Πληρη πρακτικα των συζητησεων

Πέμπτη 15 Ιανουαρίου 2009 - Στρασβούργο

10.3. Ελευθερία του τύπου στην Κένυα

  Πρόεδρος. - Το επόμενο στοιχείο είναι η συζήτηση σχετικά με έξι προτάσεις ψηφισμάτων για την ελευθερία του τύπου στην Κένυα.⁽¹⁾

  Μάριος Ματσάκης, εισηγητής. − Κύριε Πρόεδρε, η ελευθερία του τύπου είναι συνώνυμη της ελευθερίας της έκφρασης και της δημοκρατίας. Αυτό, βέβαια, δεν ισχύει για την κοινωνία μας με ιδανικό τρόπο, καθώς οι βαρόνοι των μέσων, αλλά και οι παρεμβάσεις των κυβερνήσεων και των πολιτικών κομμάτων επί των μέσων δεν είναι πρωτάκουστα, αλλά μάλλον συνηθισμένα φαινόμενα σε κάποιες δυτικές χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ και κάποιων κρατών μελών της ΕΕ. Εντούτοις, τουλάχιστον όσον αφορά τη νομοθεσία, στις δικές μας κοινωνίες τα μέσα λαμβάνουν από το νόμο τη θεωρητική προστασία που χρειάζονται για να λειτουργούν όσο το δυνατόν πιο σωστά.

Εδώ αρχίζουν οι διαφορές μας από την κυβέρνηση της Κένυας, η οποία εισάγει νομοθετικά μέτρα, τα οποία είναι δυνατό να χρησιμοποιηθούν για την πιθανή καταστολή και δίωξη του τύπου από το κράτος. Επομένως, απευθύνουμε έκκληση στις αρχές της Κένυας να αναθεωρήσουν τη στάση τους σχετικά με το θέμα και να δώσουν στα μέσα μαζικής ενημέρωσης τη νομοθετική ελευθερία που χρειάζονται προκειμένου να προσπαθήσουν, τουλάχιστον, να λειτουργήσουν όσο το δυνατόν πιο δημοκρατικά. Η κυβέρνηση της Κένυας πρέπει να κατανοήσει και να αποδεχθεί ότι η προστασία του τύπου είναι ζωτικής σημασίας για την πρόοδο της χώρας προς τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των πολιτών της. Ελπίζουμε και πιστεύουμε ότι η έκκληση που πραγματοποιήσαμε μέσω του παρόντος ψηφίσματος δεν θα αντιμετωπιστεί ως παρέμβαση, αλλά ως φιλικές συμβουλές προς την κυβέρνηση της Κένυας, τις οποίες θα λάβει σοβαρά υπόψη και ότι θα αναθεωρήσουν με πιο ώριμο πνεύμα όλα όσα έχουν μέχρι στιγμή κάνει.

  Lidia Joanna Geringer de Oedenberg, συντάκτρια. − (PL) Κύριε Πρόεδρε, η Κένυα βρίσκεται στη δίνη μιας σοβαρής πολιτικής κρίσης εδώ και πολύ καιρό. Ο σημερινός Πρόεδρος, ο κος Kibaki, θέτει σε εφαρμογή μέτρα τα οποία έχουν καθαρά ως σκοπό τον περιορισμό της ελευθερίας του λόγου και του τύπου. Στις 2 Ιανουαρίου 2009, παραβίασε τις διατάξεις της Διακύρηξης ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του Αφρικανικού καταστατικού ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εγκρίνοντας τροπολογίες σε αυτό που είναι γνωστό ως Νόμος περί επικοινωνιών της Κένυας του 1998, παρέχοντας νέα δικαιώματα στις εθνικές αρχές, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος αποσύνδεσης εξοπλισμού αναμετάδοσης και επικοινωνίας, καθώς και του δικαιώματος ελέγχου και αλλοίωσης του περιεχομένου των δημοσιεύσεων των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Η διεθνής κοινότητα ανακοίνωσε ομόφωνα ότι αυτό αποτελεί ένα ακόμη βήμα προς την λογοκρισία των μέσων ενημέρωσης στην Κένυα.

Επιπλέον, παρόλες τις προηγούμενες δεσμεύσεις της από συμφωνίες που είχε υπογράψει για να εγκαταστήσει την κυβέρνηση μεγάλης συμμαχίας της Κένυας, ο Πρόεδρος δεν ζήτησε τη γνώμη του Πρωθυπουργού αναφορικά με αυτή την απόφαση, αλλά ούτε και οποιεσδήποτε άλλες αποφάσεις. Αυτό όξυνε την κρίση στην Κένυα, η οποία είχε ήδη διαρκέσει για περισσότερο από ένα χρόνο και είχε στοιχίσει τη ζωή σε περίπου 1 000 ανθρώπους, ενώ είχε αφήσει άστεγους 350 000 ανθρώπους. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να είναι παρατηρητής ενώ παραβιάζονται χωρίς κανένα πρόσχημα θεμελιώδεις ελευθερίες.

Πρέπει να χαιρετίσουμε τις διασφαλίσεις του προέδρου της Κένυας ότι οι τροπολογίες θα αναθεωρηθούν και ότι θα ζητηθεί η γνώμη όλων των πολιτικών δυνάμεων σχετικά με το θέμα, προκειμένου να αποκτήσουν οι εν λόγω τροπολογίες μια νέα, δημοκρατική ιδιότητα και να εξασφαλιστεί η ευρεία υποστήριξη της κοινωνίας της Κένυας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να υποστηρίξει αυτά τα μέτρα και να παρακολουθήσει λεπτομερώς, υποστηρίζοντας του πλουραλισμό κατά τη διαδικασία της οικοδόμησης μιας κοινωνίας των πολιτών. Ταυτόχρονα, οι αρχές της Κένυας πρέπει να λάβουν δραστικότερες ενέργειες για να εισάγουν μια κατάσταση ομαλότητας στη χώρα, συμπεριλαμβανομένης της σύστασης μιας ειδικής επιτροπής, η οποία θα αποτελείται από ντόπιους και διεθνείς εμπειρογνώμονες, με στόχο την τιμωρία όσων είναι ένοχοι για πράξεις βίας και για την πρόκληση της κρίσης του περασμένου χρόνου. Ενδέχεται τα μέτρα αυτά να σταθεροποιήσουν την εσωτερική κατάσταση και να αποτρέψουν μια ανθρωπιστική καταστροφή, η οποία απειλεί αναπόφευκτα αυτή τη χώρα της Ανατολικής Αφρικής, η οποία έχει πληθυσμό δέκα εκατομμύρια κατοίκους.

  Colm Burke, συντάκτης. − Κύριε Πρόεδρε, λυπάμαι για την υπογραφή του Νόμου περί επικοινωνιών της Κένυας (τροπολογία) από τον Πρόεδρο Kibaki. Η ενέργεια αυτή είναι περιφρονητική για να δικαιώματα της ελευθερίας της έκφρασης και της ελευθερίας του τύπου, όπως διαφυλάσσονται στην Καθολική διακύρηξη ανθρωπίνων δικαιωμάτων και όπως απηχούνται από άλλες διεθνείς συμβάσεις, συμπεριλαμβανομένου του Αφρικανικού καταστατικού για τα ανθρώπινα δικαιώματα και για τα δικαιώματα των λαών.

Αυτή η ενέργεια θα δώσει σημαντική εξουσία στον Υπουργό πληροφοριών της Κένυας να πραγματοποιεί επιδρομές στις εγκαταστάσεις των μέσων ενημέρωσης που θεωρείται ότι αποτελούν απειλή για την εθνικήα ασφάλεια και να καταστρέφει εξοπλισμό αναμετάδοσης. Η ενέργεια αυτή θα δώσει επίσης στο κράτος την εξουσία να ρυθμίζει το περιεχόμενο που θα βγει στον αέρα και που θα δημοσιευτεί από τα ηλεκτρονικά και έντυπα μέσα ενημέρωσης αντίστοιχα. Χαιρετίζω, ωστόσο την πρόσφατη κίνηση του Προέδρου Kibaki να αναθεωρήσει αυτό το νόμο περί μέσων ενημέρωσης και να λάβει υπόψη τροπολογίες στη νομοθεσία που προτείνουν μέλη των μέσων ενημέρωσης.

Η ελευθερία έκφρασης αποτελεί θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα, όπως δηλώνεται στο άρθρο 19 της Καθολικής Διακύρηξης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Καλώ την κυβέρνηση της Κένυας να αρχίσει μια διαβούλευση με τους ενδιαφερόμενους φορείς, προκειμένου να επιτύχει σύγκλιση για τον καλύτερο τρόπο ρύθμισης του τομέα της ενημέρωσης, χωρίς να παρεμποδίζει την ελευθερία του τύπου και χωρίς να παραβιάζει δικαιώματα που περιλαμβάνονται στην Καθολική Διακύρηξη.

Τέλος, θα ήθελα να επισημάνω την ανάγκη μεταρρύθμισης του καθεστώτος ατιμωρησίας στην Κένυα, προκειμένου να παραπεμφθούν στη δικαιοσύνη οι υπεύθυνοι για την μετεκλογική βία. Ζητώ να συσταθεί μια ανεξάρτητη επιτροπή, η οποία θα αποτελείται από ντόπιους και διεθνείς νομικούς εμπειρογνώμονες, οι οποίοι θα διεξάγουν έρευνες και διώξεις σχετικά με τα βίαια γεγονότα που ακολούθησαν τις νοθευμένες εκλογές του Δεκεμβρίου 2007.

  Erik Meijer, συντάκτης. − (NL) Κύριε Πρόεδρε, η Κένυα έχει βίαιο παρελθόν. Μετά από το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν η ευρώπη αποδέχθηκε σιγά-σιγά ότι η ανεξαρτησία των αφρικανικών κρατών ήταν τελικά αναπόφευκτη, η Κένυα εξαιρέθηκε επιτακτικά, καθώς και η χώρα που είναι σήμερα γνωστή ως Ζιμπάμπουε. Σύμφωνα με τους ηγέτες αποικιοκράτες, υπήρχαν πάρα πολλοί ξένοι αποικιοκράτες και πάρα πολλά ξένα οικονομικά συμφέροντα σε αυτές τις χώρες για να μπορέσουν να αφεθούν στα χέρια κυρίως μαύρων πληθυσμών.

Σε αντίθεση με τις χώρες της Δυτικής Αφρικής, η ανεξαρτησία στην Κένυα δεν ήρθε ειρηνικά, αλλά μόνο μετά από έναν παρατεταμένο και βίαιο αγώνα από το κίνημα ανεξαρτησίας Mau Mau. Αυτή η ανάγκη για βίαιο αγώνα έθεσε τα θεμέλια για την εξάκολούθηση της βίας και της τρομοκρατίας. Οι νικητές ανήκουν κυρίως σε μια από τις σημαντικές φυλές, τους Kikuyu. Οι άλλες πληθυσμιακές ομάδες παρέμειναν πάντοτε στην αντιπολίτευση, με τη βοήθεια, όταν ήταν ανάγκη, νοθευμένων εκλογικών αποτελεσμάτων. Οι πιο πρόσφατες προεδρικές εκλογές απέδειξαν για μια ακόμη φορά ότι ένας μη Kikuyu δεν είναι δυνατόν να γίνει Πρόεδρος, ακόμη κι όταν λαμβάνει τις περισσότερες ψήφους.

Χάρη σε έναν συμβιβασμό, ο υποψήφιος της αντιπολίτευσης είναι τώρα Πρωθυπουργός και φαίνεται ότι αντικαταστάθηκε η εσωτερική ειρήνη. Από τις δύο αφρικανικές χώρες με τις νοθευμένες προεδρικές εκλογές, η Ζιμπάμπουε θεωρείται η χώρα με τον αρνητικό συμβιβασμό· αντίθετα, η Κένυα έχει επαινεθεί ως η χώρα με τον θετικό συμβιβασμό. Επί σειρά ετών η Δυτική Ευρώπη και η Αμερική θεωρούσαν ότι η Κένυα είναι μια εξαιρετικά επιτυχημένη περίπτωση. Ήταν μια χώρα με σχετική ευημερία, ελευθερία για τις διεθνείς επιχειρήσεις, φιλική προς τη Δύση και δημοφιλής τουριστικός προορισμός. Τώρα πια η Κένυα έχει πάψει να θεωρείται επιτυχημένη περίπτωση. Την ένταση επανέφεραν το έλλειμμα τροφίμων και ο νέος νόμος για τον τύπο. Το εν λόγω έλλειμμα τροφίμων οφείλεται εν μέρει στο ότι ο Πρόεδρος, σε αντάλλαγμα για την κατασκευή του λιμανιού, εκμίσθωσε 40 000 εκτάρια καλλιεργήσιμου εδάφους στο πετρελαιοπαραγωγό Κατάρ για να παράγει τρόφιμα.

Ο νόμος για τον τύπο φαίνεται ότι αποτελεί μοχλό, τον οποίο χρησιμοποιεί ο Πρόεδρος για να περιορίσει τη δύναμη της κυβέρνησης συνασπισμού και για να εξαλείψει τους επίφοβους αντιπάλους. Το όλο πράγμα προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη κατάπληξη, καθώς αυτός ο νόμος θεσπίστηκε χωρίς να ζητηθεί καν η γνώμη του Πρωθυπουργού. Ο συνασπισμός συμβιβασμού μεταξύ Προέδρου και Πρωθυπουργού βρίσκεται σε κίνδυνο, αν δοθεί η δυνατότητα στον Πρόεδρο να προσπεράσει τον Πρωθυπουργό, περιορίζοντας το ρόλο της κυβέρνησης και προστατεύοντας το δικό του ρόλο από το σημαντικότερο τύπο.

  Charles Tannock, εκ μέρους της ομάδας PPE-DE. – Κύριε Πρόεδρε, πριν από το περυσινό ξέσπασμα βίας η Κένυα είχε τη φήμη μιας από τις πλέον πολιτικά σταθερές χώρες της Αφρικής και είχε παράδοση σχετικά ελεύθερου και ισχυρού τύπου.

Ο Πρόεδρος Kibaki πρέπει να κατανοήσει ότι η πολιτική σταθερότητα και η ελευθερία του τύπου αλληλοενισχύονται αμοιβαία. Ο εν λόγω περιορισμός της ελευθερίας του λόγου, όπως προτείνεται, δεν αρμόζει σε μια χώρα στην ηγεσία της οποίας βρίσκεται ένας άνθρωπος που υποσχέθηκε, όταν ανέλαβε την εξουσία, μια νέα εποχή ειλικρίνειας και διαφάνειας. Δυστυχώς, φαίνεται ότι πολλοί πολιτικοί της ανώτερης βαθμίδας στην Κένυα δεν είναι έτοιμοι να αντιμετωπίσουν τις αναπόφευκτες προκλήσεις στις οποίες τους υποβάλλει η ελευθερία του τύπου και η δημοκρατία. Ελπίζω ότι ο Πρόεδρος Kibaki θα λάβει υπόψη τις συμβουλές μας και θα αλλάξει γνώμη. Αυτό θα μας διαβεβαίωνε ότι η Κένυα προτίθεται να δεσμευτεί για μια ελεύθερη κοινωνία υπό την ηγεσία μιας κυβέρνησης συνασπισμού που μοιράζεται την εξουσία. Θα ενίσχυε επίσης τη θέση της Κένυας ως ηθικής αρχής και ως ηγέτη σε μια ασταθή περιοχή.

Χαιρετίζω την πρόσφατη υπόσχεση του Προέδρου να επεξεργαστεί τροποποιήσεις αυτού του νόμου και να διαβουλευτεί με τα μέσα ενημέρωσης σε ευρύτερο βαθμό. Δεδομένου ότι ο Πρωθυπουργός Raila Odinga και το ODM, το κόμμα του, αντιτίθενται με σθένος σε αυτή τη νομοθεσία, είναι επίσης σημαντικό για τη σταθερότητα της κυβέρνησης να μην γίνει ακόμη περισσότερο ένα πολιτικό ζήτημα που οξύνει τις αντιθέσεις και φέρνει διχασμό.

  Catherine Stihler, εκ μέρους της ομάδας PSE. – Κύριε Πρόεδρε, χαίρομαι που μου δίνεται η δυνατότητα να μιλήσω για αυτή την κοινή πρόταση ψηφίσματος σχετικά με την ελευθερία του τύπου στην Κένυα. Πριν από ένα χρόνο, όπως σε πολλούς άλλους, έτσι και σ’ εμένα προκάλεσε αποτροπιασμό και απογοήτευση το γεγονός ότι, μετά από νοθευμένες προεδρικές εκλογές στην Κένυα, οι διαδηλώσεις οδήγησαν σε ταραχές και σε συγκρούσεις των εθνοτικών ομάδων, οι οποίες εξαπλώθηκαν σε ολόκληρη τη χώρα, στοιχίζοντας τη ζωή σε χίλιους ανθρώπους και αφήνοντας άστεγους άλλους 350 000 ανθρώπους. Οι υπεύθυνοι για την περυσινή μετεκλογική βία πρέπει να παραπεμφθούν στη δικαιοσύνη και να ακολουθήσει μια περίοδος συμφιλίωσης και ανοχής, την οποία έχει πλέον ανάγκη η Κένυα.

Σε αυτό το πλαίσιο, δεν είναι ευχάριστα τα νέα ότι, την Παρασκευή 2 Ιοανουαρίου 2009 ο Πρόεδρος Kibaki υπέγραψε το νόμο περί επικοινωνιών της Κένυας 2008 (τροπολογία), η οποίος τροποποιεί τον νόμο επικοινωνιών της Κένυας του 1998. Αυτός ο νόμος καταργεί την ελευθερία του τύπου και αθετεί τις διεθνείς συμβάσεις τις οποίες είχε υπογράψει η κυβέρνηση της Κένυας. Δύο ενότητες εισάγουν στην ουσία άμεση λογοκρισία των μέσων από την κυβέρνηση. Η ενότητα 88 δίνει σημαντική εξουσία στον Υπουργό Ενημέρωσης να καταλάβει και να αποσυναρμολογήσει εξοπλισμό αναμετάδοσης από εγκαταστάσεις μέσων μαζικής ενημέρωσης τα οποία θεωρείται ότι αποτελούν απειλή για την εθνική ασφάλεια. Η ενότητα 46 δίνει στο κράτος την εξουσία να ρυθμίζει το περιεχόμενο που θα βγει στον αέρα και που θα δημοσιευτεί από τα ηλεκτρονικά και έντυπα μέσα ενημέρωσης αντίστοιχα. Στην Κένυα, εναντίον του νόμου τάχθηκαν οι δημοσιογράφοι, ο Πρωθυπουργός Odinga και το ODM, και η ψήφισή του υπογραμμίζει τη σοβαρή έλλειψη διαβούλευσης στο πλαίσιο του σημερινού συνασπισμού ευρείας συνεργασίας. Εκφράζω τη λύπη μου για το ψήφισμα του εν λόγω νόμου και επισημαίνω ότι η αναθεώρηση της νομοθεσίας για τα μέσα μαζικής ενημέρωσης πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις πάρα πολλές επιφυλάξεις που εκφράστηκαν.

  Ewa Tomaszewska, εκ μέρους της ομάδας UEN. – (PL) Κύριε Πρόεδρε, ως μέλος του Solidarność, και ως άτομο που έχει εμπειρία του πολεμικού νόμου στην Πολωνία, γνωρίζω ότι η ελευθερία του λόγου είναι η ζωογόνος δύναμη της δημοκρατίας. Η κυβέρνηση της Κένυας υπέγραψε και επικύρωσε την Καθολική Διακήρυξη Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και άλλες διεθνείς συνθήκες, συμπεριλαμβανομένου του Αφρικανικού καταστατικού για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα δικαιώματα των λαών. Οι συνθήκες αυτές συμπεριλαμβάνουν το δικαίωμα στην ελευθερία του τύπου.

Σήμερα, η Ένωση δημοσιογράφων Ανατολικής Αφρικής μας ενημερώνει ότι η κυβέρνηση σκοπεύει να εισάγει λογοκρισία στην Κένυα. Ελπίζω ο Πρόεδρος Kibaki να μην προχωρήσει σε τροποποιήσεις της νομοθεσίας που αφορά τα μέσα, οι οποίες θα μπορούσαν να παραβιάσουν την ελευθερία του λόγου. Καλώ τις αρχές της Κένυας να εγκαταλείψουν τα σχέδιά τους να εισάγουν λογοκρισία, να δημιουργήσουν συναίνεση, προκειμένου να ενισχύσουν την ελευθερία του τύπου και του τομέα των δημόσιων επικοινωνιών. Ελπίζω επίσης να αντιμετωπιστούν με σεβασμό τα δικαιώματα των θρησκευτικών και εθνοτικών μειονοτήτων στην Κένυα. Πριν από ένα χρόνο πάνω από χίλια άτομα έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια διαμαρτυριών που είχαν να κάνουν με τις εκλογές, ενώ 350 000 άτομα αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους. Ελπίζω να τιμωρηθούν δίκαια οι υπεύθυνοι για τα περιστατικά αυτά.

  Tadeusz Zwiefka (PPE-DE). – (PL) Κύριε Πρόεδρε, ακόμη κι αν αληθεύει το ότι κάποια από τα ιδιωτικά μέσα ενημε´ρωσης στην Κένυα συνέβαλαν στο ξέσπασμα των ταραχών μετά από την φορτισμένη προεκλογική εκστρατεία, δεν υπάρχει δικαιολογία για τον περιορισμό της ελευθερίας του λόγου.

Η επίθεση κατά της ελευθερίας του τύπου στην Κένυα συμπεριλάμβανε επίσης την παραβίαση των θεμελιωδών αρχών κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Πρέπει να τονίσουμε ότι η νέα νομοθεσία εγκρίθηκε από 25 από τα 220 μέλη του κοινοβουλίου. Η κατάσταση αυτή είναι πραγματικά ασύλληπτη. Το χειρότερο είναι ότι, ως αυτό το σημείο, η Κένυα υποστήριζε ότι είχε ένα από τα πιο ανεπτυγμένα και πλουραλιστικά δίκτυα τύπου σε όλη την Αφρική. Αυτό θα αλλάξει μετά από την υλοποίηση της νέας νομοθεσίας, η οποία θα επιτρέψει την παρέμβαση ειδικών υπηρεσιών στις δραστηριότητες των μέσων, το κλείσιμο εκδοτικών τμημάτων και τον έλεγχο του τύπου ή των ηλεκτρονικών μέσων. Ο περιορισμός της ελευθερίας του τομέα των μέσων εξ ονόματος της εθνικής ασφάλειας μπορεί να οδηγήσει μόνο στο αντίθετο, από το επιδιωκόμενο, αποτέλεσμα.

  Laima Liucija Andrikienė (PPE-DE). - (LT) Γιατί μας απασχολεί η ελευθερία του τύπου στην Κένυα; Γιατί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συζητά αυτό το θέμα ως περίπτωση παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων με κατεπείγοντα χαρακτήρα;

Πρώτον, επειδή η ελευθερία του λόγου αποτελεί θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα, όπως ορίζεται στο άρθρο 19 της Καθολικής Διακήρυξης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, την οποία έχει υπογράψει και η Κένυα. Επομένως, η Κένυα, όπως και οι άλλες υπογράφουσες χώρες πρέπει όχι μόνο να τηρεί το πνεύμα της, αλλά να την ακολουθεί και κατά γράμμα.

Οι διαδηλώσεις που σημειώθηκαν σχεδόν πριν από ένα χρόνο, μετά από τις προεδρικές εκλογές στην Κένυα, και που εξελίχθηκαν σε ταραχές και σε εθνοτικές διαμάχες, στις οποίες έχασαν τη ζωή τους πάνω από 1 000 άτομα και δεκάδες χιλιάδες έμειναν άστεγοι, είναι το ισχυρότερο επιχείρημα για το ότι δεν πρέπει να επιτρέψουμε να επαναληφθούν παρόμοια περιστατικά. Επομένως, η κυβέρνηση και ο πρόεδρος της Κένυας πρέπει να δράσουν μαζί και να τιμήσουν τις υποχρεώσεις τους για σεβασμό της ελευθερίας του τύπου, του λόγου και του συνέρχεσθαι. Επιπλέον – πράγμα που είναι πολύ σημαντικό—πρέπει να καταπολεμήσουν την ατιμωρησία και να φέρουν προ των ευθυνών τους όσους ευθύνονται για τις περυσινές ταραχές.

  Μάριος Ματσάκης (ALDE). – Κύριε Πρόεδρε, ενώ συζητάμε για ανθρωπιστικά θέματα και για την ελευθερία του τύπου σε τρίτες χώρες, δράττομαι της ευκαιρίας να ενημερώσω την αίθουσα ότι, σύμφωνα με ρεπορτάζ από τη Γάζα, τα γραφεία του ΟΗΕ, τα οποία βομβαρδίστηκαν νωρίτερα σήμερα από τις ισραηλινές δυνάμεις, αυτή τη στιγμή φλέγονται και όλη η ανθρωπιστική βοήθεια του ΟΗΕ που ήταν αποθηκευμένη εκεί, μεγάλο μέρος της οποίας είχε σταλεί από την Ευρώπη, καταστράφηκε ολοσχερώς. Την ίδια τύχη είχαν και τα γραφεία του Reuters και άλλων διεθνών δημοσιογραφικών πρακτορείων στη Γάζα. Θα ήθελα να σημειώσω ότι έχω την ίδια άποψη με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, κο Ban Ki-moon, ο οποίος βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο Ισραήλ, και ο οποίος απ’ ό,τι λέγεται είναι πραγματικά έξαλλος με τις ισραηλινές αρχές.

  Πρόεδρος. – Κύριε Ματσάκη, σας ευχαριστώ για αυτή την ενημέρωση, αλλά θεωρητικά δεν μπορώ να την αποδεχτώ, επειδή, σύμφωνα με τους κανόνες, όταν κάποιος ζητά το λόγο με νεύμα, πρέπει η παρέμβασή του να είναι σχετική με το υπό συζήτηση θέμα, το οποίο, σας υπενθυμίζω ότι είναι η ελευθερία του τύπου στην Κένυα, παρότι τα γεγονότα στα οποία αναφερθήκατε είναι πράγματι δραματικά, όπως συμφωνούμε όλοι.

  Leopold Józef Rutowicz (UEN). – (PL) Κύριε Πρόεδρε, το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την ελευθερία του τύπου στην Κένυα υπογραμμίζει ένα σημαντικό θέμα. Οι δικτατορίες ξεκινούν με περιορισμούς της ελευθερίας του τύπου και της ενημέρωσης, καθώς και των πολιτικών δικαιωμάτων. Ελπίζω αυτή η διαδικασία να σταματήσει χάρη στην διεθνή και την εσωτερική δράση. Θεωρώ ότι τόσο ο Πρόεδρος Kibaki όσο και ο Πρωθυπουργός Odinga θα αναλάβουν κατάλληλη δράση. Το ψήφισμα, το οποίο και υποστηρίζω, θα συμβάλλει σίγουρα στη διαδικασία εκδημοκρατισμού της Κένυας.

  Janusz Onyszkiewicz (ALDE). – (PL) Κύριε Πρόεδρε, κατά την περίοδο του κομμουνισμού, τόσο στην Πολωνία όσο και σε άλλες χώρες, μια από τις διατάξεις του ποινικού κώδικα όριζε ότι θα τιμωρείτο κάθε πρόσωπο το οποίο διέδιδε πληροφορίες οι οποίες μπορούσαν να οδηγήσουν σε λαϊκές αναταραχές. Αυτή η διάταξη ήταν εξαιρετικά χρήσιμη ως μέτρο τιμωρίας όχι μόνο των ατόμων, αλλά, πάνω απ’ όλα, του τύπου. Σήμερα, διακρίνουμε παρόμοιες προθέσεις πίσω από τις νομοθετικές προσπάθειες στην Κένυα. Κανείς δεν μπορεί να βγαίνει και να δηλώνει, ούτε ως μέτρο ούτε ως απειλή, ότι ο τύπος πρέπει να φιμωθεί, γιατί διαφορετικά μπορεί να βάλει τη χώρα σε μπελάδες. Αυτό δεν είναι αιτιολόγηση ούτε και εξήγηση για αυτό το είδος λογοκρισίας. Ο τύπος υπάρχει για να παρέχει στο λαό ενημέρωση· ο ρόλος αυτός του τύπου αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της δημοκρατίας.

  Vladimír Špidla, Μέλος της Επιτροπής. – (CS) Κύριε Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι, θα ήθελα να αρχίσω επισημαίνοντας ότι η ελευθερία της έκφρασης, συμπεριλαμβανομένης της τηλεόρασης και του ραδιοφώνου, είναι ένας από τους πυλώνες στους οποίους στηρίζεται η ΕΕ. Αυτή η ελευθερία είναι μια από τις σημαντικότερες ευρωπαϊκές αξίες και δεν μπορεί να τίθεται υπό αμφισβήτηση.

Ο «Νόμος περί επικοινωνιών» του 2008, ο οποίος επικυρώθηκε στην Κένυα στις 2 Ιανουαρίου 2009, συμπεριλαμβάνει κάποια σημεία τα οποία, κατά τη γνώμη μας, είναι δυνατόν να καταπατήσουν την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης. Έτσι, σημειώσαμε με ικανοποίηση την πρόσφατη απόφαση του Προέδρου Kibaki στις 7 Ιανουαρίου να αναθεωρήσει κάποιες αμφιλεγόμενες ενότητες του εν λόγω νόμου. Εκφράζουμε την ικανοποίησή μας για το ότι ο κος Kibaki επέτρεψε στον υπουργό πληροφοριών και επικοινωνιών και στον υπουργό δικαιοσύνης να συναντηθούν με τους εκπροσώπους των μέσων ενημέρωσης, προκειμένου να προτείνουν αλλαγές σε αυτό το νόμο που να εξαλείψουν αυτούς τους φόβους.

Η ελευθερία της έκφρασης και η ελευθερία του τύπου αποτελούν μέρος της διαχείρισης δημοσίων θεμάτων στην πιο ευρεία έννοια του όρου και αυτό κατέχει κεντρική θέση στη στρατηγική ανάπτυξης της ΕΕ. Υποστηρίζω ειλικρινά ότι ο ελεύθερος και υπεύθυνος τύπος είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου, τα οποία είναι αναπόσπαστα στοιχεία της αειφόρου ανάπτυξης. Τα μέσα ενημέρωσης και η κυβέρνηση της Κένυας θα καταφέρουν να αναπτύξουν κοινή συνεννόηση και να οικοδομήσουν αμοιβαίο σεβασμό μόνο μέσα από διάλογο. Έτσι, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένει με ενδιαφέρον τα αποτελέσματα των διαφόρων συναντήσεων που θα πραγματοποιηθούν στην Κένυα μεταξύ των ενδιαφερομένων μερών και ευελπιστεί ότι τα εν λόγω μέρη θα καταφέρουν να συμφωνήσουν σε αρμόζουσες συστάσεις για προτάσεις τροποποίησης της νομοθεσίας περί μέσων ενημέρωσης.

Όσον αφορά τη μετεκλογική βία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαιρετίζει την έκθεση της επιτροπής έρευνας για τη βία (Έκθεση Waki). Εκτιμά την δέσμευση της κυβέρνησης της Κένυας να εφαρμόσει τις συστάσεις της έκθεσης, συμπεριλαμβανομένης της σύστασης ειδικού δικαστηρίου, το οποίο θα εγγυηθεί ότι οι υπεύθυνοι για τη βία θα σταθούν υπόλογοι για τις πράξεις τους.

  Πρόεδρος. – Η συζήτηση ολοκληρώθηκε.

Η ψηφοφορία θα λάβει χώρα αμέσως.

Γραπτές ανακοινώσεις (Κανόνας 142)

  Sebastian Valentin Bodu (PPE-DE), γραπτώς. – (RO) Στις αρχές του 2009, η δημοκρατία στην Κένυα υπέστη ένα χτύπημα υπό τη μορφή του περιορισμού της ελευθερίας του τύπου. Ο Πρόεδρος Mwai Kibaki υπέγραψε ένα νόμο, παρότι στη συνέχεια άλλαξε γνώμη, ο οποίος δίνει στις αρχές της Κένυας το δικαίωμα να εισβάλουν σε γραφεία εκδοτών τύπου, να διακόπτουν τα τηλεφωνήματα των δημοσιογράφων και να ελέγχουν το περιεχόμενο των αναμεταδόσεων για λόγους «εθνικής ασφάλειας». Σαν να μην έφταναν αυτές οι καταχρήσεις, ο νόμος ορίζει επίσης υψηλά πρόστιμα και ποινές φυλάκισης για τους δημοσιογράφους που θα διαπιστωνόταν ότι ήταν ένοχοι για «αντικυβερνητικές» πρακτικές. Παρότι ο Πρόεδρος Kibaki διέταξε την τροποποίηση των εν λόγω διατάξεων μετά από μια εβδομάδα, δεν γνωρίζουμε ποιοι μπορούν να είναι οι στόχοι των εν λόγω «τροπολογιών».

Αυτός ο νόμος, στην αρχική του μορφή, μας υπενθυμίζει τις σκοτεινές ημέρες της δικτατορίας, όταν ο τύπος της Κένυας είχε γονατίσει. Σήμερα η Κένυα είναι δημοκρατία και πιστεύω ακράδαντα ότι κανένας, συμπεριλαμβανομένου του Προέδρου Kibaki, δεν θα ήθελε να επιστρέψει σε εκείνες τις εποχές. Μια επίθεση εναντίον της ελευθερίας του τύπου είναι επίθεση εναντίον της δημοκρατίας. Η διεθνής κοινότητα πρέπει να εξακολουθήσει να ασκεί πίεση στις αρχές της Κένυας για να αντιμετωπίζουν υπεύθυνα τις ελευθερίες των πολιτών, ιδίως δε την ελευθερία του τύπου.

  Marianne Mikko (PSE), γραπτώς. – (ET) Κυρίες και κύριοι, η Κένυα ενεργεί κατά παράβαση της Καθολικής διακύρηξης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δικαιωμάτων των λαών. Οι ακρογωνιαίες λίθοι της δημοκρατίας, όπως η ελευθερία του λόγου και η ελευθερία του τύπου δεν τηρήθηκαν. Η ελευθερία του τύπου βρίσκεται σε σοβαρό κίνδυνο.

Ο κρατικός έλεγχος και η λογοκρισία ήταν μέρη ενός προσχεδίου τροπολογίας σε ένα νόμο περί επικοινωνιών. Μέσω της απερίσκεπτης ενέργειας του Προέδρου Kibaki, τα στοιχεία αυτά έχουν τώρα πια γίνει νόμοι.

Είναι ανήκουστο να έχει η κυβέρνηση το δικαίωμα να διοργανώνει εισβολές σε γραφεία εκδοτών εφημερίδων και υπεύθυνων ηλεκτρονικών μέσων και να ελέγχει τι μεταδίδεται και με τι μορφή. Αυτό απέχει πολύ από μια δημοκρατική κοινωνία.

Είναι πολύ σημαντικό να τροποποιηθούν οι υπάρχουσες νομικές διατάξεις. Είναι δυνατό να ρυθμιστεί ο τύπος χωρίς να τίθενται σε κίνδυνο η ελευθερία του λόγου και η ελευθερία του τύπου. Αυτό πρέπει να γίνει όσο το δυνατόν συντομότερα.

(1) βλ. Συνοπτικά Πρακτικά.