Volledig verslag van de vergaderingen

Maandag 12 november 2007 - Straatsburg

18. Statuten voor het Voorzieningsagentschap van Euratom (debat)

  De Voorzitter. - Aan de orde is het verslag (A6–0376/2007) van Romana Jordan Cizelj, namens de Commissie industrie, onderzoek en energie, over het voorstel voor een besluit van de Raad tot vaststelling van statuten voor het Voorzieningsagentschap van Euratom (COM(2007)0119 - C6-0131/2007 -2007/0043(CNS)).

  Franco Frattini, vicevoorzitter van de Commissie. −(EN) Voorzitter, ik wil om te beginnen de rapporteur complimenteren met haar verslag.

Kernenergie vormt een belangrijke component van een Europees energiebeleidsmix en we zien momenteel een hernieuwde belangstelling voor kernenergie, zowel in Europa als internationaal.

Het Voorzieningsagentschap van Euratom heeft er in zijn ruim 45-jarige bestaan aan bijgedragen dat de gebruikers van de Gemeenschap verzekerd zijn van een regelmatige voorziening van kernbrandstoffen.

Het Voorzieningsagentschap is een instituut dat is opgericht in het kader van het Euratomverdrag, hetgeen betekent dat het rechtstreeks voorkomt uit een instrument van primair recht. Het agentschap heeft als doelstelling de aanvoer op lange termijn veilig te stellen door een redelijke diversificatie van de materiaalbronnen van kernbrandstoffen. Gelijke toegang tot deze hulpbronnen is een belangrijk element van het Euratomverdrag en het Voorzieningsagentschap waarborgt dit.

Het Voorzieningsagentschap functioneert momenteel op basis van statuten uit 1958, toen de Gemeenschap nog uit zes lidstaten bestond. De uitbreiding van de Europese Unie maakt modernisering van deze statuten noodzakelijk. Dat is het doel van ons voorstel en daarom kan het Voorzieningsagentschap ook niet beschouwd worden als een nieuw agentschap in de betekenis van de bepalingen in het Interinstitutioneel Akkoord tussen het Europees Parlement en de Europese Commissie.

Het Europese Parlement heeft er al lang geleden om gevraagd dat de rol van het Agentschap hernieuwd wordt en dat de bevoegdheden in het Euratomverdrag volledig gebruikt worden. Ik wil hierbij in het bijzonder wijzen op het Maldeikisverslag ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van het Euratomverdrag, dat het Huis eerder dit jaar heeft aangenomen. Ik ben blij te kunnen zeggen dat de Commissie met de meeste van de voorgestelde amendementen instemt.Ik ben met u van mening dat de rol van het raadgevend comité versterkt moet worden. Ik ben het er ook mee eens dat het een grotere bijdrage moet leveren aan de voorbereiding van de marktoverzichten van het Agentschap.

Concluderend: ik ben blij met de steun vanuit het Europees Parlement voor het versterken van de rol van het Voorzieningsagentschap van Euratom. Ik verheug me op de discussie.

  Romana Jordan Cizelj (PPE-DE), rapporteur. –(SL)De rol vankernenergie wordt steeds belangrijker, in Europa, maar ook wereldwijd. Betrouwbaarheid van levering, concurrentie op de energiemarkt en minimalisering van de gevolgen voor het milieu van de productie en het gebruik van energie vormen de basis van het energiebeleid van de Europese unie. Tegelijkertijd heeft de ontwikkeling van duurzame energie ook een positief effect op de ontwikkeling van technologie, economische groei en werkgelegenheid. Dit alles wijst op de verwezenlijking van de doelstellingen van de Lissabon-strategie.

Een evenwichtige energiemix is een van de vereisten voor duurzame ontwikkeling, het tegengaan van de opwarming van de aarde en klimaatverandering, het verminderen van de afhankelijkheid van importen en het verzekeren van de energievoorziening. In de Europese Unieis kernenergie ook een van de bestanddelen van die mix. We moeten er daarom voor zorgen dat we een zekere en betrouwbare levering hebben van kernmateriaal en concurrerende, goed functionerende energiemarkten waar we op kunnen rekenen.

Het Voorzieningsagentschap van Euratom is om die reden opgericht. In het licht van de veranderende omstandigheden op de mondiale energiemarkten moet zijn rol worden versterkt. Natuurlijk ben ik het ook met de Commissieeens dat de uitbreiding van de Europese Unie tot 27 lidstaten en de voor het Agentschap goedgekeurde financiële verordening nieuwe, gemoderniseerde en verbeterde statuten voor het Voorzieningsagentschap van Euratom vereisen.

Ik heb ook de grotere rol van het Agentschap in mijn verslag benadrukt. We hebben een sterk orgaan nodig dat, naast zijn basistaak van toezicht houden op de vraag en aanbod van kernmateriaal en –diensten, regelmatig studies uitvoert en aanbiedt naar marktrisico’s en prijsbewegingen op de lange termijn op de markt voor kernmateriaal. Het moet controle uitoefenen over het afsluiten van langetermijncontracten voor kernenergie, een investeringskader bieden, etc.

Om al deze taken succesvol uit te kunnen voeren heb ik voorgesteld het Raadgevend Comité, wat ik voornamelijk als deskundigenorgaan zie, een grotere rol toe te kennen. Op basis van zijn diverse expertise kan het Comité het agentschap unieke steun verlenen bij de taken die het uit hoofde van het Euratomverdrag heeft gekregen. Ik ben daarom van mening dat het aantal leden van het Raadgevend Comité moet worden verhoogd, met name het aantal deskundigen. Ik denk dat de lidstaten die activiteiten ontplooien op het gebied van de splijtstofcyclus en de meeste financiële middelen bijdragen, recht hebben op een extra lid in het Raadgevend Comité.

Om consistentie in het werk van het Comité te waarborgen en het Comité de ruimte te geven hoogwaardige expertise op te bouwen, stel ik voor een bureau of orgaan van leidinggevende ambtenaren op te richten, bestaande uit een voorzitter, twee vice-voorzitters en twee adviseurs. Consistentie kan alleen worden gegarandeerd door middel van een eenvoudige structuur en duidelijk omschreven taken voor de leidinggevende ambtenaren van het Raadgevend Comité, die een link vormen tussen het Raadgevend Comité en de directeur-generaal van het Agentschap. Zij moeten de activiteiten van het Raadgevend Comité coördineren, met name de activiteiten die betrekking hebben op de opstelling, beoordeling en herziening van zijn verslagen en het vergroten van de expertise. Zonder te investeren in kennis en personeel zullen de doelstellingen die zijn gesteld voor een concurrerend en technologisch geavanceerdEuropanauwelijks worden bereikt.

Voorts wil ik de behoefte aan transparantie benadrukken, die met name van belang is voor het jaarverslag van het Agentschap. Ik ben van mening dat ook het Europees Parlement geïnformeerd moet worden over elk groot project van het Agentschap. De rol van het Parlement bij de begrotingsprocedure van het Agentschap moet duidelijker worden omschreven.

Het jaarverslag van het Agentschap, onderzoeksresultaten en andere relevante documenten moeten niet alleen naar het Europees Parlement, maar ook naar de Raad, de Rekenkamer en de lidstaten worden gestuurd. Alleen met een goede informatiestroom en goede praktijken kunnen we het functioneren van het Agentschap verbeteren.

De manier waarop het Agentschap gefinancierd wordt, die tot op heden nogal ingewikkeld en onduidelijk isgeweest vanwege de specifieke aard van het Agentschap, kan ook bijdragen aan transparantie. Ik zou deze methode willen vereenvoudigen en steun dan ook het idee dat het Agentschap op dezelfde wijze zou moeten opereren als andere Europese agentschappen. Kernenergie maakt deel uit van de energiemix en ik zou graag zien dat hiervoor dezelfde voorwaarden gelden als voor andere energiebronnen.

Teneinde de situatie eenvoudiger, opener en meer in overeenstemming met de bepalingen van het Euratomverdrag te maken, stel ik voor het Voorzieningsagentschap een eigen begrotingsonderdeel in de algemene begroting te geven, dat het Agentschap scheidt van de begroting van de diensten van de Commissie en waarin administratieve uitgaven duidelijk worden gescheiden van de operationele uitgaven van het Agentschap. Hierdoor kanhet Europees Parlement, als tak van de begrotingsautoriteit, controle krijgen over de begroting van het Agentschap en bijdragen aan een opener en democratischer Europa.

Of wij het nu eens zijn met de groeiende rol van kernenergie of niet, we kunnen niet om het bestaan ervan heen. Wij willen absoluut zekerheid van energieleveringen en functionerende markten, maar dat kan alleen door een langetermijnvisie te hanteren en met een krachtig orgaan met voldoende bevoegdheden en democratische controle. De nieuwe statuten voor het Voorzieningenagentschap van Euratom streven naar verwezenlijking van deze doelstellingen.

Tenslotte wil ik de Commissiebedanken voor haar samenwerking en voor het beantwoorden van lastige vragen over de statuten. Ook wil ik de leden van de Commissie industrie, onderzoek en energie bedanken voor hun constructieve samenwerking bij de opstelling en goedkeuring van het verslag. Ik wil u vragen uw steun uit te spreken voor het verslag bij de stemming in de plenaire vergadering en ben benieuwd naar de opmerkingen van mijn collega’s.

  Giles Chichester, namens de PPE-DE-Fractie. −(EN) Voorzitter, ik wil ook eerst mevrouw Jordan Cizelj complimenteren met haar verslag. Ze heeft hier veel werk in gestoken en heeft veel belangrijke en verstandige verbeteringen aangebracht in dit voorstel.

Ik moet zeggen dat ik van harte hoop dat de Raad deze overneemt. Ik ben me ervan bewust dat dit slechts een consultatieronde is. Ik ben blij met de nadruk die in het verslag op openheid wordt gelegd – openheid over het functioneren van het Agentschap – en met de nadruk die het legt op de rol die dit Parlement dient te hebben bij het werk van het Agentschap.

In die lijn sta ik achter de amendementen van de Begrotingscommissie, die onze bevoegdheden uitoefent als onderdeel van de begrotingsautoriteit.

Ik ben ook blij met de voorstellen die mevrouw Jordan Cizelj heeft opgenomen om de rol van het Agentschap te verhelderen en met name de rol van het raadgevend comité. Hoewel ik zelf niet zo enthousiast ben over een uitbreiding van het aantal leden van dat comité, vind ik toch dat het uiterst nuttig is om meer openheid te betrachten ten aanzien van de rol van het comité en hier meer duidelijkheid over te verschaffen.

Daar staat tegenover dat ik het betreur dat er een aantal minder gelukkige amendementen in staan, met name Amendement 39, dat enigszins ongemerkt, maar wellicht welbewust, precies ingaat tegen de intentie en de rol van het Agentschap en het hele Euratomverdrag. Maar zo staat het ervoor. Misschien zou het ons niet moeten verbazen, aangezien dit van de Verts/ALE-Fractie komt.

Maar, om af te ronden: ik zou de wedergeboorte van kernenergie willen verwelkomen - zoals de commissaris al zei, zowel in Europa als internationaal– vanwege de cruciale rol die deze zal moeten spelen bij het terugdringen van de klimaatverandering.

  Atanas Paparizov, namens de PSE-Fractie.–(BG)Beste collega’s, namens de Socialisten wil ik de rapporteur, mevrouwCizelj, bedanken voor haar grondige werk en de goede samenwerking binnen de Commissie industrie, onderzoek en energie bij het opstellen van het verslag.

Ik ben van mening dat de goedkeuring van nieuwe statuten voor het Voorzieningenagentschap van Euratom niet alleen het nieuwe aantal lidstaten moet weerspiegelen, maar ook de moderne financiële voorschriften. In de eerste plaats moeten de statuten de basis leggen voor het versterken van de rol van het Agentschap en het verzekeren van regelmatige leveringen onder de gunstigste voorwaarden en de voorwaarden voor de levering van grondstoffen en kernmateriaal.

In dit verband steun ik het voorstel om de analytische functies van het Agentschap met betrekking tot de ontwikkeling van de markt voor kernmaterialen te versterken en regelmatig toetsingen uit te voeren, waaronder een marktrisicoanalyse. Het aanzien en de deskundigheid van het Agentschap zullen verbeteren door de voorstellen om de rol van het Raadgevend Comité van het Agentschap te specificeren en te versterken. Speciale aandacht moet worden geschonken aan de voorstellen voor meer openheid in de activiteiten van het Agentschap.

Bezien vanuit de rol van het Europees Parlement zou het passend zijn op twee niveaus veranderingen aan te brengen:een duidelijker omschreven rol van het Europees Parlementin de begrotingsprocedure en de indiening bij het Europees Parlementvan het werkprogramma, de jaarverslagen en de onderzoeken van het Agentschap, teneinde het Parlement regelmatig van gedetailleerde informatie te voorzien over zijn werkzaamheden. Ik weet zeker dat de goedkeuring van de voorstellen van het Europees Parlement door de Raadde basis zou kunnen vormen om de autoriteit van het Agentschap te bevorderen, zodat het de leiding kan nemen bij de tenuitvoerlegging van het verzoek van het Europees Parlement aan de internationale gemeenschap in punt 9 van zijn resolutie van 14 maart 2007 inzake non-proliferatie en nucleaire ontwapening, waarin het vroeg om steun voor initiatieven voor multilaterale, internationale centra voor uraniumverrijking onder toezicht van het Internationaal Agentschap voor Atoomenergie.

Zoals Javier Solana op 6 november op de Euromed-vergadering in Lissabon aangaf, is dit vooral nu een actueel thema, aangezien landen als Marokko, Egypte en Jordanië ambitieuze programma’s voor de ontwikkeling van kernenergie hebben aangekondigd.

Afsluitend wil ik mijn vertrouwen uitspreken dat de goedkeuring van de nieuwe statuten van het Voorzieningenagentschap van Euratom zullen bijdragen aan een sterkere rol vande Europese Uniebij de toepassing van strengere regels voor non-proliferatie en nucleaire veiligheid.

(De spreker zet zijn voordracht voort in het Engels)

(EN) Ik wil met name de ondervoorzitter van de Commissie, de heer Frattini, bedanken voor zijn steun voor de voorstellen van de Commissie voor industrie, onderzoek en energie en voor zijn uitspraak dat het Agentschap een volwaardig lichaam van de Europese Unie moet worden, in het licht van de opleving van de rol van kernenergie en een nieuwe, evenwichtigere houding ten opzichte daarvan.

  Šarūnas Birutis, namens de ALDE-Fractie. – (LT)Dames en heren, allereerst wil ik onze rapporteur bedanken voor het uitmuntende resultaat, een evenwichtig verslag.

De belangrijkste taak van het Voorzieningenagentschap van Euratom is te zorgen voor gelijke toegang tot en een verzekerde levering van kernenergie voor alle gebruikers in de EU. Momenteel opereert het Agentschap op basis van statuten die bijna vijftig jaar geleden zijn aangenomen. De uitdagingen van het leven van vandaag en de uitbreiding van de Europese Unie, evenals het feit dat het Agentschap genoodzaakt is een modern financieel standpunt in te nemen, verklaren de behoefte aan nieuwe statuten. Het financiële standpunt van de nieuwe statuten stemt overeen met het algemene financiële kader van de Europese Gemeenschap en tevens met de uitbreiding van de Europese Unie.

Het overleg over de nieuwe statuten is, vanwege het samengestelde karakter van het Agentschap, niet makkelijk geweest. Het is duidelijk dat het Agentschap feitelijk als orgaan van de Commissie heeft gehandeld, hoewel het, volgens het Euratomverdrag, is opgericht als agentschap met een juridische status en aanzienlijke financiële onafhankelijkheid. Anders zou het geen statuten nodig hebben gehad, die organen van de Commissie normaliter ook niet hebben.Dit is voor bepaalde lidstaten van groot belang vanwege het soort werkzaamheden dat het Agentschap geacht werd uit te voeren. Dat is waarom het geen normaal gedecentraliseerd EU-agentschap is.

Ik ben enorm verheugd over het feit dat er consensus is bereikt binnen de Commissie industrie, onderzoek en energie over het aantal leden van het Raadgevend Comité van het Agentschap. Met alle respect voor de Commissie, wil ik er graag op wijzen dat de suggestie om de invloed van de Commissie te beperken en het aantal Commissieleden terug te brengen tot 42 niet erg verstandig was, met name in het licht van de aanbevelingen van de Commissie om instrumenten of structuren op te zetten als het bureau van het Europees Energieobservatorium, teneinde een efficiënt Europees energiebeleid te creëren.

Het Comité zal het Agentschap bijstaan bij het uitvoeren van zijn taken om adviezen te geven en informatie te verstrekken. Het Comité moet fungeren als link tussen het Agentschap en producenten en gebruikers van nucleaire energie.Vanwege zijn gevarieerde expertise zou het Comité het Agentschap unieke steun bieden bij de taken die het volgens het Verdrag dient uit te voeren.

Ik ben ervoor de mandaten van de leden van het Raadgevend Comité niet te beperken. Op die manier kunnen we zorgen voor stabiliteit in het Comité en consistentie in zijn bevoegdheid. Dit amendement is van groot belang voor kleine landen. Ik denk hierbij aan mijn eigen land, Litouwen, maar ook enkele anderen, dus ik ben ervoor en juich het toe.

VOORZITTER: MARIO MAURO
Ondervoorzitter

  Liam Aylward, namens de UEN-Fractie. −(EN) Voorzitter, ik onderken volledig dat de keuzes op het gebied van energie in Europa door individuele regeringen gemaakt dienen te worden. Ik geloof echter dat het nu tijd is dat de Europese Unie, wellicht via het Euratomverdrag, in Europa een onafhankelijke nucleaire inspectie opricht, die de bevoegdheid krijgt de veiligheidsnormen in kerncentrales in Europa op alle fronten te controleren. Afgezien daarvan, dient de Britse regering een tijdspad op te stellen voor een verantwoorde sluiting van de kerncentrale in Sellafield, vanwege de historie van ernstige veiligheidsproblemen en systeemfalen in die centrale.

Bij deze kerncentrale in Sellafield zijn in het beruchte gebouw B30 sinds 1959 gigantische hoeveelheden radioactief materiaal opgeslagen. Zelfs bij de Britse Decommissioning Authority is het niet bekend hoeveel onbewerkt radioactief materiaal er exact ligt opgeslagen in dit B30-gebouw. De Britse regering dient in een gedetailleerd plan aan te geven hoe het deze radioactieve opslagplaats, die bekend staat als gebouw B30, wil gaan ontmantelen.In april 2005 is drieëntachtig duizend liter radioactief materiaal gelekt uit de THORP-opwerkingsfabriek, hetgeen tot gevolg heeft gehad dat deze fabriek sindsdien gesloten is. De Britse regering dient nu te besluiten, dat deze THORP-fabriek vanwege de goedgedocumenteerde veiligheidsproblemen nooit meer heropend mag worden.

  Satu Hassi, namens de Verts/ALE-Fractie. –(FI) Voorzitter, ik bedank de rapporteur voor een serieus onderzoek naar deze kwestie, ook al is mijn fractie het niet eens met veel aspecten ervan. Voor de Groenen is het hele Euratomverdrag de nagel aan onze doodskist, omdat het kernenergie prefereert boven veiliger energievormen. We zouden de statuten van het Voorzieningenagentschap van Euratomechter kunnen accepteren indien zij aan drie voorwaarden zouden voldoen: transparant, zelfvoorzienend en onafhankelijk van toezicht. Helaas is dat echter niet het geval.

In de eerste plaats wordt het Voorzieningenagentschap gefinancierd door de belastingbetaler. Dit betekent verdekte subsidies voor kernenergie. Artikel 54 van het Euratomverdrag bepaalt dat het Agentschap fondsen mag innen wanneer nucleair materiaal wordt verkocht door middel van een heffing. De Groenen zijn van mening dat zelffinanciering wettelijk verplicht moet worden gesteld.

In de tweede plaats moet onafhankelijkheid van toezicht worden gegarandeerd. Het voorstel dat voor ons ligt zou tot gevolg hebben dat het directoraat-generaal voor energie en transport zowel het gebruik van kernenergie bevordert als er toezicht op houdt, wat niet juist is, met name vanwege het feit dat het Internationaal Agentschap voor Atoomenergie ook een inconsistente rol heeft als een orgaan dat toezicht houdt op nucleaire veiligheid en tegelijkertijd kernenergie promoot.

In de derde plaats is de structuur van het Raadgevend Comité van het Voorzieningenagentschap verstoord, aangezien het een onevenredig aantal leden heeft uit landen die kernenergie produceren, wat alleen maar toeneemt door het amendement dat door de Commissie industrie, onderzoek en energie is aangenomen.

Vanwege dezetegenvallerskunnen wij dit voorstel helaas niet steunen.

  Ján Hudacký (PPE-DE).- (SK) Ik wil de rapporteur, mevrouw Cizelj, bedanken voor haar uitmuntende en inspirerende verslag.

De ernstige mondiale energiesituatie, de grote afhankelijkheid van de EU van energie-importen en de toename van broeikasgassen betekenen allemaal dat kernenergie, ondanks de vele ideologische tegenstanders, meer aandacht krijgt op EU-niveau en in sommige Europese landen al een integraal deel van de energiemix uitmaakt.

In dit verband moet het Voorzieningenagentschap van Euratomdeze problemen aanpakken teneinde zijn klanten uitgebreide en efficiëntediensten te bieden met een hoge mate van flexibiliteit en toegang tot energiebronnen.Graag zou ik kort op drie aspecten willen ingaan die fundamenteel zijn voor een succesvol functioneren van dit Agentschap.

Allereerst wil ik iets zeggen over de taken van het Agentschap. Ik ben het volledig met de rapporteur eens dat de taken duidelijker moeten worden omschreven, in overeenstemming met de bepalingen van het Verdrag en de doelstellingen van het communautaire beleid inzake de leveringszekerheid van kernmateriaal in een vernieuwde energiecontext. Mijn tweede punt heeft betrekking op het Agentschap zelf. De nieuwe, door de Commissie voorgestelde statuten van het Agentschap lijken op het eerste gezicht voldoende effectief, met betrekking tot zowel de organisatiestructuur, bijvoorbeeld de beperking van het aantal leden van het Raadgevend Comité, en de begroting. Als we echter kijken naar de rol van het Agentschap in het algemeen, dient het een hoog competentieniveau te behouden om haar taken - toezicht houden op evaluaties, aanbevelingen doen en specifieke marktonderzoeken uitvoeren -te vervullen.

Op het gebied van interinstitutionele verhoudingen moet het Europees Parlementregelmatig belangrijke verslagen van het Agentschap ontvangen, zodat de openheid over zijn activiteiten en de begroting toeneemt. Het derde punt heeft betrekking op transparantie over de financiering van het Agentschap. Ondanks het feit dat het Agentschap is opgericht op basis van het Euratomverdrag, als wettelijke instelling met een hoge mate van financiële autonomie, zorgt zijn relatie tot de Commissievoor een complex en onduidelijk financieel mechanisme, die slechts beperkte toegang biedt tot financiële informatie.

  Franco Frattini, vicevoorzitter van de Commissie.−(EN) Voorzitter, ik wil nogmaals de rapporteur bedanken voor het geleverde werk, dat uiterst waardevol is. Ik dank u ook allemaal voor dit debat, waaruit blijkt dat het inderdaad nodig is de statuten voor het Voorzieningsagentschap van Euratom te moderniseren.

We hebben afgelopen voorjaar het voorstel voor de statuten van het Voorzieningsagentschap aangenomen. Uw verslag betekent een verrijking van het eerste voorstel van de Commissie. Ik kan u dan ook verzekeren dat de Commissie bij de afsluitende discussie in de Raad de meeste van de amendementen zal steunen die het Parlement heeft voorgesteld.

Ik dank u nogmaals voor uw steun en aandacht.

  De Voorzitter. − Het debat is gesloten.

De stemming vindt morgen om 11.30 uur plaats.