Πληρη πρακτικα των συζητησεων

Τρίτη 26 Σεπτεμβρίου 2006 - Στρασβούργο

16. Συνεκτίμηση των καταδικαστικών αποφάσεων μεταξύ των κρατών μελών σε περίπτωση νέας ποινικής διαδικασίας (συζήτηση)

  Πρόεδρος. Η ημερήσια διάταξη προβλέπει τη συζήτηση της έκθεσης (A6-0268/2006) του κ. Δημητρίου, εξ ονόματος της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων, σχετικά με την πρόταση απόφασης-πλαισίου του Συμβουλίου για τον συνυπολογισμό των καταδικαστικών αποφάσεων μεταξύ των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης επ’ ευκαιρία νέας ποινικής διαδικασίας (COM(2005)0091 – C6-0235/2005 – 2005/0018(CNS)).

  Franco Frattini, Αντιπρόεδρος της Επιτροπής. (EN) Κύριε Πρόεδρε, καταρχάς θα ήθελα να ευχαριστήσω τον εισηγητή για την ποιότητα της έκθεσής του και για την εξαιρετική συνεργασία. Επί του παρόντος, δεν λαμβάνονται σχεδόν καθόλου υπόψη οι καταδικαστικές αποφάσεις που εκδίδονται σε άλλα κράτη μέλη. Αυτό δεν είναι αποδεκτό σ’ έναν τομέα ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης. Για τον λόγο αυτόν, ο στόχος της ΕΕ είναι διπλός: πρώτον, οι πληροφορίες σχετικά με ποινικές καταδικαστικές αποφάσεις θα πρέπει να κυκλοφορούν αποτελεσματικά μεταξύ των κρατών μελών και, δεύτερον, θα πρέπει να είναι δυνατή η χρήση αυτών των πληροφοριών εκτός της επικράτειας του κράτους μέλους όπου λαμβάνεται η καταδικαστική απόφαση.

Κύριος στόχος της πρότασης είναι ο καθορισμός των όρων υπό τους οποίους μια καταδικαστική απόφαση που εκδόθηκε σε άλλο κράτος μέλος μπορεί να ληφθεί υπόψη επ’ ευκαιρία νέας ποινικής διαδικασίας για διαφορετικά πραγματικά περιστατικά. Καθώς οι συνέπειες από την ύπαρξη μιας προηγούμενης καταδικαστικής απόφασης μπορούν να διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, η πρόταση δεν έχει ως στόχο την εναρμόνιση αυτών των συνεπειών. Η βασική αρχή –με την οποία συμφωνώ πλήρως– είναι, μάλλον, μια αρχή εξομοίωσης όπου στόχος είναι να εξασφαλιστεί ότι οι συνέπειες θα είναι ισοδύναμες με αυτές προηγούμενων εθνικών καταδικαστικών αποφάσεων.

Σύμφωνα με αυτήν την αρχή, η πρόταση δεν περιορίζεται στο στάδιο της ίδιας της δίκης, αλλά καλύπτει διάφορα στάδια ποινικών διαδικασιών όπου το εθνικό δίκαιο μπορεί να έχει συνέπειες σε μια προηγούμενη καταδικαστική απόφαση. Περιγράφει το στάδιο που προηγείται της ποινικής δίκης, όπου η ύπαρξη μιας προηγούμενης καταδικαστικής απόφασης μπορεί, για παράδειγμα, να επηρεάσει αποφάσεις σχετικά με την κράτηση στο στάδιο που προηγείται της ποινικής δίκης, καθώς και το στάδιο που έπεται της ποινικής δίκης όπου μπορούν να υπάρχουν επιπτώσεις κυρίως στην εκτέλεση της καταδικαστικής απόφασης.

Η Επιτροπή στηρίζει πλήρως αυτήν την έκθεση και αναμένει τη στενή συνεργασία με τον εισηγητή.

  Παναγιώτης Δημητρίου (PPE-DE), Εισηγητής. – Κύριε Πρόεδρε, η πρόταση για συνυπολογισμό καταδικών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, είναι μέρος των θεσμικών ρυθμίσεων που προωθεί η Επιτροπή στα πλαίσια της υλοποίησης των συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Τάμπερε. Και σ’ αυτό το σημείο θέλω να επαινέσω τον Αντιπρόεδρο, Επίτροπο κ. Frattini, για τις προσπάθειες που κάνει για την υλοποίηση αυτών των συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Τάμπερε.

Η πρόταση αποτελεί ένα ακόμη βήμα προς την κατεύθυνση της διεύρυνσης της δικαστικής συνεργασίας και της ανάπτυξης της εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών μελών στον τομέα της δικαιοσύνης. Αποτελεί ένα ακόμη μέτρο για προώθηση της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης δικαστικών αποφάσεων –αστικής και ποινικής φύσης– που θεωρείται ο ακρογωνιαίος λίθος της δικαστικής συνεργασία στην Ένωση.

Η εισαγωγή του θεσμού συνυπολογισμού καταδικών είναι απαραίτητη για αποτελεσματικότερη καταπολέμηση του εγκλήματος, ιδιαίτερα αφότου οι υπάρχουσες σχετικές ευρωπαϊκές συμβάσεις του 59 και 70 αποδείχθηκαν αναποτελεσματικές.

Η πρόταση όπως έχει διαμορφωθεί περιορίζεται στη ρύθμιση θεμάτων ουσιαστικού δικαίου. Τα διαδικαστικά θέματα έχουν αφεθεί να ρυθμιστούν στα πλαίσια της άλλης πρότασης που εκκρεμεί στην Επιτροπή Ελευθεριών και την επεξεργάζεται ο φίλος και συνάδελφος Díaz de Mera ως εισηγητής. Εκείνη η πρόταση είναι η άλλη πλευρά του ιδίου νομίσματος. Με την υπό ψήφιση πρόταση οι διοικητικές καταδίκες εξαιρούνται του ορισμού της καταδίκης, διότι στα περισσότερα κράτη μέλη δεν καταγράφονται στο αρχείο καταδικών και διότι δεν υπάρχει ομοιογένεια ως προς το τί είναι διοικητική καταδίκη. Προωθείται η εξομοίωση της σημασίας και της βαρύτητας της καταδίκης από δικαστήριο άλλου κράτους μέλους με εκείνη του κράτους μέλους, όπου λαμβάνει χώρα η νέα ποινική διαδικασία. Έτσι, σε περίπτωση καταδίκης για αδίκημα που δεν υπάρχει στο κράτος μέλος που επιδικάζει τη νέα υπόθεση, η καταδίκη δεν λαμβάνεται υπόψη. Απαλλάσσεται η προτεινόμενη πρόταση από τη σύγχυση και αβεβαιότητα που θα υπήρχε αν είχαν υιοθετηθεί οι διατάξεις της αρχικής πρότασης για επιλεκτικό συνυπολογισμό καταδικών και παρεκκλίσεων, παραμένει όμως η υποχρέωση του κράτους μέλους να μη λαμβάνει υπόψη καταδίκες σε άλλο κράτος μέλος, όταν παραβιάζεται η αρχή non bis in idem, η παραγραφή και η αμνηστία.

Είμαστε της γνώμης ότι όπως είναι διαμορφωμένη η υπό ψήφιση πρόταση υπηρετείται επαρκώς και η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης δικαστικών αποφάσεων και η πολιτική της βαθμιαίας εξομοίωσης του δικαίου.

Πρέπει να υπογραμμισθεί και πάλι ότι το παρόν μέτρο, όπως και άλλα παρόμοια μέτρα, βασίζεται στις αρχές της αμοιβαίας αναγνώρισης και εμπιστοσύνης. Όμως, είναι σημαντικό το Συμβούλιο να προχωρήσει το συντομότερο δυνατό στην έγκριση της δραστικής πρότασης για τα ελάχιστα κριτήρια σε ποινικές διαδικασίες, όπως αυτή ψηφίστηκε πριν από πολλούς μήνες από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η οποία θα ενδυναμώσει τις πιο πάνω αρχές.

Γιατί καθυστερεί το Συμβούλιο σ’ αυτό το τόσο σημαντικό θέμα;

Τέλος, χαιρετίζω την προχθεσινή δήλωση της Φινλανδικής Προεδρίας για εντατικοποίηση της σύνταξης νομοθεσιών και της παρακολούθησης της εφαρμογής των αποφάσεων που αφορούν ποινικά θέματα. Ας ελπίσουμε ότι η δήλωση αυτή θα μεταφραστεί σε πράξη.

  Ιωάννης Βαρβιτσιώτης, εξ ονόματος της ομάδας PPE-DE. – Κύριε Πρόεδρε, κύριε Αντιπρόεδρε της Επιτροπής, αγαπητοί συνάδελφοι, τα τελευταία 7 χρόνια παρατηρούμε την ανάπτυξη εργαλείων, όπως το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης ή τη μεταφορά κρατουμένων, που στοχεύουν στην ενίσχυση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των εθνικών δικαστικών αρχών και την ανάπτυξη μιας πολιτικής που οδηγεί σε σύγκλιση του ποινικού δικαίου.

Τώρα, εγκρίνουμε την απόφαση της Επιτροπής να εγκαθιδρύσει ένα νέο σύστημα με βάση το οποίο τα κράτη μέλη θα μπορούν να λαμβάνουν υπόψη, σε ποινικές διαδικασίες, προηγούμενες καταδίκες εναντίον του ίδιου προσώπου οι οποίες εκδόθηκαν σε κάποιο άλλο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι προηγούμενες καταδίκες, οι οποίες εκδόθηκαν σε άλλα κράτη μέλη θα έχουν την ίδια ισχύ, ως να είχαν εκδοθεί στο κράτος μέλος στο οποίο θα ξεκινήσει η νέα ποινική διαδικασία. Θα ήθελα, εκτός των λοιπόν επιχειρημάτων για την αναγκαιότητα του μέτρου τα οποία ανέπτυξε ο κ. Δημητρίου, να προσθέσω και κάτι ακόμη. Ότι αυτό είναι απόλυτα λογικό διότι οι προηγούμενες καταδίκες διαμορφώνουν την προσωπικότητα του δράστη και διαδραματίζουν ρόλο στην επιμέτρηση της ποινής.

Τελειώνοντας θα ήθελα να συγχαρώ τον εισηγητή, ο οποίος πέτυχε, με τις τροπολογίες του, να συμβιβάσει τις απόψεις του Συμβουλίου και της Επιτροπής, που σε κάποια βασικά σημεία ήταν έντονα διιστάμενες. Τέλος, να ευχηθώ η δήλωση της Φινλανδικής Προεδρίας να μη μείνει μόνο δήλωση αλλά να αρχίσει να πραγματοποιείται. Είναι ανάγκη να προχωρήσουμε με ταχύτερα βήματα για την ενοποίηση του ποινικού δικαίου.

  Andrzej Jan Szejna, εξ ονόματος της Ομάδας PSE. – (EN) Κύριε Πρόεδρε, καθώς λαμβάνουμε υπόψη τη σημερινή πολυμορφία των εθνικών δικαστικών συστημάτων, είναι πολύ επιθυμητή η προώθηση της αμοιβαίας αναγνώρισης των δικαστικών αποφάσεων μεταξύ των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Όπως έχει ήδη καταδείξει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Τάμπερε, η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης είναι ο θεμέλιος λίθος της δικαστικής συνεργασίας τόσο σε αστικές όσο και σε ποινικές υποθέσεις. Ως εκ τούτου, είναι εξαιρετικά σημαντικό να καθοριστεί η κατάλληλη νομική βάση, ούτως ώστε μια καταδικαστική απόφαση που εκδίδεται σε ένα κράτος μέλος να μπορεί να λαμβάνεται υπόψη σε νέες ποινικές διαδικασίας κατά του ίδιου προσώπου για διαφορετικά πραγματικά περιστατικά σε άλλα κράτη μέλη.

Η πρόταση της Επιτροπής για μια απόφαση πλαίσιο θα πρέπει να εγκριθεί όπως έχει τροποποιηθεί. Στόχος της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης είναι να υπάρχει η ίδια ισχύ και οι ίδιες συνέπειες για καταδικαστικές αποφάσεις που εκδίδονται σε άλλο κράτος μέλος όπως και για προηγούμενες εθνικές καταδικαστικές αποφάσεις. Θα πρέπει να δηλωθεί κατηγορηματικά ότι δεν απαιτείται από το κράτος μέλος να επιβάλει την καταδικαστική απόφαση που εκδίδεται σε κάποιο άλλο κράτος μέλος, αλλά απλά να συνάγει τα κατάλληλα συμπεράσματα από την προηγούμενη υπόθεση στις νέες διαδικασίες.

Επιπλέον, οι συνέπειες των προηγούμενων καταδικαστικών αποφάσεων θα εξακολουθούν να διέπονται από το εθνικό δίκαιο του κάθε κράτους μέλους. Θα πρέπει να θεσπιστεί η αρχή της εξομοίωσης των δικαστικών αποφάσεων που λαμβάνονται σε άλλα κράτη μέλη με τις εθνικές καταδικαστικές αποφάσεις, αφήνοντας ωστόσο στην εθνική νομοθεσία τη συναγωγή των κατάλληλων συμπερασμάτων από την αρχή. Εντούτοις, πρέπει να θεωρήσω ότι είναι απαραίτητο να λαμβάνονται υπόψη οι προηγούμενες καταδικαστικές αποφάσεις, με την προϋπόθεση ότι η βαρύτητά τους για την άλλη αξιολόγηση είναι ισότιμη με την καταδικαστική απόφαση που εκδόθηκε από το κράτος μέλος στο οποίο έχουν ξεκινήσει νομικές διαδικασίες.

Επιπλέον, σε περίπτωση ποινικής διαδικασίας στο κράτος μέλος, δεν πρέπει να λαμβάνεται υπόψη μια αυστηρή καταδικαστική απόφαση που σχετίζεται με πράξεις οι οποίες δεν είναι αξιόποινες σε αυτό το κράτος μέλος.

  Gerard Batten, εξ ονόματος της Ομάδας IND/DEM. – (EN) Κύριε Πρόεδρε, σε αυτήν την έκθεση βλέπουμε άλλο ένα παράδειγμα της λεγόμενης «ωφέλιμης κρίσης», η οποία δίνει στην Ευρωπαϊκή Ένωση την ευκαιρία να προωθήσει την ακόμη μεγαλύτερη πολιτική ολοκλήρωση. Υπάρχει πράγματι ένα πρόβλημα. Στο Λονδίνο, η μητροπολιτική αστυνομία παραδέχεται ότι το μεγαλύτερο ποσοστό του οργανωμένου εγκλήματος διαπράττεται τώρα από εθνικές συμμορίες, πολλές εκ των οποίων προέρχονται από χώρες της ΕΕ. Και αυτό πέραν των μεμονωμένων εγκληματιών που έχουν έρθει στη Βρετανία για να ασκήσουν το επάγγελμά τους.

Το πραγματικό πρόβλημα έγκειται στην πολιτική ανοικτών συνόρων που ασκεί η Βρετανία και στο δικαίωμα των πολιτών της ΕΕ να εισέρχονται χωρίς εμπόδια στο Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς και στην πλήρη παραίτηση της κυβέρνησης από κάθε έλεγχο σχετικά με το ποιος μπορεί να εισέλθει εδώ από οποιοδήποτε μέρος του κόσμου. Όμως, το εντυπωσιακό μέρος αυτής της έκθεσης είναι η αναφορά στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Τάμπερε, το οποίο σκοπεύει να επιβάλει στο Ηνωμένο Βασίλειο ένα ευρωπαϊκό σύστημα δικαιοσύνης, και το σχόλιο ότι «χρειάζεται πολύς χρόνος έως ότου η δικαιοσύνη διαδικαστικά, αποδεικτικά και ουσιαστικά απονέμεται περισσότερο ή λιγότερο κατά τον ίδιο τρόπο σε όλα τα κράτη μέλη».

Ναι, πράγματι χρειάζεται πολύς χρόνος, και ίσως αυτό εξακολουθήσει να ισχύει. Η Βρετανία εξακολουθεί να έχει habeas corpus –το δικαίωμα να δικάζει με ενόρκους και με το τεκμήριο της αθωότητας έως ότου αποδειχθεί η ενοχή– και ορισμένοι εξ ημών στη Βρετανία προτίθενται, και θέλουν, να διατηρήσουμε αυτές τις ασφαλιστικές δικλείδες. Η απάντηση του Κόμματος Ανεξαρτησίας του Ηνωμένου Βασιλείου σε αυτήν την έκθεση είναι «ευχαριστούμε, αλλά δεν θα πάρουμε».

  Marek Aleksander Czarnecki (NI). – (PL) Κύριε Πρόεδρε, η απόφαση πλαίσιο που συζητούμε είναι ιδιαίτερα σημαντική όσον αφορά την εξομοίωση και την εναρμόνιση της νομοθεσίας. Συμφωνώ με τον εισηγητή ότι το μόνο κριτήριο προκειμένου να αποφασισθεί εάν και σε ποιο βαθμό θα πρέπει να αποδοθούν νομικές συνέπειες σε προηγούμενη καταδικαστική απόφαση που έχει εκδοθεί στην αλλοδαπή είναι το εθνικό δίκαιο.

Ωστόσο, δεν θα πρέπει να λησμονούμε βασικές αρχές όπως ne bis in idem, προβλεπόμενη από τον νόμο παραγραφή, αμνηστία καθώς και διαγραφή αναφοράς στην καταδικαστική απόφαση στο εθνικό ποινικό μητρώο. Συνεπώς, φρονώ ότι θα πρέπει να διατηρηθεί το άρθρο 4. Θα πρέπει επίσης να τονίσουμε ότι, στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας σε ένα κράτος μέλος, δεν μπορούμε να επιτρέψουμε να λαμβάνεται υπόψη ξένη καταδικαστική απόφαση που σχετίζεται με πράξεις οι οποίες δεν είναι αξιόποινες σε αυτό το κράτος μέλος.

Συμφωνώ με τον εισηγητή ότι οι διατάξεις του άρθρου 6 ανήκουν κάλλιστα στην πρόταση απόφασης-πλαισίου του Συμβουλίου σχετικά με το περιεχόμενο της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ κρατών μελών οι οποίες προέρχονται από τα ποινικά μητρώα.

  James Hugh Allister (NI). – (EN) Κύριε Πρόεδρε, όπως και στην περίπτωση πολλών προτάσεων εναρμόνισης της ΕΕ, υπάρχει μια κάπως υπεραπλουστευτική και εύσχημη έκκληση για αμοιβαία αναγνώριση των ποινικών καταδικαστικών αποφάσεων σε ολόκληρη την Κοινότητα. Όμως, μην απατάστε: είναι μέρος ενός μεγάλο σχεδίου για ένα ολοκληρωμένο και ελεγχόμενο από την ΕΕ ποινικό σύστημα που απαιτεί, εξ ανάγκης, την επιτήρηση των εθνικών συστημάτων.

Για εμένα, τα ζητήματα ποινικής δικαιοσύνης είναι πραγματικά εθνικά ζητήματα και έτσι πρέπει να παραμείνουν. Ως εκ τούτου, χαιρετίζω την αντίσταση που επέδειξε η συνεδρίαση του Συμβουλίου των Υπουργών που διεξήχθη την περασμένη Παρασκευή στην περαιτέρω εκχώρηση του δικαιώματος της εθνικής αρνησικυρίας. Ελπίζω ότι θα διατηρηθεί.

Είμαι αντίθετος σε αυτήν την πρόταση, όχι μόνο λόγω της αντίθεσής μου στο μεγάλο σχέδιο του οποίου είναι μέρος, αλλά διότι μειώνει την προστασία των ψηφοφόρων μου ενάντια στην αδικία.

Η σκληρή εμπειρία των βρετανών πολιτών του εξωτερικού επιβεβαιώνει την άποψή μου ότι θα χάσουμε πολλά με την ολοκλήρωση της ποινικής δικαιοσύνης. Θυμηθείτε το θέαμα στο οποίο μετατράπηκε η υπόθεση των βρετανών παρατηρητών αεροπλάνων στην Ελλάδα. Θυμηθείτε τη φοβερή καταδίκη του Kevin Sweeney στην Ολλανδία. Γιατί θα πρέπει να είναι δυνατή η επιβολή καταδικαστικών αποφάσεων κακής ποιότητας, οι οποίες διασφαλίζονται με χαμηλότερα πρότυπα από αυτά που ισχύουν στο Ηνωμένο Βασίλειο, σε πολίτες του Ηνωμένου Βασιλείου στην ίδια τους τη χώρα; Πιστεύω ότι αυτό δεν θα πρέπει να είναι δυνατόν. Συνεπώς, είμαι αντίθετος στην πρόταση.

Για την προστασία των ψηφοφόρων μου, το σύνθημά μου είναι «βρετανικά πρότυπα για τους βρετανούς πολίτες».

  Πρόεδρος. Η συζήτηση έληξε.

Η ψηφοφορία θα διεξαχθεί αύριο.