που δεν σημαίνει ότι πρέπει να δημοσιοποιούνται οι λεπτομέρειες όλων των συνεδριάσεων της ΕΜΑ.

Όπως και στη διαδικασία συνεννόησης, θα πρέπει να διασφαλίζεται κάποιο περιθώριο διαπραγμάτευσης. Ωστόσο, ο ανοικτός χαρακτήρας θα πρέπει, βεβαίως, να εφαρμόζεται όταν πραγματικά λαμβάνονται αποφάσεις για τη νομοθεσία. Το να δοθεί αυτομάτως στο κοινό πρόσβαση στις νομικές γνωμοδοτήσεις θα σήμαινε τον περιορισμό του πεδίου πολιτικής δράσης. Είτε θα συνέβαινε αυτό είτε οι γνωμοδοτήσεις θα ήταν χαμηλότερης ποιότητας. Εναλλακτικά θα υπήρχαν γνωμοδοτήσεις μειωμένης ποιότητας. Οι βουλευτές που συμμετέχουν σε ένα συγκεκριμένο θέμα θα πρέπει, ωστόσο, να έχουν τη δυνατότητα σε συγκεκριμένες περιπτώσεις να μελετούν τις νομικές γνωμοδοτήσεις, εφόσον έχουν δεσμευτεί γραπτώς ότι θα τηρήσουν την εμπιστευτικότητα που ισχύει για όσους έχουν διαδραματίσει κάποιον ρόλο στο θέμα.

Η σαφής και σθεναρή προστασία των δεδομένων αποτελεί βασική προϋπόθεση ενισχυμένου ανοικτού χαρακτήρα. Τα σχετικά δικαιώματα –ο ανοικτός χαρακτήρας και η προστασία δεδομένων– συμπληρώνονται και ενισχύονται μεταξύ τους. Πρέπει να γίνονται σεβαστές οι πληροφορίες που δίνονται εμπιστευτικά. Επίσης, δεν πρέπει να υπάρχουν αναδρομικά μέτρα σε αυτόν τον τομέα. Είμαι πεπεισμένη ότι, μόλις η Επιτροπή ολοκληρώσει το έργο της, θα υπάρξει μια δίκαιη και ισορροπημένη πρόταση. Έχω εμπιστοσύνη στην κ. Wallström. Πρέπει να υπάρξει περαιτέρω ανάπτυξη του τρόπου με τον οποίο το κοινό έχει πρόσβαση στα έγγραφα, και το Συμβούλιο πρέπει να επιδείξει σεβασμό στους πολίτες και τη δημοκρατική διαδικασία. Πρέπει να γίνουν πολλά ακόμη σε αυτόν τον τομέα.

(Χειροκροτήματα από ορισμένες πλευρές)

  Alexandra Dobolyi (PSE). – (HU) Ευχαριστώ την Επίτροπο για το γεγονός ότι υπήρξε θερμή υποστηρίκτρια, από κοινού με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, του δημόσιου χαρακτήρα των συνεδριάσεων του Συμβουλίου. Επαναλαμβάνω απλώς όσα ανέφεραν όσοι μίλησαν πριν από εμένα, διότι όλοι αναφέρθηκαν στο ίδιο θέμα: η κοινοβουλευτική νομιμότητα είναι θεμελιώδης αρχή της σύγχρονης δημοκρατίας, ενισχυμένη με νομοθετικές και εκτελεστικές εξουσίες. Μολονότι υπάρχουν κάποια κοινοβουλευτικά τμήματα στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης –όπως η Βουλή των Λόρδων στη Βρετανία– τα οποία δεν εκλέγονται άμεσα από τους πολίτες, σε επίπεδο κρατών μελών και αυτά τα τμήματα λαμβάνουν τις αποφάσεις τους δημόσια.

Δυστυχώς, το Συμβούλιο αποτελεί εξαίρεση αυτής της θεμελιώδους αρχής. Στο δημοκρατικό σύστημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι το μόνο νομοθετικό όργανο στον κόσμο που νομοθετεί κεκλεισμένων των θυρών. Ο αποκλεισμός του κοινού και η μυστικότητα δεν ενισχύουν καθόλου την αξιοπιστία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατά τη συζήτηση ενός εξαιρετικά σημαντικού, αμφιλεγόμενου θέματος, η συζήτηση μεταξύ των κρατών μελών θα ήταν πιο διαφανής και πιο κατανοητή σε όλους, εάν το Συμβούλιο διεξήγαγε δημόσια τη νομοθετική συζήτηση, σε κάποιο από τα πιο πρώιμα στάδια της διαδικασίας. Συνεπώς, χαιρετίζω ιδιαίτερα την εξαιρετική έκθεση του κ. David Hammerstein, τις προτάσεις του κ. Michael Cashman και την έκθεση του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή επί του θέματος, και θα ήθελα να τους ευχαριστήσω για το έργο τους. Θα ήθελα να υπενθυμίσω σε όλους το γεγονός ότι, σύμφωνα με το πρώτο άρθρο της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται όσο το δυνατόν πιο ανοικτά, ώστε να έρχεται η Ευρωπαϊκή Ένωση όσο το δυνατόν εγγύτερα στους πολίτες.

  Anneli Jäätteenmäki (ALDE). – (FI) Κύριε Πρόεδρε, σύμφωνα με τις Συνθήκες της ΕΕ, οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται όσο το δυνατόν πιο ανοικτά και όσο το δυνατόν εγγύτερα στον λαό. Καμία από αυτές τις αρχές δεν εφαρμόζεται στην πράξη, και αυτό σίγουρα δεν συμβάλλει στην αξιοπιστία της ΕΕ. Δεν είναι αποδεκτό ότι το πιο σημαντικό νομοθετικό όργανο της ΕΕ, το Συμβούλιο, εξακολουθεί να συνεδριάζει κεκλεισμένων των θυρών όταν ενεργεί ως νομοθέτης. Μπορώ απλώς να φανταστώ τι θα συνέβαινε εάν το εθνικό κοινοβούλιο ενός κράτους μέλους έκλεινε τις πόρτες του όταν άρχιζε να νομοθετεί – το κοινοβούλιο σίγουρα θα αποδοκίμαζε κάτι τέτοιο. Ωστόσο, στην ΕΕ είναι ακόμη δυνατόν να νομοθετούμε με μη δημοκρατικό τρόπο.

Η μεγαλύτερη διαφάνεια θα καθιστούσε πιο εύκολο τον έλεγχο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, καθώς και των εθνικών κοινοβουλίων, και θα βελτίωνε σημαντικά τη δημόσια συζήτηση για θέματα σχετικά με την ΕΕ. Σήμερα, είναι πολύ δύσκολο για τα εθνικά κοινοβούλια και το κοινό να παρακολουθήσουν και να ελέγξουν τις αποφάσεις που λαμβάνουν οι ίδιοι οι υπουργοί τους στο Συμβούλιο. Αυτό πραγματικά δεν είναι πλέον αποδεκτό: ένα μέρος της δημοκρατίας είναι η διαφάνεια.

Σήμερα στην ΕΕ, ο κόσμος λέει ότι η Συνταγματική Συνθήκη θα πρέπει να επικυρωθεί γρήγορα. Εγώ, στην πραγματικότητα, θεωρώ ότι είναι πολύ πιο σημαντικό να προωθήσει η ΕΕ τη διαφάνεια και όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ ώστε να κάνουν ό,τι μπορούν για αυτό, και πάνω από όλα, προφανώς, το Συμβούλιο. Με αυτόν τον τρόπο, θα μπορούσε να καλυφθεί αυτή η μαύρη τρύπα στη δημοκρατία και η διαφάνεια θα αποτελούσε αναμφισβήτητο γεγονός στη νομοθεσία σε επίπεδο ΕΕ.

ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΟΥ κ. MAURO
Αντιπροέδρου

  Carl Schlyter (Verts/ALE). – (SV) Κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα να ευχαριστήσω τους εισηγητές για το εποικοδομητικό έργο τους. Μου αρέσει η πρόταση του κ. Voggenhuber να αρνηθούμε να γίνουμε συνεργοί σε ένα μη δημοκρατικό τμήμα λήψης αποφάσεων. Πού είναι το Συμβούλιο; Δεν μπορούν να μείνουν ξύπνιοι τόσο αργά; Αυτό συμβαίνει γιατί κλειδώνονται στα δωμάτιά τους. Εάν άνοιγαν τις πόρτες, το οξυγόνο που θα ανέπνεαν θα τους έφτανε μέχρι το απόγευμα και έτσι θα μπορούσαν να συμμετάσχουν και σε αυτές τις συζητήσεις. Γιατί δεν ανοίγουν τις πόρτες τους; Οι πολιτικοί δεν επικροτούν οποιαδήποτε ευκαιρία να εμφανιστούν στην τηλεόραση; Γιατί, αναρωτιέμαι, δεν δράττει την ευκαιρία να κάνει κάτι τέτοιο; Όπως ολόκληρος ο πληθυσμός της Ευρώπης, αναρωτιέμαι τι κάνουν. Υπάρχει ένας εύκολος τρόπος να διορθωθεί η κατάσταση· ανοίξτε τις πόρτες για να δούμε τι συμβαίνει. Πιστεύω ότι η κ. Wallström θα οδηγήσει την ΕΕ στον 21ο αιώνα και θα ξυπνήσει το Συμβούλιο από τον ύπνο του 20ού αιώνα. Θεωρώ ότι είναι σημαντικό να υπενθυμίσουμε στο Συμβούλιο ότι, εάν ανοίξουν τώρα τις πόρτες των συνεδριάσεών τους, αυτό δεν πρέπει να γίνεται απλώς για να συναντιούνται επισήμως για μία μόνον ώρα και να ακολουθεί ένα τετράωρο γεύμα εργασίας, διότι σε αυτήν την περίπτωση ο ανοικτός χαρακτήρας θα ήταν μια χίμαιρα. Πιστεύουμε επίσης ότι το Συμβούλιο θα γευματίζει γρήγορα και θα λαμβάνει τις αποφάσεις του ανοικτά και για μεγάλο διάστημα.

  Carlos Coelho (PPE-DE). – (PT) Κυρία Wallström, κυρίες και κύριοι, πιστεύουμε ότι το δικαίωμα της πρόσβασης στα έγγραφα είναι ένα από τα πιο σημαντικά δικαιώματα που χαίρουν οι ευρωπαίοι πολίτες.

Η ΕΕ διαθέτει προς το κοινό όλο και μεγαλύτερο αριθμό εγγράφων. Ωστόσο, υπάρχουν αρκετά προβλήματα, ιδιαίτερα όσον αφορά την ανεπαρκή εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1049/2001. Ως εκ τούτου, το Κοινοβούλιο έχει, ορθώς, τονίσει επανειλημμένως την ανάγκη αναθεώρησης αυτού του κανονισμού, με στόχο τη βελτίωση του και την ενίσχυση της νομοθεσίας της ΕΕ στον τομέα της διαφάνειας.

Το κάναμε αυτό, διότι είναι σημαντικό να τονίσουμε την ιδέα ότι οι πολίτες ανήκουν στο ευρωπαϊκό σχέδιο και ταυτίζονται με αυτό. Για να γίνει αυτό, πρέπει να υπάρξει μια διαδικασία λήψης αποφάσεων που θα βασίζεται σε διαφανείς, ανοικτές διαπραγματεύσεις και στη σωστή συνεργασία μεταξύ των θεσμικών οργάνων, χωρίς καμία ανεπιθύμητη μυστικότητα. Αυτός ο τροποποιημένος κανονισμός πρέπει επίσης να αποτελέσει τη νομική βάση για τη θέσπιση κανόνων, ορθών πρακτικών και διοργανικών συμφωνιών με στόχο τη βελτίωση της σύνταξης των νομοθετικών κειμένων και τη διασφάλιση της προσβασιμότητας των τελικών νομοθετικών κειμένων.

Συμφωνώ ολόψυχα με τον κ. Cashman, ο οποίος έκανε για μία ακόμη φορά εξαιρετικό έργο, όταν λέει πως το γεγονός ότι το Κοινοβούλιο δεν διαθέτει σαφή νομική βάση για την πρόσβαση σε διαβαθμισμένες πληροφορίες της ΕΕ έρχεται σε αντίθεση με τη δημοκρατική αρχή στην οποία βασίζεται η ΕΕ.

Είναι επίσης λυπηρό ότι τα θεσμικά όργανα δεν έχουν κοινή προσέγγιση για τον τρόπο διαχείρισης, διαχωρισμού και αποθήκευσης των διαφόρων ειδών εγγράφων. Έχουν αναμφίβολα γίνει βελτιώσεις, αλλά εξακολουθεί να μην υπάρχει μεγάλος συντονισμός μεταξύ των θεσμικών οργάνων, κυρίως όσον αφορά έγγραφα σχετικά με τις διοργανικές διαδικασίες. Θα πρέπει να υπάρξουν επίσης σαφείς κανόνες σχετικά με την πρόσβαση σε διοικητικά έγγραφα.

Κύριε Πρόεδρε, θα ολοκληρώσω αναφερόμενος σε ένα θέμα που με επηρεάζει ιδιαίτερα ως πρόεδρο της προσωρινής επιτροπής που αναλύει τις πτήσεις της CIA. Θα ήθελα να εκφράσω τη λύπη μου για την παράληψη του θέματος της πρόσβασης σε έγγραφα που τα κράτη μέλη διαβαθμίζουν και διαθέτουν στο Συμβούλιο.

  Roger Knapman (IND/DEM). – (EN) Κύριε Πρόεδρε, το Κόμμα Ανεξαρτησίας του Ηνωμένου Βασιλείου θα φανεί πιθανώς χρήσιμο για πρώτη φορά, γι’ αυτό χαίρομαι που μπορώ να πραγματοποιήσω τη μονόλεπτη ομιλία μου. Έχουμε επανειλημμένως καταδικάσει το Συμβούλιο για την έλλειψη διαφάνειας που το χαρακτηρίζει. Η λύση είναι πολύ απλή: να αλλάξουμε τον εσωτερικό Κανονισμό του Συμβουλίου, όπως καθιστά σαφές ο κ. Hammerstein Mintz στην έκθεσή του. Μια τέτοια κίνηση θα διασφάλιζε σίγουρα ότι στο μέλλον ο βρετανικός λαός θα έβλεπε πότε οι βρετανοί υπουργοί ανακαλούν τις δεσμεύσεις που είχαν αναλάβει πριν από τη συμμετοχή τους στις συνεδριάσεις αυτές.

Ωστόσο, αυτό δεν είναι αρκετό. Η Επιτροπή συνεχίζει να είναι η μη εκλεγμένη κυβέρνηση της ΕΕ, διαμορφώνοντας και υπαγορεύοντας νόμους χωρίς οποιαδήποτε δημοκρατική εντολή. Εν τω μεταξύ, το παρόν Σώμα εξακολουθεί με γελοίο τρόπο να προωθεί αλλεπάλληλες ψηφοφορίες με απρόθυμες ανατάσεις χειρών. Πάνω από όλα, η δημοκρατική απόρριψη του αποτυχημένου Συντάγματος της ΕΕ από τη Γαλλία και τις Κάτω Χώρες αντιμετωπίζεται με απόλυτη περιφρόνηση από το Συμβούλιο αλλά και από την Επιτροπή και το Κοινοβούλιο. Ας σταματήσουμε λοιπόν τα κηρύγματα περί δημοκρατίας στον υπόλοιπο κόσμο. Ανοίξτε διάπλατα τις πόρτες του Συμβουλίου αλλά και της Επιτροπής.

  Inés Ayala Sender (PSE). – (ES) Κύριε Πρόεδρε, συγχαίρω θερμά τον κ. Hammerstein και την Επίτροπο για τις προσπάθειές τους να εκδημοκρατίσουν επιτέλους τις συνεδριάσεις του Συμβουλίου, να ανοίξουν τις θύρες των συνεδριάσεων στις οποίες παράγεται νομοθεσία χωρίς να παρέχονται στους πολίτες όλες οι απαραίτητες πληροφορίες.

Πρέπει να επισημάνω ότι, στη χώρα μου, την Ισπανία, η οποία ψήφισε υπέρ του Ευρωπαϊκού Συντάγματος, αυτό ήταν ένα από τα επιχειρήματα που ήταν πιο αποδεκτά από τους πολίτες: η πιθανότητα εκδημοκρατισμού των συνεδριάσεων του Συμβουλίου και η εκτίμηση όλων αυτών των πληροφοριών.

Ως εκ τούτου, υποστηρίζω τις προτάσεις του εισηγητή, ειδικά όσον αφορά τη δημοσίευση όλων αυτών των πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένων όλων των πληροφοριών που σχετίζονται με τις διαδοχικές προεδρίες, στο Διαδίκτυο και σε όλες τις επίσημες γλώσσες της Κοινότητας, αποτρέποντας τυχόν περιορισμούς στην επικοινωνία.

Δεν έχει νόημα να δημοσιεύονται όλες οι πληροφορίες, να ανοίξουν αυτές οι θύρες, αλλά μόνο σε δύο ή τρεις γλώσσες, όπως φαίνεται ότι προτείνουν αυτήν τη στιγμή ορισμένα θεσμικά όργανα. Η διαφάνεια απαιτεί επίσης αυτό που ανακοινώνεται να γίνεται να κατανοητό, και να γίνεται κατανοητό από όλους τους πολίτες. Επομένως, καλούμε μετ’ επιτάσεως όλα τα θεσμικά όργανα που είναι υπέρ της δημοκρατικής διαφάνειας του Συμβουλίου να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια, προκειμένου να διασφαλίσουν τη διαφάνεια σε όλες τις γλώσσες.

  Bill Newton Dunn (ALDE). – (EN) Κύριε Πρόεδρε, θέλω να ξεκινήσω με ορισμένες παρατηρήσεις σχετικά με τα παράλογα σχόλια του κ. Knapman. Δήλωσε ότι η Επιτροπή είναι μια μη εκλεγμένη κυβέρνηση. Φυσικά, όλοι γνωρίζουν πολύ καλά ότι δεν πρόκειται καθόλου για κυβέρνηση. Θα θέλατε να εκλέγεται; Θα θέλατε να υπάρχει μια ομοσπονδιακή Ευρώπη με εκλεγμένη κυβέρνηση; Ελάτε, κύριε Knapman, ποια είναι τελικά η θέση σας; Έπειτα, χρησιμοποιεί αυτήν τη γελοία λέξη: η Επιτροπή «υπαγορεύει» νόμους. Δεν υπαγορεύει τίποτε: αντλεί τις εξουσίες της από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο. Πείτε την αλήθεια στο βρετανικό κοινό – μόνο αυτό ζητάμε. Θα αφήσω τώρα το θέμα του κ. Knapman.

Στην Ομάδα των Φιλελευθέρων υποστηρίζουμε πλήρως αυτές τις εκθέσεις και θέλουμε περισσότερο ανοικτό χαρακτήρα. Κατά τη διάρκεια της βρετανικής Προεδρίας παλέψαμε πολύ σκληρά για να πείσουμε τον κ. Μπλερ να κάνει κάτι. Όπως συνηθίζει άλλωστε, ακούστηκαν μεγάλα λόγια και δόθηκαν υποσχέσεις, όμως οι ενέργειες στις οποίες προέβη το Συμβούλιο Υπουργών υπό τη βρετανική Προεδρία υπήρξαν ελάχιστες, και αυτό είναι πολύ λυπηρό. Θέλουμε το Συμβούλιο να νομοθετεί δημοσίως. Είναι απολύτως σαφές και απλό: μόνο η Βόρεια Κορέα και το Πεκίνο συμπεριφέρονται όπως το Συμβούλιο Υπουργών στις Βρυξέλλες. Αυτό πρέπει να αλλάξει αν θέλουμε να κατανοούν οι πολίτες αυτά που συμβαίνουν στην Ευρώπη.

Δεύτερον, επιθυμούμε οι νομικές γνωμοδοτήσεις που συντάσσονται στο πλαίσιο νομοθετικών διαδικασιών να έχουν δημόσιο χαρακτήρα, όχι μόνον έναντι των κοινοβουλευτικών επιτροπών αλλά και έναντι των πολιτών τους οποίους εκπροσωπούμε.

Δεν έχω άλλο χρόνο στη διάθεσή μου. Ωστόσο, θα ψηφίσουμε όλοι υπέρ – ελπίζω ακόμη και ο κ. Knapman.

  Alexander Stubb (PPE-DE). – (EN) Κύριε Πρόεδρε, έχοντας εργαστεί επί έξι χρόνια στη φινλανδική αντιπροσωπεία και στο φινλανδικό Υπουργείο Εξωτερικών –με άλλα λόγια, στο Συμβούλιο– και τρία χρόνια στην Επιτροπή ως δημόσιος υπάλληλος, δεν γνωρίζω αν αποτελώ στοιχείο του παθητικού ή του ενεργητικού στον ισολογισμό αυτής της συζήτησης – πιθανώς είμαι στοιχείο του παθητικού, και απευθύνομαι στον Pekka Shemeikka και σε όλους τους φίλους του από το Συμβούλιο!

Θέλω να θίξω διάφορα ζητήματα. Το πρώτο είναι ότι εδώ εξετάζουμε δύο ξεχωριστά αλλά αλληλένδετα ζητήματα: την πρόσβαση στα έγγραφα και τον ανοικτό χαρακτήρα του Συμβουλίου. Εάν ο κ. Cashman μού το επιτρέπει, θα εστιάσω την προσοχή μου στο δεύτερο. Ενίοτε έχω την αίσθηση ότι είμαστε κάπως υποκριτικοί στη συζήτηση καθόσον, αν λάβουμε υπόψη τα εθνικά κοινοβούλια, πολλές επιτροπές δεν έχουν ποτέ ανοικτό χαρακτήρα. Είμαστε πολύ πιο ανοικτοί από τα εθνικά κοινοβούλια, και αυτό δεν πρέπει να το λησμονούμε.

Το δεύτερο ζήτημα αφορά τη μεγαλύτερη δημοσιότητα των συνεδριάσεων του Συμβουλίου. Πρόκειται για μια μακρόχρονη ιστορία που ξεκινά με την έκθεση Trumpf-Piris το 1999, ενώ ακολούθησαν διάφορα συμπεράσματα του Συμβουλίου το 2001, το Σύνταγμα το 2004 και μια απόφαση του Συμβουλίου το 2005. Είναι μια υπόθεση που βρίσκεται σε εξέλιξη, αλλά δεν το καταλαβαίνουμε. Προσωπικά πιστεύω ότι είναι φανταστική η ιδέα να ανοίξουμε τις συνεδριάσεις του Συμβουλίου. Γνωρίζουμε όλοι πώς οι υπουργοί χρησιμοποιούν την ΕΕ ως αποδιοπομπαίο τράγο. Πρώτα χτυπούν ο ένας τον άλλο στον ώμο στη συνεδρίαση του Συμβουλίου και λένε: «Καλός ο συμβιβασμός», ενώ πέντε λεπτά αργότερα εμφανίζονται στα μέσα ενημέρωσης της χώρας τους και δηλώνουν: «Δεν μπορούσαμε να κάνουμε τίποτα». Πρέπει να προσδώσουμε πιο ανοικτό χαρακτήρα στο Συμβούλιο όταν αυτό νομοθετεί και, όσο πιο σύντομα το επιτύχουμε, τόσο το καλύτερο.

Ένα διαφορετικό ζήτημα είναι ότι, έχοντας συμμετάσχει εκατοντάδες ώρες σε συνεδριάσεις του Συμβουλίου, μπορώ να πω ότι είναι ίσως οι πιο ανιαρές συνεδριάσεις που υπάρχουν. Ο ανοικτός χαρακτήρας θα ζωντάνευε τις συζητήσεις στο Συμβούλιο, επειδή τώρα οι μετέχοντες συχνά έρχονται και διαβάζουν έτοιμα έγγραφα. Αυτό είναι πραγματικά ανιαρό, ενώ με τον ανοικτό χαρακτήρα η κατάσταση θα βελτιωθεί κάπως.

Το επόμενο ζήτημα που θέλω να θίξω αφορά την Coreper. Ας είμαστε ειλικρινείς: δεν νομίζω ότι η Coreper πρόκειται ποτέ να αποκτήσει ανοικτό χαρακτήρα και δεν πιστεύω ότι αυτό είναι απαραιτήτως κακό.

Επιτρέψτε μου να ολοκληρώσω με μια ουτοπική πρόταση, η οποία μοιάζει μάλλον με την πρόταση του κ. Voggenhuber. Αυτό που πρέπει να γίνεται είναι να συνεδριάζει το Συμβούλιο σε μια αίθουσα χωρίς βοηθούς δίπλα τους και με απόλυτη δημοσιότητα. Ένα τέτοιο Συμβούλιο θα ήταν πραγματικά ανοικτό και διαφανές, και αυτό ακριβώς χρειαζόμαστε.

  Proinsias De Rossa (PSE). – (EN) Κύριε Πρόεδρε, μια ζωντανή, δημόσια, πολιτική διαπραγμάτευση επί συγκεκριμένων ζητημάτων αποτελεί τη βάση για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού πολιτικού χώρου. Όταν ένα από τα νομοθετικά μας θεσμικά όργανα συνεδριάζει και λαμβάνει αποφάσεις κατ’ ιδίαν, κεκλεισμένων των θυρών, αρνούμαστε τη δημιουργία και τη γέννηση αυτού του πολιτικού χώρου.

Δεν υποτιμώ τις δυσκολίες της δημοσιοποίησης μιας τέτοιας διαπραγμάτευσης σε έναν πληθυσμό 450 εκατ. ανθρώπων με περισσότερες από είκοσι τέσσερεις γλώσσες, αλλά σήμερα διαθέτουμε την αναγκαία τεχνολογία: έχουμε δορυφορική τηλεόραση, ραδιόφωνο, μεταδόσεις μέσω του Διαδικτύου, μια μεγάλη ποικιλία εργαλείων επικοινωνίας τα οποία μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε, και δεν πιστεύω ότι το κόστος πρέπει να προβάλλεται ως δικαιολογία, επειδή το κόστος του να μην κάνουμε κάτι τέτοιο, το κόστος του να μην έχουμε ανοικτές, δημόσιες, ζωντανές διαπραγματεύσεις στην Ευρώπη συνεπάγεται την αδυναμία να δημιουργήσουμε ένα μέλλον για την Ευρώπη.

Στις 22 Απριλίου, το Συμβούλιο Ανταγωνισμού θα συνεδριάσει κεκλεισμένων των θυρών για να αποφασίσει σχετικά με το μέλλον της οδηγίας για τις υπηρεσίες, μιας οδηγίας ως προς την οποία εκατομμύρια ευρωπαίοι πολίτες έχουν αποκτήσει ενεργό ρόλο και ενεργό ενδιαφέρον. Η διαπραγμάτευση πρέπει να διεξαχθεί δημοσίως.

  Barbara Kudrycka (PPE-DE). – (PL) Με χαροποιεί το γεγονός ότι τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης γίνονται ολοένα πιο ανοικτά και διαφανή, αλλά πρέπει να θυμόμαστε ότι η παροχή πρόσβασης στα έγγραφα και η διασφάλιση του ανοικτού χαρακτήρα των συνεδριάσεων του Συμβουλίου δεν είναι μια χάρη που τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα μπορούσαν αλλά δεν χρειάζεται να κάνουν στους ευρωπαίους πολίτες. Πρόκειται περισσότερο για ένα νομικό και ηθικό καθήκον, προς τήρηση των βασικών αρχών της χρηστής διαχείρισης των δημόσιων υποθέσεων, ή της χρηστής διακυβέρνησης όπως είναι γνωστή, διότι θα μας δώσει τη δυνατότητα να ξεπεράσουμε σταδιακά την αποξένωση των Ευρωπαίων από τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τον αυξανόμενο ευρωσκεπτικισμό τους και να δώσουμε ένα τέλος στα αστεία που λένε ότι το μόνο πράγμα με το οποίο ασχολούμαστε εδώ είναι η συμβολική καμπυλότητα της μπανάνας.

Εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση εξάγει και θέλει να εξάγει τις βασικές δημοκρατικές αξίες της σε σχέση με την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των αξιών της χρηστής διακυβέρνησης, πρέπει η ίδια να γίνει το καλύτερο παράδειγμα αυτών των αξιών. Ωστόσο, μιλώντας από την προοπτική των μετακομμουνιστικών νέων κρατών μελών, και επίσης των κρατών που ποθούν τη δημοκρατία και των κρατών που βρίσκονται σε μεταβατικό στάδιο, πρέπει με λύπη μου να συμπεράνω ότι, λόγω της περιορισμένης διαφάνειάς τους, τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξακολουθούν να μην είναι το καλύτερο παράδειγμα προς μίμηση. Συνεπώς, χρειαζόμαστε οπωσδήποτε νέους κανονισμούς που θα εξειδικεύσουν τα καθήκοντα των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θα δώσουν έναν σαφή και ακριβή ορισμό των περιπτώσεων όπου μπορεί να μην επιτρέπεται η πρόσβαση στα έγγραφα και στα πρακτικά των συνεδριάσεων του Συμβουλίου.

Παρόλα αυτά, στην πράξη η εξεύρεση περισσότερων πληροφοριών αποτελεί μείζον πρόβλημα. Για να έχει κάποιος πρόσβαση σε ένα έγγραφο, πρέπει να γνωρίζει καταρχάς ότι υπάρχει. Η επόμενη σημαντική πτυχή της διασφάλισης της μεγαλύτερης δυνατής πρόσβασης και διαφάνειας των συνεδριάσεων των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι ο περιορισμός της διαφθοράς, της σύγκρουσης συμφερόντων και όλων των αμφιβολιών, καθώς και των κατηγοριών για έλλειψη αντικειμενικότητας στη λήψη αποφάσεων. Πόσο συχνά ακούμε κατηγορίες για προκατειλημμένη λήψη αποφάσεων από τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για μη σαφείς αρχές…;

(Ο Πρόεδρος διακόπτει την ομιλήτρια)

  Μαρία Ματσούκα (PSE). – Κύριε Πρόεδρε, κύριοι συνάδελφοι, τελικά η συζήτηση για τον ανοικτό χαρακτήρα των συνεδριάσεων στο Συμβούλιο είναι συζήτηση για τη δημοκρατία. Δεν θα μπορούσα παρά να συμφωνήσω απόλυτα με τις συστάσεις του Διαμεσολαβητή καθώς και τις προτάσεις του συναδέλφου Hammerstein Mintz ή του φίλου μου, του Michael Cashman.

Η έλλειψη ενημέρωσης των εκλογέων για τις θέσεις που υπερασπίζονται οι εκπρόσωποι των κυβερνήσεών τους σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης δημιουργεί ένα θολό τοπίο γύρω από το ποιος ευθύνεται για τις αποφάσεις που αφορούν την καθημερινότητά τους. Οι κυβερνήσεις βρίσκουν βολικό να κατηγορούν την Ένωση για τις αποφάσεις που δεν τις συμφέρουν, ενώ διεκδικούν τα εύσημα για αποφάσεις που ευνοούν το κράτος τους.

Η δημοκρατία όμως απαιτεί γνώση, κρίση και αντίδραση. Η έλλειψη γνώσης για τις θέσεις των κυβερνήσεων στο Συμβούλιο στερεί και τα εθνικά κοινοβούλια από τη δυνατότητα ελέγχου των κυβερνήσεων των κρατών τους επί ευρωπαϊκών θεμάτων.

Το ζήτημα εν τέλει της διαφάνειας στο Συμβούλιο καταλήγει στο θεμελιώδες ερώτημα αν επιθυμούμε ή όχι μια ευρωπαϊκή κοινή γνώμη. Μια κοινή γνώμη ικανή να εκφράζει την ικανοποίηση, τη δυσαρέσκειά της, αλλά και ικανή να στέλνει το μήνυμα προς τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, ικανή να υποχρεώνει το Συμβούλιο –όπως άριστα σημειώνει ο εισηγητής– σε συλλογική ευθύνη των υπουργών.

Αυτό, αγαπητοί συνάδελφοι, μπορεί πράγματι να αποτελέσει πορεία ευρωπαϊκής ενοποίησης.

  David Hammerstein Mintz (Verts/ALE). – (ES) Κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα να ευχαριστήσω όλα τα μέλη της Επιτροπής Αναφορών –μια πολύ σημαντική κοινοβουλευτική επιτροπή– για τη βοήθειά τους, ιδιαίτερα τον πρόεδρό της, κ. Libicki, και τον αντιπρόεδρό της, κ. Cashman.

Συνοπτικά, πιστεύω ότι αυτή η συζήτηση έχει αποδείξει ότι το Κοινοβούλιο απαιτεί διαφάνεια. Ωστόσο, αυτή η απαίτηση αντιμετωπίζεται με αδιαφορία, με μια αυτιστική απάντηση ή ακόμα και με καμία απάντηση. Υπάρχουν πολλά λόγια αλλά όχι πράξεις.

Αναλογιζόμενος την πρόταση του κ. Voggenhuber, αναρωτιέμαι: πρέπει πραγματικά να φτάσουμε στο σημείο της κοινοβουλευτικής απεργίας, προκειμένου να επιτευχθεί ένας ελάχιστος βαθμός διαφάνειας στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο; Ή μήπως θα συνεχίσουμε να διεξάγουμε αυτές τις συζητήσεις κάθε χρόνο, κάθε δύο χρόνια, με το Κοινοβούλιο να εκφράζει μία ομόφωνη θέση, χωρίς καμία απάντηση από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, χωρίς καμία σαφή πρωτοβουλία από την Επιτροπή, χωρίς να την βλέπει ο απλός πολίτης;

Είναι πολύ καλό που εγκρίθηκε το άνοιγμα των Συμβουλίων τον Οκτώβριο, Επίτροπε Wallström, αλλά ο απλός πολίτης δεν έχει δει τίποτα, οι υπουργοί δεν εμφανίζονται να συζητούν στην τηλεόραση, δεν υπάρχει ορατή συζήτηση.

Πρέπει να καταστήσουμε την ευρωπαϊκή πολιτική συζήτηση ορατή, πρέπει να κάνουμε και τη συζήτηση στο Συμβούλιο πολιτικά ενδιαφέρουσα, όχι μόνο τη συζήτηση στο Κοινοβούλιο. Αυτό ζητούμε, και πιστεύω ότι πρέπει να υιοθετήσουμε συγκεκριμένα μέτρα και προτάσεις και όχι μόνο ωραία λόγια.

  Elmar Brok (PPE-DE). – (DE) Κύριε Πρόεδρε, κυρία Επίτροπε, ζητώ συγγνώμη διότι έφθασα μόλις τώρα, αλλά μόλις τώρα τελείωσε η συνεδρίαση της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων. Χαίρομαι για την εκπόνηση αυτής της έκθεσης, γιατί συνιστά ένα σημαντικό βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Δεν θα χρειαζόταν να συζητήσουμε γι’ αυτήν την έκθεση αν είχε επικυρωθεί η Συνταγματική Συνθήκη –όπου αυτό αποτελεί μία από τις πιο σημαντικές μας επιθυμίες. Η διαφάνεια είναι καίριο ζήτημα, προκειμένου να διαθέτει νομιμοποίηση η πολιτική.

Αυτό δεν σημαίνει τίποτα άλλο από το ότι πρέπει να απαντάμε στους πολίτες όταν ερωτούν ποιος και πότε είναι υπεύθυνος για κάτι, όταν πρέπει να ληφθούν αποφάσεις. Αν ένα από τα νομοθετικά όργανα, δηλαδή το Συμβούλιο Υπουργών, δεν εκτελεί το νομοθετικό του έργο ανοιχτά, θα έχουμε τελικά πρόβλημα. Μία πιθανή απάντηση στη διάρκεια της περιόδου περισυλλογής, στην οποία βρισκόμαστε, θα μπορούσε να είναι να ανοίξουν οι πόρτες για το κοινό.

Φυσικά, γνωρίζω πολύ καλά ότι υπάρχουν όρια –και σε σχέση με την Επιτροπή Μονίμων Αντιπροσώπων– για το τι μπορεί να γίνει δημόσια και για το ενδεχόμενο να εμποδιστεί η διεξαγωγή διαπραγματεύσεων από το ότι γίνονται δημόσια. Ασφαλώς μπορεί να μην συμφωνώ με τον εισηγητή για το ποια είναι αυτά τα όρια. Σας παρακαλώ θερμά, κυρία Επίτροπε, κυρία Αντιπρόεδρε, να αναλάβετε μαζί με εμάς αυτήν την πρωτοβουλία για να σημειωθεί πρόοδος στον τομέα αυτό.

Θα ήθελα να εκφράσω τις ευχαριστίες μου στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή για τη θετική γραμμή που υιοθέτησε στην έκθεσή του, γιατί το σχετικό έναυσμα ήταν μία αναφορά που υποβλήθηκε –με τη βοήθειά μου– από τη νεολαία των Χριστιανοδημοκρατών της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, και χαιρόμαστε διότι η πίεση εκ μέρους νέων ανθρώπων ήταν εκείνη που κατέστησε δυνατή μια τέτοια συζήτηση που θα ανοίξει την πόρτα σε περισσότερη διαφάνεια και περισσότερη δημοκρατία.

  Πρόεδρος. Η συζήτηση έληξε.

Η ψηφοφορία θα διεξαχθεί αύριο στις 12.00.

Γραπτή δήλωση (άρθρο 142)

  Richard Corbett (PSE). – (EN) Έχουμε ήδη προχωρήσει αρκετά στην προσπάθεια να φέρουμε το Συμβούλιο στο φως της ημέρας, αλλά πρέπει να προχωρήσουμε ακόμα περισσότερο και, συνεπώς, επικροτώ την κεντρική ιδέα αυτής της έκθεσης.

Το Συμβούλιο στο παρελθόν διεξήγαγε πάντα τις διαβουλεύσεις του κεκλεισμένων των θυρών, χωρίς δικαίωμα πρόσβασης του κοινού στα έγγραφα, και μάλιστα δεν δημοσιοποιούσε καν τα αποτελέσματα των ψηφοφοριών του, καθιστώντας έτσι αδύνατον για τα εθνικά κοινοβούλια να παρακολουθούν πώς ψηφίζουν οι υπουργοί που εκπροσωπούν τη χώρα τους. Τα τελευταία χρόνια, αυτό άλλαξε σημαντικά, χάρη στην πίεση που ασκήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Τώρα, το Συμβούλιο δημοσιοποιεί τουλάχιστον τα αποτελέσματα των ψηφοφοριών, επιτρέπει την πρόσβαση στα περισσότερα έγγραφα και, χάρη στην πρωτοβουλία της βρετανικής Προεδρίας το περασμένο έτος, διεξάγει δημόσιες διαβουλεύσεις σχετικά με τη νομοθεσία που θεσπίζεται στο πλαίσιο της διαδικασίας συναπόφασης. Τώρα έχει έρθει η ώρα να προχωρήσουμε περισσότερο και να θεσπίσουμε την αρχή ότι το σύνολο της νομοθετικής δραστηριότητας του Συμβουλίου πρέπει να πραγματοποιείται δημοσίως, όπως ισχύει ήδη για το άλλο νομοθετικό σώμα της ΕΕ, το Κοινοβούλιο.

  Jules Maaten (ALDE). – (NL) Η αυστριακή Προεδρία πρέπει να θέσει προτεραιότητα στον ανοικτό χαρακτήρα των συνεδριάσεων του Συμβουλίου των Υπουργών. Το Σώμα, ως συννομοθέτης, συνεδριάζει και ψηφίζει ανοικτά, και όλα τα έγγραφα των συνεδριάσεων δημοσιεύονται στο Διαδίκτυο. Αυτό επιτρέπει στους πάντες, σε όλες τις οργανώσεις, τα μέσα ενημέρωσης και τους εθνικούς πολιτικούς να μας παρακολουθήσουν εάν το επιθυμούν. Δεν μπορώ να καταλάβω γιατί το Συμβούλιο δεν μπορεί να κάνει το ίδιο.

Τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 21ης Δεκεμβρίου 2005 σχετικά με το θέμα αυτό χαρακτηρίζονται από έλλειψη τολμηρότητας από αυτήν την άποψη. Σε αυτούς ακριβώς τους τομείς είναι που το Συμβούλιο αποφασίζει μόνο με ομόφωνη συναίνεση ότι είναι σημαντικό να διεξάγονται δημόσια τόσο η ψηφοφορία όσο και η συζήτηση. Μόνο με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να δώσουμε τέλος στις παρασκηνιακές συμφωνίες. Αυτό δεν είναι δύσκολο, καθώς δεν απαιτείται καν αλλαγή της Συνθήκης για το άνοιγμα των συνεδριάσεων του Συμβουλίου στο κοινό. Το μόνο που απαιτείται είναι μια αλλαγή στον Κανονισμό του Συμβουλίου.

Δεν είναι πλέον σωστό το Συμβούλιο να λαμβάνει τις περισσότερες αποφάσεις του κεκλεισμένων των θυρών. Επιπλέον, πρέπει να εγκριθεί η πρόσβαση στα έγγραφα των θεσμικών οργάνων. Οι ευρωπαίοι πολίτες που απέρριψαν τη Συνταγματική Συνθήκη το καλοκαίρι του 2005 εξέφρασαν την ανάγκη για μια πιο διαφανή και πιο δημοκρατική Ένωση.