Pełne sprawozdanie z obrad

Środa, 12 marca 2008 r. - Strasburg

8. Uroczyste posiedzenie - Obchody pięćdziesięciolecia Parlamentu Europejskiego

(Krótki występ Młodzieżowej Orkiestry Unii Europejskiej dyrygowanej przez Pavla Kotlę)

  Przewodniczący. − To był wspaniały występ Młodzieżowej Orkiestry Unii Europejskiej dyrygowanej przez Pavla Kotlę. Dziękuję bardzo.

Panie i panowie! Serdecznie witam państwa na sali posiedzeń na obchodach 50. rocznicy sesji inauguracyjnej Europejskiego Zgromadzenia Parlamentarnego. Są dziś z nami byli przewodniczący: Emilio Colombo, lord Henry Plumb, Enrique Barón Crespo, Egon Klepsch, Klaus Hänsch, José Maria Gil Robles, Nicole Fontaine i Josep Borrell Fontelles. Powitajmy ich oklaskami. Serdecznie wszystkich Państwa witamy, szanowni przewodniczący Parlamentu Europejskiego!

(Długotrwałe oklaski)

Chciałbym również bardzo serdecznie powitać Janeza Janšę, urzędującego przewodniczącego Rady Europejskiej oraz José Manuela Durão Barroso, przewodniczącego Komisji Europejskiej. Panie Barroso, jest pan znajomą osobą na tej sali posiedzeń, ale pomimo to, dziś witamy pana wyjątkowo serdecznie.

(Oklaski)

Mamy ogromną przyjemność powitać dziś na sali posiedzeń Parlamentu Europejskiego Lluísa Marię de Puiga, przewodniczącego Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy. Serdecznie pana witamy.

(Oklaski)

Bardzo miło nam powitać przewodniczących i marszałków parlamentów Belgii - Hermana van Rompuy, Włoch - Fausta Bertinottiego oraz holenderskiego senatu - Yvonne Timmerman-Buck, która jest tu dziś z nami podobnie jak przedstawiciele parlamentu Bułgarii, Republiki Czeskiej, Estonii, Francji, Niemiec, Węgier, Irlandii, Łotwy, Litwy, Luksemburga, Polski, Portugalii, Rumunii, Słowacji, Słowenii oraz Wielkiej Brytanii, których chciałbym również powitać.

(Oklaski)

Witam również przewodniczących innych instytucji: Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości - Petera Janna, prezesa pierwszej izby; Europejskiego Trybunału Obrachunkowego - Vítora Caldeirę; Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, Dimitrisa Dimitriadisa; Komitetu Regionów, Luca van den Brande oraz Rzecznika Praw Obywatelskich, Nikoforosa Diamandourosa. Witamy w Parlamencie Europejskim.

(Oklaski)

Mam przyjemność powitać przedstawicieli władz lokalnych i regionalnych: burmistrz Strasburga, Fabienne Keller, przewodniczącego Rady Regionalnej Alzacji, Adriena Zellera, przewodniczącego Conseil Général du Bas-Rhin, Philippe'a Richerta oraz prefekta regionu Alzacji i Bas-Rhin, Jean-Marca Rebière. Witamy w Parlamencie Europejskim.

(Oklaski)

Panie i panowie! Na miejscu 146 zasiada Astrid Lulling, jedyna z nas, która należała do Parlamentu Europejskiego jeszcze w czasach, gdy posłowie nie byli wybierani w wyborach bezpośrednich.

(Długotrwałe oklaski)

19 marca 1958 roku, niemal dokładnie 50 lat temu, Wspólne Zgromadzenie trzech europejskich instytucji - Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej, Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej oraz Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali - zebrało się po raz pierwszy w Strasburgu, które było wówczas „Maison de l'Europe”. Zgromadzenie składało się z „przedstawicieli narodów państw należących do Wspólnoty”, zgodnie z traktatem rzymskim, który wszedł w życie kilka tygodni wcześniej.

Dziś obchodzimy tę rocznicę jako bezpośredni następcy Zgromadzenia Parlamentarnego, w którego skład wchodziło 142 członków.

Pierwszym przewodniczącym Wspólnego Zgromadzenia był zasłużony Robert Schuman. W swoim wystąpieniu inauguracyjnym podkreślił, że Zgromadzenie będzie odgrywać kluczową rolę w tworzeniu ducha europejskiego, którego tyglem - jak powiedział - było i pozostanie Zgromadzenie. Uważam, że wypowiedź ta nie straciła na znaczeniu. Na sesji inauguracyjnej Robert Schuman ostrzegł również swoich kolegów, że prace parlamentarne 142 posłów, pochodzących z sześciu różnych państw, będą wymagały od wszystkich zdyscyplinowania. Jak wszyscy dobrze wiemy, uwaga ta jest dziś, przy 785 posłach z 27 państw, jeszcze bardziej aktualna!

Nie upłynęło dużo czasu od sesji inauguracyjnej, a nasi poprzednicy zaczęli nazywać swoją instytucję „Parlamentem Europejskim”, wprawdzie nieformalnie, bowiem pojęcie to nie pojawiało się w traktatach ustanawiających Wspólnoty Europejskie. Dopiero cztery lata później, w marcu 1962 roku, Zgromadzenie Parlamentarne podjęło decyzję o zmianie nazwy na „Parlament Europejski”.

Chociaż zgodnie z postanowieniami traktatów ustanawiających Wspólnoty Europejskie Zgromadzenie „opracuje projekty mające na celu umożliwienie przeprowadzenia powszechnych wyborów bezpośrednich zgodnie z jednolitą procedurą we wszystkich państwach członkowskich”, a „Rada, stanowiąc jednomyślnie ..., ustanawia właściwe przepisy, których przyjęcie zaleca państwom członkowskim, zgodnie z ich odpowiednimi wymogami konstytucyjnymi”, dopiero w 1976 roku Rada - na podstawie zalecenia Parlamentu Europejskiego z 20 września 1976 roku - przyjęła akt ustawodawczy dotyczący przeprowadzania powszechnych wyborów bezpośrednich do Parlamentu Europejskiego.

Panie i panowie! Zgromadzenie Parlamentarne początkowo nie miało praktycznie żadnej władzy. Nasi poprzednicy wiedzieli, że tworzenie europejskiego wymiaru parlamentarnego będzie długim procesem, wymagającym od nich i od kolejnych pokoleń jasno określonego pola działania, zaangażowania, cierpliwości i wytrzymałości. Krok po kroku Parlament Europejski miał coraz większą władzę, posłowie stawali się jednocześnie bardziej świadomi swoich obowiązków i zakresu uprawnień. Sądzę, że w imieniu wszystkich tu obecnych mogę stwierdzić, że dziś instytucja ta w pełni zasługuje na swą nazwę.

(Oklaski)

Obecnie reprezentujemy niemal 500 mln obywateli Unii oraz przeróżne ugrupowania polityczne UE. Jesteśmy parlamentem Unii Europejskiej, wybieranym w wolnych wyborach i poszukującym wspólnymi siłami najlepszych i najbardziej przekonujących rozwiązań. Staliśmy się świadomym swojego znaczenia, ważnym graczem na europejskiej scenie politycznej.

Panie i panowie! Mamy powody do zadowolenia.

Począwszy od 1958 roku dokonało się wiele przełomowych momentów na wspólnej drodze do integracji europejskiej. Od 1971 roku, kiedy to Wspólnota Europejska zaczęła dysponować własnym budżetem, Parlament Europejski odgrywał kluczową rolę w przyjmowaniu planów finansowych na kolejne lata. W 1979 roku odbyły się pierwsze bezpośrednie wybory do Parlamentu Europejskiego. Od 1986 roku, zgodnie z postanowieniami Jednolitego Aktu Europejskiego, nazwa „Parlament Europejski” wreszcie uzyskała moc prawną.

Gdy przed 15 laty w życie wszedł traktat z Maastricht, Parlament Europejski w końcu został uprawniony do współdecydowania w podstawowych obszarach polityki wspólnotowej, co umożliwiło mu realny wkład w kształtowanie ustawodawstwa oraz w razie konieczności sprzeciwianie się zamiarom Rady. Traktat amsterdamski jeszcze bardziej rozszerzył prawa do współdecydowania, podczas gdy w traktacie lizbońskim przewiduje się współdecyzję jako niezbędny element tworzenia europejskiego prawodawstwa, dlatego też określana jest mianem „zwykłej procedury legislacyjnej”.

Dziś Parlament liczy 785 posłów z 27 europejskich narodów. Reprezentujemy ponad 150 partii politycznych z poszczególnych państw, większość z nich zjednoczyła się, tworząc siedem grup parlamentarnych. Na równi z Radą decydujemy zarówno o kwestiach ustawodawczych jak i budżetowych. Nadzorujemy prace Komisji Europejskiej oraz wybieramy jej przewodniczącego, Komisja nie może rozpocząć kadencji bez naszej zgody. Czuwamy nad pierwszeństwem prawa wspólnotowego oraz jesteśmy izbą obywateli w Unii Europejskiej.

Trzy tygodnie temu przyjęliśmy traktat lizboński, który jeszcze bardziej rozszerzy nasze uprawnienia. W przyszłości decyzje w bieżących kwestiach istotnych dla obywateli Unii Europejskiej będą podejmowane tylko, gdy uzyskają większość głosów w Parlamencie Europejskim. Dotyczy to również kluczowych kwestii z zakresu wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych. Nie możemy jednak spocząć na laurach. To, co osiągnęliśmy, wcale nie musiało się wydarzyć. Musieliśmy walczyć o każdy drobny postęp na drodze do sukcesu.

Chciałbym podziękować wszystkim, którzy na przestrzeni ostatnich pięciu dekad, pod rządami naszych przewodniczących, pracowali nad umacnianiem wymiaru parlamentarnego integracji europejskiej oraz wnieśli cenny wkład w ten proces. Dziękuję wam, wszyscy posłowie, byli i obecni!

(Oklaski)

Jean Monnet powiedział kiedyś: „Nic nie jest możliwe bez ludzi, ale nic nie jest trwałe bez instytucji”. Chciałbym również wspomnieć Paula-Henriego Spaaka, pierwszego przewodniczącego Wspólnego Zgromadzenia Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali - instytucji poprzedzającej powstanie Parlamentu Europejskiego - którego raport po konferencji w Messynie w czerwcu 1955 roku stanowił znaczący wkład w prace nad traktatem rzymskim.

Droga do demokracji parlamentarnej w Unii Europejskiej przypomina historię poszczególnych państw Europy. Stworzyliśmy równowagę instytucjonalną między poziomem krajowym i europejskim - jest to wielki sukces, odzwierciedlający zależności między poszczególnymi szczeblami wspólnych rządów w Europie. Ważnym elementem tej równowagi jest dobra współpraca Parlamentu Europejskiego z parlamentami krajowymi, co ma dla nas szczególne znaczenie. Z zadowoleniem stwierdzam, że niemal wszystkie parlamenty krajowe państw członkowskich Unii Europejskiej wysłały dziś do nas przedstawicieli wysokiego szczebla.

(Oklaski)

Chciałbym prosić wszystkich posłów - zarówno do Parlamentu Europejskiego jak i parlamentów krajowych - by wnieśli wkład w starania mające na celu podtrzymanie tej współpracy w przyszłości.

Traktat lizboński oraz karta praw podstawowych będą miały decydujący wpływ na urzeczywistnianie idei demokracji i parlamentaryzmu na wszystkich szczeblach w Unii Europejskiej. Możemy być dumni, panie i panowie, że tak konsekwentnie i jednoznacznie popieraliśmy traktat rzymski i kartę praw podstawowych.

(Oklaski)

Krytyka opinii publicznej oraz monitorowanie naszej pracy są nam potrzebne. Mamy jednak również prawo do sprawiedliwego traktowania. Unia Europejska, w całej swej różnorodności, jest najbardziej złożoną wspólnotą na świecie. Zwracam się do mediów - które odgrywają kluczową rolę w naszej komunikacji z obywatelami - by o tym nie zapominały. Unia Europejska nie może być traktowana jak kozioł ofiarny odpowiedzialny za narodowe porażki.

(Oklaski)

Jednym z największych osiągnięć europejskiej wizji sprzed 50 lat było zapewnienie demokracji i wolności w całej Europie. Dziś Estonia, Łotwa, Litwa, Polska, Republika Czeska, Słowacja, Węgry, Słowenia, Bułgaria, Rumunia i zjednoczone Niemcy należą do Unii Europejskiej - jest to wielki sukces, który niegdyś pozostawał w sferze marzeń, a na naszych oczach stał się rzeczywistością. Obecnie - jak głosi deklaracja berlińska z 25 marca 2007 roku - my, obywatele Unii Europejskiej, „jesteśmy zjednoczeni – ku naszej radości”. Fakt ten rzeczywiście powinien nas cieszyć.

Robiąc bilans ostatnich 50 lat, nie należy zapominać, że nasz wzrok skierowany jest ku przyszłości. Powinniśmy samokrytycznie ocenić, które aspekty europejskiego wymiaru parlamentarnego wymagają udoskonalenia.

W odróżnieniu od parlamentów krajowych my nadal nie mamy możliwości, by w ramach procedury budżetowej decydować o rozporządzaniu naszymi środkami finansowymi.

Rządy parlamentarne z reguły sprawują parlamentarną kontrolę nad wojskiem; wspólna polityka zagraniczna, bezpieczeństwa i obrony jest nadal niekompletna i nie oferuje odpowiedniego połączenia zakresu odpowiedzialności UE i państw członkowskich.

Nadal nie stworzyliśmy jednolitej ordynacji wyborczej, co oznacza, że nadal nie został spełniony istotny warunek sprawnie funkcjonujących europejskich partii politycznych, które mogłyby startować w wyborach do Parlamentu Europejskiego ze wspólnych list kandydatów.

Dzięki cierpliwości, wytrzymałości i jasno określonemu polu działania Parlament Europejski stale dążył do potwierdzenia swej pozycji w Europie już od czasu pierwszej sesji Europejskiego Zgromadzenia Parlamentarnego i musi oraz będzie to czynić w przyszłości. Parlament Europejski - ponadnarodowe zgromadzenie europejskie, wybierane w wyborach bezpośrednich - służy za wzór dla podobnych instytucji w innych regionach świata. Sam jestem tego świadkiem, podobnie jak państwo, podczas podróży do różnych części świata.

19 marca 1958 roku, gdy Robert Schuman objął urząd pierwszego przewodniczącego Europejskiego Zgromadzenia Parlamentarnego, niemal niemożliwym byłoby przewidzieć tak pomyślny rozwój parlamentarnego wymiaru Europy. Jednak Robert Schuman miał wizję. Mówił o idei europejskiej, którą należy wskrzesić, co określał mianem 'la relance de l’idee européenne'. Czy dziś, po kryzysie wywołanym porażką traktatu konstytucyjnego, moglibyśmy wyobrazić sobie lepszy motyw przewodni dla zadań, które przed nami stoją?

19 marca 1958 roku Robert Schuman wyraził w swej krótkiej mowie obawę, że technokratyczne podejście może stłumić rozwój integracji europejskiej. Dziś obawa ta jest nadal aktualna. Robert Schuman w realistyczny, prosty i jasny sposób opisał szanse, jakie stały przed Zgromadzeniem Parlamentarnym, któremu przewodniczył do 1960 roku: 'Nous désirons contribuer', powiedział ciepłym i donośnym głosem - 'à créer un noyau de la structure européenne.'

Swoje pierwsze przemówienie jako przewodniczącego Europejskiego Zgromadzenia Parlamentarnego Robert Schuman zakończył zobowiązaniem, że będzie dążył do zjednoczenia naszego kontynentu, do zjednoczenia Europy, której mieszkańcy, jego zdaniem, powinni postrzegać ją jako wspólnotę wartości jednoczącą wolne narody naszego kontynentu: „Ainsi seulement l’Europe réussira à mettre en valeur le patrimoine total qui est commun à tous les pays libres.”

Chciałbym rozwinąć tę myśl. Unia Europejska jest wspólnotą wartości. Działalność naszych instytucji nie jest celem samym w sobie, ale ma służyć wyznawanym przez nas wartościom: godności jednostki, prawom człowieka, demokracji, prawu oraz dobrobytowi gospodarczemu i społecznemu. Instytucje te realizują zasadę solidarności i pomocniczości. Europa oznacza szacunek dla siebie nawzajem, dla różnorodności, dla godności wszystkich państw członkowskich, zarówno tych dużych jak i małych. Szacunku nie można odgórnie narzucić, jednak jest on niezbędnym warunkiem wzajemnego zrozumienia i wspólnych działań. Respektowanie europejskiego prawa, które umożliwia nam polubowne rozwiązywanie konfliktów i pokojowe osiąganie równowagi interesów, należy stale odnawiać, realizując niepisaną zasadę wzajemnego szacunku, rządzącą stosunkami w Europie.

(Oklaski)

Zachęcam wszystkich, niezależnie od ugrupowań politycznych, jakie reprezentują, by nie ustawali w okazywaniu sobie nawzajem szacunku.

Jeżeli wzajemny szacunek - przejawiający się tolerancją dla przekonań innych, byciem wiernym własnym poglądom oraz gotowością do kompromisu - stanie się faktem, Unia Europejska i Parlament Europejski będą uchodzić na świecie za wzór w promowaniu pokoju.

Dziedzictwo Europy jest zachowane dzięki pokojowi i jedności narodów, które zjednoczyły się, by stworzyć Unię Europejską. Mamy wielki szacunek dla Roberta Schumana i wszystkich członków pierwszego Europejskiego Zgromadzenia Parlamentarnego za starania, jakie poczynili w celu pozostania wiernymi swemu dziedzictwu oraz kształtowania odpowiedzialnego i otwartego Parlamentu Europejskiego, będącego blisko obywateli i jednocześnie zapewniającego, w razie konieczności, przywództwo polityczne. Jeżeli w dalszym ciągu będziemy ciężko pracować, nie mamy powodów do obaw przed osądami tych, którzy przyjdą po nas i którzy, w 2058 roku, podsumują nasze dzisiejsze starania w ramach obchodów 100 rocznicy istnienia Parlamentu Europejskiego.

Szanowni koledzy, panie i panowie! Cieszmy się wolnością, pokojem i jednością kontynentu europejskiego, któremu mamy zaszczyt służyć.

(Głośne i długotrwałe oklaski)

  Janez Janša, urzędujący przewodniczący Rady. − (SL) ‘Moje przemówienie nie może być pozbawione emocji.’ Takie też było przemówienie pierwszego przewodniczącego Europejskiego Zgromadzenia Parlamentarnego, Roberta Schumana, kierowane do szanownej Izby po raz pierwszy 19 marca 1958 roku. Pięćdziesiąt lat później, podczas uroczystych obchodów rocznicowych, mamy te same odczucia.

Dziś przemawiam nie tylko do 142 posłów delegowanych przez parlamenty krajowe, ale do 785 posłów do Parlamentu Europejskiego, wybieranych w wyborach bezpośrednich. Patrząc wstecz na drogę, jaką przeszliśmy, oraz na europejską demokrację kwitnącą na przestrzeni ostatnich 50 lat, możemy być dumni i wdzięczni ojcom założycielom za stworzenie idei europejskiej. Jednocześnie spoczywa na nas odpowiedzialność, by kontynuować europejską tradycję pokoju, współpracy i dobrobytu najlepiej, jak potrafimy.

Wspomnijmy 1958 rok: społeczeństwo musiało zmierzyć się ze skutkami dwóch niszczycielskich wojen, światem podzielonym na dwa bieguny przez zachodnie i wschodnie władze, zimną wojną, rewolucją kubańską, wprowadzeniem pierwszego chipa, próbami nuklearnymi oraz startem pierwszego sztucznego satelity. 168 milionów Europejczyków zjednoczyło się - sześciu członków Unii Europejskiej leczyło powojenne rany, rozwijało się gospodarczo i wraz ze Stowarzyszeniem Euro-Atlantyckim zapewniało pokój i demokrację w regionie. Niestety większość Europejczyków z pozostałej części kontynentu żyło w totalitarnej rzeczywistości obywatelskiej i gospodarczej stagnacji lub nawet regresji.

W 2008 roku rzeczywistość przedstawia się zupełnie inaczej: wielobiegunowy świat poświęca uwagę nie tylko gospodarczej i politycznej konkurencji, lecz również w coraz większym stopniu wspólnie poszukuje rozwiązań dla współczesnych wyzwań. Do zniesienia granic oddzielających Europę od muru berlińskiego, upadku żelaznej kurtyny oraz monitorowania granic wewnętrznych pod koniec tego miesiąca dołączy kolejne działanie: zniesienie granic powietrznych w rozszerzonej strefie Schengen.

Terytorium Unii Europejskiej jest ponad trzy razy większe niż przed 50 laty, ma również trzy razy więcej mieszkańców, 23 języki urzędowe oraz silniejszy rynek wewnętrzny i wspólną walutę. Średnia długość życia obywateli wydłużyła się przeciętnie o osiem lat. 27 szefów rządów i przywódców narodów, z których jedna trzecia żyła przed 20 laty w totalitarnym reżimie, zasiądzie wkrótce przy stole, by wspólnie podejmować decyzje. Dziś niemal w całej Europie panuje wolność i demokracja. Powinniśmy doceniać ten sukces i świętować go.

Działalność Parlamentu Europejskiego od 1958 roku jest odzwierciedleniem postępu, osiągniętego dzięki integracji na przestrzeni ostatnich 50 lat. Na początku Parlament pełnił rolę doradczą, na początku lat 70. otrzymał pierwsze rzeczywiste uprawnienia w zakresie europejskiego budżetu, a pod koniec lat 70. przeprowadził pierwsze wybory bezpośrednie. Dzięki nowym porozumieniom Parlament zaczął odgrywać większą rolę w przyjmowaniu aktów prawnych oraz mianowaniu najważniejszych europejskich przedstawicieli politycznych. Nowa Komisja Europejska również nie może funkcjonować bez waszego wotum zaufania.

Tak jak w 1958 roku traktat rzymski przewidywał nowe uprawnienia Parlamentu, tak i 50 lat później traktat lizboński stanowi ważny krok naprzód dla tej instytucji. Procedura współdecyzji zostanie rozszerzona na niemal wszystkie polityki europejskie; umocniona zostanie również rola Parlamentu w sprawowaniu nadzoru demokratycznego, osiąganiu międzynarodowych porozumień oraz mianowaniu najwyższych europejskich przedstawicieli.

Jestem bardzo zadowolony, że na sesji plenarnej w ubiegłym miesiącu Parlament przyjął znaczną większością głosów sprawozdanie w sprawie lizbońskiego traktatu reformującego. Pragnę również pogratulować państwom członkowskich, które już z powodzeniem przeszły przez procedury ratyfikacyjne, oraz wyrazić nadzieję, że pozostałe państwa wkrótce do nich dołączą.

Podczas gdy pierwsze 50 lat istnienia Unii Europejskiej poświęcone było kwestiom europejskim, reformom oraz rozwojowi politycznemu i gospodarczemu, w kolejnych 50 latach skoncentrujemy się również na sprawach globalnych. Jasno wynika to z listy tematów do omówienia na jutrzejszej sesji Rady Europejskiej.

Oczywiste jest, że właściwe rozwiązania dla wyzwań określonych w Lizbonie, kwestii ekologicznych i energetycznych i zamieszania panującego na rynkach finansowych znajdziemy tylko wtedy, gdy uwzględnimy światowe trendy i graczy globalnych oraz włączymy ich w nasze działania.

Tyczy się to również praw człowieka oraz dialogu międzykulturowego, w którym to zakresie Parlament Europejski odgrywa decydującą rolę. Chciałbym w imieniu Rady Europejskiej skorzystać z okazji, by wyrazić uznanie dla roli Parlamentu w nagłaśnianiu przypadków łamania praw człowieka, monitorowaniu przebiegu wyborów oraz działań delegacji Parlamentu w międzynarodowych instytucjach takich jak Rada Praw Człowieka Organizacji Narodów Zjednoczonych. Rola Parlamentu w ramach wspólnych zgromadzeń parlamentarnych jest również bardzo ważna i stanowi wartość dodaną polityk Unii Europejskiej dotyczących państw trzecich i regionów.

Poprzez swoje działania i spotkania z gośćmi wysokiego szczebla podczas Roku Dialogu Międzykulturowego Parlament umocnił jedną z podstawowych tradycji europejskich, a mianowicie fakt, że wzajemny szacunek i zrozumienie są podstawą współistnienia w Europie jak i na całym świecie.

Zakres działań Unii Europejskiej stale się rozszerza, ale cały czas rządzi nim jedna reguła: osiągnięcie sukcesu jest wprost proporcjonalne do stopnia jedności wśród państw członkowskich, sektorów, wspólnych grup interesu, kolejnych pokoleń oraz w zakresie czynników regionalnych, krajowych, europejskich i globalnych. W tej kwestii instytucje Unii Europejskiej muszą służyć za wzór do naśladowania.

‘Każdy człowiek jest nowym światem. Jedynie instytucje, które jednoczą ludzi, mogą się rozwijać.’ Wyrażając tę myśl, Jean Monnet przybliżył nas o krok do wyjaśnienia kwestii, dlaczego wizja Unii Europejskiej nadal rozmija się z rzeczywistością i dlaczego tak wielu Europejczyków, pomimo niezaprzeczalnych osiągnięć, jakie miały miejsce przez ostatnie 50 lat, nadal wątpi w korzyści płynące z integracji europejskiej. By zrozumieć i docenić wolność, pokój i różnorodność, zniesienie granic oraz korzyści i plany na przyszłość zjednoczonej Europy, musimy zdać sobie sprawę, że istnieją inne, o wiele gorsze alternatywy.

Dlatego też naszym wspólnym zadaniem jest kontynuowanie tego wspólnego doświadczenia całej Europy. To z niego możemy czerpać siłę potrzebną, by sprostać współczesnym wyzwaniom. Wspomnienia i plany na przyszłość należy połączyć w jedną całość. Gdybyśmy przed 50 laty nie zjednoczyli się, pewnie nie żylibyśmy dziś w pokoju i dobrobycie. To samo będzie można powiedzieć za 50 lat. Jeżeli nie będziemy wspólnie poszukiwać rozwiązań w zakresie niższej emisji CO2 oraz oszczędności energii, nie uda nam się spowolnić zmian klimatycznych. Jeszcze częściej będziemy musieli stawiać czoła powodziom, huraganom, suszy, nowym chorobom, zagrożonym ekosystemom i kwestii uchodźców klimatycznych. Najważniejsze, by skutki decyzji UE oraz jej działania były wystarczająco konkretne i namacalne, aby obywatele mogli zrozumieć, jak kluczowe znaczenie Unia Europejska ma w podtrzymaniu i polepszaniu jakości ich życia.

Panie przewodniczący, panie i panowie! Chciałbym państwu podziękować za państwa wkład w rozwój Unii Europejskiej na przestrzeni ostatnich 50 lat. Mam świadomość tego, ile znaczył on dla kolejnych pokoleń. Właściwie urodziłem się w tym samym roku, w którym powstał Parlament Europejski.

Zarówno w tej kadencji jak i w kolejnych życzę państwu samych sukcesów w podejmowanych działaniach, wielu nowych pomysłów i dalszej wytrwałości we wzmacnianiu europejskich wartości, demokracji i sposobu życia.

Jestem przekonany, że podczas obchodów kolejnej okrągłej rocznicy istnienia tej europejskiej izby demokracji będziemy mogli znowu świętować widoczny postęp Europy.

(Oklaski)

  Przewodniczący. − Bardzo dziękuję przewodniczącemu Rady Europejskiej. Chciałbym teraz prosić przewodniczącego Komisji Europejskiej, José Manuela Durão Barroso, by zabrał głos.

  José Manuel Barroso, przewodniczący Komisji. – (FR) Panie przewodniczący Parlamentu Europejskiego, urzędujący przewodniczący, przewodniczący poszczególnych instytucji europejskich, byli przewodniczący tej Izby, panie i panowie, przedstawiciele parlamentów krajowych, goście! Bardzo się cieszę, że mogę obchodzić dziś rocznicę pierwszego półwiecza istnienia Parlamentu Europejskiego. Rocznica ta ma dla Europy istotne znaczenie symboliczne i polityczne. Pięćdziesiąt lat temu Robert Schuman przewodniczył nowemu, wspólnemu zgromadzeniu. Trzy wspólnoty europejskie stworzyły w ten sposób pierwszą wersję europejskiej demokracji. Od tego czasu ten podstawowy wybór polityczny konsekwentnie potwierdzano na każdym etapie integracji europejskiej.

Ojcowie założyciele jako pierwsi przewidzieli, że kształtująca się Europa będzie potrzebowała prężnie działających, demokratycznych instytucji, podkreślających coraz silniejsze więzi pomiędzy szóstką. Zgodnie z wizją Jeana Monneta instytucje te miały również rozwijać się w taki sposób, by uczestniczyć w przewidywanych dwóch kwestiach przyszłości: pogłębianiu integracji i geograficznym rozszerzeniu. Muszę przyznać, że to bardzo wzruszające, widzieć wszystkich państwa w tej izbie europejskiej demokracji, patrzeć na wybieranych w wyborach bezpośrednich przedstawicieli narodów, które do niedawna były podzielone przez dyktaturę, uniemożliwiającą Europie zaczerpnięcie oddechu wolności.

(Oklaski)

Instytucjonalny trójkąt, który pozostawili nam ojcowie założyciele, jest modelem unikalnym na skalę światową, a jego aktualność i trwałość sprawdziły się na przestrzeni 50 lat. Został on dostosowany do zasadniczego rozszerzenia zakresu obowiązków powierzonych wspólnocie, a następnie UE. Sprawdził się również podczas bardzo dynamicznego rozszerzenia Unii.

Sukces ten zawdzięczamy pomysłowej strukturze i równowadze naszego instytucjonalnego modelu, który nie odzwierciedla klasycznego podziału władzy. Sukces ten zawdzięczamy również metodzie działania, współgrającej zarówno z metodą wspólnotową jak i zasadą pomocniczości.

Instytucje nie stanowią jednak celu samego w sobie. Mają służyć ideałom i określonym celom. Mają służyć naszym obywatelom. Im instytucje są silniejsze, tym lepiej mogą służyć temu ideałowi i naszym obywatelom.

Ojcowie założyciele chcieli budować Europę przede wszystkim po to, by krzewić pokój. Chcieli budować nową Europę poprzez solidarność. Wybrali gospodarkę jako siłę napędową, stojącą za wizją polityczną i celami, które chcieli osiągać.

Po 50 latach w Europie panuje pokój, została ona rozszerzona o wymiary kontynentalne i potrzebuje obecnie silnych instytucji, by sprostać wyzwaniu naszych czasów: globalizacji. Żadne z państw członkowskich nie poradziłoby sobie samo z tym wyzwaniem. Dzięki doświadczeniu w otwieraniu rynków oraz zasadom, które uosabiają wartości takie jak wolność, solidarność i zrównoważony rozwój, tylko w Europie istnieją zarówno wymiary, instytucje jak i instrumenty niezbędne do radzenia sobie z globalizacją i kształtowania tej kwestii.

By podjąć to wyzwanie, Europa XXI wieku musi zjednoczyć się, by zbierać żniwa sukcesu w gospodarce opartej na wiedzy, zapewnić miejsca pracy dla Europejek i Europejczyków i sprawić, by gospodarka była bardziej dynamiczna. Europa musi zająć należne jej miejsce na światowej scenie: europejska potęga nieprzejawiająca arogancji, Europa, która proponuje - nie narzuca, lecz proponuje - światu takie wartości jak wolność i solidarność.

Powiedzie nam się, jeżeli utrzymamy konstruktywne partnerstwo pomiędzy instytucjami Unii.

W ramach tego partnerstwa chciałbym pogratulować Parlamentowi jego wkładu w projekt europejski we wszystkich aspektach codziennego życia naszych obywateli. W ciągu 50 lat Izba zyskała wiele uprawnień i dużą władzę. Mam na myśli władzę, która stanowi uprawnienie wynikające bezpośrednio z głosów Europejek i Europejczyków. Mam na myśli również władzę w sensie formalnym: współdecyzję, uprawnienia budżetowe oraz demokratyczną kontrolę nad instytucjami europejskimi. Tak naprawdę mam na myśli wpływy polityczne. PE narzucił sobie jednocześnie obowiązki współprawodawcy w ramach instytucjonalnego trójkąta oraz europejskiego życia publicznego, jak również buduje coraz bliższe relacje z parlamentami krajowymi, z których wiele wysłało tu dziś swoich przedstawicieli.

Władza nabyta przez PE na przestrzeni lat przyczynia się do wzmacniania Europy jako całości. Silny Parlament Europejski jest kluczowym partnerem dla innych instytucji, w tym - co muszę podkreślić - dla Komisji Europejskiej. Myślę, że mogę powiedzieć, iż stosunki między tymi dwoma instytucjami są coraz bliższe, trwalsze i dojrzalsze, co bardzo mnie cieszy.

Po ratyfikacji traktatu lizbońskiego rola instytucji Wspólnoty wzmocni się jeszcze bardziej. Traktat rozszerzy uprawnienia Parlamentu Europejskiego. Wesprze dualną legitymację demokratyczną Komisji poprzez silniejsze powiązania z Parlamentem Europejskim i Radą Europejską. Traktat zapewni stałą prezydencję Rady Europejskiej, dzięki której przygotowania jej posiedzeń i ich monitorowanie staną się spójniejsze. Zostanie również stworzona funkcja wysokiego przedstawiciela Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, który będzie także sprawował urząd wiceprzewodniczącego Komisji Europejskiej.

Dzięki wzmocnieniu legitymacji i skuteczności naszych instytucji, traktat lizboński będzie stanowił znaczący krok naprzód dla Unii Europejskiej.

Zarówno dziś jak i w przyszłości musimy pamiętać, że instytucje nie mogą ze sobą rywalizować. Żadnej z nich nie można wzmacniać kosztem innej. Wprost przeciwnie, wszyscy pragniemy silnych instytucji europejskich, jeżeli Europa ma sprawniej funkcjonować i być bardziej demokratyczna. Wszystkie instytucje zyskają na wzmocnieniu struktury instytucji unijnych.

Panie i panowie! W związku z datą upamiętniającą dzisiejszy dzień nasuwają mi się na myśl słowa portugalskiej pisarki, Agustiny Bessy Luis. Powiedziała: „Wiek 15 lat to wiek nieznanej przyszłości, wiek 25 lat to wiek problemów, wiek 40 lat to wiek doświadczenia, jednak przed pięćdziesiątką nikt tak naprawdę nie ma swej historii”.

Dziś Parlament Europejski, izba europejskiej demokracji, może z dumą przyznać, że ma piękną historię i jestem pewien, że również jego przyszłość będzie piękna. Dlatego też chciałbym państwu złożyć, w imieniu Komisji Europejskiej oraz swoim własnym, najszczersze gratulacje i najlepsze życzenia sukcesu w dążeniach do jednoczenia Europy.

(Oklaski)

  Przewodniczący. − Bardzo dziękuję przewodniczącemu Komisji Europejskiej. Chciałbym teraz powitać Hansa Joachima Opitza, który również jest tu dzisiaj z nami i reprezentuje wszystkich byłych sekretarzy generalnych.

Posłuchajmy teraz jeszcze raz Młodzieżowej Orkiestry Unii Europejskiej.

(Krótki występ Młodzieżowej Orkiestry Unii Europejskiej)

(Głośne oklaski)

(Posłowie powstali i odsłuchali hymn Unii Europejskiej)

(Posiedzenie zostało zawieszone o godz. 16.15 i wznowione o godz. 16.20)

PRZEWODNICZY:KRATSA-TASAGAROPOULOU
Wiceprzewodnicząca