Pełne sprawozdanie z obrad

Czwartek, 20 listopada 2008 r. - Strasburg

12.2. Kara śmierci w Nigerii

  Przewodniczący. - Następnym punktem posiedzenia jest debata nad sześcioma wnioskami o rezolucję dotyczącą kary śmierci w Nigerii⁽¹⁾.

  Marios Matsakis, autor. − Panie przewodniczący! System sądowy w Nigerii pełen jest niedoskonałości, zaniedbań i korupcji. Na domiar złego, anachroniczne islamskie sądy szariackie sprawują jurysdykcję nad sądami karnymi w jednej trzeciej stanów Nigerii. Takie sądy religijne, kierowane przez fanatyków o chorych umysłach, nadal, nawet w dzisiejszych czasach, terroryzują ludność, wydając wyroki śmierci, chłosty i amputacji.

My w Europie oczywiście potępiamy działanie tak anachronicznych sądów religijnych, ale co ze światem islamu? Dlaczego islamscy politycy i państwa islamskie, często potężne i wpływowe na skalę globalną i regionalną, często pozostające z nami w partnerstwie handlowym, dlaczego nie przyjmą odpowiedzialności i nie zaczną stanowczo zwalczać prawa szariatu, sądów islamskich i innych nikczemności tego pokroju? Dlaczego islamscy przywódcy religijni w niektórych z bardziej rozwiniętych państw islamskich nie potępiają takiego wykorzystania religii islamskiej? Moim zdaniem ich milczenie lub chłodne reakcje oznaczają ciche poparcie dla takich działań, a taka postawa jest dla mnie równie karygodna, jak postawa tych, którzy wymierzają prawo szariatu.

Niech nasze słowa oburzenia wobec tego aspektu islamskiego fundamentalizmu dotrą do tych w świecie islamskim, którzy powinni podejmować drastyczne działania, by zmienić sytuację na lepsze, ale niestety tego nie robią.

  Paulo Casaca, autor. – (PT) Panie przewodniczący! Uważam, że sytuacja w Nigerii, choć nieporównywalna z tym, co dzieje się w Somalii, niesie ze sobą ryzyko rozwoju w podobnym kierunku. Jak już powiedziano, prawo szariatu jest rzeczywiście stosowane w jednej trzeciej kraju i, jeżeli chodzi o prawa człowieka, doszło tam do wyraźnego pogorszenia sytuacji.

W tym miejscu muszę powiedzieć, że przed dyskusją na ten temat czy potępieniem jakichkolwiek przywódców religijnych, a szczególnie islamskich, musimy pamiętać, że naszą podstawową rolą jest utrzymanie dialogu i wspieranie tych przywódców muzułmańskich, którzy nie podzielają tych fanatycznych poglądów.

Mogę państwa zapewnić, że wielu jest takich przywódców, ja sam znam ich wielu. Problem polega na tym, że instytucje europejskie, zamiast komunikować się z krajem czy z islamem, który wyznaje takie same wartości i poglądy jak my, postępują na odwrót. Instytucje europejskie sprawiają wrażenie zajętych uspokajaniem najbardziej fanatycznych i najgorszych przestępców, tych, którzy depczą prawa człowieka należne wszystkim muzułmanom, gdyż to muzułmanie są – i musimy zdać sobie z tego sprawę – głównymi ofiarami tej sytuacji. To są nasi główni sprzymierzeńcy. To są ludzie, z którymi musimy pracować. To są ludzie, z którymi my, socjaliści, będziemy na pewno w stanie podołać tym wyzwaniom.

  Ryszard Czarnecki, autor. − Panie przewodniczący! Ta debata jest oczywiście w pewnym sensie debatą o karze śmierci jako takiej, ale ja bym nie chciał, żeby ona taka była, bo w gruncie rzeczy tak naprawdę należy mówić o konkretnej sytuacji.

Owszem, znamy sprawozdania, które mówią, że zmniejszenie częstotliwości zadawania kary śmierci w ostatnich latach nie zmniejszyło przestępczości w tym kraju. I to jest pokusa dla zwolenników kary śmierci, aby ją dalej stosować. Natomiast jest faktem, że w ostatnim roku tylko w 7 na 53 kraje Unii Afrykańskiej wykonywano wyroki kary śmierci, w 13 tę karę zawieszono, a w 22 kolejnych tej kary się po prostu nie wykonuje.

Myślę, że Nigeria powinna pójść tą drogą, także pod presją Unii Europejskiej. Możemy zwrócić uwagę na fakt wykonywania kary śmierci na ludziach bardzo młodych czy młodocianych. Takich osób jest bardzo dużo, w Nigerii co najmniej 40. To szczególnie drastyczna sytuacja, gdy tacy młodzi ludzie czekają na wykonanie kary śmierci.

Jest to oczywiście szersza sprawa. W tym kraju bardzo łatwo jest skazać człowieka na karę śmierci. Zwłaszcza, że jedna czwarta regionów Nigerii rządzi się prawem szariatu, prawem islamskim, prawem muzułmańskim, gdzie rzeczywiście amputuje się np. ręce czy nogi i wykonuje się karę chłosty. To jest sytuacja nie do przyjęcia. O tym trzeba głośno mówić.

  Michael Gahler, sprawozdawca. – (DE) Panie przewodniczący! Nigeria jest jednym z największych i najważniejszych z politycznego i ekonomicznego punktu widzenia krajów w Afryce. Z tego powodu jest również dla nas ważnym partnerem. Niestety, rządy prawa pozostawiają tam wiele do życzenia, szczególnie jeśli chodzi o wymiar sprawiedliwości. W trakcie tej debaty skupialiśmy się na karze śmierci. W Nigerii wiele osób czeka na wykonanie kary śmierci. Jedna czwarta z nich od pięciu lat czeka na rozstrzygnięcie apelacji, a 6% czeka od 20 lat. Ta sytuacja jest niedopuszczalna, dlatego też wzywamy Komisję Europejską, aby pomogła władzom nigeryjskim we wzmocnieniu rządów prawa i sporządzeniu zaleceń, które mogą być w tym pomocne. Pan przewodniczący powołał również komisje, które przygotowały zalecenia w kwestii Nigerii, wskazujące właściwy kierunek działań. Jednak uważam, że w tym obszarze trzeba wywierać większą presję polityczną.

  Ewa Tomaszewska, w imieniu grupy UEN. – Panie przewodniczący! Kara śmierci za ubóstwo to rzeczywistość Nigerii. Zwracam się do władz Nigerii o moratorium na wykonywanie kary śmierci i złagodzenie wyroków.

Setki osób skazanych tam na śmierć to ci, których nie było stać na uczciwy proces. Osądzeni na podstawie zeznań wymuszonych torturami, bez środków na wykwalifikowanych obrońców, bez szans na odnalezienie akt zagubionych przed 5 czy 15 laty, oczekują w nieludzkich warunkach na wykonanie kary śmierci. Okna cel często wychodzą na podwórka, na których dokonuje się egzekucji. Około 40 skazanych na śmierć to nieletni. Zarzucane im przestępstwa popełniono, gdy byli w wieku 13-17 lat. Apelacje są rozpatrywane przeciętnie przez okres 5 lat, ale czasem nawet przez 20 lat. 41% skazanych nie wypełniło wniosków o apelację. Zaginęły dokumenty ich spraw lub sami nie potrafią wypełnić wniosku, a nie stać ich na adwokata. Prawo nigeryjskie nie zezwala na stosowanie tortur. Nie uznaje tak wydobywanych zeznań za ważne. Jednak policja stosuje tortury. Procesy są przewlekłe. Zeznania torturowanych świadków są często jedynym dowodem w sprawie. Sprawiedliwy proces ubogiej osoby jest praktycznie niemożliwy.

  Erik Meijer, w imieniu grupy GUE/NGL Group. – (NL) Panie przewodniczący! Kara śmierci jest w swej istocie czymś strasznym. Zamiast starać się pomóc tym, którzy skrzywdzili bliźnich lub całe społeczeństwo, aby stali się w przyszłości lepszymi ludźmi, dokonuje się aktu zemsty, pozwalając skazanym na śmierć. Jest to nieodwracalna decyzja, która czasem nawet wynika z pomyłki sądowej. Staje się czymś jeszcze straszniejszym, jeśli karane są nie tylko wyjątkowe rodzaje przestępstw. W Nigerii jest to raczej kwestia złej organizacji wymiaru sprawiedliwości w połączeniu z chaosem administracyjnym.

Dodatkowo jest to też coraz częściej kwestia trwania przy prymitywnych, fundamentalistycznych opiniach, co dotyczy północnych stanów federalnych, w których zakłada się, że człowiek został powołany przez Boga do eliminowania swoich grzesznych bliźnich. W przeciwieństwie do sytuacji w Somalii, której konsekwencje były omawiane w poprzednim punkcie porządku obrad, Nigeria funkcjonuje jako państwo. Jest to jednak państwo składające się ze stanów federalnych, funkcjonujących niezależnie od siebie i koordynowanych przez władze centralne, które – często w wyniku zamachów stanu – znajdują się w rękach wojska. Bieżąca sytuacja w Nigerii jest jak się wydaje – lepsza, bez dyktatury i bez dawnych gwałtownych konfliktów. Wiele regionów na północy, takich jak Iran, niektóre części Somalii czy północno-zachodni Pakistan, tworzy obszar próby powrotu do średniowiecza. To również forma sprawiedliwości klasowej. Skazanymi są głównie ludzie ubodzy, bez żadnej pomocy prawnej. Musimy dać z siebie wszystko, aby ocalić tych ludzi od chaosu, arbitralności i fanatyzmu.

  Laima Liucija Andrikienė (PPE-DE). - (LT) Dzisiaj głównym przesłaniem, jakie Parlament Europejski kieruje do rządu federalnego i rządów stanowych Nigerii, jest apel o natychmiastowe zaprzestanie egzekucji, wprowadzenie moratorium na karę śmierci i o całkowite zniesienie kary śmierci.

Ostatecznie 137 spośród 192 państw członkowskich Organizacji Narodów Zjednoczonych zniosło karę śmierci. Nawet wśród 53 państw członkowskich Unii Afrykańskiej Nigeria jest jednym z niewielu krajów, gdzie nadal wykonuje się karę śmierci.

Zarówno Krajowa Grupa Badawcza, jak i Komisja Prezydencka działające w Nigerii zaleciły zniesienie kary śmierci, jako że nie zmniejsza przestępczości.

Wzywam Radę, Komisję i państwa członkowskie, aby wykorzystały wszelkie dostępne możliwości i kontakty z władzami państwowymi Nigerii, ponieważ staramy się przeciwdziałać zabijaniu ludzi, szczególnie nieletnich, w imię prawa nigeryjskiego.

  Zdzisław Zbigniew Podkański (UEN). - Panie przewodniczący! Kara śmierci zawsze rodziła refleksje oraz liczne pytania. Po pierwszy, czy człowiek ma prawo decydować o życiu drugiego człowieka? Po drugie, czy może decydować wtedy, kiedy przyznanie się do winy następuje w wyniku tortur? Czy młodych, niepełnoletnich przestępców należy zabijać, czy wychowywać? Można by było mnożyć te pytania, ale odpowiedź jest jedna: nikt człowiekowi nie dał takiego prawa. To człowiek sam sobie je stworzył. A skoro tak, to także sam może je zlikwidować, odstąpić od niego i nie popełniać więcej tego typu czynów. Słowa te kieruję nie tylko do władz Nigerii, ale także do wszystkich tych ludzi, którzy uważają, że są panami życia i śmierci drugiego człowieka.

  Siim Kallas, Wiceprzewodniczący Komisji. − Panie przewodniczący! Od początku swojej niepodległości Nigeria cieszyła się tylko trzema okresami rządów cywilnych, a doświadczyła 29 lat rządów wojskowych.

Dziewięć lat temu Nigeria uczyniła krok w stronę demokracji i wróciła do rządów cywilnych, mimo że wszystkie wybory od tamtego czasu były powszechnie krytykowane ze względu na nieprawidłowości, oszustwa i przemoc. Wybory z kwietnia 2007 mogły dać dobry przykład innym krajom, ale szansa została zmarnowana i nowy rząd zaczął pełnić swoje obowiązki pośród wątpliwości, czy jest legalny. W tym kontekście, jak też pamiętając o znaczeniu stabilnej Nigerii dla Afryki, należy znaleźć odpowiednią strategię, aby zaangażować tamtejszy rząd w konstruktywny dialog na temat praw człowieka.

Komisja w pełni podziela troskę wyrażaną przez szanownych posłów w kwestii kary śmierci i zgadza się, iż do czasu całkowitego zniesienia kary śmierci istnieje potrzeba zadeklarowania natychmiastowego moratorium na wszystkie egzekucje.

Jednocześnie należy przyznać, że sytuacja związana z prawami człowieka w Nigerii ogólnie poprawiła się od powrotu rządów cywilnych. Rzeczywiście, podjęto pewne kroki, aby rozpocząć w kraju debatę dotyczącą celowości kary śmierci jako czynnika odstraszającego od ohydnych zbrodni. Kilkunastu więźniów czekających na wykonanie kary śmierci zostało ułaskawionych w tym roku, a Nigeria zobowiązała się do wzmożonego dialogu politycznego na wysokim szczeblu z UE, który będzie obejmował między innymi kwestie praw człowieka.

Komisja przyczyniła się w znacznym stopniu do rozpoczęcia tego procesu, który może doprowadzić do wprowadzenia całościowej unijnej strategii politycznej w sprawie Nigerii, i który już doprowadził do powstania ważnej trojki ministerialnej i wydania obszernego wspólnego komunikatu.

W kontekście tego dialogu możliwa będzie konstruktywna dyskusja o kwestiach praw człowieka oraz podjęcie wielu działań opartych na współpracy w kluczowych sektorach, takich jak pokój i bezpieczeństwo, dobre rządy i prawa człowieka. Przykłady rozważanych inicjatyw opartych o współpracę to: wsparcie dla zwiększania możliwości dochodzeniowych policji nigeryjskiej, dostęp do sprawiedliwości i wsparcie dla reformy więziennictwa, wsparcie dla wysiłków antykorupcyjnych, wsparcie dla procesu demokratycznego, wsparcie dla instytucji federalnych zajmujących się przypadkami handlu ludźmi, nielegalnymi narkotykami, kwestią praw człowieka i walką z fałszowaniem leków.

Działania te, aby stały się skuteczne, muszą być znane społeczeństwu obywatelskiemu i zwykłym obywatelom. Komisja przygotuje strategię łączącą wsparcie dla lokalnych mass mediów i inicjatyw kulturalnych, aby wesprzeć inicjatywy współpracy w kwestiach delikatnych i rozpowszechniać wśród opinii publicznej informacje edukacyjne dotyczące szacunku dla praw człowieka i podstawowych wolności, podstawowych wartości demokratycznych, dobrych rządów, troski o środowisko i tak dalej.

  Przewodniczący. - Zamykam debatę.

Głosowanie odbędzie się pod koniec debat.

Oświadczenia pisemne (art. 142 Regulaminu)

  Sebastian Valentin Bodu (PPE-DE), na piśmie. – (RO) Kwestia praw człowieka nadal wymaga naszej uwagi, nawet gdy świat stoi w obliczu kryzysu gospodarczego. Ubóstwo i brak perspektyw politycznych i gospodarczych zawsze prowadzą do pogorszenia warunków życia ludzi. Szacunek dla praw człowieka zajmuje niskie miejsce na liście pilnych problemów i łatwo jest przeoczyć – gdy zaślepiają nas własne problemy gospodarcze – że są na świecie miejsca, gdzie nadal ludziom zagraża kara śmierci. Odwołuję się tutaj do Nigerii, kraju ze 140 milionami mieszkańców, gdzie – zgodnie z informacjami Amnesty International – 725 mężczyzn i 11 kobiet czeka na egzekucję od lutego tego roku za popełnienie takich czynów, jak napad z bronią w ręku, nieumyślne spowodowanie śmierci czy zdrada. Ponadto alarmujące raporty donoszą, że wiele z tych osób nie przeszło przez odpowiednią procedurę sądową, a dowody mogły być zdobyte nawet w wyniku stosowania tortur. Ludzie ci zostaną powieszeni za czyny, których być może nie popełnili, ponieważ w Nigerii ubodzy nie mają żadnej ochrony ze strony systemu sprawiedliwości, mimo że mówimy o państwie członkowskim Międzynarodowego Trybunału Karnego. Społeczność międzynarodowa ma obowiązek podjęcia wszelkich koniecznych wysiłków na rzecz zadeklarowania przez rząd nigeryjski natychmiastowego moratorium na wszystkie egzekucje i zamiany wszystkich wyroków śmierci na wyroki więzienia.

(1) Patrz protokół.