Πληρη πρακτικα των συζητησεων

Πέμπτη 4 Σεπτεμβρίου 2008 - Βρυξέλλες

12.1. Πραξικόπημα στη Μαυριτανία

  Πρόεδρος. − Η ημερήσια διάταξη προβλέπει τη συζήτηση έξι προτάσεων ψηφίσματος σχετικά με το πραξικόπημα στη Μαυριτανία⁽¹⁾.

  Alain Hutchinson, συντάκτης. − (FR) Κύριε Πρόεδρε, κύριε Επίτροπε, μπορούμε να θεωρήσουμε το πραξικόπημα που σημειώθηκε στη Μαυριτανία ως πραγματική τραγωδία. Όπως επένδυσε σε πολλές άλλες χώρες, η Ευρωπαϊκή Ένωση επένδυσε πάρα πολλά στον εκδημοκρατισμό της Μαυριτανίας· πέραν αυτού, θα έλεγα μάλιστα ακόμη πιο σημαντικό, οι μαυριτανοί πολίτες συνέβαλαν σε μεγάλο βαθμό και εκείνοι που είναι υπεύθυνοι για τη σχετικά πρόσφατη ανατροπή του δικτάτορα Taya πέτυχαν να εγείρουν τεράστιες ελπίδες στον λαό αυτής της χώρας, ενώ παράλληλα τιμούσαν κάθε μία από τις δεσμεύσεις τους, αρχίζοντας από τη διοργάνωση του δημοψηφίσματος για το σύνταγμα τον Ιούνιο του 2006 έως τις προεδρικές εκλογές του Μαρτίου του 2007, περιλαμβανομένης της διεξαγωγής των τοπικών και γενικών εκλογών το 2006. Αυτή η μακρά διαδικασία προσέφερε σε όλους την ευκαιρία να εκφράσουν την άποψή τους: συνδικαλιστικές ενώσεις, κοινωνία των πολιτών και, βέβαια, πολιτικοί. Μόλις έναν χρόνο μετά, αυτό το πραξικόπημα θρυμμάτισε τα πάντα και υπάρχει τεράστια απογοήτευση μεταξύ των δημοκρατικών δυνάμεων.

Αυτή η καταστροφή για τη δημοκρατία και για τον λαό της Μαυριτανίας μας υπενθυμίζει με σαφήνεια τον ακραία ευάλωτο χαρακτήρα όλων των νεόκοπων δημοκρατιών, καθώς και την ιδιαίτερη προσοχή που πρέπει να προσδίδεται σε αυτές. Τώρα είναι ζωτικής σημασίας να καταδικάσουμε απερίφραστα το νέο καθεστώς της Μαυριτανίας. Αν ο εκλεγμένος πρόεδρος είχε διαπράξει σφάλματα ή απερισκεψίες, εναπόκειται στους πολίτες της Μαυριτανίας, στο κοινοβούλιό της και στους εκλεγμένους εκπροσώπους της χώρας να αντιδράσουν, να επικρίνουν και να επιβάλουν κυρώσεις. Σε καμία περίπτωση δεν είχε το δικαίωμα ο στρατός, η χωροφυλακή και οποιαδήποτε άλλη αστυνομική δύναμη να εμπλακεί σε ό,τι είναι ένα αμιγώς πολιτικό ζήτημα.

Κατά συνέπεια, καλούμε τους νέους «ισχυρούς άνδρες» της Μαυριτανίας να ξαναδώσουν στον λαό της Μαυριτανίας τις εξουσίες που του υφάρπαξαν. Ζητούμε να επιτρέψουν στον εκλεγμένο πρόεδρο να αναλάβει εκ νέου τα πολιτικά του καθήκοντα το συντομότερο δυνατόν, ακόμη και αν αυτό σημαίνει ότι θα υποστεί όλες τις επικρίσεις, αρκεί αυτές να εκφράζονται με δημοκρατικό τρόπο και με σεβασμό στις προσδοκίες του μαυριτανικού λαού, που για άλλη μία φορά κατέστη όμηρος των επιθυμιών μιας μειονότητας.

Επιπλέον, θα προσέθετα, κύριε Πρόεδρε, ότι είχα την τιμή να ηγηθώ μιας αποστολής παρατηρητών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στη Μαυριτανία και, βέβαια, με άγγιξε βαθιά αυτό που συνέβη. Θα ολοκληρώσω εδώ και θα αφήσω την κ. Isler Béguin, που ήταν επικεφαλής της αποστολής εκλογικών παρατηρητών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, να λάβει τον λόγο. Λυπούμαστε πολύ για αυτά τα γεγονότα, διότι αυτό που είδαμε στη Μαυριτανία ήταν μια πραγματική επιθυμία από πλευράς ολόκληρου του πληθυσμού, μια επιθυμία που εκφράστηκε καθ’ όλη την περασμένη χρονιά και αυτό που συνέβη τώρα αποτελεί τραγωδία.

  Μάριος Ματσάκης, συντάκτης. − (EN) Κύριε Πρόεδρε, αυτό το φτωχό αφρικανικό έθνος υποφέρει από πολιτική αστάθεια και αναταραχή επί αρκετά χρόνια τώρα. Μια αντανάκλαση αυτού του πράγματος είναι το γεγονός ότι τα τελευταία τρία χρόνια συνέβησαν στη χώρα δύο στρατιωτικά πραξικοπήματα. Το δεύτερο από αυτά σημειώθηκε στις 6 Αυγούστου 2008. Ένας στρατηγός κατέλαβε την εξουσία παραβιάζοντας τη συνταγματική νομιμότητα και έθεσε υπό κράτηση τον πρόεδρο, τον πρωθυπουργό, άλλα μέλη της κυβέρνησης και πολλούς πολίτες. Παραδόξως, τα δύο τρίτα των βουλευτών της Μαυριτανίας υπέγραψαν δήλωση ότι υποστηρίζουν την ηγεσία των πραξικοπηματιών.

Παρά την πιθανή συμβολή του φόβου δίωξης, αποτελεί προσβολή για τη δημοκρατία και θλιβερή κατάσταση όταν εκλεγμένοι κοινοβουλευτικοί αντιπρόσωποι καταλήγουν να παραδέχονται την αποτυχία της δημοκρατικής διαδικασίας και δηλώνουν ότι εγκρίνουν μια στρατιωτική δικτατορία. Καλούμε όλες τις πολιτικές δυνάμεις στη Μαυριτανία να προτάξουν τα συμφέροντα των πολιτών τους και με ωριμότητα κοινής λογικής να εργαστούν από κοινού για την αποκατάσταση της συνταγματικής τάξης στη χώρα τους. Για τον σκοπό αυτόν, παρακινούμε και προσμένουμε από την ΕΕ, τον ΟΗΕ και την Αφρικανική Ένωση να παράσχουν όλη την αναγκαία στήριξη.

  Esko Seppänen, συντάκτης. − (FI) Κύριε Πρόεδρε, το πραξικόπημα της στρατιωτικής χούντας στη Μαυριτανία καταδικάστηκε ευρέως και δικαιολογημένα. Σύμφωνα με τους διεθνείς παρατηρητές στη χώρα, οι εκλογές το 2006 και το 2007 διεξήχθησαν σύμφωνα με τους κανόνες και δεν υπάρχει αμφιβολία σε ό,τι αφορά τη νομιμοποίηση της εκδιωχθείσας κυβέρνησης της Μαυριτανίας.

Η Μαυριτανία γνώρισε περισσότερα από 10 πραξικοπήματα ή απόπειρες πραξικοπήματος αφότου κέρδισε την ανεξαρτησία της από τη γαλλική αποικιοκρατία. Το προηγούμενο πραξικόπημα σημειώθηκε μόλις πριν από τρία χρόνια. Εκείνη την εποχή, η ανώτερη ιεραρχία του στρατού προδήλως συμμετείχε, όπως συμμετείχε και τώρα. Η εξέλιξη δύσκολα θα μπορούσε να περιγραφεί ως σταθερή ή δημοκρατική.

Οι διαμάχες μεταξύ του δημοκρατικά εκλεγμένου προέδρου και των στρατηγών στη Μαυριτανία σε ό,τι αφορά τη στάση τους έναντι του ακραίου ισλαμισμού συνέβαλε στο πραξικόπημα. Αυτό αποτελεί τεράστια πρόκληση για άλλους όσοι επιχειρούν να φέρουν ειρήνη και σταθερότητα στην περιοχή.

Το σχέδιο ψηφίσματος ορθότατα παρατηρεί ότι η αποκατάσταση της νόμιμης και δημοκρατικά εκλεγμένης κυβέρνησης είναι προϋπόθεση για τη σταθερή, δημοκρατική ανάπτυξη της Μαυριτανίας. Επομένως, δεν αποτελεί αποδεκτή λύση η διεξαγωγή νέων εκλογών, καθώς αυτό θα έδινε στη στρατιωτική χούντα το δικαίωμα χρήσης βίας. Εκείνο που καθιστά επισφαλή την κατάσταση είναι ότι, αν η χώρα παραμείνει απομονωμένη, αυτό θα θρέψει εξτρεμιστικές απόψεις και ενέργειες που θα εκτροχιάσουν τη δημοκρατική εξέλιξη. Για τον λόγο αυτόν, πρέπει να υποστηρίξουμε μια λύση υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, η οποία θα είναι όσο το δυνατόν πιο άμεση και ειρηνική. Η Ομάδα μας υποστηρίζει το σχέδιο ψηφίσματος σχετικά με την κατάσταση στη Μαυριτανία.

  Marie Anne Isler Béguin, συντάκτρια. − (FR) Κύριε Πρόεδρε, κύριε Επίτροπε, χάρη σε εσάς μπόρεσα να ηγηθώ της αποστολής εκλογικών παρατηρητών στη Μαυριτανία.

Ήμασταν πολύ περήφανοι για τα αποτελέσματα, διότι η μεγάλη επιτυχία ήταν ότι 24 χρόνια μετά, οι στρατιωτικοί παρέδιδαν την εξουσία στον λαό.

Ήμουν στη Μαυριτανία για οκτώ ημέρες την περασμένη εβδομάδα και τι άκουσα εκεί; Άκουσα πολίτες οι οποίοι, ενώ πριν ήταν πολύ χαρούμενοι που είχαν μια πολιτική κυβέρνηση, εξέφρασαν και πάλι τη χαρά τους που οι στρατιωτικοί επανήλθαν για να «αναπροσαρμόσουν τη δημοκρατία», όπως το έθεσαν.

Αυτό, βέβαια, το αποκαλούμε πραξικόπημα. Είναι πραξικόπημα. Το καταγγέλλουμε και το καταγγείλαμε. Ωστόσο, νομίζω ότι πραγματικά πρέπει να πάμε και να δούμε τι συμβαίνει και θα σας συμβούλευα, αξιότιμοι συνάδελφοι, να αποστείλουμε μια αντιπροσωπεία για να το διαπιστώσει. Ο εκπρόσωπος της Αφρικανικής Ένωσης, ο κ. Ping, την αποκαλεί «άτυπη κατάσταση». Ο κ. Djinnit από τα Ηνωμένα Έθνη την αποκαλεί «κατάσταση ανατροπής» και αμφότεροι λένε ότι σήμερα πρέπει να είμαστε δημιουργικοί. Πράγματι, όταν λένε ότι υπάρχει αδιέξοδο, είναι απολύτως αληθές ότι υπάρχει θεσμικό αδιέξοδο, αυτό όμως το θεσμικό αδιέξοδο δεν προέρχεται από το πραξικόπημα· είναι το αποτέλεσμα μιας διαδικασίας επιδείνωσης, που χρονολογείται από τον Απρίλιο και κορυφώθηκε τον Ιούνιο και τον Ιούλιο με μια πρόταση μομφής, επί της οποίας δεν μπορούσε να διεξαχθεί ψηφοφορία, με έκτακτες συνεδριάσεις του κοινοβουλίου που δεν εγκρίνονταν, για τις οποίες δεν δινόταν εξουσιοδότηση και, μάλιστα, με ισχυρή πλειοψηφία δύο τρίτων, αν όχι τριών τετάρτων υπέρ του προέδρου, που βρέθηκε να ανατρέπεται, με την έκκληση για παραίτηση του προέδρου. Αυτό πραγματικά αποτέλεσε μια ανατροπή και είναι δύσκολο να το κατανοήσουν εκείνοι που δεν παρακολουθούν τα πράγματα.

Θα σας ζητούσα, κύριοι συνάδελφοι, να πάτε και να δείτε την κατάσταση όπως πραγματικά είναι, και θα σας ζητούσα να υποστηρίξετε τη δημοκρατική κληρονομιά που κατάφερε να αποκτήσει η χώρα στις τελευταίες εκλογές.

Πρέπει, επίσης, να υπενθυμίσουμε ότι εξακολουθούν να λειτουργούν θεσμικά όργανα όπως η Γερουσία, το κοινοβούλιο και τα δημοτικά συμβούλια, και πιστεύω πραγματικά ότι αυτά τα όργανα ενεργούν ως θεματοφύλακες της λαϊκής εξουσίας. Επομένως, νομίζω ότι εναπόκειται σε αυτά να βρουν μια λύση. Πιστεύω ότι πρέπει να βασιστούμε στους μαυριτανούς ομολόγους μας να προτείνουν έναν χάρτη πορείας σε αυτήν τη στρατιωτική χούντα, που την απορρίψαμε, και ότι εναπόκειται πραγματικά στους εκπροσώπους του λαού, όπως ακριβώς εμείς εκπροσωπούμε τους πολίτες μας, να αποφασίσουν τι θα πράξουν τώρα.

Νομίζω ότι μπορούμε να τους προσδώσουμε αυτήν την αξιοπιστία και να τους δείξουμε κάποια εμπιστοσύνη: αν αποτύχουν να προσέλθουν με λύσεις που θα είναι σύννομες και θεσμικά νομιμοποιημένες, τότε μπορούμε να παρέμβουμε δυναμικά, πιστεύω όμως ότι σήμερα οι εκπρόσωποι του λαού, που είναι φορείς νομιμοποίησης, πρέπει να παρουσιάσουν προτάσεις και εμείς πρέπει να τους παράσχουμε τη στήριξή μας ως συνάδελφοι.

  Ryszard Czarnecki, συντάκτης. – (PL) Κύριε Πρόεδρε, οποιοσδήποτε επιδεικνύει ενδιαφέρον για τη Μαυριτανία γνωρίζει την τρέχουσα κατάσταση σε αυτήν τη χώρα. Το ίδιο και οι βουλευτές του ΕΚ, που είχαν την τιμή να εκπροσωπήσουν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε αυτήν τη χώρα. Ήμουν μέλος αυτής της ομάδας.

Η κ. Isler Béguin έχει πολύ μεγάλη σχετική εμπειρία. Πιστεύω ότι έχει δίκιο που υποστηρίζει ότι πρέπει από την πλευρά μας να αυξήσουμε τους πόρους, ούτως ώστε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να μπορέσει να συμβάλει αποτελεσματικά στην κατάσταση, όπως έπραξε ήδη στην περίπτωση άλλων χωρών. Αυτό δεν θα πρέπει να περιλαμβάνει το να δηλώνουμε τι είναι σωστό, τι πρέπει να γίνει, ή να αναφερθούμε σε ορισμένες προδιαγραφές. Αντιθέτως, πρέπει να περιλαμβάνει την παροχή πραγματικής αρωγής σε ανθρώπους που αγωνίζονται για τα δικαιώματα των πολιτών και τις δημοκρατικές αξίες σε τομείς όπου αυτά είναι πολύ πιο δύσκολο να επιτευχθούν από ό,τι στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτός είναι ο λόγος που προτείνεται να διανεμηθούν οι πόροι κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να μπορεί να γίνει πραγματικά αποτελεσματική χρήση τους.

  Colm Burke, συντάκτης. − (EN) Προτίθεμαι να προτείνω μια προφορική τροπολογία πριν από την ψηφοφορία. Το πρόσφατο πραξικόπημα στη Μαυριτανία είναι απογοητευτικό. Για μια χώρα που σημείωσε σημαντική πρόοδο στην κατεύθυνση της δημοκρατίας τα τελευταία χρόνια, αυτό το πραξικόπημα αποτελεί πισωγύρισμα έναντι αυτής της προόδου.

Θα ήταν περιττό να υπογραμμιστεί η σημασία μιας δημοκρατικής Μαυριτανίας σε αυτήν την εύθραυστη υποπεριφέρεια της Αφρικής, επομένως είναι πρωταρχικής σημασίας η επιστροφή στη δημοκρατία και σε μια διακυβέρνηση από πολιτικούς. Είναι εντελώς απαράδεκτη η ανατροπή μιας εκλεγμένης κυβέρνησης, όπως και η συνεχιζόμενη κατ’ οίκον κράτηση του προέδρου και του πρωθυπουργού αυτής της χώρας. Ωστόσο, πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι τα δύο τρίτα των μελών του μαυριτανικού κοινοβουλίου υπέγραψαν μια δήλωση ότι υποστηρίζουν τον ηγέτη του πραξικοπήματος και τους λοιπούς πραξικοπηματίες στρατηγούς. Την περασμένη Κυριακή, οι στρατηγοί συγκρότησαν τη δική τους κυβέρνηση που, κατά την άποψή μου, πρέπει να θεωρηθεί παράνομη.

Μολονότι δεν αναγνωρίζω αυτήν την αυτοδιορισμένη ενδιάμεση κυβέρνηση, παρά ταύτα θα ενθάρρυνα τη στρατιωτική χούντα να καθορίσει χρονοδιάγραμμα με ημερομηνίες για τις νέες προεδρικές εκλογές το συντομότερο δυνατόν, ούτως ώστε να μπορέσουν και πάλι να οριστούν μη στρατιωτικοί υπουργοί, αντί στρατιωτικών προσωπικοτήτων. Η χούντα πρέπει να δεσμευτεί ότι θα τηρήσει εκλογική ουδετερότητα, όπως έπραξε μετά το τελευταίο πραξικόπημα το 2005. Αν δεν καταστεί δυνατό να επιτευχθούν αυτές οι κινήσεις στο αμέσως προσεχές μέλλον, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να εξετάσει αυστηρότερα μέτρα, όπως είναι η αναστολή της βοήθειας μη ανθρωπιστικής φύσης. Η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει σοβαρά την επανενεργοποίηση του άρθρου 96 της Συμφωνίας του Κοτονού, που θα μπορούσε να οδηγήσει στο πάγωμα των κεφαλαίων μελών της χούντας, καθώς και στην αναστολή της βοήθειας. Τέλος, παρακινώ την Ευρωπαϊκή Ένωση να συνεργαστεί στενά με την Αφρικανική Ένωση για την επίλυση αυτής της πολιτικής κρίσης.

  Laima Liucija Andrikienė, εξ ονόματος της Ομάδας PPE-DE. – (LT) Είναι θλιβερό, αλλά οι στρατηγοί της Μαυριτανίας διενήργησαν ένα ακόμη πραξικόπημα που, δυστυχώς, θα πλήξει πολύ άσχημα τον λαό αυτής της χώρας. Το γεγονός ότι, ως επακόλουθο ενός στρατιωτικού πραξικοπήματος, σε μια επιδεινούμενη οικονομική και κοινωνική κατάσταση, η Παγκόσμια Τράπεζα έλαβε την απόφαση να αναστείλει τις πληρωμές σε αυτήν τη χώρα, επιδείνωσε ακόμη περισσότερο την κατάσταση και σύντομα οι άνθρωποι θα νιώσουν τις συνέπειες αυτού του πράγματος. Η μόνη σωστή άποψη για την κατάσταση αυτή είναι να καταδικάσουμε τους πραξικοπηματίες και να ζητήσουμε την αποκατάσταση της συνταγματικής και δημοκρατικής τάξης σε αυτήν τη χώρα το συντομότερο δυνατόν. Ζητούμε την άμεση αποφυλάκιση του προέδρου Σίντι Μοχάμεντ Σιχ Αμπνταλαχί και την κατοχύρωση ομαλών συνθηκών εργασίας για τους κυβερνητικούς αξιωματούχους.

Τα στρατιωτικά πραξικοπήματα δεν αποτελούν διέξοδο σε μια κρίση. Μόνο οι πολιτικές συζητήσεις και οι ελεύθερες και δημοκρατικές εκλογές μπορούν να οδηγήσουν μια χώρα έξω από μια συνταγματική κρίση. Καθήκον της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι να συμβάλει στην υπέρβαση της κρίσης κατά τον πλέον αποτελεσματικό τρόπο, παρέχοντας βοήθεια στους ανθρώπους που περιήλθαν σε ευάλωτη κατάσταση, εγκλωβισμένοι στη δίνη μιας οικονομικής και επισιτιστικής κρίσης.

  Leopold Józef Rutowicz, εξ ονόματος της Ομάδας UEN. – (PL) Κύριε Πρόεδρε, η Μαυριτανία είναι μια φτωχή χώρα. Είναι επίσης μια μη τυπική ισλαμική χώρα και το θύμα πολλών αναίμακτων πραξικοπημάτων. Είναι μια χώρα που αναγνωρίζει το Ισραήλ και που υποστηρίζει τις Ηνωμένες Πολιτείες στον πόλεμό τους κατά της Αλ Κάιντα. Η Μαυριτανία έχει δημοκρατικό σύνταγμα. Πλήττεται από πολλές φυσικές καταστροφές. Η σκλαβιά αποτελεί ακόμα έθιμο εκεί, γεγονός που σημαίνει ότι άνθρωποι στερούνται την πολιτισμική και θρησκευτική τους ταυτότητα και την προσωπικότητά τους. Ωστόσο, αυτό είναι ένα βαθιά ριζωμένο έθιμο στη χώρα. Θεωρείται ότι η Μαυριτανία προβαίνει σε σχετικά καλή χρήση της βοήθειας που της παρέχεται για την ανάπτυξη της υποδομής και της εκπαίδευσης.

Το τελευταίο πραξικόπημα συνοδεύτηκε από μια δήλωση ιερού πολέμου από πλευράς Αλ Κάιντα. Αυτό ενδέχεται κάλλιστα να αποσταθεροποιήσει τη χώρα, να αυξήσει τη λιμοκτονία και να ακυρώσει την πρόοδο που έχει σημειωθεί. Μπορεί, επίσης, να οδηγήσει στον θάνατο πολλών ανθρώπων και στην εισαγωγή των απάνθρωπων μεθόδων του ριζοσπαστικού Ισλάμ σε αυτήν τη χώρα. Ενόψει αυτών των κινδύνων, είναι βασικό η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι οργανώσεις των αφρικανικών χωρών να ενεργήσουν άμεσα, προκειμένου αποτρέψουν ανάλογη τραγωδία.

  Raül Romeva i Rueda, εξ ονόματος της Ομάδας Verts/ALE. – (ES) Κύριε Πρόεδρε, μόλις χθες μιλούσαμε για την ασυνέπεια και την αναποτελεσματικότητα που ενίοτε χαρακτηρίζουν την πολιτική κυρώσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι σαφές ότι η Μαυριτανία είναι προφανές παράδειγμα αυτού του πράγματος. Το πραξικόπημα που σημειώθηκε σε αυτήν τη χώρα φέτος το καλοκαίρι πρέπει να καταδικαστεί, και αυτό ακριβώς πράττουμε σε αυτό το ψήφισμα.

Ωστόσο, ζητούμε επίσης να χαλαρώσουν οι εντάσεις στους κόλπους των αντίστοιχων θεσμών, που είναι εκείνοι που εξακολουθούν να έχουν την ικανότητα να ενεργήσουν έτσι σε αυτήν τη φάση.

Πέραν αυτού, η διεθνής απάντηση δεν πρέπει να τιμωρήσει εκείνους που δεν το αξίζουν, ιδίως τους πολίτες της Μαυριτανίας, που ήδη υποφέρουν αρκετά από την οικονομική και την επισιτιστική κρίση.

Επομένως, καλούμε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να μην ακυρώσει τη χρηματοδότηση των έργων στήριξης της κοινωνίας των πολιτών στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Μέσου για τη Δημοκρατία και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (EIDHR), καθώς επίσης να αναθεωρήσει το πάγωμα της αλιευτικής συμφωνίας.

Καλούμε, επίσης, την Επιτροπή να εμπλακεί σε έναν πολιτικό διάλογο, βάσει του άρθρου 8 της Συμφωνίας του Κοτονού, με στόχο την αποκατάσταση της συνταγματικής νομιμότητας. Αν δεν επιτύχει αυτός ο διάλογος, τότε πρέπει να ενεργοποιήσει εκ νέου το άρθρο 96 της Συμφωνίας του Κοτονού, πράγμα που μπορεί να οδηγήσει στο πάγωμα της βοήθειας, εξαιρουμένης της επισιτιστικής και ανθρωπιστικής βοήθειας.

  Koenraad Dillen (NI). – (NL) Κύριε Πρόεδρε, τα εύθραυστα δημοκρατικά καθεστώτα στην Αφρική που ανατρέπονται από στρατιωτικό πραξικόπημα είναι μια ατέλειωτη ιστορία, ένα αέναο έπος. Δεν υπερβάλλω όταν λέω ότι αυτό το Σώμα εξέφρασε πιθανόν την καταδίκη του για τα κάθε είδους πραξικοπήματα στην Αφρική δεκάδες φορές στο παρελθόν. Στην πλειονότητα των αφρικανικών χωρών παραμένει η άδικη διακυβέρνηση και οι ίδιοι κυβερνώντες παραμένουν συχνά στην εξουσία επί δεκαετίες. Αυτό δεν το άλλαξαν δισεκατομμύρια αναπτυξιακής βοήθειας. Οι τύραννοι παραμένουν συχνά στην εξουσία και εμείς ξετυλίγουμε το κόκκινο χαλί για χάρη τους με υπερβολική συχνότητα. Αυτό είναι αιτία για απαισιοδοξία.

Οι εκλογές στην παρακολούθηση των οποίων συνέβαλε τούτο το Κοινοβούλιο διεξήχθησαν δίκαια: αυτό αποσαφηνίστηκε ήδη εδώ. Ωστόσο, τα γεγονότα φέτος το καλοκαίρι στη Μαυριτανία παρέχουν επιπλέον αποδείξεις ότι οι εκλογές από μόνες τους δεν θα είναι αρκετές για να γίνουν αποδεκτές οι δημοκρατικές αξίες σε σταθερή βάση στην Αφρική.

Το δίδαγμα που πρέπει να αντλήσουμε σήμερα είναι ότι η Ευρώπη πρέπει να έχει το σθένος να εξαρτήσει την οικονομική στήριξη και την αναπτυξιακή βοήθεια από την καλή διακυβέρνηση και τη δημοκρατία, αφού σε τελική ανάλυση οι ίδιοι οι Αφρικανοί θα είναι αυτοί που θα επωφεληθούν από αυτό. Ωστόσο, η ΕΕ δεν είχε το σθένος να εγκρίνει μια θέση μέχρι τώρα. Δεν αρκεί μια φραστική καταδίκη του πραξικοπήματος στη Μαυριτανία, αν η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν επιβάλει ταυτόχρονα συγκεκριμένες κυρώσεις για την απομόνωση της χούντας.

  Filip Kaczmarek (PPE-DE). - (PL) Κύριε Πρόεδρε, είναι εξαιρετικά λυπηρό που είμαστε υποχρεωμένοι να συζητήσουμε για τη Μαυριτανία σήμερα. Πέρυσι, διεξήχθησαν στη Μαυριτανία οι πρώτες ελεύθερες εκλογές. Αναγνωρίστηκαν ως έντιμες και διαφανείς από τη διεθνή κοινότητα, μεταξύ δε άλλων από την αποστολή παρατηρητών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η Μαυριτανία σημείωσε σημαντική πρόοδο σε σχέση με ζητήματα ζωτικής σημασίας για τον εκδημοκρατισμό, τη σταθερότητα και τη μελλοντική ανάπτυξή της. Έχω κατά νου την τιμωρία της δουλείας, την απελευθέρωση των ΜΜΕ και την επιστροφή των προσφύγων.

Η Μαυριτανία έκανε τώρα ένα βήμα πίσω, ακυρώνοντας τα αποτελέσματα των δημοκρατικών εκλογών και επιδεικνύοντας έλλειψη σεβασμού προς το κράτος δικαίου. Ενδεχομένως να υπάρχουν διάφορες ερμηνείες και εκτιμήσεις για τη συμπεριφορά του προέδρου Αμπντάλα, ένα όμως είναι βέβαιο. Ένας πρόεδρος που εκλέγεται με καθολική ψηφοφορία, με δημοκρατικές και ελεύθερες εκλογές ουδέποτε μπορεί να αντικατασταθεί μέσω ενός πραξικοπήματος. Μια τέτοια κίνηση είναι απαράδεκτη σε μια χώρα που αναπτύσσει τη δημοκρατία της, πράγμα το οποίο έκανε μέχρι πρόσφατα η Μαυριτανία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να συνεργαστεί με την κυβέρνηση της Μαυριτανίας και με την Αφρικανική Ένωση, προκειμένου να εξομαλύνει την κατάσταση.

  Eija-Riitta Korhola (PPE-DE). - (FI) Κύριε Πρόεδρε, όπως ακούσαμε στις αρχές Αυγούστου, ο πρώτος δημοκρατικά εκλεγμένος πρόεδρος της Μαυριτανίας καθαιρέθηκε και φυλακίστηκε μαζί με τον πρωθυπουργό και υπουργό Εσωτερικών της χώρας συνεπεία στρατιωτικού πραξικοπήματος.

Η Μαυριτανία είναι μία από τις πλέον φτωχές χώρες του κόσμου και μία από τις νεότερες πετρελαιοπαραγωγές χώρες. Αν τίθεται υπό απειλή η δημοκρατική της ανάπτυξη, πρέπει να τεθεί υπό αμφισβήτηση η ευρείας κλίμακας συνεργασία με τη χώρα. Καθώς η Παγκόσμια Τράπεζα πάγωσε 175 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ χρηματοδοτικής βοήθειας και η ΕΕ εξετάζει το ενδεχόμενο να παγώσει 156 εκατομμύρια ευρώ, αρκετά αναπτυξιακά έργα κινδυνεύουν να εξοκείλουν. Μια εξαιρετικά ήπια προσέγγιση δεν μπορεί, όμως, να αποδώσει μακροπρόθεσμα σε μια κατάσταση όπως αυτή.

Η υιοθέτηση σκληρής γραμμής προφανώς δεν σημαίνει ότι αποστερούμε στους Μαυριτανούς την τροφή και την ανθρωπιστική βοήθεια. Πρέπει, όμως, να υπενθυμίσουμε στην κυβερνώσα στρατιωτική δικτατορία τη Συμφωνία του Κοτονού και ότι, αν δεν επιτευχθεί κανένας διάλογος για την αποκατάσταση της δημοκρατικής τάξης, θα κοπεί εκ νέου η χορήγηση σε ρευστό εκ μέρους της ΕΕ.

  Glyn Ford (PSE). - (EN) Κύριε Πρόεδρε, επαναλαμβάνω ό,τι είπε μεγάλος αριθμός συναδέλφων εδώ σήμερα το απόγευμα: μια δημοκρατική Μαυριτανία αποτελεί πόλο σταθερότητας στην υποπεριφέρεια. Δώδεκα μόλις μήνες αφότου η αποστολή εκλογικών παρατηρητών της Ευρωπαϊκής Ένωσης δήλωσε ότι οι εκλογές ήταν αδιάβλητες, σημειώθηκε το δεύτερο μέσα σε δύο χρόνια πραξικόπημα από τους στρατηγούς στη Μαυριτανία.

Ζητούμε την άμεση απελευθέρωση του προέδρου και του πρωθυπουργού και πιστεύουμε ότι η λύση σε αυτό είναι μέσω του διαλόγου. Επικροτούμε την εμπλοκή της Αφρικανικής Ένωσης στη διαδικασία, παρακινούμε όμως την Επιτροπή να εμπλακεί σε αυτόν τον διάλογο για να προσπαθήσει να βρει μια ειρηνική και δημοκρατική λύση στην τρέχουσα κρίση και να χρησιμοποιήσει, αν παραστεί ανάγκη, την απειλή ότι θα αποκόψουμε όλη τη βοήθεια –πλην της επισιτιστικής και ανθρωπιστικής– προς τη Μαυριτανία, αν δεν βρούμε μια ικανοποιητική λύση μέσα στους προσεχείς μήνες.

  Zbigniew Zaleski (PPE-DE). - (PL) Κύριε Πρόεδρε, κύριε Επίτροπε, θέλω να προσυπογράψω τα σχόλια που έκανε ο κ. Kaczmarek. Ένα πραξικόπημα στην Αφρική, και πιο συγκεκριμένα στη Μαυριτανία, δεν μπορεί να αποτελεί έκπληξη. Αν εξετάσουμε την κατάσταση σε αυτήν την ήπειρο, οδηγούμαστε στο συμπέρασμα ότι παρόλο που ευτυχώς ξεκίνησε και συνεχίζεται ακόμα η διαδικασία εκδημοκρατισμού σε πολλούς τομείς, παραμένει πολύ ασθενής. Αυτό είναι γεγονός.

Ο ρόλος μας είναι να πράξουμε ό,τι είναι δυνατόν, προκειμένου να βοηθήσουμε στον εκδημοκρατισμό. Αυτό περιλαμβάνει τις δραστηριότητές μας στο πλαίσιο των αποστολών μας για την παρακολούθηση κοινοβουλευτικών ή προεδρικών εκλογών. Περιλαμβάνει επίσης χρηματοδοτική βοήθεια. Η επιτόπια παρουσία μας, μέσω της οποίας ενισχύουμε την ευαισθητοποίηση των ανθρώπων ως προς το τι σημαίνει δημοκρατία και εξηγούμε με ποιον τρόπο μπορούν να διαδραματίσουν τον ρόλο που τους αναλογεί σε αυτό μετά από μια δύσκολη περίοδο προπαρασκευής αποτελεί αναμφίβολα ένα εγχείρημα στο οποίο αξίζει να επενδύσουμε, όπως και όντως κάνουμε. Δεν νομίζω ότι θα πρέπει να είμαστε φειδωλοί σε αυτό. Τουναντίον, πρέπει να είμαστε γενναιόδωροι. Διακυβεύεται το μέλλον της Αφρικής.

  Benita Ferrero-Waldner, Μέλος της Επιτροπής. − (EN) Κύριε Πρόεδρε, για πολλούς μήνες η Μαυριτανία βιώνει μια τεταμένη πολιτική κατάσταση, καθώς μεγάλο μέρος του Κοινοβουλίου αντιτίθεται στον πρόεδρο της Μαυριτανίας. Στις 6 Αυγούστου 2008, μετά την αποπομπή από τον πρόεδρο Αμπνταλαχί αρκετών αρχηγών του στρατού, οι στρατιωτικοί αντέδρασαν διενεργώντας ένα άμεσο και αναίμακτο πραξικόπημα. Επί του παρόντος, ο εκλεγμένος πρόεδρος παραμένει κρατούμενος σε μια βίλα που του έχει διατεθεί. Πρέπει να σημειωθεί ότι συνελήφθη και ο πρωθυπουργός, ενώ άλλοι θεσμοί, όπως το εκλεγμένο κοινοβούλιο, δεν επηρεάστηκαν.

Πριν από τρία χρόνια, στις 3 Αυγούστου 2005, αυτοί οι ίδιοι στρατηγοί –τότε ήταν συνταγματάρχες– είχαν διενεργήσει παρόμοιο πραξικόπημα για την ανατροπή του εικοσαετούς καθεστώτος του συνταγματάρχη Ουλντ Τάγια, που και αυτός είχε ανέλθει στην εξουσία μετά από πραξικόπημα.

Το πρόσφατο πραξικόπημα, όμως, είναι ριζικά διαφορετικό από εκείνο του 2005, που τερμάτισε ένα δικτατορικό καθεστώς και οδήγησε σε μια παραδειγματική μετάβαση στη δημοκρατία, την οποία υποστήριξε σθεναρά, τόσο από πολιτική όσο και από χρηματοδοτική άποψη, η Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτή η μετάβαση, μέσω σειράς ελεύθερων και δίκαιων εκλογών, έφερε στην εξουσία τους πρώτους δημοκρατικά εκλεγμένους θεσμούς στη Μαυριτανία, η λειτουργία των οποίων πρέπει να βελτιωθεί περαιτέρω.

Από την πρώτη ημέρα του πραξικοπήματος, η θέση μας ήταν σαφής. Ο Επίτροπος Michel καταδίκασε σθεναρά το πραξικόπημα και ζήτησε την απελευθέρωση και αποκατάσταση στο αξίωμά του του προέδρου Αμπνταλαχί, καθώς και την ταχεία επιστροφή στη συνταγματική τάξη. Ολόκληρη η διεθνής κοινότητα ακολούθησε κρατώντας πολύ παρόμοια στάση.

Οι τελευταίες αποφάσεις που έλαβε η στρατιωτική χούντα –το αυτοανακηρυσσόμενο «Υψηλό Συμβούλιο του Κράτους»– για την επισημοποίηση του πραξικοπήματος και τον ορισμό νέου πρωθυπουργού και κυβέρνησης είναι τώρα μια σειρά ενεργειών προς τη λάθος κατεύθυνση, που αντιβαίνουν στα αιτήματα της διεθνούς κοινότητας.

Νομίζω ότι αυτό το πραξικόπημα αποτελεί σοβαρή και προφανή παραβίαση των βασικών στοιχείων της Συμφωνίας του Κοτονού όσον αφορά τις δημοκρατικές αρχές και το κράτος δικαίου. Κατά συνέπεια, στις 2 Σεπτεμβρίου 2008, η Επιτροπή ενέκρινε μια ανακοίνωση προς το Συμβούλιο σχετικά με την έναρξη διαβουλεύσεων με τη Μαυριτανία δυνάμει του άρθρου 96 της Συμφωνίας του Κοτονού.

Με βάση τα αποτελέσματα των διαβουλεύσεων, θα προταθούν κατάλληλα μέτρα. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη τις δυνητικά αρνητικές επιπτώσεις των μέτρων στον πληθυσμό, εξακολουθούμε να ευελπιστούμε ότι θα βρεθεί μια αποδεκτή λύση, χωρίς την ανάγκη απομόνωσης μιας λίαν στρατηγικά σημαντικής χώρας, όπως είπατε πολλοί από εσάς.

Στο μεταξύ, θα συνεχίσουμε να παρακολουθούμε τις εξελίξεις στη Μαυριτανία, υποστηρίζοντας παράλληλα πλήρως τις προσπάθειες της Αφρικανικής Ένωσης για την αποκατάσταση της συνταγματικής τάξης στη χώρα.

Τώρα, επιτρέψτε μου να σχολιάσω εν συντομία δύο ζητήματα. Είναι πάρα πολύ νωρίς σε αυτό το στάδιο να υπεισέλθουμε σε οποιεσδήποτε λεπτομέρειες για ενδεδειγμένες δράσεις που θα πρέπει να αναληφθούν για συγκεκριμένα έργα ή τομείς συνεργασίας. Νομίζω ότι θα πρέπει να περιμένουμε τα αποτελέσματα των διαβουλεύσεων στο πλαίσιο του άρθρου 96 της Συμφωνίας του Κοτονού, και καλό θα ήταν, κυρία Isler Béguin, να αναμένουμε να μεταβεί εκεί αντιπροσωπεία. Πρέπει να αρχίσουν πρώτα οι διαβουλεύσεις του άρθρου 96 της Συμφωνίας του Κοτονού.

Τέλος, υπάρχουν δύο σημαντικά έργα: το ένα είναι ένα έργο του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης (αξίας 4,5 εκατομμυρίων ευρώ) που βρίσκεται σε εξέλιξη και έχει ως στόχο την υποστήριξη της κοινωνίας των πολιτών, το δε άλλο αφορά τη σχεδιαζόμενη υποστήριξη για τις επενδύσεις στον τομέα της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (αξίας 300 000 ευρώ). Αυτά πιθανόν να συνεχιστούν σε περίπτωση μερικού παγώματος της συνεργασίας. Επομένως, επί του παρόντος, βρισκόμαστε στο στάδιο όπου πιστεύουμε ότι πρέπει να γίνει επίκληση της Συμφωνίας του Κοτονού και να πραγματοποιηθούν οι διαβουλεύσεις του άρθρου 96, και μετά βλέπουμε τι θα ακολουθήσει.

  Πρόεδρος. − Η συζήτηση έληξε.

Η ψηφοφορία θα διεξαχθεί μετά το πέρας της συζήτησης.

Γραπτές Δηλώσεις (άρθρο 142 του Κανονισμού)

  Sebastian Valentin Bodu (PPE-DE), γραπτώς. – (RO) Δυστυχώς, το θέμα του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις αφρικανικές χώρες ήταν ανέκαθεν επίκαιρο. Για πολλούς Ευρωπαίους, ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αποτελεί δώρο που τους συνοδεύει από γεννησιμιού τους. Προέρχομαι από μια χώρα που βίωσε το σκληρότερο κομμουνιστικό καθεστώς στην Ευρώπη, όπου τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν ήταν πολύ ψηλά στην ατζέντα των ηγετών. Δεν θα μπορούσα να πω ότι τα 18 χρόνια δημοκρατίας οδήγησαν στην πλήρη εξαφάνιση των περιπτώσεων παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η κατάσταση όμως είναι πολύ καλύτερη σε σύγκριση με τα χρόνια του κομμουνισμού.

Η εύθραυστη αφρικανική ήπειρος, η μακραίωνη ιστορία της οποίας σημάδεψε βαθιά τη νοοτροπία των κατοίκων της, αντιμετωπίζει τώρα επίσης την απειλή αποσταθεροποίησης μιας ολόκληρης περιοχής μετά το πραξικόπημα των στρατιωτικών ηγετών της Μαυριτανίας. Στην πραγματικότητα, ακύρωσαν τη δημοκρατική απόφαση του 2007 που έλαβε ο λαός της Μαυριτανίας, ο οποίος εξέλεξε τον πρώτο του πρόεδρο με δημοκρατικό τρόπο. Η συμμόρφωση προς το κράτος δικαίου είναι η πρώτη, θεμελιώδης απαίτηση για δημοκρατία.

Το νέο καθεστώς στη Μαυριτανία δεν χαίρει της υποστήριξης των πολιτών και αντιπροσωπεύει την αποκλειστική επιθυμία μιας περιορισμένης ομάδας ανθρώπων. Η διεθνής κοινότητα έχει καθήκον να διασφαλίσει ότι η κατάσταση δεν θα εκφυλιστεί σε αυτήν τη χώρα, τόσο για την ασφάλεια των κατοίκων όσο και για τη σταθερότητα ολόκληρης της περιοχής, όπου η τρομοκρατία αποτελεί πραγματική απειλή.

(1) Βλ. συνοπτικά πρακτικά.