Volledig verslag van de vergaderingen

Donderdag 21 januari 2010 - Straatsburg

3.2. Schending van de mensenrechten in China, met name de zaak Liu Xiaobao

  De Voorzitter. - Aan de orde is het debat over zeven ontwerpresoluties over schending van de mensenrechten in China, met name de zaak Liu Xiaobao⁽¹⁾.

  Renate Weber, auteur. − (EN) Mijnheer de Voorzitter, afgelopen maand werd Liu Xiaobao, de zeer bekende schrijver en politiek activist, veroordeeld tot een gevangenisstraf van elf jaar wegens “aanzetten tot omverwerping van de staatsmacht”. Hij werd meer dan een jaar geleden gearresteerd na het opstellen van Charta 08, een handvest dat werd ondertekend door meer dan 10 000 gewone Chinese burgers, waarin zaken werden geëist die in een democratische maatschappij de gewoonste zaak van de wereld zijn: het recht op vrijheid van meningsuiting, open verkiezingen en rechtsorde.

De vervolging van Liu Xiaobao, uitsluitend op basis van zijn vreedzame initiatieven, en de gerechtelijke intimidatie waarmee hij te maken kreeg, zijn ongetwijfeld onverenigbaar met de internationaal erkende normen voor mensenrechten en fundamentele vrijheden. Daarom moeten we sterk aandringen op onvoorwaardelijke en onmiddellijk vrijlating van Liu Xiaobao.

In de afgelopen jaren hebben de betrekkingen tussen de Europese Unie en China zich hoofdzakelijk gericht op de economische dimensie, waardoor de staat van de democratie van het land en de ernstige schendingen van de mensenrechten die stelselmatig plaatsvinden in China, onderbelicht zijn geraakt.

Enkele dagen geleden gaf een politiefunctionaris voor het eerst toe dat de beroemde mensenrechtenadvocaat en genomineerde voor de Nobelprijs voor de Vrede in 2008, Gao Zhisheng, was verdwenen na een jaar te zijn vastgehouden door de Chinese autoriteiten. Veel mensen vrezen dat hij dood is. Een paar weken geleden negeerde de Chinese regering een oproep van de EU om een Brits staatsburger niet te executeren.

Het is vooral verontrustend om te zien hoe de Chinese regering haar internationale verplichtingen op het gebied van mensenrechten naast zich neerlegt. Men kan zich afvragen waarom China zich in deze omstandigheden kandidaat heeft gesteld voor de Mensenrechtenraad van de VN – was dat alleen om de manier waarop het land de mensenrechten onderdrukt te legitimeren?

In april 2009 presenteerde de Chinese regering een nationaal mensenrechtenplan, een lijvig document dat niets meer lijkt te zijn dan een stuk papier. Er mag niet aan getwijfeld worden. Deze Vergadering, het Europees Parlement, heeft de plicht de resultaten van de mensenrechtendialoog tussen de EU en China grondig te evalueren.

  Tunne Kelam, auteur. − (EN) Mijnheer de Voorzitter, China heeft een indrukwekkende economische vooruitgang laten zien. Een deel van die vooruitgang is echter bereikt met methoden die ernstig in strijd zijn met de universeel geaccepteerde menselijke normen. De hoop dat evenementen als de Olympische Spelen de Chinese autoriteiten zouden motiveren om meer respect te tonen voor de democratische normen is ijdel gebleken. In tegendeel, de onderdrukking is juist toegenomen en daar moeten we conclusies uit trekken.

Vandaag uit het Europees Parlement zijn zorgen over het lot van de prominente mensenrechtenactivist en geleerde Liu Xiaobao, ondertekenaar van Charta 08, een handvest dat oproept tot constitutionele hervormingen en het waarborgen van de mensenrechten. Dit handvest is moedig medeondertekend door meer dan 10 000 Chinese burgers. Afgelopen maand werd Lui Xiaobao veroordeeld tot een gevangenisstraf van elf jaar. We vragen vandaag om zijn onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating. We spreken onze solidariteit uit met de vreedzame acties van Chinese burgers voor democratische hervormingen en de bescherming van de mensenrechten, waartoe de Chinese regering zich heeft verplicht.

  Véronique De Keyser, auteur. − (FR) Mijnheer de Voorzitter, urgente ontwerpresoluties zijn altijd lastig, omdat dergelijke resoluties vaak niet zozeer worden ingegeven door een humanitaire urgentie, maar door politieke onmacht. Het fenomeen name and shame waar we ons elke maand mee bezig houden is een uiterste redmiddel. Het laat duidelijk zien dat alle andere instrumenten die ons ter beschikking staan om een dialoog aan te gaan of druk uit te oefenen gefaald hebben en dat we, als we niks kunnen doen, dan maar overgaan tot veroordelen.

Wat China betreft: ik weet niet of al die urgente resoluties van de afgelopen tijd - maart 2009, november 2009, januari 2010, plus de resolutie die voor maart 2010 gepland is - wel zo productief zijn. Niet omdat ik onderschat hoe moeizaam de transitie van dit land naar een democratie verloopt, maar omdat ik denk we door voortdurend in de aanval te gaan weliswaar niet een verkeerd doel kiezen, maar wel een verkeerde strategie. Er zijn andere, meer overtuigende, instrumenten.

Ik heb als eerste om resoluties gevraagd over de Oeigoeren en hoopte, helaas tevergeefs, dat daarmee de uitvoering van de doodstraf kon worden voorkomen. Uit naam van mijn fractie schaar ik mij achter Liu Xiaobao, de onlangs veroordeelde dissident van Tiananmen, wiens enige misdaad zijn passie voor de democratie is, maar ik weiger China om de twee maanden aan de schandpaal te nagelen, simpelweg omdat het land daardoor echt niet zal omgaan. Integendeel zelfs. Deze belangrijke handelspartner, dit land dat een permanente zetel heeft in de VN-Veiligheidsraad, dat een explosieve economische groei doormaakt en dat zich midden in een proces van democratische verandering bevindt, een land ook dat wij nodig hebben bij de bestrijding van de klimaatverandering, dat land moet een partner zijn die wij onverbloemd de waarheid zeggen maar die wij ook respecteren voor de inspanning die het levert. En dat respect ontbreekt in deze ontwerpresolutie.

Om die politieke redenen heeft mijn fractie haar handtekening ingetrokken. Maar om geen enkel misverstand te laten bestaan over de kwestie van de mensenrechten, die ik net zo belangrijk vind als u, stemt mijn fractie voor alle amendementen die daarover gaan. Wat de uitslag van de stemming betreft, die zal afhangen van de amendementen die we hebben ingediend.

  Marie-Christine Vergiat, auteur. − (FR) Mijnheer de Voorzitter, China is een groot land, met een rijke historie en een enorm ontwikkelingspotentieel. Het houden van de Olympische Spelen in Peking, afgelopen jaar, heeft niet het resultaat gehad dat sommigen ervan verwachtten.

De betrekkingen die de Europese Unie met dit land kan onderhouden, zijn van bijzonder groot belang. Het is onze plicht als leden van het Europees Parlement om luid en duidelijk te zeggen wat we belangrijk vinden en wat we onacceptabel vinden.

Wel, de mensenrechtensituatie in China is onacceptabel. Het geval van de heer Liu Xiaobao, die zich samen met meer dan 10 000 landgenoten heeft schuldig gemaakt aan het eisen van democratische hervormingen in zijn land, vormt daar een sprekend voorbeeld van. Mag ik zeggen dat ik het veeleer een geweldige prestatie vind als je in dat land zoveel mensen kunt mobiliseren?

We moeten de vrijlating van de heer Xiaobao eisen, en van alle mannen en vrouwen die net als hij geïntimideerd en gevangen gezet worden en die slechts schuldig zijn aan één misdaad, namelijk dat ze opkomen voor de mensenrechten en, preciezer nog, voor een van de meest fundamentele mensenrechten, namelijk de vrijheid van meningsuiting.

Onlangs is nog, zoals een van mijn collega's al zei, een Britse burger ter dood gebracht, hoewel hij geestelijk gestoord was. Het was voor het eerst in vijftig jaar dat er een Europees burger in China ter dood gebracht werd. De vrijheid van meningsuiting wordt met voeten getreden, elke dag een beetje meer, zoals we zien in het geval van Google, terwijl dat toch bekend staat als de aanbieder die internetgebruikers zo niet het best, dan toch wel het minst slecht, beschermt.

Het is bekend dat internetaanbieders die zich in China willen vestigen, moeten voldoen aan de eis van de Chinese autoriteiten om softwarefilters te installeren, en ook Google heeft dat uiteindelijk geaccepteerd. We mogen niet toestaan dat een regering zich bezighoudt met internetpiraterij en internetgebruikers het recht van vrije meningsuiting ontzegt.

De Europese instellingen moeten hier gezamenlijk op reageren. Chinese internetgebruikers moeten toegang hebben tot ongecensureerde informatie. De Europese Unie is het aan zichzelf verplicht internetbedrijven te ondersteunen die weigeren mee te werken aan de internetcensuur van de Chinese autoriteiten of, erger nog, aan de arrestatie van voorvechters van de mensenrechten, democraten of journalisten, zoals in april 2005 gebeurd is met de heer Xiaobao.

Tot slot, dames en heren, kan ik niet afsluiten zonder u te vragen de doden van het Tiananmenplein te herdenken; honderden jonge Chinezen vonden daar in de nacht van 3 op 4 juni 1989 de dood. Dat is nu twintig jaar geleden en het had ons tot eer gestrekt als we bij deze trieste dag hadden stilgestaan door deze jonge slachtoffers te herdenken. Maar niet alle gebeurtenissen van 1989 hebben dezelfde aandacht gekregen.

  Charles Tannock, auteur. − (EN) Mijnheer de Voorzitter, het feit dat we in dit Parlement nu weer debatteren over schendingen van de mensenrechten in China geeft aan dat het communistische autoritaire regime van Peking vastbesloten blijft alle politieke dissidenten te onderdrukken.

Dat mag ons er echter niet van weerhouden deze kwesties ter sprake te blijven brengen in het Parlement. Ik ben ervan overtuigd dat we niet alleen de plicht hebben om dat te doen, maar dat we het verschuldigd zijn aan de slachtoffers van de mensenrechtenschendingen in China, zoals Liu Xiaobao, van wie de meesten hun stem niet mogen laten horen. Daarom debatteren we hier vandaag opnieuw over deze kwestie.

Met de toekenning van de Sacharov-prijs aan Hu Jia in 2008 hebben we de wereld laten zien hoe serieus de leden van het EP de kwestie van de mensenrechten in China nemen. We nemen dit serieus omdat China er echt toe doet. De enorme oppervlakte en mondiale reikwijdte, de militaire spierkracht en economische macht van het land zijn voor de EU redenen om te streven naar een strategisch partnerschap op basis van wederzijds respect en veiligheid.

Misschien zullen onze betrekkingen met China uiteindelijk ook gebaseerd zijn op onze gemeenschappelijke waarden van democratie, mensenrechten en de rechtsorde; dat kunnen we alleen maar hopen. Maar ik denk dat wij allemaal hopen dat we nog eens mee zullen maken dat dit werkelijkheid wordt in de Volksrepubliek China. Er is wel beweerd dat dergelijke idealen in Azië op de een of andere manier ontbreken. Ik kijk altijd naar het democratische Taiwan en het enorme India met zijn democratische seculiere tradities, waar die idealen floreren in een vrije maatschappij, om het idee dat China niet democratisch kan zijn naar het rijk der fabelen te verwijzen.

  Heidi Hautala, auteur. - (FI) Mijnheer de Voorzitter, wat belangrijk is in de zaak Liu Xiaobao, is dat nu maar liefst 10 000 mensen openlijk hun steun voor hem hebben uitgesproken en ik vind dat het Europees Parlement de moed van deze mensen moet erkennen en hen daarvoor moet loven.

Tegelijkertijd moeten wij beseffen dat China zelf beloften heeft gedaan om de situatie van de mensenrechten te verbeteren. China wilde lid worden van de VN-Raad voor de rechten van de mens door te zeggen dat het zich zal verbinden aan het bevorderen en beschermen van de mensenrechten en op dit gebied de hoogste normen zal hanteren. Dit zijn dus de eigen beloften van China ten overstaan van de Verenigde Naties en daar moeten wij naar verwijzen.

In deze ontwerpresolutie wordt ook gesproken over de mensenrechtendialogen tussen de Europese Unie en China en, hoe optimistisch wij ook willen zijn, het eindresultaat is dat deze mensenrechtendialogen nauwelijks enig nut hebben gehad. De Europese instellingen moeten ook onderling overwegen hoe zij hun eigen strategieën kunnen verbeteren en China duidelijk kunnen maken dat zijn verbintenissen in mensenrechtenkwesties ook ons aangaan en dat de toekomst van onze samenwerking grotendeels van deze verbintenissen afhangt.

Uiteindelijk moeten wij ons afvragen waarom het communautair beleid ten aanzien van China zo onsamenhangend en inconsequent is en wat wij daartegen kunnen doen. Het Europees Parlement zal van zijn kant zeker de Commissie steunen in een gezamenlijke poging om te komen tot een nieuwe strategie met China.

  Cristian Dan Preda, namens de PPE-Fractie. – (RO) “We moeten woorden niet meer als misdaad zien”.

Dit schreef Liu Xiaobao in Charta 08, het door hem gelanceerde politieke manifest, zoals gezegd gesteund door duizenden Chinezen. Liu Xiaobao is veroordeeld tot elf jaar gevangenisstraf en daarna nog twee jaar ontneming van politieke rechten, vanwege deze verklaring en vanwege zijn continue steun voor de mensenrechten. Ik ben van mening dat deze straf een voorbeeld is van de intensivering van de Chinese overheidscampagne tegen mensenrechtenactivisten. Verder bewijs hiervoor wordt geleverd door de aankondiging van afgelopen zondag, dat Tzu Yong Jun, een leider van de beweging Tiananmenplein, tot negen jaar cel is veroordeeld.

Daarom ben ik van mening dat het cruciaal is om het onderwerp van de mensenrechten ter tafel te brengen bij de volgende EU-China-Top, zoals aangegeven in paragraaf 9 van de ontwerpresolutie.

Ik denk dat een dialoog niet afdoende is voor de mensenrechten, zoals mevrouw Hautala eerder ook al aangaf. Deze mensenrechtenkwestie moet worden aangepakt als onderdeel van topontmoetingen, aangezien dialoog tot nu toe geen resultaten heeft opgeleverd.

  Zigmantas Balčytis, namens de S&D-Fractie. – (EN) Mijnheer de Voorzitter, de Europese Unie onderhandelt op dit moment over een nieuwe raamovereenkomst met China, die een verdere route vaststelt voor de ontwikkeling van economische betrekkingen met dat land.

Die betrekkingen zijn zeer nauw, maar we mogen onze ogen niet sluiten voor de herhaalde schendingen van de mensenrechten en van de rechtsorde.

De Europese Unie moet haar mensenrechtendialoog met China versterken. Die dialoog die tot stand is gekomen in 2000, is inefficiënt gebleken. De EU, en met name de Hoge Vertegenwoordiger, moet zorgen voor een gecoördineerd en effectief gemeenschappelijk buitenlands beleid van de EU ten aanzien van China. Respect voor de mensenrechten moet als basis dienen voor dat beleid.

  Helga Trüpel, namens de Verts/ALE-Fractie. – (DE) Mijnheer de Voorzitter, toen China de Olympische Spelen kreeg toegewezen, hoopte ik na alle beloften van China om de situatie van de mensenrechten te verbeteren, aanvankelijk dat dit daadwerkelijk zou gebeuren.

Tijdens en na de Olympische Spelen hebben we helaas echter moeten vaststellen dat er geen verbetering maar eerder een verslechtering in de situatie van de mensenrechten is gekomen. Nu, na het vonnis tegen Liu Xiaobao, hebben we zelfs gezien dat een homoparty door de politie verboden is, wat zonder meer dreigt te resulteren in een politieke ijstijd in China voor dissidenten, mensenrechtenactivisten en homoseksuelen.

Wij dringen daarom aan op de onmiddellijke vrijlating van Liu Xiaobao en andere mensenrechtenactivisten, en wij dringen er met name bij China op aan om - als het een erkende partner van de internationale gemeenschap wil worden - een einde te maken aan de hysterische censuurmaatregelen en controlemethoden.

Dat geldt uiteraard met name voor internet. Wij mogen politieke filtering op internet niet accepteren. Het is een wezenlijk element van de grondrechten dat de vrijheid van meningsuiting in alle landen overal ter wereld moet worden verdedigd. Mensenrechten zijn universeel en ondeelbaar, ongeacht of dat hier bij ons, in de VS, in Soedan of in China is. Daar zal de Volksrepubliek China maar aan moeten wennen als ze daadwerkelijk een andere rol wil spelen.

Ik ben er vast van overtuigd dat wij, als Europeanen, China in het kader van onze officiële betrekkingen tijdens topbijeenkomsten moeten duidelijk maken dat het dringend zijn mensenrechtenbeleid moet veranderen - juist omdat wij belang hebben bij samenwerking op het gebied van klimaatbeleid, milieubeleid en regulering van de financiële markten.

  Lorenzo Fontana, namens de EFD-Fractie. – (IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, een van de meest belangrijke mensenrechtenproblemen in China is het misbruik dat gemaakt wordt van dwangarbeid in de Chinese concentratiekampen of Laogai.

Afgezien van het feit dat het hier gaat om een onvervalste vorm van moderne slavernij, heeft deze zaak ook een directe weerslag op de Europese economie. Het staat vast dat enorm veel goederen die afkomstig zijn van de Chinese markt, zijn geproduceerd door gevangenen uit de Laogai, met bijkomende, evidente verlaging van de arbeidskosten en bijgevolg een oneerlijke concurrentie ten opzichte van Europese goederen.

Ook op basis van ervaring in de Verenigde Staten, waar al enkele wetten zijn goedgekeurd die de import verbieden van Chinese goederen die zijn geproduceerd in de Laogai, kan en moet Europa al het mogelijke doen om de import tegen te gaan van goederen die geheel of gedeeltelijk zijn geproduceerd met dwangarbeid.

Om te beginnen moet een campagne worden gestart die de publieke opinie bewust maakt van deze kwestie, verder moet ernaar worden gestreefd dat alle producten die worden geïmporteerd in Europa voldoen aan dezelfde eisen van hygiëne en veiligheid die worden gesteld aan Europese producenten en moet een regeling voor etikettering worden geïntroduceerd die het mogelijk maakt om de producten te traceren.

Bovendien moet aan ondernemers die investeren in China, worden gevraagd om precieze regels te volgen met betrekking tot de rechten van werknemers. Ten slotte moeten regels worden opgesteld en vooral worden gerespecteerd om een absoluut verbod te waarborgen van de import van goederen die zijn geproduceerd met dwangarbeid.

Ik ben ervan overtuigd dat we alleen op deze manier het Chinese volk werkelijk kunnen helpen bij de strijd voor de mensenrechten. Indien we dit niet doen zullen we medeplichtigen blijven die deze mensen hun vrijheid ontzeggen.

  Edward McMillan-Scott (NI). - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik heb de eer om de ondervoorzitter van het Europees Parlement te zijn die verantwoordelijk is voor democratie en mensenrechten. De ontwerpresolutie concentreert zich terecht op Liu Xiaobao, de voornaamste opsteller van Charta 08. Een Engelse versie daarvan is beschikbaar op mijn website charter08.eu.

Na mijn laatste bezoek aan Peking in mei 2006 zijn alle dissidenten met wie ik contact had gehad, gearresteerd, gevangen gezet en in sommige gevallen gemarteld; Hu Jia, bijvoorbeeld, die nog steeds in de gevangenis zit en medische behandeling nodig heeft. En in het bijzonder Gao Zhisheng, die naar verluidt is verdwenen na drieëneenhalf jaar gevangenschap, huisarrest en marteling, als gevolg waarvan hij twee zelfmoordpogingen had gedaan. Gao’s open brieven aan het regime in 2005 hebben de toon gezet voor Charta 08. Zijn onderzoek naar de vervolging van de spirituele boeddhistische groep Falun Gong heeft geleid tot brede steun in heel China. Ik vind dat de autoriteiten nu bekend moeten maken waar Gao Zhisheng zich bevindt en hem vrij moeten laten.

Niemand mag eraan twijfelen dat het Europees Parlement zal blijven streven naar hervormingen in China en natuurlijk in Tibet.

  Eija-Riitta Korhola (PPE). - (FI) Mijnheer de Voorzitter, het is onverdraaglijk dat de handelsbelangen aan het langste eind trekken in de betrekkingen tussen de Europese Unie en China en dat de eisen met betrekking tot het eerbiedigen van de mensenrechten en democratische ontwikkeling min of meer de status hebben gekregen van beleefde groeten.

Ik heb met belangstelling gekeken naar de moed van zoekmachine Google en haar plannen om de samenwerking met de Chinese autoriteiten met betrekking tot het filteren en censureren van websites stop te zetten en zelfs het land te verlaten. Tegelijkertijd roept Google in het openbaar op tot vrijheid van meningsuiting voor de Chinese internetgebruikers.

Ik deel de zorg van mijn collega’s over de behandeling van Liu Xiaobao en andere Chinese gewetensgevangenen en ik hoop dat de Raad en de Commissie de zaak-Xiaobao ter sprake brengen op de volgende Top tussen de Europese Unie en China. In de overeenkomsten, waarover nu wordt onderhandeld, moet staan dat de toekomstige ontwikkeling van de handelsbetrekkingen met China doeltreffender verbonden worden aan de politieke dialoog en eerbiediging van de mensenrechten.

  Gesine Meissner (ALDE). - (DE) Mijnheer de Voorzitter, wij hebben al vaker gesproken over de vraag wat de beste aanpak zou zijn om met China te praten en om China onder druk te zetten, want het is duidelijk dat nauwelijks iets enige indruk maakt op dit land. Mevrouw De Keyser heeft aangegeven dat haar fractie om die reden haar ondertekening heeft ingetrokken. Dat is mijns inziens niet de juiste weg. De EU heeft de mensenrechten opgenomen in het Handvest van de grondrechten en in het Verdrag van Lissabon, en daarom moeten juist wij steeds weer op schendingen van de grondrechten blijven wijzen. Andere mogelijkheden hebben we op dit moment niet. Als we een beter idee krijgen, ben ik de eerste die dit zal ondersteunen.

Het gaat nu echter niet alleen om Liu Xiaobao, maar ook om Gao Zhisheng, die verdwenen is en van wie nu wordt beweerd dat hij zelfmoord heeft gepleegd. Men gaat ervan uit dat hij vermoedelijk op vreselijke wijze aan zijn einde is gekomen. Dat is onaanvaardbaar. We hebben tijdens de Olympische Spelen kunnen vaststellen dat er als we naar China gaan en daar contact maken absoluut niets verandert met betrekking tot de situatie van de mensenrechten. We hadden allemaal de hoop dat dit wel zou gebeuren, maar dat heeft niets uitgehaald. Daarom moeten wij zonder ophouden dringende oproepen blijven doen.

  Neelie Kroes, lid van de Commissie. − (EN) Mijnheer de Voorzitter, de EU heeft duidelijk haar diepe bezorgdheid geuit over de buitenproportionele veroordeling van de prominente mensenrechtenverdediger Liu Xiaobao tot elf jaar gevangenisstraf voor zijn rol als auteur van Charta 08, een blauwdruk voor democratische en op rechten gebaseerde hervormingen in China, en voor het publiceren van een aantal essays over mensenrechtenkwesties op het internet.

Wij hechten veel waarde aan de vrijheid van denken en van meningsuiting: zoals wij allen weten de hoekstenen van ons democratisch stelsel. De veroordeling van de heer Liu is volledig onverenigbaar met het recht op vrijheid van meningsuiting, dat is verankerd in het Internationaal verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, dat door China is ondertekend. We hechten overigens ook veel waarde aan de bescherming van het recht op seksuele uiting en geaardheid, zoals mevrouw Trüpel aanhaalde.

De EU heeft geprobeerd de rechtszaak te volgen en het spijt ons zeer dat onze waarnemers de toegang tot de rechtszaal is ontzegd. Uit de details van de rechtszaak, die we desondanks hebben vernomen, blijkt duidelijk dat de heer Liu niet in staat is gesteld om een fatsoenlijke verdediging te voeren en dat hij geen eerlijk proces heeft gekregen. De EU zal de Chinese regering blijven oproepen de heer Liu onvoorwaardelijk vrij te laten en een einde te maken aan de intimidatie en detentie van andere ondertekenaars van Charta 2008.

Ons algemene beleid ten aanzien van China is er een van constructieve betrokkenheid bij het raamwerk van ons strategisch partnerschap. In het verleden hebben we meerdere malen de vooruitgang van China op het gebied van sociale en economische rechten verwelkomd en we waren ingenomen met het actieplan voor mensenrechten dat China onlangs heeft gepresenteerd, maar aan de andere kant zijn er uiterst ernstige zorgen met betrekking tot burgerrechten en politieke rechten en een aantal recente ontwikkelingen, waaronder de ontwikkelingen die de geachte leden van dit Parlement naar voren hebben gebracht in de ontwerpresolutie.

Het belang dat de EU hecht aan de mensenrechten wordt overgebracht tijdens onze regelmatige politieke contacten en in het bijzonder tijdens onze mensenrechtendialoog met de Chinese autoriteiten. De laatste bijeenkomst was zoals u weet op 20 november vorig jaar in Peking. Dankzij onze sterke relatie kunnen wij deze zaken vrij bespreken. Afgelopen jaar, tijdens de twaalfde Top EU-China in Nanking, zijn de mensenrechten ter sprake gebracht, zowel tijdens de besprekingen als op de persconferentie.

Mevrouw Vergiat en mevrouw Korhola wezen op de cyberaanvallen tegen Google. De Commissie ziet dat als een andere zorgwekkende ontwikkeling in het kader van de vrijheid van meningsuiting in China. We houden de situatie uiteraard nauwlettend in de gaten. We begrijpen dat het bedrijf en de Chinese autoriteiten nog met elkaar in overleg zijn. We zullen waakzaam blijven voor het geval dergelijke aanvallen worden uitgevoerd op bedrijven uit de EU.

Ik wil dit Parlement ervan verzekeren dat we deze kwesties zullen blijven aankaarten, ook op het hoogste niveau, en dat we de Volksrepubliek China zullen blijven herinneren aan haar internationale verplichtingen op het gebied van mensenrechten. We wijzen ook op de Chinese constitutionele garanties over vrijheid van meningsuiting. We hebben allemaal hetzelfde doel van een transparanter, meer open China, dat zich houdt aan de internationale mensenrechtennormen en dat meewerkt aan het aanpakken van wereldwijde uitdagingen. Om dit te bereiken, moeten we blijven werken aan de ontwikkeling van ons strategische partnerschap.

Ik wil graag antwoord geven op een vraag van mevrouw De Keyser met betrekking tot de executie van de Britse staatsburger Akmal Shaikh. De Europese Unie heeft de executie van Akmal Shaikh in de sterkst mogelijke bewoordingen veroordeeld. Zij is zeer bedroefd over het feit dat China geen gehoor heeft gegeven aan de oproepen van de Europese Unie en een van haar lidstaten om aan de heer Shaikh opgelegde doodstraf om te zetten.

  De Voorzitter. – Het debat is gesloten.

De stemming vindt om 12.00 uur plaats.

Schriftelijke verklaringen (artikel 149)

  Cătălin Sorin Ivan (S&D), schriftelijk. – (RO) Het recht op leven, de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van denken vormen het fundament van Europese integratie en van onze visie op de wereld. Wanneer een van onze partners, in dit geval China, deze rechten herhaaldelijk schendt, moeten wij daarop reageren. Wij moeten dit echter niet doen op basis van een shame and blame-model, door China te beschuldigen en de verschillen in cultuur en beschaving die ons scheiden, te negeren. Deze ontwerpresolutie betreffende de schending van mensenrechten in China, met name in het geval-Liu Xiaobao, is een bewijs van de simplistische aanpak van de kwesties waarmee de Chinese samenleving te maken heeft. Wij hebben onze positie zeker niet ingenomen tegen het principe van onschendbaarheid van mensenrechten als basis voor de resolutie, wij zijn het daar namelijk van harte mee eens. Wij zijn echter tegen de manier waarop het is overgebracht. Om de resultaten te krijgen die we willen, moeten we een vreedzame atmosfeer tussen ons en China bewaren. Dit is de enige manier waarop we kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van China richting een samenleving met een diepe betrokkenheid bij respect voor mensenrechten.

  Anneli Jäätteenmäki (ALDE), schriftelijk. – (EN) Don’t be evil is het bekend motto van Google. Er is in de loop van de jaren kritiek geweest op hun beleid in China en er zijn vraagtekens gezet bij het motto. Mensenrechtengroeperingen hebben Google ervan beschuldigd dat ze de Chinese regering hielpen bij het onderdrukken van haar burgers en in het bijzonder mensenrechtenactivisten. Blijkbaar wordt Google in de toekomst minder evil. Hun besluit om een ongefilterde zoekmachine te gaan aanbieden in China verdient de hartelijkste felicitaties. Met de aankondiging van deze beleidswijziging in China riskeert Google winsten van de grootste internetmarkt ter wereld en kan het bedrijf zo’n 400 miljoen gebruikers verliezen. Google heeft in dit geval bewezen dat een groot multinationaal bedrijf zich daadwerkelijk aan zijn ethische beleid kan houden. Google, dat nog steeds wordt geleid door de oprichters, heeft een goede kans om de kernwaarden en -overtuigingen van het bedrijf in de toekomst in alle handelingen naar voren te brengen. En als Google succesvol blijft, is dat het bewijs dat geld verdienen en op een duurzame en humane manier handelen elkaar niet in de weg hoeven te staan.

  Nuno Melo (PPE), schriftelijk. – (PT) De schendingen van de mensenrechten in China blijven maar doorgaan en we mogen niet verzuimen ze te veroordelen. Juist omdat China een van onze belangrijkste handelspartners is, dienen wij elke actie die de rechten van eender welke burger schendt te veroordelen, en zeker die van burgers die zich inzetten voor de bescherming van de mensenrechten en de vrijheid van meningsuiting. Het is van cruciaal belang dat de Volksrepubliek China de beloften die ze binnen de context van de Mensenrechtenraad heeft gedaan, gestand doet.

  Alajos Mészáros (PPE), schriftelijk. – (SK) Hoe groter een land in geografisch opzicht is en hoe onafhankelijker het in economisch opzicht is, des te moeilijker is het om van dit land te eisen dat het mensenrechten respecteert. Ik vind het onacceptabel dat de Europese Unie in haar betrekkingen met China economische belangen voorop blijft plaatsen. Bij vrijwel elke ontmoeting op hoger diplomatiek niveau is het enige wat wij kunnen doen, onze gesprekspartners voorzichtig herinneren aan de schendingen van mensenrechten in het land. Helaas hebben we in Europa meer dan genoeg negatieve ervaringen met de praktijken van communistische regimes wat betreft de onderdrukking van mensenrechten. Daarom ben ik ervan overtuigd dat het werkelijke aantal schendingen van mensenrechten veel hoger ligt dan we op basis van onze informatie moeten geloven. Om deze reden moeten we er dringend voor zorgen dat China de mensenrechten gaat respecteren, zelfs als hiervoor economische en politieke offers moeten worden gebracht. Anders zouden de ontwikkelingen in China wel eens een ongunstig effect kunnen hebben op de algehele ontwikkelingen van de politieke situatie in Azië, wat weer een negatief effect zou hebben op de algehele wereldeconomie en -politiek.

  Wojciech Michał Olejniczak (S&D), schriftelijk. – (PL) Ik heb voor de ontwerpresolutie gestemd waarin de schending van de mensenrechten wordt veroordeeld, omdat we die schending niet mogen tolereren of goedkeuren, noch als mensen, noch als burgers. Gedrag dat schadelijk is voor mensen, hun vrijheid en hun rechten, die vele jaren geleden zijn gedefinieerd, is in strijd met de fundamenten waarop de westerse democratieën zijn gebouwd. De dialoog die in 2000 is begonnen tussen de Europese Unie en China heeft niet de verwachte effecten opgeleverd. We moeten ons daarom afvragen of we alles hebben gedaan wat we konden, en als het antwoord nee is, moeten we bepalingen toepassen van resoluties over de doeltreffendheid van economische samenwerking. De mensenrechten moeten de basis vormen voor de dialoog tussen de Unie en China, en de belangen van mensen dienen boven economische belangen te gaan.

De aanhouding en veroordeling van vredesdemonstrant en mensenrechtenactivist Liu Xiaobao, die heeft opgeroepen tot meer democratie in China, is een duidelijk signaal dat onze huidige maatregelen niet doeltreffend zijn. Daarom loont het de moeite om naast resoluties andere stappen te zetten die meer respect mogelijk maken voor datgene waar Liu Xiaobao voor strijdt, net als duizenden Chinezen en vele andere mensen overal ter wereld.

Dertig jaar geleden werd in China begonnen met hervormingen die de wereld lieten zien dat er iets veranderde, dat er iets goeds in de samenleving kon gebeuren. We verwachten nu hetzelfde. We willen nu een partner die beginselen eerbiedigt die voor ons fundamenteel zijn.

(1) Zie notulen.