Volledig verslag van de vergaderingen

Maandag 2 februari 2009 - Straatsburg

20. Bestrijding van discriminatie op grond van geslacht en solidariteit tussen de generaties (korte presentatie)

  De Voorzitter. - Aan de orde is een korte presentatie van het verslag (A6-0492/2008) van Anna Záborská, namens de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid, over de bestrijding van discriminatie op grond van geslacht en solidariteit tussen de generaties (2008/2118(INI)).

  Anna Záborská, rapporteur. − (SK) Ik zou eerst alle collega-afgevaardigden willen bedanken voor hun hulp bij mijn initiatiefverslag. De stemming in de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid is het resultaat geweest van veel brede discussie en aanpassing.

De mannen en vrouwen die tegenwoordig betrokken zijn in de totstandkoming van intergenerationele solidariteitsnetwerken verdienen erkenning. Hun vastberadenheid levert een belangrijke bijdrage aan de nationale en Europese welvaart en aan het gemeenschappelijk welzijn. Helaas wordt deze bijdrage niet meegenomen in nationale statistieken en verslagen. Dat is de reden waarom mannen en vrouwen aan verborgen vormen van discriminatie worden blootgesteld. Vrouwen en mannen hebben recht op een vrije keuze van passende en aangename werkzaamheden. De maatschappij heeft de verplichting om deze keuzevrijheid te garanderen en niet te discrimineren tegen enige activiteit simpelweg omdat deze buiten het gebruikelijke terrein van de formele arbeidsmarkt valt.

Dit is een korte samenvatting van mijn initiatiefverslag over non-discriminatie op grond van geslacht en intergenerationele solidariteit. Het onderwerp van dit verslag raakt de kern van de discussies over de toekomst van Europa en de werkgelegenheid in de lidstaten. Hoewel het een vrij technisch verslag is, heeft het ook een menselijke dimensie. Er zit voor iedereen wel iets in, aangezien ieder van ons leeft binnen nauwere of bredere netwerken van familie- en sociale relaties, waarin we persoonlijk betrokken zijn. Het concept van intergenerationele solidariteit beperken tot slechts kinderzorg zou een misinterpretatie zijn. Intergenerationele solidariteit omvat ook verantwoordelijkheid voor onze ouders en ouderen en zorg voor mensen die afhankelijk zijn.

Intergenerationele solidariteit heeft ook betrekking op het onderwijzen van burgers met betrekking tot respect voor het leven, menselijke waardigheid en milieubescherming. Het is vooral een kwestie van sociale rechtvaardigheid. Het is de basis voor de toekomst van Europa en het gemeenschappelijk welzijn van zijn bewoners. HR-managers zijn het erover eens dat menselijke capaciteiten vergelijkbaar zijn met een universitaire graad. Daarom is het noodzakelijk dat deze waarde expliciet en positief wordt beoordeeld.

De Europese Unie moet een politiek kader creëren om dit doel te kunnen bereiken. Vrouwen zijn de eersten die bijdragen aan intergenerationele solidariteit, en nemen zo deel aan de totstandkoming van sociale relaties. Dit is de reden dat dit verslag hoofdzakelijk aan vrouwen gewijd is. Economen passen wiskundige modellen toe om de waarde van huishoudelijk werk te benadrukken. Langlopend onderzoek door economen en demografen duidt erop dat de bijdrage van vrouwen aan het bruto binnenlands product nog hoger zou kunnen zijn als het onbetaald werk dat ze verrichten ook zou worden meegerekend. Dit feit negeren betekent vasthouden aan de ideeën van vroeger. Wij moeten vooruit kijken teneinde voor alle vrouwen en mannen de omstandigheden te creëren waarin zij zich ongeacht hun maatschappelijke positie met intergenerationele solidariteit kunnen bezighouden.

De Europese Unie moet actie ondernemen als zij non-discriminatie en gelijke kansen serieus neemt. Mijn fractie, de Fractie van de Europese Volkspartij (Christen-democraten) en Europese Democraten, is trots op haar steun aan een non-discriminatiebeleid waarin het algemeen welzijn wordt nagestreefd en de verschillende kenmerken en elkaar aanvullende aard van mannen en vrouwen worden gerespecteerd. Dames en heren, ik zou er ook op willen wijzen dat dit verslag het resultaat is van een uitgebreide raadpleging van talrijke non-gouvernementele vrouwenorganisaties. Ook heb ik in mijn verslag rekening gehouden met de adviezen van drie van onze interfractionele werkgroepen: ATD Vierde Wereld, de interfractionele werkgroep inzake familie en bescherming van het kindzijn en de interfractionele werkgroep inzake zorgverleners. De Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid heeft dit verslag unaniem goedgekeurd. Dames en heren, ik zou u willen vragen ons de kans te geven deze samenwerking voort te zetten en morgen voor de ontwerpresolutie van de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid te stemmen.

  Viviane Reding, lid van de Commissie. − (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat het werk van mevrouw Záborská uitermate waardevol is, omdat het onderwerp dat zij aansnijdt van zeer groot belang is in onze maatschappij.

Het begrip afhankelijkheid zal in de toekomst steeds belangrijker worden als gevolg van de vergrijzing, maar ook met het oog op gendergelijkheid, aangezien nog steeds overwegend vrouwen de zorg voor kinderen en zorgbehoevenden op zich nemen.

Daarom moeten we maatregelen ten uitvoer brengen om vrouwen te helpen hun intrede te doen op de arbeidsmarkt of zich op de arbeidsmarkt te handhaven door gezinsomstandigheden te verbeteren, met name omstandigheden die het evenwicht tussen beroeps- en gezinsleven bevorderen.

Wat specifiek de situatie omtrent de zorg voor zorgbehoevenden betreft, heeft de Commissie reeds de volgende maatregelen op tafel gelegd. Zorgverlof voor zorg aan hulpbehoevende gezinsleden is behandeld in het overleg met de Europese sociale partners over het combineren van werk, gezin en privéleven. Daarnaast onderzoekt de Commissie de kwaliteit van de dienstverlening aan zorgbehoevende ouderen, bescherming tegen mishandeling en de maatregelen die op Europees niveau, in samenspraak met de lidstaten, kunnen worden genomen om de ontwikkeling en modernisering van de infrastructuur en de dienstverlening sneller te laten verlopen.

In het kader van het cohesiebeleid zal de EU via het Europees Sociaal Fonds initiatieven op nationaal en lokaal niveau blijven cofinancieren. De open coördinatiemethode op het gebied van sociale bescherming en sociale integratie besteedt bijzondere aandacht aan de modernisering van de pensioenstelsels, teneinde beter rekening te houden met nieuwe vormen van werk, loopbaanonderbrekingen en langdurige zorg aan hulpbehoevenden.

We zijn hier op dit moment mee bezig en kijken er ten zeerste naar uit heel nauw samen te werken met de leden van het Parlement. We willen het Parlement graag feliciteren met de zeer belangrijke bijdrage.

  Marie Panayotopoulos-Cassiotou (PPE-DE). – (EL) Mijnheer de Voorzitter, ik wilde opmerken dat er in deze met grote meerderheid in de Vrouwencommissie goedgekeurde resolutie ook een alternatieve resolutie is opgenomen, die door een aantal collega’s is ingediend. Wij moeten morgen tijdens de stemming kiezen tussen een resolutie van een aantal collega’s en een resolutie van een Parlementaire commissie. De ene resolutie haalt de andere onderuit. Wij kunnen in de plenaire vergadering geen debat voeren over deze alternatieve resolutie. Wij kunnen niet luisteren naar de collega’s die deze resolutie hebben ingediend en wij kunnen evenmin een mening daarover geven. Dit is een tekortkoming van het nieuwe Reglement, waar rekening mee moet worden gehouden.

  De Voorzitter. - Ja, mevrouw Panayotopoulos-Cassiotou, wat ik eerder tegen mevrouw Doyle zei, geldt ook hier. We passen artikel 45 toe, dat onze spreektijd sterk aan banden legt, aangezien alleen de rapporteur het woord mag voeren.

We laten ons leiden door de Conferentie van voorzitters, die bepaalde dat dit onderwerp onder dit specifieke artikel valt. Ons Reglement moet absoluut worden aangepast zodat we meer flexibiliteit en uitvoeriger debatten krijgen, maar u zult begrijpen dat ik dit Reglement hier niet vanavond kan wijzigen. We nemen uw opmerking echter ter harte.

Het punt is gesloten.

De stemming vindt morgen plaats.

Schriftelijke verklaringen (artikel 142)

  Corina Creţu (PSE), schriftelijk. – (RO) Discriminatie op basis van geslacht is nog steeds een realiteit, helaas ook in de lidstaten van de Europese Unie. Dit geldt niet alleen voor het particuliere bedrijfsleven, waar de raden van bestuur van grote ondernemingen voor 90 procent uit mannen bestaan, maar ook voor de publieke sector, waar vrouwen eveneens ondervertegenwoordigd zijn.

De Lissabonstrategie echter wil 60 procent van de vrouwen die in staat zijn te werken integreren in de arbeidsmarkt. Daarnaast moet niet worden vergeten dat de demografische situatie een van de grote Europese uitdagingen op de middellange en lange termijn is. De Europese Unie ziet zich geconfronteerd met een gemiddelde leeftijdstoename van de bevolking die groter is dan in andere regio’s in de wereld enerzijds, en met een demografische groei van slechts 0,4 procent anderzijds. Dit betekent dat de Europese Unie tegelijkertijd een oplossing zal moeten vinden voor de daling van het aantal mensen dat in staat is te werken en de vergrijzing van diezelfde mensen.

De keuze tussen een carrière en het stichten van een gezin mag bijgevolg noch definitief noch verplicht zijn. Bovendien moeten deze twee aspecten van het leven in evenwicht kunnen zijn.

  Daniel Petru Funeriu (PPE-DE), schriftelijk. – (RO) Een van de kernwaarden van de Europese Unie is het uitbannen van iedere vorm van discriminatie, ook van die tussen mannen en vrouwen. Daarnaast moet wij ons proactiever inzetten voor de bevordering van carrières van vrouwen. Een van de gebieden waarop vrouwen sterk ondervertegenwoordigd zijn, is dat van wetenschappelijk onderzoek. Bovendien is er niet enkel sprake van een numerieke ondervertegenwoordiging, er is ook een hiërarchische ondervertegenwoordiging: naarmate het hiërarchisch niveau hoger wordt, daalt het aantal vrouwen.

De maatschappij mist zo het creatieve potentieel van een belangrijk deel van de bevolking. Het ultracompetitieve karakter van onderzoek, de geografische mobiliteit die intrinsiek verbonden is met wetenschappelijke activiteit, en het vestigen van een carrière op relatief gevorderde leeftijd, maakt het moeilijk om deze activiteit te combineren met een gezinsleven.

Ik wil van het debat over dit thema gebruik maken om te benadrukken dat een specifiek beleid om gelijkheid van mannen en vrouwen in de academische wereld te bereiken absoluut noodzakelijk is. Dit beleid moet voorzien in een reeks goede praktijken op Europees niveau, zoals bevordering van het tweeverdienerschap, het aanmoedigen van universiteiten en onderzoeksinstituten om te investeren in kinderopvangcentra, en een betere toegang tot academische vacatures voor vrouwen.

  Zita Gurmai (PSE), schriftelijk. – (HU) De lidstaten van de Europese Unie moeten demografische vernieuwing steunen, waarbij ze hun optreden integreren in de herziene strategie van Lissabon voor groei en werkgelegenheid, met een beleid dat gericht is op de gelijkheid tussen mannen en vrouwen. Het evenwicht binnen de Europese maatschappijen is gebaseerd op een veel complexer geheel aan solidariteitsverhoudingen tussen de generaties dan vroeger: jongeren blijven langer thuis wonen, terwijl het steeds vaker voorkomt dat de ouders ook oudere familieleden moeten verzorgen. De hieruit voortvloeiende lasten worden in de eerste plaats gedragen door de generatie jongeren en mensen van middelbare leeftijd en dan met name door vrouwen. Dientengevolge lijken gelijkheid tussen mannen en vrouwen en, in ruimere zin, gelijke kansen een basisvoorwaarde te zijn voor de totstandbrenging van nieuwe vormen van solidariteit tussen de generaties.

Wat betreft familieverplichtingen en het evenwicht tussen gezin en werk is het duidelijk dat gelijkheid tussen mannen en vrouwen essentieel is om Europese gezinnen een nieuwe impuls te kunnen geven. Ook van cruciaal belang is dat er voldoende kwalitatief goede kinderopvangplekken moeten zijn voor diegenen die naast de opvoeding van hun kinderen ook betaald werk willen doen. De Sociaal-democratische Fractie in het Europees Parlement doet er alles aan om de zogenaamde doelstellingen van Barcelona te bereiken en is teleurgesteld dat dit streven zichtbaar ontbreekt in het programma van het Tsjechische voorzitterschap.

  Anneli Jäätteenmäki (ALDE), schriftelijk. – (EN) Hartelijk dank, mijnheer de Voorzitter!

Dit verslag is belangrijk om discriminatie op grond van geslacht en intergenerationele solidariteit onder de aandacht te brengen en tegen te gaan!

Het is een duidelijk gegeven dat vrouwen die ervoor kiezen verlof te nemen om voor hun pasgeboren kinderen te zorgen, worden gediscrimineerd. Ze ondervinden moeilijkheden om met behoud van dezelfde kansen op de werkvloer terug te keren, vallen bij promoties buiten de boot en verliezen zowel inkomen als socialezekerheidsvoorzieningen.

Bovendien gaan vrouwen en mannen die langere perioden thuis blijven om voor ouderen of jonge kinderen te zorgen er vaak financieel op achteruit, doordat ze geen inkomen hebben en hun werk niet in het BBP wordt meegenomen, terwijl dit werk wel belangrijk is. Beleidsmakers en de maatschappij als geheel zien vaak de waarde niet in van het werk dat zij verrichten. Er wordt neergekeken op mensen die ervoor kiezen thuis te blijven in plaats van te werken, omdat men het gevoel heeft dat deze mensen niet aan de maatschappij bijdragen.

Dames en heren!

De EU moet beleid bevorderen dat deze discriminerende instelling bestrijdt en dat mensen die ervoor hebben gekozen thuis te blijven om voor gezinsleden te zorgen, meer verlofregelingen en meer steun biedt. Dergelijk beleid moet door de staatskas worden gefinancierd, zodat werkgevers minder snel hun werknemers zullen discrimineren!

Hartelijk dank!

  Siiri Oviir (ALDE), schriftelijk. – (ET) Het Europa van vandaag wordt geconfronteerd met demografische veranderingen die hun weerga niet kennen. Als Europa de trend richting bevolkingsafname wil keren, zullen we middels het beleid van de EU en de lidstaten gezinnen op alle mogelijke manieren moeten steunen en mannen en vrouwen toestaan om gezinsleven en werk te combineren, en wel zodanig dat de verplichtingen die voortvloeien uit huis en gezin gelijk tussen mannen en vrouwen worden verdeeld.

Ik geef mijn oprechte steun aan de alternatieve ontwerpresolutie van het Europees Parlement over non-discriminatie op grond van geslacht en intergenerationele solidariteit, die realistischer is dan het voorgaande verslag.

Ik moet in het bijzonder nadruk leggen op de doelstelling van het creëren van zorgbeleid waarin sprake is van evenwicht tussen de geslachten. Ongelijkheid in de uitvoering van zorgtaken is vaak het gevolg van de afwezigheid van betaalbare, beschikbare en kwalitatief goede diensten in lidstaten, en vrouwen worden geconfronteerd met de onvermijdelijke noodzaak om hun kansen op deelname in het sociale, economische en politieke leven op te offeren.

Dit alles houdt de ongelijkheid in de verdeling van huishoudelijke en gezinstaken tussen mannen en vrouwen in stand, waardoor vrouwen in de regel moeten kiezen voor een flexibeler werkverdeling of moeten stoppen met werken, wat op zijn beurt weer van invloed is op hun carrière, de voortdurende ongelijkheid in salarissen die door mannen en vrouwen worden verdiend en hun pensioenrechten.

Ik ben wel voorzichtig met de aanbeveling van het Tsjechische voorzitterschap om van kinderzorg ‘een volwaardig alternatief voor een professionele carrière’ te maken. Ik geloof namelijk dat verwezenlijking van deze aanbeveling de traditionele verdeling van taken tussen mannen en vrouwen juist zou doen voortduren.

De maatregelen die in het kader van de Lissabon-strategie zijn voorgenomen spelen een belangrijke rol in de totstandkoming van gelijkheid in de verdeling van werk tussen vrouwen en mannen; het doel van deze maatregelen, naast het verhogen van de werkgelegenheid, het bevorderen van innovatie en verhogen van de productiviteit, moet ook zijn de uitbanning uit de EU van discriminatie op grond van geslacht die zich in de loop der tijd heeft ontwikkeld.

  Zita Pleštinská (PPE-DE), schriftelijk. – (SK) Zorg is eeuwenlang het domein van vrouwen geweest. Ideale moeders die hun jonge jaren hebben doorgebracht met het zorgen voor hun kinderen vertegenwoordigen tegenwoordig de meerderheid van de oudere vrouwelijke bevolking, en juist deze kinderzorg en huishoudelijke zorg vindt men niet terug in hun pensioenen. Velen van hen ontvangen geen passend pensioen voor het maatschappelijk waardevolle werk dat zij in hun actieve leven verricht hebben en hierdoor lopen zij een groter gevaar om in een situatie van armoede terecht te komen. Dit is ook een reden waarom jonge vrouwen het moederschap uitstellen en prioriteit verlenen aan een professionele carrière.

Tijdens mijn vele toespraken in het Parlement heb ik altijd benadrukt dat moeders en vaders die er vrijwillig voor kiezen hun kinderen groot te brengen of voor oudere of afhankelijke familieleden te zorgen, niet gediscrimineerd mogen worden. Ik ken vele gezinnen die gehandicapte familieleden hebben en die dit veeleisende werk moedig verrichten ondanks de obstakels die zij voortdurend te overwinnen hebben.

In deze toespraak wil ik mijn lof uiten over de voorstellen van de rapporteur, mevrouw Anna Záborská, waarin zij aanbeveelt tot erkenning van niet alleen de traditionele vormen van betaalde arbeid maar ook van de veelzijdige vormen van onbetaalde arbeid die in families worden verricht als onderdeel van de intergenerationele solidariteit. Dit werk wordt in het BBP weerspiegeld als een familie hiervoor iemand in dienst neemt. Dit is echter niet het geval wanneer dit werk door een van de ouders gedaan wordt.

Ik geloof erin dat dit verslag lidstaten zal inspireren maatregelen in te voeren om het gezinsbeleid in de EU te verbeteren.

  Rovana Plumb (PSE), schriftelijk. – (RO) In een periode waarin Europa geconfronteerd wordt met een wijdverspreide economische crisis, waarvan de uiteindelijke reikwijdte moeilijk kan worden ingeschat, is een daling van het geboortecijfer te verwachten. Vrouwen zullen eerder geneigd zijn om nu geen kinderen te nemen uit vrees voor hun baan en omdat ze bang zijn dat ze niet over de materiële middelen zullen beschikken die nodig zijn voor de verzorging en opvoeding van een kind.

Tegen die achtergrond is het de plicht van iedere lidstaat om activiteiten te bevorderen waarbij meerdere generaties betrokken zijn, zoals bijvoorbeeld de "intergenerationele" centra, waar oudere volwassenen tegen betaling op kinderen passen. Deze "intergenerationele" centra, die met succes in een aantal lidstaten functioneren, zouden een snelle terugkeer naar de arbeidsmarkt van recent bevallen vrouwen mogelijk maken, en tegelijkertijd de terugkeer naar de arbeidsmarkt bevorderen van mensen die met pensioen zijn.

  Dushana Zdravkova (PPE-DE), schriftelijk. – (BG) De afgelopen decennia is de bevolking van de lidstaten van de Europese Unie steeds ouder geworden. Werk- en privéleven succesvol combineren is voor vrouwen een zware opgave aan het worden. Daarom wordt het nu steeds belangrijker dat de lidstaten het geboortecijfer stimuleren en aan gezinnen de gepaste aandacht schenken. Hieraan zou de EU indirect kunnen bijdragen en de lidstaten kunnen helpen om hun beleid te moderniseren. Ik ben van mening dat de erkenning van zogenaamd "onzichtbaar werk" een van de belangrijkste stappen is die op dit vlak gezet moeten worden.

Daarnaast kunnen we niet om het feit heen dat steeds meer mensen die deel uitmaken van de actieve bevolking tegelijkertijd zowel voor kinderen als voor ouderen in hun naaste omgeving zorgen. Dit brengt hen in een onzekere positie. Daarom is het van groot belang dat de Commissie praktische initiatieven voorstelt voor de officiële erkenning van de vaardigheden die verworven worden door activiteiten uit te voeren die verband houden met het opvoeden van kinderen, het zorgen voor mensen die afhankelijk zijn van anderen, en het voeren van een huishouden, zodat met deze vaardigheden rekening gehouden wordt bij het herbetreden van de arbeidsmarkt.

Vandaag moeten we denken aan de toekomst van alle moeders die kinderen opvoeden, die de toekomst van Europa vormen. We moeten hen beschermen tegen het risico dat ze op een dag een klein pensioen ontvangen en zich in vergelijking met andere leden van de samenleving in een ongelijke positie bevinden.