Volledig verslag van de vergaderingen

Woensdag 5 mei 2010 - Brussel

26. Bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschappen - Strijd tegen fraude - Jaarverslag 2008 (debat)

  De Voorzitter. Aan de orde is tot slot het verslag (A7-0100/2010) van Andrea Cozzolino, namens de Commissie begrotingscontrole, over de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschappen en de strijd tegen fraude – Jaarverslag 2008 (2009/2167(INI)).

  Andrea Cozzolino, rapporteur. – (IT) Mijnheer de Voorzitter, dames en heren, in een tijd waarin het Verdrag van Lissabon de rol van Europa in het leven van miljoenen Europeanen ingrijpender heeft gemaakt, is het een cruciale uitdaging transparantie en wettelijkheid te waarborgen. Het verslag dat wij nu voorleggen is dan ook het resultaat van sterk gecoördineerde inspanningen. De werkzaamheden werden eerst en vooral toegespitst op het door de Rekenkamer geschetste scenario, volgens welk de financiële impact van de onregelmatigheden is afgenomen van meer dan 1 miljard euro in 2007 tot 783 miljoen euro in 2008.

Deze afname heeft betrekking op alle sectoren, uitgezonderd de directe uitgaven en de pretoetredingsfondsen. Ook de structuurfondsen geven nog aanleiding tot ernstige zorg. Absolute bedragen en waarden alléén vertellen ons echter niet waar de problemen verborgen liggen die dringend moeten worden verholpen en waar de situatie onder controle is. Onze analysen en vergaderingen van de afgelopen maanden hebben geresulteerd in de vaststelling van twee prioriteiten. Ten eerste is het dringend noodzakelijk dat de lidstaten een grotere verantwoordelijkheid nemen voor het opsporen van fraude en onregelmatigheden, alsmede voor het uitwisselen van de informatie die nodig is voor het bestrijden van fraude, verspilling en verstorende gevolgen van de uitgaven en van het innen van belastingen.

Ten tweede is het van belang voorstellen en werkhypothesen op tafel te leggen om de maatregelen in de lidstaten effectiever ten uitvoer te leggen aan de hand van administratieve procedures en beheerstrategieën die prioriteit geven aan de kwaliteit van projecten en aan hun gevolgen voor de leef- en werkomstandigheden van Europese burgers.

Om deze doelstellingen te verwezenlijken stellen wij voor dat het Parlement aandringt op bepaalde prioriteiten. In de eerste plaats stellen wij voor dat OLAF 27 landenprofielen opstelt waarin met gepaste zorgvuldigheid en aandacht wordt geanalyseerd welke strategieën de afzonderlijke lidstaten volgen bij het bestrijden van fraude en onregelmatigheden in het gebruik van Europese middelen. Daarbij moet nauwkeurig in kaart worden gebracht welke autoriteiten verantwoordelijk zijn voor het uitvoeren van controles in elke lidstaat. Tevens moeten de profielen gegevens bevatten over de kwantiteit en de kwaliteit van de uitgevoerde controles en over hun gevolgen.

In de tweede plaats is het noodzakelijk het aantal onregelmatigheden te verminderen en de voorschriften aanzienlijk te verbeteren. We maken een aanvang met een programma voor het vereenvoudigen van de wet- en regelgeving. Dat programma is met name bedoeld voor de structuurfondsen. Bovendien moet de strijd tegen corruptie, financiële misdrijven en overtreding van de regels inzake overheidsopdrachten worden opgevoerd. In het verslag van dit jaar hebben we op dit punt met steun van de gehele commissie vooruitgang geboekt. Dankzij een intensieve, gezamenlijke inspanning zijn voorstellen geformuleerd met betrekking tot de voornaamste problemen op dit gebied. Of het nu gaat om de betrekkingen van de EU met belastingparadijzen of om de databanken met gegevens over ontvangers van steun uit Europese fondsen, het verslag levert een praktische bijdrage aan het verbeteren van de transparantie in de uitgaven en aan het versterken van de strategieën ter bestrijding van fraude en corruptie.

Wat tot slot OLAF betreft is het van fundamenteel belang te waarborgen dat het bureau volledig operationeel onafhankelijk is, dat de lidstaten OLAF hun volle medewerking verlenen en dat een passende strategie voor menselijke hulpbronnen wordt uitgewerkt – iets waaraan OLAF absoluut behoefte heeft. We moeten ervoor zorgen dat er in Europa een levendig en open debat blijft bestaan over de instelling van een Europese openbare aanklager.

Afrondend wil ik opmerken dat het van doorslaggevend belang is samen te strijden voor een transparant en efficiënt beheer van de Europese middelen. We moeten er in dit verband voor waken dat de bestaande problemen op de een of andere wijze als excuus worden gebruikt om vraagtekens te zetten bij instrumenten die van fundamenteel belang zijn voor het Europees project, zoals het cohesiebeleid en ontwikkelingshulp. Veeleer moeten we met een heldere blik kijken naar de problemen, naar de verstoringen die er nog steeds zijn op de diverse terreinen van communautaire financiering, en deze gegevens gebruiken om nieuwe, vastberaden stappen voorwaarts te zetten en zo het beheer van onze financiën efficiënter en transparanter te maken.

Ik ben ervan overtuigd dat de verschillende Europese instellingen op die manier daadwerkelijk vooruitgang zullen kunnen boeken bij de opbouw van een sterkere, meer geïntegreerde Unie die beter tegemoet kan komen aan de behoeften van zijn burgers.

  Elena Băsescu (PPE). – (RO) Ik vind dat de EU-fondsen op een rechtvaardige en transparante wijze toegankelijk moeten worden gemaakt voor de burgers. Een haalbare manier om corruptie bij overheidsopdrachten tegen te gaan is de invoering van een transparant, elektronisch online veilingsysteem.

Volgens het verslag van de Commissie geeft de afnemend financiële impact van de onregelmatigheden in 2008 aan dat de lidstaten met succes een aantal wettelijke en institutionele maatregelen voor fraudebestrijding hebben geïmplementeerd. Er is nog steeds een sterkere financiële controle en effectieve wetgeving nodig ter bestrijding van belastingfraude, in het bijzonder met betrekking tot de btw.

De bescherming van de financiële belangen van de Europese Unie is voor de Roemeense regering een prioriteit. In dit kader is een antifraude-departement opgericht. Dat functioneert als een uniek contactpunt voor OLAF met betrekking tot Europese fondsen.

  Monica Luisa Macovei (PPE). - (EN) Mijnheer de Voorzitter, als schaduwrapporteur van de PPE-Fractie zou ik willen beginnen met de rapporteur en de andere collega's van de fracties te danken voor hun voortreffelijke samenwerking. We hebben vooral aandacht besteed aan het vergroten van de transparantie in en het verbeteren van de wetgeving voor overheidsopdrachten, aangezien dit gebied het meest gevoelig is voor fraude en corruptie waardoor de markt wordt verstoord en hogere prijzen voor de consument ontstaan.

Daarnaast zouden ontvangers van Europees geld uit alle lidstaten bekend moeten worden gemaakt op één website en aan dezelfde criteria moeten worden onderworpen. Ik heb tevens gepleit voor de wederzijdse erkenning van ontzettingen, zoals een verbod voor fraudeurs om op te treden als CEO´s. De activiteiten van OLAF zouden moeten worden ondersteund. Wij vragen om statistieken en redenen in de gevallen waarin de nationale autoriteiten na een verslag van OLAF niet zijn overgegaan tot een tenlastelegging, hetgeen in 73 procent van de door OLAF in gang gezette gevallen voorkomt.

Het verslag stelt verder voor ondernemingen die via offshore belastingparadijzen opereren te verbieden om zakelijke overeenkomsten met in de Europese Unie gevestigde ondernemingen te sluiten als hun offshore locatie eenzijdig de aanneming van samenwerkingsovereenkomsten met de Unie heeft vertraagd.

Ter afsluiting wil ik stellen dat de Unie fraude en corruptie in onderlinge samenhang en als een prioritaire aangelegenheid moet behandelen.

  Seán Kelly (PPE). - (EN) Mijnheer de Voorzitter, ik denk dat ik zonder overdrijving kan stellen dat de huidige economische crisis in eerste instantie is ontstaan als gevolg van een crisis in gematigdheid, waarin de hebzucht zegevierde over ruimhartigheid, corruptie over integriteit en eigenbelang over saamhorigheid. Zolang we er niet in slagen de weg terug te vinden naar ruimhartigheid, integriteit en saamhorigheid, zullen we de huidige malaise nimmer boven te komen.

Ik sta volledig achter iedere inspanning tot bestrijding van fraude. Ik heb programma's gezien in Ierland over mensen die elke week een uitkering ontvingen in de Republiek Ierland, Noord-Ierland en Engeland, mensen die naar Cork vlogen en weer terug om er hun uitkering op te halen. Het ergst van allemaal zijn de banken – Allied Irish Bank en Irish Nationwide – die creatief boekhouden niet schuwen om hun ware situatie te verbergen.

Dat heeft voor enorme problemen gezorgd in Ierland en we moeten alles in het werk stellen om fraude een halt toe te roepen. We moeten heel duidelijk maken dat fraudeurs zullen worden vervolgd en hard zullen worden aangepakt, op Europees niveau en op elk ander niveau.

  John Dalli, lid van de Commissie. − (EN) Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, namens mijn collega de heer Šemeta wil ik allereerst de rapporteur danken voor zijn opbouwend verslag en voor de daarin vervatte voorstellen ter verbetering van de bescherming van de financiële belangen van de Unie.

De Commissie stelt het op prijs dat het Parlement de gezamenlijke verantwoordelijkheid van de EU-instellingen en de lidstaten in dit opzicht duidelijk onderstreept. Staat u mij toe hierover slechts enkele opmerkingen te maken.

Wat betreft het melden van onregelmatigheden door de lidstaten, heeft OLAF het nieuwe, op internet gebaseerde meldsysteem IMS (Irregularities Management System) opgezet. Dat heeft geleid tot aanzienlijke verbeteringen in de melding van onregelmatigheden door lidstaten, waaronder de lidstaten die u in uw verslag bekritiseert. De structuurfondsen vormen een gebied dat Parlement en Commissie extra zorgen baart. De Commissie heeft in het kader van het actieplan voor de structurele acties in 2008 strikte maatregelen genomen om de zwakke plekken binnen de meest getroffen gebieden en programma’s aan te pakken, onder meer middels omvangrijke vereenvoudigingsmaatregelen.

Commissaris Šemeta zal zich met zijn collega´s inspannen om het foutenpercentage in het cohesiebeleid verder terug te dringen. De Commissie zal de lidstaten in de afsluiting van de programma's 2000-2006 bijstaan en controleren en erop toezien dat de beheer- en controlesystemen voor de nieuwe programmeringsperiode het gewenste resultaat opleveren. Bovendien zal de Commissie de vinger aan de pols houden om er zeker van te zijn dat de autoriteiten van de lidstaten hun volledige verantwoordelijkheid nemen voor het gezamenlijk beheer, zoals dat is versterkt door middel van de nieuwe bepalingen in het Verdrag van Lissabon.

Er is aanzienlijke vooruitgang geboekt op het terrein van transparantie met betrekking tot de ontvangers van Europees geld. Wat de landbouw betreft heeft de Raad ermee ingestemd dat het publiceren van de begunstigden van de gelden de verantwoordelijkheid van de lidstaten is. De informatie moet beschikbaar worden gesteld op een enkele website in elke lidstaat, overeenkomstig het beginsel van gedeeld beheer. Om een overzicht te bieden en toegang tot de websites van de lidstaten mogelijk te maken moeten de koppelingen naar deze websites ook gekoppeld zijn aan de Europa-webpagina.

Ik kom nu bij OLAF. Ik dank de rapporteur voor zijn sterke en uitdrukkelijke steun voor het werk van OLAF. Mijn collega, commissaris Šemeta, is het er volledig mee eens dat het bureau zich dient te concentreren op zijn kerntaak, onderzoek, hoewel OLAF ook andere belangrijke taken te verrichten heeft, met name op het gebied van fraudepreventie. Hij is het er eveneens mee eens dat OLAF zich moet bezighouden met de belangrijker gevallen en dat kleinschalige fraude een zaak zou moeten zijn voor andere organen.

In 2008 herzag OLAF de financiële follow-upprocedures in verband met OLAF-gevallen door de minimis-drempels vast te stellen. Commissaris Šemeta heeft goede nota genomen van uw opmerkingen over de noodzaak van samenwerking tussen OLAF en de interne controlediensten, waar hij volledig achterstaat. OLAF en IAS werken al sinds 2003 nauw samen. Zij wisselen informatie uit en bieden elkaar specifieke scholing om de kennis van hun medewerkers over kwesties van wederzijds belang te verbeteren. OLAF is bereid om nog nauwer samen te werken met IAS.

Ten aanzien van de procedurele rechten bevat de nieuwe OLAF-handleiding, die in december 2009 is goedgekeurd en inmiddels naar het Parlement is doorgestuurd, al uitgebreide richtsnoeren voor OLAF-onderzoekers. In het wetgevingsvoorstel tot herziening van de OLAF-verordening zijn nog meer uitgebreide regels voor procedurele rechten opgenomen. In dit opzicht zou de Commissie er nogmaals op willen wijzen dat de discussienota over de hervorming van de OLAF-wetgeving voor het zomerreces aan Parlement en Raad zal worden voorgelegd.

Commissaris Šemeta ziet ernaar uit deze nota tijdens de vergadering in juli van de Commissie begrotingscontrole te presenteren. Tenslotte zal het hem een genoegen zijn om samen met het Parlement te werken aan de verbetering van de efficiëntie van OLAF en de bescherming van het geld van de Europese belastingbetalers.

  De Voorzitter. − Het debat is gesloten.

De stemming vindt morgen plaats.

Schriftelijke verklaringen (artikel 149)

  Alain Cadec (PPE), schriftelijk. – (FR) De strijd tegen fraude is een grote uitdaging die de Europese Unie en de lidstaten moeten aangaan. De omvang van de publieke middelen die zijn gemoeid met het cohesiebeleid roept om de hoogste waakzaamheid voor eventueel misbruik van deze middelen. De geloofwaardigheid van de structuurfondsen bij de burgers is hier in het geding. In dit verband juich ik de inspanningen van de Commissie en het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) toe om fraude efficiënter te bestrijden. Zoals de rapporteur benadrukt is de financiële impact van de met structurele maatregelen begane onregelmatigheden aanzienlijk afgenomen. Bovendien bewijst de toename van het aantal aan de Commissie gerapporteerde onregelmatigheden dat de instrumenten die bij de fraudebestrijding worden ingezet steeds beter werken. Het is van belang dat de Commissie en de lidstaten deze strijd zo krachtig mogelijk voortzetten. Het is echter ook van belang de potentiële begunstigden van de structuurfondsen niet te ontmoedigen door ze op te zadelen met te strenge voorwaarden. Opzettelijke fraude is één ding, onnauwkeurigheid in de opzet van projecten is iets anders. Opzet moet worden beschouwd als een criminele activiteit, maar het is evenzeer van belang dat er eenvoudiger procedures komen om de gevolgen van onopzettelijke onnauwkeurigheden te beperken.

  Tamás Deutsch (PPE), schriftelijk. – (HU) De crisis die in bepaalde landen van de eurozone woedt, is een ongekende waarschuwing aan het adres van de Europese besluitvormers en vraagt hen de overheidsfinanciën en de financiën van de Gemeenschap onvoorwaardelijk te beschermen. De economie en de internationale markten reageren op elke stap van de Europese Unie – zoals de maatregelen van de reddingspakketten die de afgelopen dagen zijn aangenomen – met uitzonderlijke gevoeligheid. Hele nationale economieën kunnen in gevaar komen als de crises op Europees niveau niet naar behoren worden beheerd. Met andere woorden, het is niet overdreven te stellen dat de ogen van de wereld zijn gericht op onze ministers van Financiën en de Europese instellingen. Tot aan de dag van vandaag hebben regeringen in bepaalde lidstaten van de Europese Unie, die hun eigen belangen najagen en op oligarchische wijze functioneren, hun economie op de rand van faillissement gebracht en elk toekomstperspectief onbereikbaar gemaakt voor ondernemers, gezinnen en hoog opgeleide jongeren. Daarom kunnen wij de intentie van de rapporteur om de lidstaten meer verantwoording te laten afleggen alleen maar verwelkomen. Dit is op dit moment een van de cruciale kwesties voor succesvol crisisbeheer. Strikte controle om het tijdperk van corrupte regeringen te beëindigen is in deze tijd van crisis harder nodig dan ooit.

  Franz Obermayr (NI), schriftelijk. – (DE) Het verslag over fraudebestrijding toont een op zich positieve ontwikkeling aan: vergeleken met 2007 zijn in 2008 de negatieve financiële gevolgen van onregelmatigheden in alle sectoren verminderd. Bij de pretoetredingssteun ziet dat er echter anders uit. Daar zijn de negatieve gevolgen met 90,6 procent gestegen! In dit verband zou ik erop willen wijzen dat de EU sinds 2002 financiële steun verleent voor de “inspanningen” van Turkije ter voorbereiding van de toetreding. Het jaarlijks bedrag is telkens weer verhoogd. Voor de periode 2007-2013 krijgt Turkije 4,84 miljard euro, hoewel de Commissie heel goed weet dat Turkije lang niet alle vooruitgang heeft geboekt die nodig is om aan de toetredingscriteria te voldoen! Toch blijft de kraan open staan, en er stroomt al meer geld. In het laatste speciale verslag van de Rekenkamer van de EU is bovendien in verband met de pretoetredingssteun aan Turkije vastgesteld dat het geld wordt geïnvesteerd zonder voldoende duidelijke streefdoelen en prestatie-indicatoren. Wanneer er geen strategische richtsnoeren zijn wordt het geld willekeurig gebruikt, en levert het niets op. Aan die waanzin moeten een einde komen!