Pełne sprawozdanie z obrad

Czwartek, 24 kwietnia 2008 r. - Strasburg

12.2. Iran: sprawa Khadijeh Moghaddam

  Przewodniczący. – Następny punkt to debata w sprawie sześciu wniosków o rezolucję w sprawie Khadijeh Moghaddam⁽¹⁾.

  Paulo Casaca, autor. − (PT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Jednym z najciemniejszych aspektów teokratycznego reżimu irańskiego jest jego mizoginia. Od rewolucji islamskiej w 1979 r. władze irańskie sukcesywnie znosiły wszystkie najważniejsze prawa kobiet. Kamieniowanie, okaleczanie i naruszenie prywatności oraz najbardziej podstawowych praw są teraz na porządku dziennym. Społeczeństwo reaguje coraz wyraźniej i z coraz większą siłą na tę sytuację.

W tym kontekście kampanii miliona podpisów, jaki zaczął się organizować jakieś dwa lata temu w Iranie, jest jedną z najważniejszych manifestacji woli społeczeństwa irańskiego, aby zademonstrować swoją opozycję wobec rządzącego reżimu.

W ostatnich dwóch latach byliśmy świadkami około 100 wyroków pozbawienia wolności i innych kar wymierzanych tym, którzy podpisali petycję ruchu. Dziś, po złożeniu naszego wniosku, różne organizacje praw człowieka donoszą nam, że trzy aktywistki tego ruchu - Nashrin Afzali, Nahid Jafari i Zeynab Peyghambarzadeh – zostały skazane na pozbawienie wolności w zawieszeniu i chłostę. Tej sytuacji nie można tolerować i apeluję do wszystkich posłów i posłanek o potępienie tej sytuacji i wyrażenie poparcia dla irańskich kobiet.

  Erik Meijer, autor. − (NL) Panie przewodniczący! Iran jest krajem, gdzie mogą żyć tylko ludzie przygotowani na sterroryzowanie przez teologów konserwatywnych i wojskowych. Wolność, demokracja i prawa człowieka nie mają tam żadnego znaczenia. Wybory się tam odbywają, ale kandydaci muszą być zatwierdzeni przez konserwatywnych imamów, a więc odszczepieńcy są z definicji wykluczeni. Wielu Irańczyków zbiegło przed reżimem terroru, a wielu z nich już by nie żyło, gdyby tak nie zrobiło. Powinniśmy znaleźć miejsce dla tych uchodźców w Europie zamiast deportować ich lub traktować ich jak terrorystów.

Jednocześnie nie ma wątpliwości, że pewna część społeczeństwa irańskiego popiera zabijanie homoseksualistów, dyskryminację kobiet i dyskryminacje mniejszości etnicznych. Grupa ta czuła odrazę do dekadencji zachodniej w swym kraju podczas rządów dynastii Pahlavi, którą zesłano na wygnanie pod koniec lat 70. XX w. po tym, jak Iran uczyniono forpocztą Ameryki i Europy. Wówczas też nie mówiono o demokracji, a oponenci reżimu byli prześladowani lub zsyłani na wygnanie. Błędy Zachodu były w głównej mierze odpowiedzialne za obecny reżim terroru, będący u władzy. Jeśli Iran miałby prawdziwą szansę stania się nowoczesnym państwem pod rządami premiera Mossadeq’a we wczesnych latach 50., nigdy nie stałby się ojczyzną dzisiejszych rządzących.

W Iranie działa ruch na rzecz zmian, lecz jest on poddany prześladowaniom. Panią Khadijeh Moghaddam zatrzymano 8 kwietnia i oskarżono o „rozprzestrzenianie propagandy przeciwko państwu, podburzanie opinii publicznej i działania przeciwko bezpieczeństwu narodowemu”. Wypuszczono ją na wolność, lecz surowe restrykcje wobec kobiet nadal są stosowane. Musimy okazać solidarność z ciemiężonymi.

  Eija-Riitta Korhola, autor. − (FI) Panie przewodniczący! Jak widać z rezolucji, w Iranie stosuje się środki przymusu uciszenia tych, którzy mówią głośno o prawach kobiet. Aresztuje się ich, przesłuchuje i skazuje na więzienie. Niektórych nawet straszy się ukamienowaniem. Praca organizacji pozarządowych jest bardzo utrudniona i istnieją ograniczenia wolności słowa i zgromadzeń. Co więcej, na początku stycznia czasopismo Zanan, który opowiedział się za równością, zostało zamknięte.

Martwi też fakt, że Iran nadal nie ratyfikował konwencji ONZ w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet. Irański prawnik – specjalista do praw człowieka, Mehrangiz Kar, powiedział, że system prawny Iranu jest niezgodny z konwencją ONZ dotyczącej praw kobiet, ponieważ konstytucja państwa nie może być przeciwna szariatowi. Większość krajów muzułmańskich jednakże ratyfikowała Konwencję.

Powstaje pytanie, czy irańscy decydenci i władze wierzą, że politycznie aktywne kobiety, które krytykują system, stanowią prawdziwe zagrożenie dla społeczeństwa irańskiego. Te wytrwałe i odważne kobiety reprezentują wielką siłę sprawczą zmian. Ważne jest, by UE pokazała, że popiera tych Irańczyków, którzy walczą o fundamentalne prawa człowieka.

  Ewa Tomaszewska, autorka. − (PL) Panie Przewodniczący! Drastyczne naruszenia praw człowieka w Iranie, w szczególności zagrożenie niemal dziesięciu kobiet śmiercią przez ukamienowanie – myślę tu o paniach: Iranie, Khayrieh, Kobrze N., Fatemeh, Ashrafie, Kalhori, Shamameh Ghorbani, Leyli Ghomi, Hajarze oraz siostrom Zohreh i Azarze Kabiriniat, a także innym osobom. Stosowanie kary śmierci wobec nieletnich, orzekanie kary śmierci wobec osób zwracających uwagę na prawa kobiet wymagają ostrej reakcji ze strony świata demokratycznego. Aresztowania uczestników kampanii „milion podpisów” wskazują na blokowanie prawa społeczeństwa do wypowiadania się w ważnych dla niego kwestiach.

Takie działania zasługują na potępienie. Struktury Unii Europejskiej winny monitorować sytuację w zakresie praw człowieka w Iranie. Oczekujemy skierowania misji obserwacyjnej do Iranu i przygotowania przez nią szczegółowego raportu w tej sprawie, tak by Parlament Europejski mógł się z tym raportem zapoznać i mógł przedstawić własne stanowisko w tej sprawie oraz propozycje działań, które mogłyby doprowadzić do poprawy sytuacji w zakresie ochrony praw człowieka w Iranie.

  Marios Matsakis, autor. − Panie przewodniczący! Bez względu na to, jak bardzo staramy się zrozumieć inne społeczeństwa, styl życia i okoliczności panujące w głęboko muzułmańskim państwie, takim jak Iran, nic nie poradzimy na to, że odczuwamy szok i złość z powodu niedemokratycznego i brutalnego traktowania kobiet w tym kraju.

Pewne przykłady obejmują pozbawienie kobiet możliwości piastowania najważniejszych stanowisk państwowych oraz wybierania ich na sędziów, dyskryminujące prawa kobiet w małżeństwie, rozwód opiekę nad dziećmi i dziedziczenie, fakt, że zeznania kobiet przed sądem są o połowę mniej znaczące niż zeznania mężczyzn, prawny wiek małżeński dla kobiet, wynoszący zaledwie 13 lat oraz skazywanie kobiet na surowe i upokarzające kary, a nawet śmierć, przy użyciu prymitywnych i barbarzyńskich środków, nawet za takie rzekome przestępstwa jak związki pozamałżeńskie.

Zamiast starań o poprawę sytuacji rządzący reżim Iranu stara się obecnie pogorszyć sytuację. Przykładem tego działania jest projekt ustawy o ochronie rodziny, obecnie rozpatrywany, i zmierzający do dalszego sankcjonowania poligamii, małżeństw tymczasowych i jednostronnego prawa mężczyzn do arbitralnego rozwodu oraz opieki nad dzieckiem. Ponadto irańskie władze prowadzą coraz szerzej zakrojoną kampanię represjonowania aktywistek i obrońców praw kobiet w ogóle.

Wzywamy irański reżim do tego, by spróbował wyzwolić się spod religijnego fanatyzmu i długo panującej, błędnej filozofii politycznej, a stosując myślenie zdroworozsądkowe, by spróbował przywrócić swój kraj do realiów XXI zamiast zatapiać go w przepastnych głębiach skrajnego totalitaryzmu muzułmańskiego z przeszłości.

  Raül Romeva i Rueda, autor. − (ES) Panie przewodniczący! Dowiedziałem się o sprawie pani Mokarrameh Ebrahimi dzięki międzynarodowej kampanii wszczętej w tym czasie przez Amnesty International pod hasłem „Stop kamienowaniu raz na zawsze”, której celem było uwolnienie tej kobiety, skazanej na śmierć przez ukamienowanie za związek pozamałżeński.

Dobra wiadomość jest taka, że, przynajmniej częściowo, dzięki tej kampanii, Ebrahimi uwolniono 17 marca 2008 r. po jedenastu latach więzienia. Zła wiadomość jest taka, że jej partner miał mniej szczęścia i został ukamienowany rok temu, a przynajmniej dziesięć innych kobiet i dwóch mężczyzn jest obecnie zagrożonych w Iranie śmiercią przez ukamienowanie

To smutne, że to nie jest pojedynczy incydent w kraju, gdzie łamanie praw człowieka, w tym praw kobiet, bije niepokojące rekordy. Egzekucje podwoiły się w 2007 r., czyniąc z Iranu lidera w wykonywaniu egzekucji per capita, plasującego się zaraz za Arabią Saudyjską i Jemenem. W tych trzech krajach dokonano największej liczby egzekucji osób poniżej osiemnastego roku życia.

Od rozpoczęcia kampanii „Stop kamienowaniu raz na zawsze” w październiku 2006 r. sześć osób uniknęło ukamienowania, w odniesieniu do innych zastosowano odroczenie kary, a wiele przypadków podlega obecnie rewizji.

Jednakże chcę wskazać, że ci, którzy mają odwagę być aktywistami na rzecz praw człowieka w Iranie, cierpią z powodu prześladowań i represji.

Islamskie Zgromadzenie Konsultacyjne obecnie dokonuje rewizji irańskiego kodeksu karnego, ale mimo to wyrok śmierci przez ukamienowanie ma być zastąpiony, w najlepszym przypadku, inną metodą egzekucji lub chłostą.

  Bernd Posselt, w imieniu Grupy PPE-DE. – (DE) Panie przewodniczący! Ten imponujący budynek tu w Strasburgu nosi imię Louise Weiss, która przesiadywała na policji i w sądach demokratycznie oświeconej Francji międzywojennej, ponieważ była sufrażystką.

Nie możemy oczywiście porównywać tej sytuacji do dyktatury totalitarnej w Iranie, ale pamięć o tych wydarzeniach powinna służyć nauczeniu nas, Europejczyków, pewnej pokory. Totalitarny reżim w Iranie jest niedopuszczalny, ale Iran jest wielkim, wielowarstwowym krajem, w którym siły reformy stale rosną. Inicjatorzy tej petycji np. wywodzą się z ruchów reformistycznych, które musimy wspomóc naszą empatią i które teraz obejmują nawet członków rodzin Chomeini.

W polityce, administracji i środowisku akademickim Iranu jest teraz więcej kobiet niż w większości innych krajów muzułmańskich lub azjatyckich. Być może stoi to w sprzeczności z powszechnym poglądem, ale to jest fakt.

Musimy opierać się na tym irańskim pluralizmie w celu całkowitego obalenia niedopuszczalnego reżimu totalitarnego w tym kraju. Jest to wielkie wyzwanie dla nas Europejczyków. W związku z tym jestem wdzięczna mojemu koledze, panu posłowi Albertowi Dess’owi, za pomoc w umieszczeniu w poniedziałek tego ważnego punktu w porządku obrad – ponieważ, panie i panowie, musimy uczynić Iran jednym z naszych priorytetów prac Parlamentu nad przestrzeganiem praw człowieka!

  Marianne Mikko, w imieniu Grupy PSE. – (ET) Panie i panowie! Sytuacja kobiet w Iranie jest poważna. Religia jest często stosowana jako usprawiedliwienie dla naruszania praw człowieka.

To upokarzające dowiedzieć się, że nawet dziś kobiety mogą być karane chłostą lub nawet śmiercią. Priorytetem dla Iranu jest jak najszybsze podpisanie konwencji ONZ w sprawie eliminacji wszystkich form dyskryminacji kobiet. Ten ważny dokument został już podpisany przez 185 krajów. Iran jest jednak jedynym niechlubnym wyjątkiem w regionie, bo wszystkie kraje, które z nim graniczą, już przystąpiły do tej Konwencji.

Z radością przyjmuję wiadomość o uwolnieniu czempionki walk przeciwko dyskryminacji kobiet Khadijeh Moghaddam. Ale bądźmy szczerzy, ona musiała spędzić dziewięć długich dni w areszcie. Kampania miliona podpisów, którą ona zapoczątkowała, była znaczącym krokiem w kierunku ustanowienia praw kobiet. Nie można akceptować rzeczywistości, w której kobieta jest więziona za walkę o równe prawa. Przemoc wobec kobiet w Iranie musi się skończyć; kobiety muszą mieć możliwość wypowiadania się na wszystkie tematy. Iran nie może uważać się za wyjątek w wiosce globalnej.

  Janusz Onyszkiewicz (ALDE). – (PL) Panie Przewodniczący! W dniu dzisiejszym odbyło się spotkanie przewodniczącej Irańskiej Narodowej Rady Oporu, pani Rajavi, z politykami francuskimi i przedstawicielami Parlamentu Europejskiego.

W swoim wystąpieniu pani Rajavi bardzo jasno powiedziała, jak bardzo dla tej irańskiej opozycji demokratycznej ważne są prawa kobiet. Pokazała po raz kolejny, że irańska opozycja to nadzieja także i dla nas, że zmiany w Iranie nastąpią. Tyle tylko, że trzeba dokonać kilku kroków.

Pierwszy krok to działać zgodnie z postanowieniami sądów, które orzekły, że należy skreślić z listy organizacji terrorystycznych mudżahedinów irańskich. Drugie, co jest jeszcze może ważniejsze, to uznać w końcu Irańską Narodową Radę Oporu jako przedstawicielstwo demokratycznego Iranu, z którym powinniśmy wiązać nadzieje na pokojowe zmiany w Iranie.

  Carlo Fatuzzo (PPE-DE). – (IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Nie mogę oprzeć się pokusie zacytowania przykładu, moim zdaniem bardzo namacalnego, wiarygodności irańskich władz rządowych.

Przed wami stojący i prawdziwie wam oddany Carlo Fatuzzo został określony jako poplecznik antyirańskich terrorystów, powtarzam, antyirańskich, ku mej wielkiej satysfakcji oczywiście, na publicznym i oficjalnym spotkaniu pomiędzy irańskim ministrem spraw zagranicznych a delegacją Komisji, stanowiącej cześć delegacji ds. Unii Europejskiej-Iranu. To było pięć lat temu, powtarzam, pięć lat temu. Pozostawiam panu, panie przewodniczący, i zgromadzonym tu licznie moim kolegów, do osądu poziom niebezpieczeństwa, jakie ja reprezentuję wobec reżimu w Iranie. Oto jak wiarygodni są ministrowie i liderzy Iranu.

  Tunne Kelam (PPE-DE). – Panie przewodniczący! Od prawie 30 lat Islamska Republika Iranu jest prawdziwym utrapieniem w dziedzinie praw człowieka i demokracji. Kobiety są pierwszym celem tego ekstremistycznego odłamu Islamu. Ich prawa zostały pogwałcone przez reżim mułłów. Nawet młode dziewczęta nie są wyjątkami, a dziewięciolatka jest traktowana jako dorosła i karana chłostą, egzekucją a nawet kamienowaniem.

Jednakże wiele kobiet nie uznaje reżimu. Pocieszające jest, że na czele głównego ruchu opozycji demokratycznej, Narodowej Rady Oporu, stoi kobieta taka jak pani Maryam Rajavi. Uchwały są dobre, ale to nie wszystko. Musimy popierać takie kobiety czynami.

  Armando Veneto (PPE-DE). – (IT) Panie przewodniczący, panie i panowie! Chciałbym przypomnieć Izbie, że kiedy byłem posłem do włoskiego parlamentu, miałem do czynienia z irańskim ruchem oporu i popierałem decydujące akcje, zmierzające do ochrony praw człowieka, które popierali jego przedstawiciele.

Otrzymałem zawoalowane upomnienie od rządu w tym czasie, ponieważ powiedziano mi, że jasne i wyraźne stanowiska nie mogą być podejmowane z powodu realpolitik. Mówię to, bo ta debata powinna w końcu skupić się na punkcie fundamentalnym: podczas gdy my, tu w Izbie, przywiązujemy wielką wagę do humanitarnego zobowiązania Europy jako całości i Parlamentu Europejskiego, konkretne naciski związane z ropą, korzyścią własną i oportunizmem przeczą temu zobowiązaniu. To należy zwalczać!

  Androula Vassiliou, członek Komisji. − Panie przewodniczący! Komisja podziela obawy posłów dotyczące pani Khadijeh Moghaddam oraz przypadków kobiet i obrońców praw człowieka prześladowanych przez władze irańskie.

Pani Moghaddam jest liderem kampanii miliona podpisów, która lobuje na rzecz zmiany praw irańskich, które przeczą zasadom równości płci i prawom człowieka.

Przyjmujemy z radością wiadomość o uwolnieniu pani Modghaddam, chociaż wymagało to wpłacenia dużej kaucji. Jednakże musimy podkreślić fakt, że dwie inne członkinie kampanii, Hana Abdi i Ronak Safazadeh, są przetrzymywane w areszcie od jesieni 2007.

Ponadto potępiamy ostatnie skazanie czterech innych członków kampanii za rzekome działania przeciwko bezpieczeństwu kraju, po tym, jak uczestniczyli w wiecu zorganizowanym dwa lata temu poza teherańską salą sądową: pani Zeynab Peyghambarzadeh na dwa lata pozbawienia wolności w zawieszeniu i pani Nashrin Afzali, pani Nahid Jafari i pani Minoo Mortazi na sześć miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu i 10 batów. Głośno potępiamy takie wyroki, które można postrzegać jedynie jako część toczących się wysiłków zastraszania i upokarzania tych pokojowych aktywistek.

Kampania o prawa i równość kobiet jest bardzo ważna i znacząca w kontekście irańskim. Każda z tych odważnych kobiet zasługuje na nasze pełne poparcie. Wzywam władze Iranu do bezwarunkowego uwolnienia pani Abdi i pani Safazadeh i oddalenia wszelkich oskarżeń przeciwko nim i ich koleżankom aktywistkom walczącym o prawa kobiet.

Niestety, wielu innych obrońców praw człowieka w Iranie znajduje się w niebezpieczeństwie. Wzywam zwłaszcza władze do bezwarunkowego uwolnienia pana Mansour Ossanlou i pana Emadedin Baghi i do zakończenia prześladowań, gróźb i politycznego prześladowania obrońców praw człowieka.

Komisja powtarza swoje obawy o zamknięcie dwa miesiące temu niezależnego czasopisma kobiecego Zanan. Komisja apeluje do władz irańskich o zezwolenie na wznowienie publikacji Zanan. Unia Europejska rozważy irańskie podejście do Zanan, jak również do kampanii kobiet o równe prawa, w kategoriach wskaźnika chęci do prawdziwego zaangażowania się w poprawę sytuacji w dziedzinie praw człowieka.

Wzywamy Islamską Republikę Iranu do spełnienia swoich obowiązków w ramach międzynarodowych konwencji, szczególnie Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych. Przypominamy także, że stając do wyborów w Radzie Praw Człowieka ONZ, Iran potwierdził, że rozważa przystąpienie do Konwencji w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet.

Unia Europejska podniosła kwestie dotyczące praw człowieka, w tym praw kobiet i promocji równości płci, z władzami irańskimi i będzie dalej tak robić. Bez systematycznej poprawy sytuacji w dziedzinie praw człowieka w Iranie nasze relacje z Iranem nie mogą się właściwie rozwijać.

  Przewodniczący . – Debata została zamknięta.

Głosowanie odbędzie się po debatach.

(1) Patrz protokół