Πληρη πρακτικα των συζητησεων

Τρίτη 11 Μαρτίου 2008 - Στρασβούργο

23. Στατιστικές για τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα (συζήτηση)

  Πρόεδρος. – Η ημερήσια διάταξη προβλέπει τη συζήτηση της έκθεσης (A6-0004/2008) του κ. Staes, εξ ονόματος της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων, σχετικά με την πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που αφορά τις στατιστικές για τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα (COM(2006)0778 – C6-0457/2006 – 2006/0258(COD)).

  Joaquín Almunia, Μέλος της Επιτροπής. − (ES) Κυρία Πρόεδρε, θα ήθελα φυσικά να ευχαριστήσω τον κ. Staes για το εξαιρετικό έργο του ως εισηγητή, καθώς και την Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων και την Επιτροπή Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης, για τη συμβολή τους στη συζήτηση σχετικά με αυτήν την πρόταση κανονισμού.

Η πρόταση αποτελεί μέρος της θεματικής στρατηγικής για την αειφόρο χρήση των φυτοφαρμάκων. Στόχος αυτής της θεματικής στρατηγικής είναι η μείωση των επιπτώσεων των φυτοφαρμάκων στην ανθρώπινη υγεία και στο περιβάλλον. Η πρόταση κανονισμού που εξετάζουμε σήμερα συμβάλλει σε αυτόν τον στόχο διασφαλίζοντας τη συλλογή αξιόπιστων και συγκρίσιμων δεδομένων σε όλα τα κράτη μέλη, ώστε να επιτραπεί ο υπολογισμός εναρμονισμένων δεικτών κινδύνου. Η πρόταση της Επιτροπής είναι το αποτέλεσμα ετών εργασίας με τον ΟΟΣΑ και με ερευνητικούς φορείς για την ανάπτυξη αυτών των δεικτών κινδύνου.

Η αρχική μας πρόθεση στην Επιτροπή ήταν να καλύψουμε όλους τους τύπους φυτοφαρμάκων, συμπεριλαμβανομένων των βιοκτόνων. Ωστόσο, στην προπαρασκευαστική φάση της νομοθεσίας κατέστη σαφές ότι ο τομέας των βιοκτόνων δεν είναι αρκετά εναρμονισμένος και ούτε η Επιτροπή ούτε τα κράτη μέλη έχουν επαρκή πείρα ή γνώση ώστε να προτείνουν συγκεκριμένα μέτρα σχετικά με τα βιοκτόνα. Επομένως, είχε αποφασιστεί να μην συμπεριληφθεί αυτή η κατηγορία προϊόντων στην αρχική πρόταση που έχει παρουσιαστεί ώστε να τεθεί υπόψη σας.

Γνωρίζω ότι στην έκθεσή του ο κ. Staes συνηγορεί υπέρ της συμπερίληψης των βιοκτόνων, αλλά είχαμε λόγους να αποφασίσουμε τελικά να μην τα συμπεριλάβουμε. Ωστόσο, θα ήθελα να διαβεβαιώσω τον εισηγητή και όλους εσάς ότι η Επιτροπή θα αξιοποιήσει την ευκαιρία που προσφέρει η αναθεώρηση της οδηγίας για τα βιοκτόνα που έχει προγραμματιστεί για το τέλος αυτού του έτους, ώστε να υποβληθεί μια πρόταση η οποία να καλύπτει αυτόν τον τομέα συνολικά, συμπεριλαμβανομένης της συλλογής δεδομένων.

Η έκθεση του κ. Staes συνηγορεί επίσης υπέρ της επέκτασης του πεδίου εφαρμογής του κανονισμού στη μη γεωργική χρήση φυτοπροστατευτικών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων των στατιστικών παραγωγής και εμπορίας. Στην πρότασή μας αποφασίσαμε να αφήσουμε αυτά τα δεδομένα έξω από το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού, ώστε να αποφύγουμε επικαλύψεις με άλλους στατιστικούς κανονισμούς για την παραγωγή και την εμπορία, οι οποίοι θα αύξαναν το διοικητικό κόστος της παραγωγής αυτών των στατιστικών. Ωστόσο, είμαστε ανοικτοί στο να εξετάσουμε ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος χρήσης των υφιστάμενων στατιστικών για την παραγωγή και εμπορία προς όφελος των στόχων της θεματικής στρατηγικής.

Θα ήθελα να ολοκληρώσω, κυρία Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι, υπενθυμίζοντάς σας το υψηλό οικονομικό κόστος της εφαρμογής αυτού του κανονισμού, το οποίο κυμαίνεται μεταξύ 10 και 25 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως, σύμφωνα με μια αρχική εκτίμηση που έγινε για την Ένωση των 25, η οποία μας οδηγεί να προτείνουμε ότι πρέπει να προσφερθεί επαρκής ευελιξία στα κράτη μέλη κατά την εφαρμογή αυτού του κανονισμού.

Πιστεύω ότι, βάσει υγιούς συνεργασίας μεταξύ του Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής, μπορούμε να επιτύχουμε συμφωνία το συντομότερο δυνατόν επειδή, όπως γνωρίζετε, η διαδικασία συλλογής αυτών των δεδομένων είναι μακρά και περίπλοκη, καθώς διαρκεί περίπου πέντε έτη. Θα ήταν καλό να μπορεί ο κανονισμός να εφαρμοστεί το συντομότερο δυνατόν και, φυσικά, μόλις εγκριθεί η οδηγία πλαίσιο για τη θεματική στρατηγική.

Τέλος, θα ήθελα να ευχαριστήσω για ακόμα μία φορά τον κ. Staes για την εξαιρετική εργασία του σε μια πρόταση που είναι πολύ περίπλοκη, αλλά ταυτόχρονα εξαιρετικά σημαντική για το περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία.

  Bart Staes, εισηγητής. − (NL) Νομίζω ότι ο Επίτροπος συνόψισε πολύ καλά τις ανησυχίες του για διάφορα θέματα. Η πρόταση της Επιτροπής για τον κανονισμό σχετικά με τις στατιστικές και τα φυτοφάρμακα συνδέεται πράγματι άμεσα με τη θεματική στρατηγική για την αειφόρο χρήση των φυτοφαρμάκων.

Όπως διευκρίνισε και ο Επίτροπος, στόχος είναι η πανευρωπαϊκή εναρμόνιση των εθνικών στατιστικών για τη χρήση φυτοφαρμάκων και την εισαγωγή τους στην αγορά, η οποία πρέπει να επιτευχθεί στο επίπεδο όπου είναι πιο εφικτό από λειτουργική άποψη. Ο στόχος, επομένως –και είναι σημαντικός στόχος– είναι η χρήση αυτών των δεδομένων για τη μείωση, σε μεσοπρόθεσμο πλαίσιο, των κινδύνων και των επιπτώσεων στο περιβάλλον και τη δημόσια υγεία που απορρέουν από τη χρήση φυτοφαρμάκων.

Κατά τη σύνταξη της έκθεσής μου, είχα τέσσερις στόχους:

1. να διασφαλίσω επαρκή συγκρισιμότητα δεδομένων,

2. να αποφύγω την επανάληψη συλλογής δεδομένων,

3. να επεκτείνω το πεδίο εφαρμογής σε μη γεωργικές χρήσεις,

4. να αξιοποιήσω πλήρως τα δεδομένα που έχουν αποκτηθεί έτσι μέσω μιας ηθικής υποχρέωσης αναφοράς.

Πιστεύω ότι πέτυχα αυτούς τους τέσσερις στόχους μετά την ψηφοφορία στην Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων, αλλά γνωρίζω ότι υπάρχουν ακόμα δυσκολίες. Ειδικότερα, ο σκιώδης εισηγητής κ. Nassauer υποστήριξε εξ ονόματος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (Χριστιανοδημοκρατών) και των Ευρωπαίων Δημοκρατών ότι η συλλογή δεδομένων πρέπει να ρυθμίζεται κατά τρόπο ορθό και αποτελεσματικό, όσον αφορά όχι μόνο την εμπιστευτική μεταχείριση αυτών των δεδομένων αλλά και την πρόσβαση του κοινού και τη διαφάνεια. Πιστεύω ότι ο κ. Nassauer και εγώ είχαμε πολύ εποικοδομητικές συζητήσεις και ότι οι σκέψεις του υλοποιήθηκαν, μεταξύ άλλων και στην ψηφοφορία στην Επιτροπή Περιβάλλοντος, που ήταν σχεδόν ομόφωνη.

Καταφέραμε επίσης μια καλή διατύπωση όσον αφορά την επέκταση του πεδίου εφαρμογής στον μη γεωργικό τομέα. Τώρα επιλέξαμε τη συλλογή δεδομένων όχι μόνο για χρήση στη γεωργία και τις φυτοκαλλιέργειες, αλλά και για επαγγελματική μη γεωργική χρήση, όπως οι εργασίες συντήρησης δρόμων, σιδηροδρόμων και κοινόχρηστων χώρων πρασίνου.

Χάρη στην Ομάδα των Σοσιαλιστών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η όλη έννοια των βιοκτόνων, την οποία ανέφερε και ο Επίτροπος, εντάχθηκε τελικά στην έκθεση. Υπήρξε αντίθεση, ιδίως από την Ομάδα ΕΛΚ-ΕΔ, και έτσι, μαζί με την Ομάδα ΕΣΚ, και εξ ονόματος της Ομάδας μου, προσπάθησα να υπερπηδήσω αυτό το πρόβλημα συντάσσοντας δύο τροπολογίες βάσει ενός προηγούμενου κειμένου σε συνέχεια μιας έκθεσης της κ. Klaß, που εγκρίθηκε σε πρώτη ανάγνωση. Γνωρίζω ότι η Ομάδα ΕΛΚ-ΕΔ και ο κ. Nassauer έχουν ακόμα κάποιες αντιρρήσεις, αλλά ελπίζω ότι αυτό δεν θα είναι ανυπέρβλητο εμπόδιο στην τελική ψηφοφορία. Εξάλλου, προσπαθούμε να υποκλιθούμε στην άποψη της πλειοψηφίας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με αυτό.

Ένα άλλο ακανθώδες σημείο με την Ομάδα ΕΛΚ-ΕΔ, κυρίες και κύριοι, είναι η απόφαση της Επιτροπής Περιβάλλοντος να επεκτείνει το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού από τις πωλήσεις και τη χρήση φυτοφαρμάκων στην παραγωγή, εισαγωγή, εξαγωγή και διανομή φυτοφαρμάκων. Η Ομάδα ΕΛΚ-ΕΔ φοβάται ότι αυτό θα συνεπάγεται επιπλέον επιβάρυνση στις επιχειρήσεις. Για να είμαι ειλικρινής, κύριε Nassauer, θα επιχειρούσα να το αμφισβητήσω αυτό, εφόσον αυτά τα δεδομένα είναι διαθέσιμα σε κάθε περίπτωση, και στην πραγματικότητα δεν υπάρχει ανάγκη για επιπλέον υπολογισμούς σχετικά με αυτό.

Αντίθετα με τους ισχυρισμούς του κ. Nassauer, πιστεύω ότι με την ένταξη αυτών των δεδομένων θα διασφαλίσουμε μια καλύτερη εικόνα των ανεπιθύμητων, ακόμα και παράνομων ροών. Νομίζω ότι αυτή η γνώση θα ωφελήσει στην επίτευξη ενός από τους στόχους του κανονισμού που διευκρίνισε ο Επίτροπος, δηλαδή στη μείωση των κινδύνων και των επιπτώσεων στο περιβάλλον και τη δημόσια υγεία που απορρέουν από τα φυτοφάρμακα. Πιστεύω επίσης ότι αυτά τα δύο συγκεκριμένα επιχειρήματα θα διασφαλίσουν την αντιμετώπιση κάθε περίπτωσης του ΠΟΕ από τρίτες χώρες.

Θα ήθελα να ευχαριστήσω τους συναδέλφους μου για την τόσο εποικοδομητική συνεργασία τους. Ελπίζω ότι θα καταφέρουμε να επιτύχουμε μεγάλη πλειοψηφία υπέρ της έκθεσής μου, έτσι ώστε να μπορέσω να πραγματοποιήσω παραγωγικές διαπραγματεύσεις με το Συμβούλιο σε δεύτερη ανάγνωση. Θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω την Επιτροπή για την εξαιρετική συνεργασία της, καθώς και τους υπαλλήλους της Eurostat, οι οποίοι ήταν πάντα διαθέσιμοι και πραγματικά πρόθυμοι να βοηθήσουν για την υλοποίηση αυτής της έκθεσης. Σας ευχαριστώ πολύ, κυρίες και κύριοι.

  Hartmut Nassauer, εξ ονόματος της Ομάδας PPE-DE. – (DE) Κυρία Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι, υπάρχει συναίνεση σχετικά με το γεγονός ότι επιθυμούμε να μειώσουμε τις βλαβερές επιπτώσεις στους ανθρώπους και το περιβάλλον που απορρέουν από τη χρήση φυτοφαρμάκων. Για να μπορέσουμε να υπολογίσουμε αυτές τις επιπτώσεις, πρέπει να αναπτυχθούν σχετικοί δείκτες. Για να τους αναπτύξουμε, χρειαζόμαστε δεδομένα. Για να επιβεβαιώσουμε αυτά τα δεδομένα, χρειαζόμαστε αυτήν την οδηγία. Το τονίζω αυτό ώστε να διευκρινίσω ότι δεν περιλαμβάνεται η έγκριση των φυτοφαρμάκων, ή η χρήση τους, αλλά απλώς η επιβεβαίωση κατάλληλων δεδομένων για την ανάπτυξη κατάλληλων δεικτών. Υπάρχει συμφωνία σχετικά με αυτό.

Έχουμε επίσης προχωρήσει πολύ για να καταλήξουμε σε κοινές θέσεις, όπως ορθά έχει δείξει ο κ. Staes, και αυτό ήταν επίσης εξαιρετικά επιτυχές. Έχουμε συμφωνήσει ότι το πεδίο εφαρμογής πρέπει να επεκταθεί στον μη γεωργικό τομέα. Έχουμε επίσης βρει μια συνεκτική θέση για την προστασία εταιρικών και εμπορικών μυστικών.

Δύο στοιχεία παραμένουν άλυτα μεταξύ μας: το πρώτο είναι η συμπερίληψη των βιοκτόνων. Συμμερίζομαι πλήρως τη θέση που εξέφρασε ο Επίτροπος. Δεν υπάρχουν θεμελιώδεις ενστάσεις σε αυτό, αλλά έχουμε όντως τις απαραίτητες γνώσεις αυτήν τη στιγμή ώστε να κάνουμε αυτό το βήμα με ουσιαστικό τρόπο. Δεν έχω καταρχήν επιφυλάξεις κατά αυτού, όπως έχω αναφέρει. Είναι κάτι που μπορεί να γίνει σε εύθετο χρόνο.

Το δεύτερο στοιχείο είναι πιο σημαντικό. Είμαστε κατηγορηματικά αντίθετοι στο γεγονός ότι όχι μόνο η χρήση αλλά και η παραγωγή φυτοφαρμάκων περιλαμβάνεται στο πεδίο εφαρμογής, επειδή η διαδικασία παραγωγής αυτή καθεαυτή δεν παρέχει πληροφορίες σχετικά με την εφαρμογή. Τα προϊόντα εξάγονται σε τρίτες χώρες. Τα προϊόντα αποθηκεύονται πριν χρησιμοποιηθούν. Έτσι, η παραγωγή, όπως έχει αναφερθεί, δεν επιφέρει τίποτα για το, σκοπό για τον οποίο εκδίδουμε αυτήν την οδηγία και, ως εκ τούτου, με ευχαρίστηση θα την καταργούσαμε.

Ωστόσο, θα έλεγα, κύριε Staes, ότι εάν η Επιτροπή καταφέρει να τηρήσει τον συμβιβασμό που έχουμε επιτύχει, η έκθεσή σας δεν θα αποτύχει στην τελική μας ψηφοφορία.

  Gyula Hegyi, εξ ονόματος της Ομάδας PSE. – Κυρία Πρόεδρε, αντιπαρατέθηκα για το εάν θα έπρεπε να μιλήσω στα ουγγρικά ή τα αγγλικά σχετικά με αυτό το θέμα και έπειτα κατάλαβα ότι κατά τη διαδικασία εργασίας χρησιμοποιούσα κυρίως αγγλικές εκφράσεις για το θέμα.

Η Ομάδα ΕΣΚ είχε μια εκτενή συζήτηση για την έκθεση και πέτυχε ένα σημείο συμβιβασμού. Μερικοί από εμάς, συμπεριλαμβανομένου και εμού, είχαν πιο ριζικές τροπολογίες, αλλά αποδεχόμαστε την κοινή θέση της Ομάδας. Θα ήθελα να επικροτήσω την έκθεση και να συγχαρώ τον εισηγητή.

Τα φυτοφάρμακα, αφενός, προσφέρουν σημαντική και ουσιαστική στήριξη στη σύγχρονη ευρωπαϊκή γεωργία αλλά, αφετέρου, η ανεπαρκής χρήση φυτοφαρμάκων και η χρήση βλαβερών ουσιών ευθύνονται για προβλήματα υγείας, θανατηφόρα ατυχήματα και ρύπανση του περιβάλλοντος. Οι φορείς λήψης αποφάσεων, οι αρχές, οι τοπικές διοικήσεις, οι γεωργοί, οι ΜΚΟ και οι πολίτες χρειάζονται κατάλληλες πληροφορίες σχετικά με τη χρήση φυτοφαρμάκων για τη μείωση και την πρόληψη των αρνητικών επιπτώσεων της χρήσης φυτοφαρμάκων. Επομένως, αυτή η πρόταση για ευρωπαϊκές στατιστικές σχετικά με τα φυτοφάρμακα είναι ένα θετικό βήμα προς τη φιλική προς το περιβάλλον γεωργία. Βάσει των ευρωπαϊκών στατιστικών, μπορούμε να παρακολουθούμε και να αξιολογούμε τις θετικές αλλαγές που προβλέπονται στη νέα νομοθεσία περί φυτοφαρμάκων, δηλαδή στην οδηγία για τη χρήση φυτοφαρμάκων, στη θεματική στρατηγική για την αειφόρο χρήση των φυτοφαρμάκων και στον κανονισμό για την έγκριση των φυτοφαρμάκων.

Από την αρχή, πρότεινα και υποστήριξα τη συμπερίληψη βιοκτόνων προϊόντων σε αυτήν την οδηγία με την έγκριση της Ομάδας ΕΣΚ. Όπως γίνεται στις περισσότερες περιπτώσεις, το ενεργό συστατικό των βιοκτόνων χρησιμοποιείται επίσης ως φυτοπροστατευτικό προϊόν. Τα βιοκτόνα έχουν, επομένως, σχεδόν τις ίδιες επιπτώσεις στην υγεία και στο περιβάλλον. Αφότου απελευθερωθεί στο περιβάλλον, δεν έχει σημασία εάν η ουσία έχει παραχθεί ως βιοκτόνο ή ως φυτοπροστατευτικό προϊόν . Είναι λογικό να συλλέγουμε πρώτα στατιστικές μόνο για τα βιοκτόνα προϊόντα.

Το επιχειρηματικό απόρρητο είναι πάντα ένα ευαίσθητο θέμα και, επομένως, χαίρομαι που όλοι δεχόμαστε το ότι αυτή η οδηγία λαμβάνει υπόψη τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη Σύμβαση του Άαρχους σχετικά με την πρόσβαση στις περιβαλλοντικές πληροφορίες. Για τον λόγο αυτόν, υποστήριξα την τροπολογία που υποχρεώνει τους παραγωγούς να παράσχουν κατάλληλες πληροφορίες στο κοινό. Ελπίζω ότι μετά τον συμβιβασμό μεταξύ των πολιτικών κομμάτων που εκπροσωπούνται σε αυτήν την Αίθουσα, θα έχουμε μια καλή συμφωνία σε πρώτη ανάγνωση από το Συμβούλιο και μέσα σε λίγα χρόνια θα μπορώ, ίσως, να παραθέτω εδώ σε αυτήν την Αίθουσα τα χρήσιμα δεδομένα από τις τελευταίες ευρωπαϊκές στατιστικές για τα φυτοφάρμακα.

  Μάριος Ματσάκης, εξ ονόματος της Ομάδας ALDE. – (EN) Κυρία Πρόεδρε, πολλά συγχαρητήρια στον εισηγητή, κ. Staes, για την εξαιρετική έκθεση και για τις σημαντικές προσπάθειες που κατέβαλε ώστε να επιτύχει συμβιβασμό και συναίνεση μεταξύ των διαφόρων πολιτικών ομάδων. Μια πανευρωπαϊκή εναρμόνιση των εθνικών στατιστικών σχετικά με την πώληση και χρήση φυτοπροστατευτικών προϊόντων και την ορθή χρήση αυτών των στατιστικών αναμφίβολα θα ενίσχυε σημαντικά την προετοιμασία ακριβών εκτιμήσεων των επιπτώσεων της χρήσης αυτών των προϊόντων στο περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία, και έτσι θα επέτρεπε τη λήψη διορθωτικών μέτρων.

Προκειμένου αυτή η εναρμόνιση να είναι αποτελεσματική, και ως εκ τούτου όσο το δυνατόν πιο ωφέλιμη, ο εισηγητής ορθά προέβη σε διάφορες τροπολογίες, οι οποίες συνεπάγονται μια συμβιβαστική συμφωνία των περισσότερων Ομάδων, που καλύπτουν τέσσερις βασικούς τομείς. Πρώτον, την παραγωγή στατιστικών δεδομένων που να είναι συγκρίσιμα και συμβατά στα κράτη μέλη. Δεύτερον, την αποφυγή επαναλήψεων στη συλλογή δεδομένων για τη μείωση του κόστους και της επιβάρυνσης των επαγγελματιών χρηστών. Τρίτον, την ανάγκη να συμπεριληφθούν μη γεωργικές χρήσεις στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού, και τέταρτον την ανάγκη για την πληρέστερη δυνατή χρήση των συλλεχθέντων δεδομένων.

Θεωρούμε ότι η μεγάλη πλειονότητα αυτών των τροπολογιών, όπως εγκρίθηκαν σχεδόν ομόφωνα από την Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων, είναι χρήσιμες και απαραίτητες και θα τις υποστηρίξουμε. Θα ψηφίσουμε αρνητικά μόνο για τρεις τροπολογίες, και συγκεκριμένα τις τροπολογίες 24, 27 και 29. Επιπλέον, θα στηρίξουμε πλήρως τις πέντε επιπλέον τροπολογίες που υπέβαλαν οι Πράσινοι και άλλοι.

Τέλος, θα ήθελα και πάλι να επισημάνω γενικά ότι η επίτευξη των στόχων αυτής της νομοθεσίας θα εξαρτηθεί κατά πολύ από την ορθή εφαρμογή της, και για τον σκοπό αυτόν η εποικοδομητική συμμετοχή και η πλήρης δέσμευση των αρχών των κρατών μελών είναι τεράστιας σημασίας. Ας ελπίσουμε ότι αυτό θα γίνει και στα 27 κράτη μέλη.

  Hiltrud Breyer, εξ ονόματος της Ομάδας Verts/ALE. – (DE) Κυρία Πρόεδρε, θα ήθελα να εκφράσω τα ειλικρινή συγχαρητήριά μου στον εισηγητή. Εμείς, επίσης, προσφέρουμε αυτήν τη στιγμή συμβουλές εδώ στη δέσμη της ΕΕ για τα φυτοφάρμακα σχετικά με το πώς μπορούμε να προστατεύσουμε τους ανθρώπους, τα ζώα και το περιβάλλον από τις βλάβες που προκαλούνται από τα επιβλαβή φυτοφάρμακα – και αυτός είναι ο στόχος μας. Η διάθεση επαρκών δεδομένων είναι η βασική προϋπόθεση για αυτόν τον στόχο.

Ελπίζω ότι αυτή η ψηφοφορία αποστέλλει ένα ισχυρό μήνυμα για την προστασία του περιβάλλοντος και της υγείας. Οι εμπιστευτικές επιχειρησιακές πληροφορίες δεν περιλαμβάνονται στη συλλογή και δημοσίευση δεδομένων, αλλά το δικαίωμα των καταναλωτών στην πληροφόρηση και τη διαφάνεια προφυλάσσεται. Είμαι υπέρ της διάθεσης όσο το δυνατόν περισσότερων δεδομένων στο Διαδίκτυο. Αυτό θα ήταν πλήρως συμβατό με την έκθεσή μου για την έγκριση των φυτοφαρμάκων. Η πείρα από τη διαδικασία έγκρισης δείχνει ότι χρειαζόμαστε αξιόπιστα στοιχεία σχετικά με τη χρήση φυτοφαρμάκων στην Ευρώπη και εναρμονισμένες μεθόδους συλλογής δεδομένων. Μόνο όταν διατίθενται καλά δεδομένα μπορούμε να ελπίζουμε ότι θα έχουμε λιγότερες παρεξηγήσεις και εσφαλμένες πληροφορίες.

Συμπερασματικά, υπάρχει κάτι άλλο που δεν περιέχεται στην έκθεση για τις στατιστικές, είναι ωστόσο κάτι που το σκέφτομαι έντονα. Στην τελευταία ανάγνωση για την έγκριση των φυτοφαρμάκων, αποφασίσαμε επίσης σχετικά με ένα διαβατήριο φυτοφαρμάκων για τη χονδρική πώληση και το λιανικό εμπόριο. Αυτό απαιτεί επίσης δεδομένα σχετικά με τη χρήση των φυτοφαρμάκων. Το εμπόριο χονδρικής και λιανικής χρειάζεται αυτά τα δεδομένα, και ελπίζω ότι τα κράτη μέλη δεν θα σταθούν εμπόδιο. Αυτό είναι επίσης μια καλή υποστήριξη για τις στατιστικές σχετικά με τα δεδομένα φυτοφαρμάκων.

Ελπίζω ότι ο σκοπός μάς ενώνει στην επίτευξη καλύτερης προστασίας των ανθρώπων, των ζώων και του περιβάλλοντος μέσω πιο αξιόπιστων στοιχείων και δεδομένων.

  Jens Holm, εξ ονόματος της Ομάδας GUE/NGL. – (SV) Κυρία Πρόεδρε, θα ήθελα καταρχάς να ευχαριστήσω τον κ. Staes για την πολύ καλή έκθεση, την οποία φυσικά στηρίζουμε στην Ομάδα ΕΕΑ/ΑρΠρΒΧ. Ένας από τους στόχους που περιέχονται σε αυτήν την έκθεση είναι η μείωση της χρήσης φυτοφαρμάκων με τη βελτίωση των στατιστικών, που αποτελεί επιτακτικό καθήκον. Η χρήση τοξινών και χημικών στη γεωργία αυξάνεται στην Ευρώπη. Οι τοξίνες υπάρχουν στα τρόφιμα που τρώμε εμείς και τα παιδιά μας. Αυτό είναι κάτι που μας επηρεάζει όλους. Είναι κάτι που θα έπρεπε να ανησυχεί όλους όσοι ενδιαφέρονται για την υγεία τους και για το περιβάλλον μας.

Στην πατρίδα μου, το μακροπρόθεσμο όραμα του περιβαλλοντικού κινήματος είναι η απελευθερωμένη από τα χημικά γεωργία. Δυστυχώς, αυτός ο στόχος είναι μακρινός σήμερα. Η χρήση χημικών αυξάνεται στη γεωργία, όχι μόνο στην ΕΕ συνολικά αλλά και στη Σουηδία. Έχω μια συγκεκριμένη ερώτηση για τον Επίτροπο Almunia: εάν μια συγκεκριμένη χώρα θέλει να απαγορεύσει τα χημικά στη γεωργία, δεν θα έπρεπε να είναι ελεύθερη να το κάνει; Δυστυχώς, έχουν υπάρξει πολλές περιπτώσεις όπου κράτη μέλη θέλουν να απαγορεύσουν τη χρήση ορισμένων φυτοφαρμάκων, ωστόσο η Επιτροπή σας τα έχει εμποδίσει. Γιατί; Δεν θα έπρεπε το περιβάλλον και η δημόσια υγεία να είναι πιο σημαντικά από την απαίτηση για απόλυτη εναρμόνιση;

  Irena Belohorská (NI). – (SK) Η έκθεση σχετικά με τις στατιστικές για τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα σχετίζεται στενά με την έκθεση για τη θεματική στρατηγική σχετικά με την αειφόρο χρήση των φυτοφαρμάκων.

Προκειμένου η έκθεση να συνάδει με τη στρατηγική, είναι σημαντικό στοιχεία της στρατηγικής που έχουμε ήδη συμφωνήσει και εγκρίνει να αντικατοπτρίζονται σε αυτήν την πρόταση κανονισμού. Αυτό ισχύει κυρίως για τον τίτλο του κανονισμού και την αντικατάσταση του όρου «φυτοπροστατευτικά προϊόντα» με τον όρο «φυτοφάρμακα». Επιπλέον, η συμπερίληψη των βιοκτόνων στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού θα πρέπει να θεωρείται στοιχείο που έχει ήδη εγκριθεί τόσο στη θεματική στρατηγική όσο και στην οδηγία για τα φυτοφάρμακα. Τα βιοκτόνα πρέπει να συμπεριληφθούν στο πεδίο εφαρμογής ακόμα και πριν από την υποβολή της πρώτης έκθεσης στην Επιτροπή. Όλα τα σχετικά χαρακτηριστικά των βιοκτόνων μάς είναι αρκετά γνωστά. Ως εκ τούτου, δεν υπάρχει λόγος να μην τα συμπεριλάβουμε ή να περιμένουμε για περισσότερες πληροφορίες. Αυτό θα επέφερε περιττές αλλοιώσεις στην ερμηνεία του όρου «φυτοφάρμακα» που περιλαμβάνει και τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα και τα βιοκτόνα.

Επομένως, αντιτίθεμαι κάθετα στην τροπολογία 33, ενώ θα στηρίξω την τροπολογία 2, εφόσον το Κοινοβούλιο έχει ήδη συμφωνήσει σχετικά με αυτήν και η τροπολογία αυτή από μόνη της συνάδει με τη θεματική στρατηγική και την οδηγία για τα φυτοφάρμακα, όπως εγκρίθηκε από το Κοινοβούλιο τον Οκτώβριο του 2007.

  Christa Klaß (PPE-DE). – (DE) Κυρία Πρόεδρε, κύριε Επίτροπε, τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα ελέγχονται και οι στατιστικές περιλαμβάνονται σε μια δέσμη που περιέχει επίσης τον κανονισμό για την έγκριση των φυτοφαρμάκων και την οδηγία σχετικά με την αειφόρο χρήση των φυτοφαρμάκων. Ο στόχος όλης αυτής της δέσμης είναι να διατηρεί στο ελάχιστο τις επιπτώσεις των φυτοπροστατευτικών προϊόντων τόσο για την ανθρώπινη υγεία όσο και για το περιβάλλον. Η πίεση του ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά και οι διασυνοριακές περιβαλλοντικές πτυχές απαιτούν εδώ μια κοινή προσέγγιση.

Η πρόσβαση στις αγορές μας τροφίμων από όλο τον κόσμο, ωστόσο, καθιστά επίσης σαφές ότι οι υποχρεώσεις πρέπει να είναι κατάλληλες προκειμένου να είναι αποτελεσματικές. Δεν βοηθά κανέναν εάν τα φρούτα, τα λαχανικά και το κρέας μάς προέρχονται μόνο από τρίτες χώρες, επειδή οι υποχρεώσεις καθιστούν πολύ δύσκολη την παραγωγή εδώ. Εμείς στην Ευρώπη δεν επηρεάζουμε τα τρόφιμα από τρίτες χώρες. Η μόνη δυνατότητα είναι να καθορίσουμε τις μέγιστες ποσότητες καταλοίπων και ακόμα δεν έχουμε προετοιμαστεί σωστά ώστε να το κάνουμε, και ακόμα περισσότερο δεν είμαστε έτοιμοι για ένα διαβατήριο φυτοφαρμάκων.

Είναι σωστό να διατηρούνται αρχεία και στατιστικές για την πώληση των φυτοφαρμάκων με στόχο την παρακολούθηση των ροών και εξελίξεων στη φυτοπροστασία. Ο επίσημος στόχος είναι η μείωση του κινδύνου των παρασίτων. Η συλλογή δεδομένων πρέπει να εγγυάται τη συγκρισιμότητα και οι υποχρεώσεις για την υποβολή αναφοράς πρέπει να διατηρούνται στο ελάχιστο. Η καταγραφή ροών παραγωγής υπερακοντίζει σαφώς τον στόχο εδώ, εφόσον δεν είναι ακόμα σίγουρο εάν ένα φυτοπροστατευτικό προϊόν, ένα βιοκτόνο ή ίσως ένα φάρμακο παράγεται από μια συγκεκριμένη ουσία. Τα βιοκτόνα πρέπει να εξετάζονται ξεχωριστά και εδώ περιμένουμε την πρόταση της Επιτροπής για την έγκριση και χρήση βιοκτόνων. Μόνο τότε θα είναι πιθανό να εξετάσουμε τις στατιστικές που χρειάζονται ακόμα.

Η παράνομη χρήση φυτοπροστατευτικών προϊόντων πρέπει να ελέγχεται πιο ενδελεχώς. Για να γίνει αυτό, χρειαζόμαστε αυξημένη παρακολούθηση της υπάρχουσας νομοθεσίας. Κατά την άποψή μου, οι στατιστικές δεν βοηθούν. Ούτε καταγράφεται στις στατιστικές κάθε πρόσωπο που παραβιάζει τον νόμο, κύριε Staes.

  Péter Olajos (PPE-DE). – (HU) Σας ευχαριστώ, κυρία Πρόεδρε. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι ουσίες που αναπτύσσονται για την καταπολέμηση παρασίτων και βλαβερών οργανισμών στα φυτά έχουν αλλάξει ριζικά την ευρωπαϊκή γεωργία. Ωστόσο, αυτά τα χημικά έχουν επιβλαβείς επιπτώσεις στην υγεία του ανθρώπου και στο περιβάλλον. Τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα που είναι ιδιαίτερα επιβλαβή πρέπει να αποσύρονται από την κυκλοφορία και η χρήση χημικών για αυτόν τον σκοπό πρέπει να μειωθεί σημαντικά. Για να γίνει αυτό, ωστόσο, χρειαζόμαστε αξιόπιστα στατιστικά στοιχεία που να είναι συγκρίσιμα και εναρμονισμένα σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με αυτό δεν θέλουμε να επιβαρύνουμε περισσότερο τους χρήστες αυτών των προϊόντων και τις αγροτικές εκμεταλλεύσεις. Δεν είναι αυτός ο στόχος μας.

Από την άλλη, δεν θέλουμε να δούμε όλες τις μη γεωργικές χρήσεις των φυτοπροστατευτικών προϊόντων να περιλαμβάνονται στο πεδίο εφαρμογής των στατιστικών, και επομένως και στο πεδίο εφαρμογής μελλοντικών νομοθεσιών. Επιτρέψτε μου να παραθέσω ένα παράδειγμα. Στην Ευρώπη, τα χαλίκια κατά μήκος των σιδηροδρομικών τροχιών ψεκάζονται, ή μάλλον πλένονται, με ένα ζιζανιοκτόνο, το άλας ισοπροπυλαμίνης. Το συνολικό μήκος των σιδηροδρομικών τροχιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι περίπου 213 000 χλμ, και η ποσότητα χημικών που τους ρίχνουμε, σύμφωνα με εκτιμήσεις, είναι περίπου 900 000 λίτρα. Αυτή η ποσότητα εισέρχεται στην επιφάνεια και τα υπόγεια ύδατα με τη βροχή, και τελικά καταλήγει στους οργανισμούς μας. Έως τώρα, δεν δίναμε αρκετή προσοχή σε αυτήν την κατάσταση που πρέπει να αλλάξει.

Η έκθεση που έχουμε στα χέρια μας συνδέεται άρρηκτα με τη νομοθετική δέσμη που συζητήσαμε το περασμένο έτος, και επομένως ως τέτοια πρέπει να αντιμετωπιστεί. Πρόκειται για την οδηγία πλαίσιο σχετικά με την αειφόρο χρήση των φυτοπροστατευτικών ουσιών που ανέφερε η συνάδελφός μου στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, κ. Klaß, τη θεματική στρατηγική για την αειφόρο χρήση των φυτοφαρμάκων που κατήρτισε το περασμένο έτος η κ. Belohorská, και τον κανονισμό για την εισαγωγή νέων φυτοπροστατευτικών προϊόντων στην αγορά, στην οποία η κ. Breyer, η οποία είναι υπεύθυνη για το θέμα αυτό στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, καθορίζει τη μελλοντική κατεύθυνση για την αειφόρο χρήση φυτοπροστατευτικών προϊόντων. Συγχαίρω τον εισηγητή και στηρίζω αυτήν την έκθεση. Σας ευχαριστώ πολύ.

  Paul Rübig (PPE-DE). – (DE) Κυρία Πρόεδρε, κύριε Επίτροπε, κυρίες και κύριοι, αυτή είναι σήμερα η δεύτερη έκθεση για τις στατιστικές και θα ήθελα να υπενθυμίσω στην Επιτροπή ότι έχουμε πράγματι θέσει στους εαυτούς μας τον στόχο της μείωσης των διοικητικών δαπανών κατά 25%, εφόσον, σε σχέση με τις στατιστικές, εξακολουθεί να υπάρχει μια κραυγή από τους ενδιαφερόμενους να μην επιτραπεί εδώ η αύξηση των υπερβολικών δαπανών και στοιχείων κόστους. Πιστεύω θερμά ότι η αειφόρος χρήση φυτοπροστατευτικών προϊόντων είναι πολύ σημαντική για τη μελλοντική ανάπτυξη της γενετικής μηχανικής και της βιοτεχνολογίας, και πιστεύω επίσης ότι οι δείκτες κινδύνου έχουν ιδιαίτερη σημασία για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον.

Δεν θα πρέπει να λησμονούμε, ωστόσο, τον γενικό στόχο της ατζέντας της Λισαβόνας, ήτοι την απασχόληση και τελικά την ανάπτυξη σε αυτούς τους τομείς, ούτε να εντείνουμε τις απαιτήσεις με γραφειοκρατικές υποχρεώσεις όπως η συλλογή στατιστικών, που μπορούν στην πραγματικότητα να λαμβάνονται επίσης πολύ εύκολα σε πολλούς τομείς.

  Czesław Adam Siekierski (PPE-DE). – (PL) Κυρία Πρόεδρε, οι βασικές πληροφορίες που θα πρέπει να συγκεντρώνουν τα κράτη μέλη αφορούν την ποσότητα των προϊόντων που χρησιμοποιούνται. Αυτό θα επιτρέψει στα κράτη μέλη να κάνουν μεμονωμένες αναλύσεις – δηλαδή αναλύσεις σύμφωνα με τους στόχους των εθνικών σχεδίων. Οι παραγωγοί θα πρέπει να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τη χρήση φυτοφαρμάκων που είναι ζωτικής σημασίας. Τα εθνικά δεδομένα πρέπει να συγκεντρώνονται σε κάθε κράτος μέλος και να αποστέλλονται στην Επιτροπή με τη μορφή συλλογικών πληροφοριών. Αυτές οι συλλογικές πληροφορίες είναι επαρκείς για περαιτέρω ανάλυση σε επίπεδο ΕΕ. Κατά την οργάνωση των καθηκόντων των κρατών μελών, θα πρέπει να φροντίσουμε να παράσχουμε βοήθεια στους τοπικούς οργανισμούς σχετικά με τη συγκέντρωση λεπτομερών πληροφοριών που δεν προσφέρουν κάτι, αλλά θολώνουν και υπονομεύουν την προθυμία των κρατών μελών να θέσουν σε εφαρμογή την ευγενή ιδέα της οδηγίας.

  Avril Doyle (PPE-DE). – (EN) Κυρία Πρόεδρε, ορισμένες σύντομες ερωτήσεις, εάν μου επιτρέπετε, μέσω υμών προς τον Επίτροπο. Θα μπορούσαν οι ποσότητες των φυτοπροστατευτικών προϊόντων που χρησιμοποιούνται σε μη γεωργικές καταστάσεις όπως γήπεδα του γκολφ, πάρκα, αεροδρόμια, σιδηροδρομικές τροχιές, παρόδια σημεία, καθώς επίσης η χρήση σε οικίες και κήπους να μειωθούν λαμβάνοντας υπόψη τις συνολικές ποσότητες, δηλαδή τη συνολική ποσότητα μείον τα προϊόντα γεωργικής χρήσης;

Δεύτερον, τα βιοκτόνα χρησιμοποιούνται σε πάρα πολλές καταστάσεις και με διάφορους τρόπους, συμπεριλαμβανομένων των νοικοκυριών, και, ενώ τα δεδομένα για την ποσότητα των βιοκτόνων που εισάγονται στην αγορά θα μπορούσαν να συλλεχθούν, είναι πολύ δύσκολο να δούμε πώς θα μπορούσαν να συλλεχθούν ολοκληρωμένα δεδομένα για τη χρήση βιοκτόνων. Ή μήπως είναι η πρόταση για τη συμπερίληψη μόνο της γεωργικής χρήσης των βιοκτόνων; Και, εάν πρόκειται μόνο για τη γεωργική χρήση των βιοκτόνων, γιατί περνάμε στη μη γεωργική χρήση των φυτοπροστατευτικών προϊόντων;

Η τρίτη ερώτησή μου είναι η εξής: θα μπορούσε ο σαφής ορισμός των στατιστικών για την παραγωγή, τις εισαγωγές, τις εξαγωγές και τη διανομή φυτοπροστατευτικών προϊόντων να οδηγήσει σε σύγχυση και πιθανό διπλό υπολογισμό των ποσοτήτων φυτοπροστατευτικών προϊόντων;

  Μάριος Ματσάκης (ALDE). – (EN) Κυρία Πρόεδρε, θα ήθελα απλώς να τονίσω τη σημασία ενός σημείου που ισχύει για αυτήν την έκθεση, καθώς και για την προηγούμενη έκθεση. Πρόκειται για το γεγονός ότι τα στατιστικά στοιχεία δεν είναι από μόνα τους σημαντικά. Σημαντική είναι η ερμηνεία των στατιστικών δεδομένων, φυσικά, καθώς και η άντληση των κατάλληλων συμπερασμάτων και η εφαρμογή μέτρων σύμφωνα με τα στατιστικά δεδομένα.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο εισηγητής έχει κάνει μια πολύ σημαντική πρόταση όσον αφορά τις ομάδες εμπειρογνωμόνων για την αξιολόγηση των δεδομένων που συλλέγονται. Θα ήθελα να ρωτήσω τον Επίτροπο, σχετικά με αυτό, ποιες είναι οι σκέψεις του όσον αφορά τέτοιες ομάδες εμπειρογνωμόνων για την αξιολόγηση των δεδομένων.

  Πρόεδρος. – Ο Επίτροπος δεν θα παρέμβει στο τέλος της συζήτησης. Μας ενημέρωσε ότι θα απαντήσει στις ερωτήσεις της κ. Doyle γραπτώς.

  Bart Staes, εισηγητής. − (NL) Κυρίες και κύριοι, σας ευχαριστώ όλους για τα ενθαρρυντικά σας λόγια. Πιστεύω ότι βρήκα μεγάλη υποστήριξη σε αυτό το Κοινοβούλιο. Όπως είπε ο Επίτροπος στην εισαγωγική της ομιλία, οι θέσεις της Επιτροπής, του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου εξελίσσονται μαζί, κάτι που δεν ήταν δυνατόν να επιτευχθεί σε πρώτη ανάγνωση. Μάλιστα ήταν απολύτως αδύνατον, παρά το γεγονός ότι είχα διαβουλεύσεις τόσο με τη σλοβενική όσο και με την πορτογαλική Προεδρία σε δύο περιστάσεις.

Το γεγονός ότι αυτές οι θέσεις εξελίσσονται μαζί αποδεικνύεται από τα λόγια του Επιτρόπου για τα βιοκτόνα. Είπε ότι η Επιτροπή μελετούσε την αναθεώρηση αυτής της οδηγίας. Θα ήθελα να παραμείνω ανοικτός, και πιστεύω ότι η διατύπωση της πρότασης κανονισμού, βάσει ενός κειμένου που έχει ήδη εγκριθεί στην έκθεση Klaß, είναι ανοικτή. Δεύτερον, σίγουρα σημειώνω την προσφορά της Επιτροπής για τη βέλτιστη δυνατή χρήση των στατιστικών που διατίθενται ήδη για την παραγωγή φυτοφαρμάκων, που αποτελεί σημαντική συμβολή στη συζήτηση, καθώς επίσης ενόψει της δεύτερης ανάγνωσης. Κυρίες και κύριοι, σας ευχαριστώ και πάλι. Δεν θα σας απασχολήσω περισσότερο. Είναι ήδη αργά και αξίζουμε όλοι λίγη χαλάρωση.

  Πρόεδρος. – Η συζήτηση έληξε.

Η ψηφοφορία θα διεξαχθεί αύριο, στις 12.00.

Γραπτές δηλώσεις (άρθρο 142)

  Daciana Octavia Sârbu (PSE), γραπτώς. – (RO) Η πρόταση κανονισμού στοχεύει στη μείωση των επιπτώσεων της χρήσης φυτοπροστατευτικών προϊόντων στο περιβάλλον και στην ανθρώπινη υγεία δημιουργώντας ένα μηχανισμό για τον υπολογισμό των δεικτών κινδύνου και την παρακολούθηση των στόχων που τίθενται στη θεματική στρατηγική για την αειφόρο χρήση των φυτοφαρμάκων. Ως ουσιαστική εισηγήτρια, θεώρησα ότι ήταν απαραίτητο να διασφαλιστεί η συνοχή μεταξύ των ορισμών στη δέσμη φυτοφαρμάκων και επέλεξα τη συμπερίληψη των βιοκτόνων στην πρόταση κανονισμού, για την παροχή ενισχυμένης προστασίας των χρηστών. Μέσω αυτής της πρότασης, θέλουμε να βελτιώσουμε το σύστημα συλλογής δεδομένων και να στηρίξουμε την εναρμόνιση των υφιστάμενων στατιστικών μεταξύ των κρατών μελών, ώστε να μπορέσουμε να καθορίσουμε την πρόοδο που επιτυγχάνεται σε αυτόν τον τομέα και να εφαρμόσουμε τα μέτρα που είναι απαραίτητα για την επίτευξη του στόχου της μείωσης των κινδύνων που προκαλούνται από τα φυτοφάρμακα. Επιπλέον, η διαθεσιμότητα επίσημων στατιστικών σε όλη την Ευρώπη θα ενίσχυε τη διαφάνεια της αγοράς και θα βελτίωνε την ανταγωνιστικότητα της αγοράς φυτοφαρμάκων. Ταυτόχρονα, η μείωση της χρήσης φυτοφαρμάκων θα είναι ωφέλιμη για την κοινωνία, μέσω της βελτίωσης της ποιότητας των τροφίμων, της μείωσης της μόλυνσης του πόσιμου ύδατος, της προστασίας του περιβάλλοντος και της βιώσιμης διατήρησης των φυσικών πόρων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να είναι σίγουρη ότι η υγεία των πολιτών δεν απειλείται από αυτές τις επικίνδυνες ουσίες και πρέπει να ενεργοποιήσει νέες οικολογικά αποτελεσματικές γεωργικές πρακτικές.