Volledig verslag van de vergaderingen

Donderdag 10 juli 2008 - Straatsburg

11.3. Doodstraf, met name de zaak van Troy Davis

  De Voorzitter. – Het volgende punt is het debat over zes ontwerpresoluties over de doodstraf en met name de rechtszaak tegen Troy Davis ⁽¹⁾.

  Marios Matsakis, auteur. − (EN) Mijnheer de Voorzitter, dit Huis heeft een duidelijk en krachtig standpunt over de doodstraf. Het Parlement is voor de afschaffing van de doodstraf en voor een onmiddellijk moratorium op de uitvoering ervan in landen en staten waar deze straf nog wordt toegepast.

Dat laatste geldt voor veel staten in de VS, zoals Georgia, waar Troy Davis wacht op zijn executie, die voor eind juli staat gepland. Behalve ideologische en humanitaire redenen lijken er in het geval van Troy Davis nog extra redenen te zijn om tegen de voltrekking van de doodstraf te zijn, in de vorm van ernstige twijfels over de robuustheid en geldigheid van het bewijsmateriaal dat tot zijn veroordeling heeft geleid.

Deze twijfels rechtvaardigen naar ons oordeel de redenering van iedereen die zijn of haar gezond verstand gebruikt dat een nieuw proces hier op zijn plaats is. Daarom roepen we de betrokken autoriteiten in de VS op om Troy Davis een nieuw proces te geven en, indien hij schuldig wordt bevonden, om de doodstraf om te zetten in een levenslange gevangenisstraf.

Bovendien roepen we de regering van de VS, en de regeringen van alle landen in de wereld die nog steeds de doodstraf kennen, nogmaals op om de doodstraf af te schaffen, in het belang van de mensheid. In het bijzonder doen we een beroep op de regeringen van landen als China, Iran, Pakistan en Saudi-Arabië, waar nog steeds regelmatig executies plaatsvinden en waar dat soms op een gruwelijke en barbaarse manier gebeurt, om te stoppen met het uitvoeren van executies.

  Ryszard Czarnecki, auteur. − (PL) Mijnheer de Voorzitter, dit moet wat mij betreft geen debat over de doodstraf als zodanig worden. Omdat we niet kunnen verhelen dat de meningen over dit onderwerp uiteenlopen, lijkt het me dat we moeten praten over het heel specifieke geval van een persoon die tot de doodstraf is veroordeeld, waarna zeven van de negen getuigen à charge hun getuigenis hebben ingetrokken. Dit is een heel specifieke situatie. We moeten niet verzeild raken in een abstract debat over de vraag of de doodstraf honderd procent verkeerd is of niet. Ik wil de Amerikaanse autoriteiten op dit moment niet oproepen om een wet uit 1972 – dat is 36 jaar geleden – te wijzigen, de wet waarmee de doodstraf weer werd ingevoerd. Dit is een specifieke en buitengewone zaak. De heer Davis verdient een goede verdediging en het is de moeite waard om aan te tonen dat er situaties zijn waarin ingrijpen een goede zaak is. Ik wil waarschuwen voor generalisaties, en daarom heb ik deze gezamenlijke ontwerpresolutie niet ondertekend.

  Jean Lambert, auteur. − (EN) Mijnheer de Voorzitter, dit is zeker een dringende kwestie, omdat, zoals we gehoord hebben, de executie staat gepland voor het eind van deze maand. Dus ik wil er bij iedereen in dit Huis en bij iedereen die naar dit debat luistert op aandringen om persoonlijk protest aan te tekenen bij de Amerikaanse regering – en ook bij de regering van de staat Georgia – om te bewerkstelligen dat er gratie wordt verleend. En daarna moeten we proberen te bereiken dat er een nieuw proces komt, indien nodig. Want dan hebben we tenminste een levende verdachte en kan er een nieuw proces plaatsvinden. Ik denk dat het echt belangrijk is dat we in deze zaak onze persoonlijke verantwoordelijkheid nemen en daarnaast ook protesteren als Parlement.

In dit bijzondere geval is er bewijsmateriaal – zoals we ook van veel getuigen hebben gehoord – teruggetrokken of tegengesproken. Het team van de Amerikaanse orde van advocaten dat de doodvonnissen in Georgia onderzoekt heeft een rapport uitgebracht over de omstandigheden in die staat, en concludeert daarin dat een van de grootste problemen waar het op was gestuit een inadequate verdediging was, evenals het vermoeden dat veroordeelden die al op de voltrekking van hun doodvonnis zaten te wachten geen adequate verdediging hadden gehad tijdens hun proces. Het team merkte op dat Georgia de enige staat is die terdoodveroordeelden geen advocaat ter beschikking stellen voor het hoger beroep.

Er is daarom een aantal redenen om zeer bezorgd te zijn over de voorliggende zaak, die wordt genoemd in de titel van de resolutie over de doodstraf, namelijk de rechtszaak tegen Troy Davis. Maar ik wil ook andere zaken noemen, en met name wat er op dit moment gebeurt met degenen die nu nog in Guantánamo worden vastgehouden. Eén van die gevallen betreft een Britse ingezetene, Binyamin Mohamed, die al zes jaar in Guantánamo wordt vastgehouden en waarschijnlijk voor een militaire commissie moet verschijnen, waar hij zo goed als zeker de doodstraf zal krijgen.

Dit Parlement, en de Europese Unie als geheel, heeft een zeer uitgesproken mening over de doodstraf. Wij vinden dat die in een beschaafde samenleving niet thuishoort en dat er meer dan genoeg redenen zijn om geen doodvonnissen uit te spreken. Het geval van Troy Davis is denk ik een klassiek voorbeeld van de wezenlijke problemen die er zijn met het voltrekken van de doodstraf.

Ik wil iedereen nogmaals oproepen om, als verantwoordelijke individuen, niet alleen te doen wat er in deze resolutie wordt gevraagd, maar ook om onze zorg over deze specifieke zaak over te brengen.

  Laima Liucija Andrikienė, auteur. – (LT) Het Europees Parlement heeft al heel wat regels aangenomen om afschaffing van de doodstraf en terechtstellingen, of op zijn minst een moratorium op terechtstellingen, aan te moedigen in de landen waar de doodstraf nog bestaat.

Vandaag geven wij, het Europees Parlement, blijk van onze steun aan Troy Davis, een persoon die we nog nooit hebben ontmoet, maar die aan het eind van deze maand dreigt te worden terechtgesteld. Kunt u zich voorstellen in zijn positie te verkeren, iemand die 17 jaar heeft moeten wachten om of te worden vrijgesproken of ter dood te worden gebracht, terwijl er sterke bewijzen bestaan dat hij onschuldig is, en terwijl zeven getuigen die tegen hem getuigd hebben hun verklaringen hebben ingetrokken, enzovoorts. Er zijn ons aardig wat gevallen bekend waarbij een persoon is terechtgesteld en zijn onschuld achteraf alsnog is bewezen. Er zijn veel gevallen bekend van mensen die tot de doodstraf waren veroordeeld en aan executie ontsnapt zijn dankzij de ontdekking van nieuw bewijs dat aantoonde dat ze niet schuldig waren aan het misdrijf.

Daarom doen wij vandaag opnieuw een oproep aan alle landen op de wereld waar de doodstraf nog steeds wordt toegepast om onmiddellijk tot maatregelen over te gaan om deze af te schaffen. Vandaag maken wij ons standpunt tegen de doodstraf duidelijk, door achter een bestaand persoon te gaan staan en bij de betreffende Amerikaanse rechtbanken te pleiten voor een nieuw onderzoek in de zaak van Troy Davis en een lichter vonnis uit te spreken dan de doodstraf.

In mijn ogen is het steunen van een bestaand persoon, en proberen hem te behoeden voor executie, ook als hij een enorme fout heeft begaan, de beste manier om ons standpunt omtrent de noodzaak de doodstraf af te schaffen volkomen duidelijk te maken.

  Ana Maria Gomes, auteur. − (PT) Mijnheer de Voorzitter, het eerste recht van de mens is de onschendbaarheid van het leven. De doodstraf is het meest respectloze van alle voorbeelden van minachting voor de waardigheid, beschaving en vooruitgang. Nu, op ditzelfde ogenblik, terwijl wij hier in vrijheid ademen en spreken, zit ergens een mens, Troy Davis, opgesloten in een cel de minuten af te tellen die hem in het leven nog resten. Hij zit al vijftien jaar in de dodencel en heeft het misdrijf waarvan hij is beschuldigd altijd ontkend. Een aantal van degenen die tegen hem hebben getuigd, hebben hun getuigenis ingetrokken of zichzelf tegengesproken in verklaringen die onder dwang van de politie zijn verkregen. Er is geen duidelijk, objectief en overtuigend bewijs in deze zaak. De toepassing van de doodstraf op Troy Davis door de autoriteiten van de staat Georgia druist volledig in tegen het moratorium op de doodstraf dat december vorig jaar is aangenomen door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties.

Hoewel het moratorium niet wettelijk bindend is, heeft het een enorme morele en politieke betekenis. Het is nu de taak van de Amerikaanse staten die zich er niet aan houden om hun beleid te herzien teneinde de doodstraf af te schaffen en de mensenrechten in hun geheel te respecteren. De staat Georgia heeft nu met deze zaak de kans om de meest fundamentele waarden van een democratie de inhoud terug te geven die zij verdienen. Commissaris Louis Michel heeft onlangs de president van Sudan, Omar al-Bashir, zelf horen zeggen dat hij personen die zijn aangeklaagd vanwege misdaden tegen de menselijkheid niet zou uitleveren aan het Internationaal Gerechtshof, net zoals de Verenigde Staten dat niet doen. Het voorbeeld dat de Verenigde Staten hierin geven is schandalig, en wij dienen alle beschikbare middelen in te schakelen om aan de Verenigde Staten te laten zien dat wij deze houding en daarmee het vreselijke voorbeeld voor de wereld op het gebied van mensenrechten niet accepteren.

Daarom is het, zoals in de resolutie wordt verzocht, van cruciaal belang dat het voorzitterschap van de Europese Unie en de delegatie van de Europese Commissie in Washington protest aantekenen om te voorkomen dat het vonnis van Troy Davis wordt voltrokken en ervoor te zorgen dat de Verenigde Staten hun standpunt omtrent de doodstraf daadwerkelijk herzien.

  Józef Pinior, namens de PSE-Fractie. – (PL) Mijnheer de Voorzitter, in 2007 zijn er in de wereld in 24 landen zo’n 1 252 terechtstellingen uitgevoerd. Het werkelijke aantal ligt zonder twijfel hoger. Van deze executies vond 88 procent plaats in China, Iran, Saoedi-Arabië, Pakistan en de Verenigde Staten.

Ik zou twee zaken aan de orde willen stellen in het debat van vandaag. Ten eerste ben ik het volledig oneens met de uitspraak van mijn collega-afgevaardigde de heer Czarnecki, namelijk dat deze kwestie onderwerp van geschil is binnen de Europese Unie. Dit is niet het geval. Ik zou de heer Czarnecki willen herinneren aan het officiële standpunt in de Rooms-katholieke doctrine, wat ook het persoonlijke standpunt was van paus Johannes Paulus II, die tegen toepassing van de doodstraf was. Het lijkt me dat dat voor de heer Czarnecki een zeer duidelijke aanwijzing zou moeten zijn ten aanzien van de houding van de meerderheid in EU-landen over dit onderwerp.

De tweede kwestie is natuurlijk de huidige toestand in verband met Troy Davis in de Verenigde Staten, op wie de doodstraf zal worden uitgevoerd. Wij moeten alles doen wat we kunnen om de uitvoering van zijn doodvonnis uit te stellen en het mogelijk te maken dat er een herzieningsproces plaatsvindt, met mogelijke omzetting in levenslange gevangenisstraf als hij schuldig wordt bevonden.

  Dumitru Oprea (PPE-DE). – (RO) Meer dan 40 landen zijn sinds 1990 van de doodstraf afgestapt en tegenwoordig zijn er 120 landen waarin deze straf bij wet verboden is.

Op Europees niveau geldt het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, waarin in artikel 1 het recht op leven is vastgelegd, en volgens protocol 6, artikel 1, “Afschaffing van de doodstraf”, niemand tot een dergelijke straf wordt veroordeeld of terechtgesteld.

.

Er zijn schokkende cijfers over de hele wereld bekend gemaakt. In 2006 zijn er meer dan 1591 mensen terechtgesteld en zijn er in 55 landen meer dan 3861 mensen ter dood veroordeeld.

Ik ben van mening dat geen enkel mens het recht heeft een ander mens van het leven te beroven. Hoe kun je iets ontnemen dat jou niet toebehoort? Het gaat mijn verstand zelfs te boven, helemaal wanneer we zien dat in de landen waar de doodstraf wordt toegepast dit geen daling van het aantal zware misdrijven tot gevolg heeft gehad.

Wij stellen voor de doodstraf te vervangen door de vrijheidsstraf.

  Janusz Onyszkiewicz (ALDE). - (PL) Mijnheer de Voorzitter, onze discussie dient zich natuurlijk te richten op een fundamentele kwestie, en dat is de algemene betekenis en het morele aspect van gerechtelijke vonnissen waarin een persoon ter dood veroordeeld wordt. Een van de argumenten die denk ik van groot belang zijn in deze discussie is de twijfel of iemand die ergens van wordt verdacht zo absoluut en definitief schuldig kan worden bevonden aan de daad waarvoor hij terecht staat. In elke andere situatie is er altijd de mogelijkheid om het vonnis in te trekken en iemand zijn normale leven terug te geven. In het geval van de doodstraf bestaat deze mogelijkheid niet. Met het oog hierop, nog afgezien van de zuiver morele aspecten, hoe bijzonder belangrijk die ook zijn, moet dit juridische aspect ook in overweging worden genomen. Hiervan is bij uitstek sprake in de zaak waarover wij het nu hebben, waarbij er ernstige twijfels bestaan over de gronden van de aanklacht.

  Ewa Tomaszewska, (UEN). − (PL) Mijnheer de Voorzitter, iedereen heeft recht op een eerlijk proces. In dit geval, waarbij veel twijfels bestaan over de schuld van de betrokkene, en zeven getuigen hun getuigenis hebben ingetrokken, dient de zaak opnieuw te worden behandeld. Een andere kwestie, die ook door mensen die voor mij hebben gesproken is genoemd, is het probleem van de onomkeerbaarheid van de doodstraf. Als er twijfels bestaan, geeft dat des te meer reden is om een dergelijke straf niet toe te passen.

  Maciej Marian Giertych (NI). - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik wil de gelegenheid van dit debat te baat nemen om op te roepen tot een moratorium op de doodstraf voor onschuldige ongeboren mensen. Het is de hoogste tijd dat beschaafde landen de praktijk van abortus staken.

  Olli Rehn, lid van de Commissie. − (EN) Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie is een fel tegenstander van het gebruik van de doodstraf en zet zich actief in voor afschaffing van de doodstraf over de hele wereld.

In landen die de doodstraf handhaven richt de EU zich op een steeds verdere inperking van de reikwijdte ervan en tevens op instelling van een moratorium, teneinde de doodstraf volledig uit te bannen.

In de Richtsnoeren voor het beleid van de EU ten opzichte van derde landen inzake de doodstraf, die zijn aangenomen in 1998 en herzien in 2008, is het kader voor EU-maatregelen vastgelegd. Zij bevatten verklaringen of demarches in internationale fora en gericht tegen derde landen, waaronder de Verenigde Staten van Amerika.

Wat betreft de VS maakt de EU zich ernstig zorgen over de hervatting van executies sinds de de facto opheffing van het moratorium op de doodstraf in mei.

Wij hebben bij de regering van de VS herhaaldelijk aangedrongen op herinvoering op federaal niveau van het moratorium op de doodstraf en wij hopen dat de Verenigde Staten zullen overwegen om de doodstraf in de nabije toekomst wettelijk af te schaffen.

Wij nemen notitie van de ontwerpresolutie van het Parlement over de zaak van de heer Troy Davis. Wij beschikken over inlichtingen van onze delegatie in Washington dat de gouverneur van Georgia het executiebevel nog niet heeft getekend en hier schijnbaar geen haast mee heeft.

Uiteraard zal de Commissie, samen met de EU-lidstaten en het voorzitterschap, deze zaak nauwlettend volgen.

  De Voorzitter. – Het debat is gesloten.

De stemming vindt na afloop van de debatten plaats.

  Neena Gill (PSE). - (EN) Mijnheer de Voorzitter, de heer Matsakis heeft mij eerder vandaag genoemd en daar wilde ik op reageren. Ik wilde het catch-the-eye systeem niet misbruiken tijdens een ander debat, dat over het belangrijke onderwerp van de doodstraf ging. Ik geloof echter dat hij verwees naar mijn onbegrip van het systeem van urgenties. Ik wil hier voor de duidelijkheid zeggen dat ik bij een aantal urgenties betrokken ben geweest en zou willen zeggen dat dit het minst transparante en open systeem is dat we hebben.

Natuurlijk houden we er in mijn fractie wel een debat over, maar over de urgenties wordt pas op de donderdag vóór de vergadering in Straatsburg besloten terwijl er op de dinsdag daarvoor een vergadering van een uur plaatsvindt waarin de urgenties vlug bij elkaar geflanst worden.

Ik vind dat een aantal van deze onderwerpen niet urgent zijn en in een gewoon debat behandeld zouden moeten worden als we willen dat dit Parlement zijn geloofwaardigheid behoudt.

(1) Zie notulen.