ΚΟΙΝΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ σχετικά με τις καταστροφικές πλημμύρες στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, την απώλεια ζωών και την ετοιμότητα της ΕΕ να ενεργεί σε περίπτωση τέτοιων καταστροφών, οι οποίες επιδεινώνονται από την κλιματική αλλαγή
18.9.2024 - (2024/2817(RSP))
που αντικαθιστά τις ακόλουθες προτάσεις ψηφίσματος:
B10‑0057/2024 (PPE)
B10‑0058/2024 (The Left)
B10‑0059/2024 (Renew)
B10‑0060/2024 (ECR)
B10‑0061/2024 (S&D)
B10‑0063/2024 (Verts/ALE)
Bartosz Arłukowicz, Andrey Novakov, András Tivadar Kulja, Siegfried Mureşan, Lídia Pereira, Peter Liese, Ioan‑Rareş Bogdan, Daniel Buda, Andrzej Buła, Dan‑Ştefan Motreanu, Virgil‑Daniel Popescu, Adina Vălean, Dolors Montserrat, Bogdan Andrzej Zdrojewski, Gheorghe Falcă, Mircea‑Gheorghe Hava, Miriam Lexmann, Zoltán Tarr, Dóra Dávid, Gabriella Gerzsenyi, Andrzej Halicki, Krzysztof Hetman, Monika Hohlmeier, Adam Jarubas, Dariusz Joński, Kinga Kollár, Eszter Lakos, Magdalena Adamowicz, Krzysztof Brejza, Borys Budka, Kamila Gasiuk‑Pihowicz, Marcin Kierwiński, Łukasz Kohut, Ewa Kopacz, Janusz Lewandowski, Elżbieta Katarzyna Łukacijewska, Jagna Marczułajtis‑Walczak, Mirosława Nykiel, Jacek Protas, Bartłomiej Sienkiewicz, Michał Szczerba, Michał Wawrykiewicz, Marta Wcisło, Daniel Caspary, Christine Schneider, Andrea Wechsler, Ralf Seekatz
εξ ονόματος της Ομάδας PPE
Mohammed Chahim, Tiemo Wölken, Marcos Ros Sempere, Andreas Schieder, Krzysztof Śmiszek, Dan Nica, Klára Dobrev, Victor Negrescu, Maria Grapini, Mihai Tudose, Gabriela Firea, Adrian‑Dragoş Benea, Claudiu Manda, Gheorghe Cârciu, Ştefan Muşoiu, Vasile Dîncu, Csaba Molnár, Joanna Scheuring‑Wielgus, Robert Biedroń, Σάκης Αρναούτογλου, Evelyn Regner, Hannes Heide, Elisabeth Grossmann, Günther Sidl
εξ ονόματος της Ομάδας S&D
Waldemar Buda, Roberts Zīle, Pietro Fiocchi, Ivaylo Valchev, Ondřej Krutílek, Claudiu‑Richard Târziu, Veronika Vrecionová, Geadis Geadi, Georgiana Teodorescu, Gheorghe Piperea, Şerban‑Dimitrie Sturdza, Adrian‑George Axinia, Waldemar Tomaszewski, Alexandr Vondra, Daniel Obajtek, Małgorzata Gosiewska, Jacek Ozdoba, Patryk Jaki, Adam Bielan, Joachim Stanisław Brudziński, Michał Dworczyk, Jadwiga Wiśniewska, Kosma Złotowski, Marlena Maląg, Arkadiusz Mularczyk, Beata Szydło, Dominik Tarczyński, Mariusz Kamiński, Tobiasz Bocheński, Maciej Wąsik, Bogdan Rzońca, Anna Zalewska
εξ ονόματος της Ομάδας ECR
Michal Wiezik, Martin Hojsík, Ľudovít Ódor, Veronika Cifrová Ostrihoňová, Lucia Yar, Ľubica Karvašová, Marjan Šarec, Dan Barna, Sigrid Friis, Yvan Verougstraete, Grégory Allione, Benoit Cassart, Olivier Chastel, Hilde Vautmans, Vlad Vasile‑Voiculescu, Anna Stürgkh, Ilhan Kyuchyuk, Gerben‑Jan Gerbrandy, Michał Kobosko
εξ ονόματος της Ομάδας Renew
Sara Matthieu
εξ ονόματος της Ομάδας Verts/ALE
Jonas Sjöstedt, Younous Omarjee
εξ ονόματος της Ομάδας The Left
Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τις καταστροφικές πλημμύρες στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, την απώλεια ζωών και την ετοιμότητα της ΕΕ να ενεργεί σε περίπτωση τέτοιων καταστροφών, οι οποίες επιδεινώνονται από την κλιματική αλλαγή
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,
− έχοντας υπόψη τη Σύμβαση-Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή, και ιδίως τη σχετική συμφωνία του Παρισιού, του 2015, που τέθηκε σε ισχύ στις 4 Νοεμβρίου 2016,
− έχοντας υπόψη τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τη βιοποικιλότητα,
− έχοντας υπόψη τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών,
− έχοντας υπόψη τον έλεγχο καταλληλότητας, του 2019, που διενήργησε η Επιτροπή όσον αφορά την οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα, την οδηγία για τα υπόγεια ύδατα, την οδηγία για τα πρότυπα ποιότητας περιβάλλοντος και την οδηγία για τις πλημμύρες (SWD(2019)0439),
− έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 24ης Φεβρουαρίου 2021, με τίτλο «Διαμορφώνοντας μια Ευρώπη ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή – η νέα στρατηγική της ΕΕ για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή» (COM(2021)0082),
− έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 17ης Δεκεμβρίου 2020 σχετικά με τη στρατηγική της ΕΕ για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή[1],
− έχοντας υπόψη τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής, της 26ης Ιουλίου 2023, σχετικά με τις στρατηγικές και τα σχέδια προσαρμογής των κρατών μελών,
− έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 15ης Σεπτεμβρίου 2022, σχετικά με τις συνέπειες της ξηρασίας, των πυρκαγιών και άλλων ακραίων καιρικών φαινομένων: αύξηση των προσπαθειών της ΕΕ για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής[2],
− έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 15ης Ιουνίου 2023 σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ημέρα για τα θύματα της παγκόσμιας κλιματικής κρίσης[3],
− έχοντας υπόψη την έκθεση αριθ. 1/2024 του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (ΕΟΠ), της 11ης Μαρτίου 2024, με τίτλο «Η ευρωπαϊκή εκτίμηση κλιματικών κινδύνων»,
− έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 12ης Μαρτίου 2024, με τίτλο «Διαχείριση των κλιματικών κινδύνων – προστασία των ανθρώπων και της ευημερίας» (COM(2024)0091),
− έχοντας υπόψη την έκθεση 3/2024 του ΕΟΠ, της 15ης Μαΐου 2024, με τίτλο «Αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στην ανθρώπινη υγεία στην Ευρώπη: εστίαση στις πλημμύρες, τις ξηρασίες και την ποιότητα των υδάτων»,
− έχοντας υπόψη την τελική έκθεση του διαλόγου για την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή, που δημοσιεύτηκε τον Ιούλιο του 2024,
− έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 29ης Μαΐου 2024, σχετικά με την αξιολόγηση του μηχανισμού πολιτικής προστασίας της Ένωσης – Ενίσχυση της ετοιμότητας της ΕΕ σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης (COM(2024)0212),
− έχοντας υπόψη τη δήλωση της Επιτροπής, της 18ης Σεπτεμβρίου 2024, σχετικά με τις καταστροφικές πλημμύρες στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, την απώλεια ζωών και την ετοιμότητα της ΕΕ να ενεργεί σε περίπτωση τέτοιων καταστροφών, οι οποίες επιδεινώνονται από την κλιματική αλλαγή,
– έχοντας υπόψη το άρθρο 136 παράγραφοι 2 και 4 του Κανονισμού του,
Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι σφοδρές βροχοπτώσεις και ισχυροί άνεμοι έπληξαν την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, ιδίως την Αυστρία, τη Γερμανία, την Ουγγαρία, την Πολωνία, τη Ρουμανία, τη Σλοβακία και την Τσεχία προκαλώντας πλημμύρες που επέφεραν ανθρώπινες απώλειες και ζημιές μεγάλης κλίμακας· λαμβάνοντας υπόψη ότι σημαντικό μέρος της επικράτειάς τους έχει πληγεί, ιδίως οι λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες με ασθενέστερες υποδομές και γεωργικές περιοχές·
Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα μεμονωμένα ακραία καιρικά φαινόμενα δεν είναι δυνατόν να αποδοθούν απευθείας σε μια συγκεκριμένη αιτία· λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι σαφές, σύμφωνα με τη Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή και την ευρωπαϊκή εκτίμηση κλιματικών κινδύνων (EUCRA), ότι η κλιματική κρίση οδηγεί σε συχνότερα και εντονότερα ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως πλημμύρες, καταιγίδες και καύσωνες, καθιστώντας σφοδρότερες τις βροχοπτώσεις και τις καταιγίδες, θερμότερους τους καύσωνες και εντονότερες τις ξηρασίες·
Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η πρώτη έκθεση EUCRA και η ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Διαχείριση των κλιματικών κινδύνων – προστασία των ανθρώπων και της ευημερίας» επισημαίνουν ότι η Ευρώπη είναι η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος στον κόσμο και ότι έντονα φαινόμενα όπως δασικές πυρκαγιές, ξηρασίες και πλημμύρες, γίνονται όλο και συχνότερα σε ολόκληρη την Ευρώπη λόγω των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής· λαμβάνοντας υπόψη ότι η μέση θερμοκρασία στην Ευρώπη το καλοκαίρι του 2024 ήταν η υψηλότερη που έχει καταγραφεί για την εποχή, κατά 1,54 °C υψηλότερη από τον μέσο όρο της περιόδου 1991-2020, υπερβαίνοντας το προηγούμενο ρεκόρ του 2022[4]· λαμβάνοντας υπόψη ότι αυτό σηματοδότησε μια περίοδο 14 μηνών κατά τη διάρκεια της οποίας η διαφορά της μέσης θερμοκρασίας του αέρα στην επιφάνεια του πλανήτη σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα υπερέβη τον 1,5 °C·
Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, μόνο τα τελευταία 30 χρόνια, οι πλημμύρες στην Ευρώπη έχουν πλήξει 5,5 εκατομμύρια ανθρώπους, ευθύνονται για τον θάνατο σχεδόν 3 000, ενώ έχουν προκαλέσει οικονομικές ζημίες ύψους άνω των 170 δισεκατομμυρίων EUR· λαμβάνοντας υπόψη ότι η κλιματική αλλαγή αυξάνει σημαντικά τους κινδύνους πλημμύρας σε ολόκληρη την Ευρώπη[5]·
Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι σε ορισμένα τμήματα των περιοχών που επλήγησαν στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, σε μόλις τέσσερις ημέρες καταγράφηκαν τα τρία τέταρτα της μέσης ετήσιας βροχόπτωσης· λαμβάνοντας υπόψη ότι η αποτελεσματική και συντονισμένη συνεργασία μεταξύ των υπηρεσιών διάσωσης και η ταχεία διασυνοριακή ανταλλαγή πόρων και εμπειρογνωμοσύνης έχουν σώσει ζωές και έχουν αποτρέψει χειρότερες ζημίες· λαμβάνοντας υπόψη ότι ο συντονισμός σε επίπεδο ΕΕ, η συγκέντρωση πόρων και η ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών είναι ουσιαστικής σημασίας για την επιτυχή παροχή αρωγής σε περιπτώσεις καταστροφών·
ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι αρκετά κράτη μέλη ενεργοποίησαν τις υπηρεσίες ταχείας δορυφορικής χαρτογράφησης του Copernicus κατά τη διάρκεια των πλημμυρών του Σεπτεμβρίου του 2024 (Γερμανία, Πολωνία, Σλοβακία, Ρουμανία και Ουγγαρία)·
Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι στην ανακοίνωση της Επιτροπής, του 2024, σχετικά με την αξιολόγηση του μηχανισμού πολιτικής προστασίας της Ένωσης (ΜΠΠΕ) προσδιορίζονται οι ανάγκες και οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει η πολιτική προστασία στην Ευρώπη και παρέχονται συστάσεις για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του ΜΠΠΕ· λαμβάνοντας υπόψη ότι τονίζονται επίσης οι ολοένα και πιο σύνθετες και ποικίλες προκλήσεις και απειλές που αντιμετωπίζει η ΕΕ, οι οποίες περιλαμβάνουν τον αυξανόμενο αριθμό συγκρούσεων, καθώς και τόσο ανθρωπογενών όσο και φυσικών καταστροφών, όπως τα ακραία καιρικά φαινόμενα, σε συνδυασμό με τους εξελισσόμενους κινδύνους για την ασφάλεια, και αναδεικνύεται ο τρόπος με τον οποίο οι εξελίξεις αυτές ασκούν σημαντική πίεση στο πλαίσιο διαχείρισης του κινδύνου καταστροφών της ΕΕ και στην επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα του ΜΠΠΕ·
Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι το Ταμείο Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΤΑΕΕ) συστάθηκε μετά τις «πλημμύρες της χιλιετίας» που έπληξαν την ίδια περιοχή το 1997 και το 2002· λαμβάνοντας υπόψη ότι, ακόμη και με την αναθεώρηση του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΠ), ο προϋπολογισμός του ΤΑΕΕ εξακολουθεί να μην επαρκεί για να δοθεί επαρκής απόκριση στις μείζονες φυσικές καταστροφές και να εκφραστεί η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη προς περιφέρειες που έχουν πληγεί από καταστροφές·
Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι φυσικές καταστροφές έχουν αρνητικό μακροπρόθεσμο αντίκτυπο στην οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή σε διάφορες περιοχές, περιφέρειες και κράτη μέλη της ΕΕ·
Ι. λαμβάνοντας υπόψη ότι, λόγω της περιφερειακής εστίασης, της τοποκεντρικής προσέγγισης, του στρατηγικού σχεδιασμού και του αποτελεσματικού μοντέλου εφαρμογής της, η πολιτική συνοχής θα πρέπει να διαδραματίσει καίριο ρόλο στην πρόληψη καταστροφών, στην ανάκαμψη από συμμετρικούς και ασύμμετρους κλυδωνισμούς και στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής·
ΙΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι λύσεις που βασίζονται στη φύση είναι απαραίτητες προκειμένου να προληφθούν καταστροφές συνδεόμενες με καιρικά φαινόμενα που προκαλούνται από την κλιματική αλλαγή· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι πλημμυρικές πεδιάδες και τα υγιή δάση, τα εδάφη και οι ελώδεις εκτάσεις, οι υγρότοποι και οι τυρφώνες, καθώς και οι φυσικές περιοχές πρασίνου στις πόλεις και στην ύπαιθρο λειτουργούν ως ανάχωμα στον αντίκτυπο της κλιματικής αλλαγής συγκρατώντας τα ύδατα και μετριάζοντας τις επιπτώσεις των πλημμυρών και της ξηρασίας·
ΙΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η έρευνα και η αντιμετώπιση των κινδύνων πλημμύρας απαιτεί μια ολιστική προσέγγιση, η οποία θα λαμβάνει υπόψη διάφορους παράγοντες, μεταξύ άλλων τη βιομηχανία, τις μεταφορές, τις πρακτικές όσον αφορά την ανάληψη ασφαλιστικών κινδύνων, τον χωροταξικό σχεδιασμό και την ιστορική κατανομή πλημμυρικών πεδιάδων, τις δημογραφικές μεταβολές, τις χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις και άλλες σχετικές πτυχές· λαμβάνοντας υπόψη ότι ο ΕΟΠ έχει επισημάνει ότι οι ευάλωτες ομάδες και περιφέρειες πλήττονται σφοδρότερα από πλημμύρες και άλλα ακραία καιρικά φαινόμενα·
Γενικά
1. εκφράζει την αμέριστη συμπαράσταση και αλληλεγγύη του προς τα θύματα, τις οικογένειές τους και τους ανθρώπους και τις κοινότητες που πλήττονται από τα συνεχιζόμενα ακραία καιρικά φαινόμενα και τις σφοδρές πλημμύρες στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, μεταξύ άλλων στην Αυστρία, στη Γερμανία, στην Ουγγαρία, στην Πολωνία, στη Ρουμανία, στη Σλοβακία και στην Τσεχία·
2. επαινεί τις άοκνες προσπάθειες και την αφοσίωση των επαγγελματικών και εθελοντικών πυροσβεστικών σωμάτων, των οργανώσεων διάσωσης, των εθελοντών και του στρατού στις χώρες που έπληξαν οι πλημμύρες και άλλες φυσικές καταστροφές σε ολόκληρη την Ευρώπη, καθώς και των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών, αλλά και των πολιτών, οι οποίοι έθεσαν σε κίνδυνο τη ζωή τους για να σώσουν άλλους και να προστατεύσουν κατοικίες και υποδομές· τονίζει ότι οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης έχουν διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο στη διάσωση ζωών, στην εκκένωση ευάλωτων περιοχών και στην προστασία περιουσιών υπό συχνά δύσκολες συνθήκες, και ότι οι άοκνες προσπάθειές τους και η προθυμία τους να αναλάβουν δράση, ακόμη και με κίνδυνο της ζωής τους, έχει συντελέσει καθοριστικά στον περιορισμό της καταστροφής·
3. εκφράζει τη βαθιά του ανησυχία για την αυξανόμενη ένταση και συχνότητα των ακραίων καιρικών φαινομένων στην ΕΕ και παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένων των ακραίων βροχοπτώσεων και των πλημμυρών μεγάλης κλίμακας, καθώς και των κυμάτων καύσωνα και των δασικών πυρκαγιών, και για τις σοβαρές και άμεσες επιπτώσεις τους στην ανθρώπινη υγεία και την υγεία των ζώων, τα μέσα βιοπορισμού, τη στέγαση, τις υποδομές, την οικονομία, τη γεωργία, την επισιτιστική ασφάλεια και τα οικοσυστήματα· υπογραμμίζει τη σύνδεση μεταξύ της κλιματικής αλλαγής και των ακραίων καιρικών φαινομένων και τονίζει ότι είναι σημαντικό να αντιμετωπιστεί αυτή η σύνδεση με αποτελεσματικό και συνεκτικό τρόπο με την ενίσχυση της συλλογικής απόκρισης σε ενωσιακό και διεθνές επίπεδο μέσω αποτελεσματικών μέτρων πολιτικής προστασίας και μετριασμού της κλιματικής αλλαγής και προσαρμογής σε αυτήν, προκειμένου να προστατευθούν οι άνθρωποι, τα μέσα βιοπορισμού τους, η οικονομία και τα οικοσυστήματα·
4. τονίζει ότι για να παραμείνει εφικτός ο μακροπρόθεσμος στόχος της συμφωνίας του Παρισιού απαιτείται συλλογική προσπάθεια και περαιτέρω ανάληψη δράσης από όλες τις εμπλεκόμενες χώρες· παροτρύνει όλα τα μέρη της Σύμβασης-Πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή, συμπεριλαμβανομένης της ΕΕ, να δώσουν συνέχεια στις παγκόσμιες προσπάθειες που συμφωνήθηκαν στην απόφαση για τον παγκόσμιο απολογισμό μέσω της φιλόδοξης εφαρμογής και της κλιμάκωσης των εθνικά καθορισμένων συνεισφορών σύμφωνα με τον μακροπρόθεσμο στόχο της συμφωνίας του Παρισιού· υπενθυμίζει ότι η ΕΕ, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό νομοθέτημα για το κλίμα, πρέπει να συνεχίσει τις προσπάθειές της για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής προκειμένου να επιτευχθεί αυτός ο μακροπρόθεσμος στόχος, καθώς και τις προσπάθειές της για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή προκειμένου να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα·
Χρηματοδότηση της πολιτικής προστασίας και της παροχής αρωγής σε περιπτώσεις καταστροφών
Πολιτική προστασία
5. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να είναι σε ετοιμότητα για να στηρίξουν κάθε κράτος μέλος που ζητεί βοήθεια έκτακτης ανάγκης στο πλαίσιο του ΜΠΠΕ χωρίς καθυστέρηση· χαιρετίζει τη δέσμευση της ουκρανικής κυβέρνησης να στηρίξει την ΕΕ με εξοπλισμό και προσωπικό υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης·
6. υπογραμμίζει την ανάγκη να παρασχεθούν στον ΜΠΠΕ επαρκείς και αναβαθμισμένοι πόροι προκειμένου να αυξηθεί η ετοιμότητα και να βελτιωθεί η ανάπτυξη ικανοτήτων· εκφράζει, συνεπώς, τη δυσαρέσκειά του για τις περικοπές στον προϋπολογισμό ύψους 37 εκατομμυρίων EUR (σε αναλήψεις υποχρεώσεων) και 154,9 εκατομμυρίων EUR (σε πληρωμές) για τον ΜΠΠΕ (rescEU)· ζητεί να διατεθεί αυξημένη χρηματοδότηση για τις σχετικές γραμμές του προϋπολογισμού και στο επόμενο ΠΔΠ· καλεί την Επιτροπή να εξετάσει το ενδεχόμενο ενσωμάτωσης της μείωσης και της διαχείρισης του κινδύνου καταστροφών στα σχετικά χρηματοδοτικά προγράμματα της ΕΕ, λαμβανομένου υπόψη ότι όλα τα κονδύλια που δαπανώνται στον τομέα αυτό θα αποτρέψουν σημαντικές δαπάνες για την αντιμετώπιση και την ανοικοδόμηση·
7. καλεί την Επιτροπή να δώσει συνέχεια στις συστάσεις της από την ανακοίνωσή της της 29ης Μαΐου 2024 και να υποβάλει συγκεκριμένες προτάσεις για την ενίσχυση των ικανοτήτων επιχειρησιακής απόκρισης του ΜΠΠΕ· καλεί την Επιτροπή να ολοκληρώσει ταχέως την προγραμματισμένη επανεξέταση του ΜΠΠΕ, συμπεριλαμβανομένου του Κέντρου Συντονισμού Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών, κατά το πρώτο έτος της θητείας της νέας Επιτροπής, και να παρουσιάσει συγκεκριμένα μέτρα για την περαιτέρω ενίσχυση και ανάπτυξη της συλλογικής ικανότητας της ΕΕ να αντιδρά σε φυσικές καταστροφές, όπως η δημιουργία μιας δύναμης πολιτικής προστασίας της ΕΕ για στρατηγικά αποθέματα τροφίμων, νερού, φαρμάκων και ιατρικού εξοπλισμού, η στήριξη της ανάπτυξης εργαλείων έγκαιρης προειδοποίησης για τους πολίτες μέσω φορητών συσκευών, η από κοινού ανάθεση νέων δημόσιων συμβάσεων για τον εκσυγχρονισμό των πόρων πολιτικής προστασίας και η στήριξη προγραμμάτων που αποσκοπούν στην παροχή κατάρτισης, εξοπλισμού και ανταλλαγών εθελοντικών υπηρεσιών πολιτικής προστασίας· καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να επιταχύνουν τη σύσταση του νέου μόνιμου στόλου του rescEU και να διασφαλίσουν ότι λαμβάνει επαρκή χρηματοδότηση·
Χρηματοδοτική στήριξη και δημοσιονομικά μέσα
8. ζητεί να παρασχεθεί άμεση χρηματοδοτική και τεχνική βοήθεια από την ΕΕ στις πληγείσες χώρες·
9. ζητεί την ενεργοποίηση μηχανισμών όπως το ΤΑΕΕ· θεωρεί, ωστόσο, ότι ο προϋπολογισμός του ΤΑΕΕ θα πρέπει να είναι ανάλογος με τον αυξανόμενο αριθμό και την εντεινόμενη σφοδρότητα των φυσικών καταστροφών σε ολόκληρη την Ευρώπη· παροτρύνει την Επιτροπή να αυξήσει τον προϋπολογισμό του Αποθεματικού Ευρωπαϊκής Αλληλεγγύης (ESR)· παροτρύνει την Επιτροπή να διερευνήσει όλες τις πιθανές δυνατότητες για την επίσπευση της κινητοποίησης του ΤΑΕΕ· τονίζει, ως εκ τούτου, ότι είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί επαρκής χρηματοδότηση για το ΤΑΕΕ στο πλαίσιο του επόμενου ΠΔΠ· τονίζει, επίσης, την ανάγκη για εύλογη ευελιξία όταν οι δικαιούχες χώρες και περιφέρειες αντιμετωπίζουν δικαιολογημένες καθυστερήσεις και δυσκολίες κατά την υποβολή αίτησης για χρηματοδότηση και κατά τη χρήση της χορηγηθείσας χρηματοδότησης· ζητεί, επιπλέον, να συσταθεί μια γραμμή χρηματοδότησης έκτακτης ανάγκης για να διευκολυνθεί η ταχεία ανάκαμψη των πληγεισών περιοχών, των υποδομών και των μέσων βιοπορισμού, καθώς και να πραγματοποιηθούν επενδύσεις σε προληπτικά μέτρα για να μειωθούν οι επιπτώσεις μελλοντικών ακραίων καιρικών φαινομένων·
Περιφερειακή πολιτική
10. καλεί την Επιτροπή να παράσχει τεχνική και χρηματοδοτική στήριξη σε περιφέρειες που πλήττονται δυσανάλογα από φυσικές καταστροφές οι οποίες επιδεινώνονται από την κλιματική αλλαγή, μεταξύ άλλων αξιοποιώντας τα μέσα της πολιτικής συνοχής, ώστε να διασφαλιστεί ότι κανένα κράτος μέλος ή περιφέρεια δεν θα μείνει στο περιθώριο στις προσπάθειες να ενισχυθούν η ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή και η ετοιμότητα για την αντιμετώπιση καταστροφών· επισημαίνει ότι είναι απαραίτητο η βοήθεια και οι χρηματοδοτικοί πόροι να διατίθενται στις πληγείσες περιοχές με όσο το δυνατόν ταχύτερο, ευκολότερο και πιο ευέλικτο τρόπο·
11. υποστηρίζει σθεναρά την ενίσχυση των επενδύσεων της ΕΕ που συνδέονται με την περιφερειακή και τοπική ανθεκτικότητα στο επόμενο ΠΔΠ, ιδίως στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής· αναγνωρίζει την ανάγκη ενσωματωμένης ευελιξίας για την αντιμετώπιση κρίσεων στο πλαίσιο της περιφερειακής χρηματοδότησης, προκειμένου να διασφαλιστούν πρόσθετες επενδύσεις για έργα που υφίστανται ζημίες ή καταστρέφονται πριν από την πλήρη υλοποίησή τους· προτείνει τη δημιουργία ειδικού άξονα προτεραιοτήτων για τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής, με σκοπό την αντιμετώπιση των αναδυόμενων προτεραιοτήτων σε μια διαδικασία από τη βάση προς την κορυφή, η οποία θα δρομολογείται σε επίπεδο κατώτερο του εθνικού· θεωρεί ότι η βασική αρχή θα πρέπει να είναι μια εξατομικευμένη επενδυτική προσέγγιση προσαρμοσμένη στις ιδιαίτερες επιτόπιες ανάγκες·
12. αναγνωρίζει ότι η μελλοντική πολιτική συνοχής της ΕΕ θα πρέπει να δώσει περαιτέρω έμφαση στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και στην προσαρμογή σε αυτήν· ζητεί, συνεπώς, να διασφαλιστούν επενδύσεις για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, καθώς και για την πρόληψη καταστροφών και την ετοιμότητα για την αντιμετώπισή τους μέσω της θέσπισης είτε ειδικού στόχου πολιτικής είτε ειδικού άξονα προτεραιοτήτων στο πλαίσιο της περιφερειακής ανάπτυξης και το ευρύτερο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής, μέσω θεματικής συγκέντρωσης ή ειδικού αναγκαίου πρόσφορου όρου με σκοπό την αντιμετώπιση των αναδυόμενων προτεραιοτήτων σε μια διαδικασία από τη βάση προς την κορυφή, προκειμένου να διασφαλιστούν βιώσιμες επενδύσεις σε τοπικές, περιφερειακές και εθνικές υποδομές και η διαχείριση κινδύνου σε λιγότερο ανεπτυγμένες αστικές και αγροτικές περιοχές, συμπεριλαμβανομένων των παραμεθόριων περιοχών, των νησιωτικών και των εξόχως απόκεντρων περιοχών·
13. τονίζει τη σημασία του σχεδιασμού και της διατήρησης εξατομικευμένων προγραμμάτων και μέτρων της ΕΕ για τις περιφέρειες που είναι επιρρεπείς σε φυσικές καταστροφές· αναγνωρίζει την ανάγκη για ενσωματωμένη ευελιξία κρίσεων στο πλαίσιο της περιφερειακής χρηματοδότησης·
14. θεωρεί ότι οι περιφερειακές επενδύσεις μέσω του προϋπολογισμού της ΕΕ θα πρέπει να παραμείνουν υπό επιμερισμένη διαχείριση όσον αφορά τον προγραμματισμό και την υλοποίηση, προκειμένου να είναι σε θέση να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των κρατών μελών, των περιφερειών και των αστικών, αγροτικών και απομακρυσμένων περιοχών, ιδίως προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα στις αστικές και αγροτικές περιοχές να προσαρμοστούν σε νέες προκλήσεις, όπως οι πλημμύρες·
15. τονίζει ότι υπάρχουν διαφορές μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά τις αρμοδιότητες των τοπικών και περιφερειακών αρχών· υπενθυμίζει ότι οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές αποτελούν θεμελιώδεις παράγοντες για τον σχεδιασμό, την προετοιμασία και την υλοποίηση των έργων που θα πρέπει να συμβάλλουν στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, στην πρόληψη των κινδύνων και στην επιτόπια ετοιμότητα· ζητεί μια ενισχυμένη τοποκεντρική προσέγγιση, ώστε η ετοιμότητα για την αντιμετώπιση καταστροφών και η διαχείρισή τους να έρθουν πιο κοντά στο περιφερειακό και τοπικό επίπεδο·
16. επισημαίνει ότι η περιφερειακή πολιτική της ΕΕ συνέβαλε καθοριστικά στην ανάπτυξη των αντίστοιχων ικανοτήτων των τοπικών και περιφερειακών αρχών, και ζητεί να ενισχυθεί ο ρόλος τους· υπογραμμίζει ότι οι τεχνικές, οικονομικές και διοικητικές ικανότητες είναι απαραίτητες για να διασφαλιστεί ότι οι φορείς διαχείρισης και οι τοπικές και περιφερειακές αρχές αποκτούν τεχνικές γνώσεις, ιδίως όσον αφορά την κλιματική αλλαγή, τις οποίες μπορούν να χρησιμοποιούν για τον πολεοδομικό και αγροτικό σχεδιασμό και τη σχετική διαχείριση· είναι πεπεισμένο ότι τούτο θα βελτιώσει τον σχεδιασμό και την αξιολόγηση προτάσεων έργων και θα καταστήσει δυνατή την αποτελεσματικότερη κατανομή των πόρων και την ικανοποιητική εκτέλεση του προϋπολογισμού χωρίς σημαντικό κίνδυνο αποδεσμεύσεων των επενδύσεων της ΕΕ·
17. ζητεί τα υφιστάμενα προγράμματα τεχνικής βοήθειας και παροχής συμβουλών να στοχεύουν ειδικά τους μικρότερους δήμους, τις παραμεθόριες, απομακρυσμένες και αγροτικές περιοχές, καθώς και τις εξόχως απόκεντρες και νησιωτικές περιοχές, ώστε να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν νέες προκλήσεις, όπως η πράσινη μετάβαση και η κλιματική αλλαγή· υπογραμμίζει, εν προκειμένω, ότι είναι σημαντικό να αναπτυχθούν μέσα τεχνικής βοήθειας μέσω συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και της Επιτροπής· ζητεί στοχευμένη στήριξη υπό τη μορφή ενωσιακής χρηματοδότησης σε ποσοστό 100 % για την ανάπτυξη τεχνικών, οικονομικών και διοικητικών ικανοτήτων, τον σχεδιασμό και την προπαρασκευή έργων, τον προσδιορισμό και την ανάπτυξη σειράς έργων, καθώς και για τις ικανότητες στρατηγικού σχεδιασμού, συμπεριλαμβανομένων των μέσων σχεδιασμού·
18. ζητεί οι πρωτοβουλίες της Επιτροπής, όπως το Σύμφωνο των Δημάρχων της ΕΕ για το κλίμα και την ενέργεια, να εμπλακούν περισσότερο στη διαδικασία σχεδιασμού και υλοποίησης της επόμενης γενιάς επενδύσεων με σκοπό την ετοιμότητα για την αντιμετώπιση καταστροφών· αναγνωρίζει ότι παράγονται σημαντικά καλύτερα αποτελέσματα στο πλαίσιο εφαρμογής πολιτικής όταν η στήριξη όσον αφορά την πολιτική και την εφαρμογή της κατευθύνεται προς τους δημάρχους και τις τοπικές αρχές·
19. ενθαρρύνει την ενίσχυση των πλαισίων περιφερειακής συνεργασίας μεταξύ των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και ενθαρρύνει την ανάπτυξη διεθνούς εμπειρογνωμοσύνης για τη στήριξη των προσπαθειών ανάκαμψης και αποκατάστασης με σκοπό την προώθηση κοινών στρατηγικών διαχείρισης καταστροφών, την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και τη βελτίωση της διασυνοριακής διαχείρισης των υδάτων·
Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή
20. καλεί την Επιτροπή να παρουσιάσει ταχέως το ευρωπαϊκό σχέδιο προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή που ανακοίνωσε στο πλαίσιο των πολιτικών κατευθύνσεων για την επόμενη Ευρωπαϊκή Επιτροπή 2024-2029, συμπεριλαμβανομένων συγκεκριμένων νομοθετικών προτάσεων, προκειμένου να συντονιστούν οι προσπάθειες για την ενίσχυση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή και της ανθεκτικότητας σύμφωνα με τους στόχους του ευρωπαϊκού νομοθετήματος για το κλίμα και της συμφωνίας του Παρισιού, ώστε να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα των κοινωνιών μας και να επιτευχθεί η προσαρμογή στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, να διασφαλιστούν τακτικές επιστημονικά τεκμηριωμένες εκτιμήσεις κινδύνου, να τεθούν μετρήσιμοι στόχοι ανθεκτικότητας και να υποστηριχθούν και να συντονιστούν οι δράσεις των κρατών μελών όσον αφορά την ετοιμότητα, τον σχεδιασμό και τη διασυνοριακή συνεργασία·
21. επισημαίνει, στο πλαίσιο αυτό, την ανάγκη για περαιτέρω επείγουσες επενδύσεις στη διαχείριση πλημμυρών και σε μέτρα πρόληψης των κινδύνων, συμπεριλαμβανομένων βελτιωμένων συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, συστημάτων παρακολούθησης σε πραγματικό χρόνο, υποδομών διαχείρισης πλημμυρών και λύσεων που βασίζονται στη φύση, καθώς και για μακροπρόθεσμες επενδύσεις σε πράσινες και γαλάζιες υποδομές, όπως η εκχώρηση περισσότερου χώρου σε ρεύματα και ποταμούς μέσω της αποκατάστασης φυσικών πλημμυρικών πεδιάδων και παλαιότερων κοιτών ποταμών, υγροτόπων και δασών, και η βελτίωση της συγκράτησης των υδάτων μέσω της αποκατάστασης της σπογγώδους λειτουργίας των τοπίων· ζητεί τη μόχλευση τυχόν συνεργειών μεταξύ των μέσων σχεδιασμού που αναπτύσσονται από τα κράτη μέλη, για παράδειγμα, των σχεδίων φυσικής αποκατάστασης, των σχεδίων όσον αφορά τις εδαφικές περιοχές, των σχεδίων ολοκληρωμένης διαχείρισης στο πλαίσιο της οδηγίας για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων[6] και της διαχείρισης των κινδύνων πλημμύρας, παράλληλα με την αποφυγή της στρεβλής προσαρμογής·
22. καλεί, εν προκειμένω, την Επιτροπή να μειώσει τα γραφειοκρατικά εμπόδια και να επιταχύνει τις διαδικασίες έγκρισης για την επισκευή και την κατασκευή υποδομών για τη διαχείριση πλημμυρών και για λύσεις που βασίζονται στη φύση, ώστε να μπορούν να εφαρμοστούν τα επειγόντως αναγκαία μέτρα προστασίας χωρίς περιττές καθυστερήσεις· τονίζει ότι αυτό απαιτεί αποδοτικότερες από χρονική άποψη διαδικασίες, σαφώς καθορισμένες ευθύνες και σαφή έμφαση στα αναγκαία κατασκευαστικά μέτρα·
23. επισημαίνει διάφορα παραδείγματα επιτυχημένων μέτρων πρόληψης πλημμυρών και αντιπλημμυρικής προστασίας, συχνά με τη στήριξη ενωσιακών κονδυλίων, τα οποία βοήθησαν ορισμένες περιφέρειες και κοινότητες να προστατευθούν από τις χειρότερες επιπτώσεις των συνεχιζόμενων πλημμυρών, όπως ο ταμιευτήρας Racibórz Dolny και τα περιβάλλοντα ξηρά πόλντερ στην Πολωνία, που διαδραμάτισαν καίριο ρόλο στον περιορισμό των ζημιών στο Wrocław, καθώς και οι πλημμυρικές πεδιάδες του Δούναβη και άλλα προληπτικά μέτρα στην Κάτω Αυστρία (Niederösterreich) και στη Βιέννη·
24. ζητεί από την Επιτροπή να αξιολογήσει την εφαρμογή της υφιστάμενης νομοθεσίας για την πρόληψη των πλημμυρών στην ΕΕ και την αποτελεσματικότητα προηγούμενων χρηματοδοτούμενων από την ΕΕ έργων, και να διατυπώσει συστάσεις για καλύτερη χρήση των ενωσιακών κονδυλίων· ζητεί από τα κράτη μέλη να επικαιροποιήσουν τα σχέδια δράσης τους για την πρόληψη των πλημμυρών, ώστε να καθοριστούν ζώνες υψηλού κινδύνου πλημμύρας στις οποίες θα πρέπει να ανασταλούν τα κατασκευαστικά σχέδια, ώστε να βελτιωθεί η πρόληψη των κινδύνων και να ενισχυθεί η πολιτική προστασία·
25. τονίζει ότι η αντιμετώπιση των κοινωνικοοικονομικών ανισοτήτων είναι ουσιαστικής σημασίας για μια δίκαιη προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή· υπογραμμίζει ότι οι διαφορές όσον αφορά την ευαλωτότητα των διαφόρων ομάδων επιτάσσουν μια στοχευμένη προσέγγιση όσον αφορά την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, καθώς και την πρόληψη καταστροφών και την ετοιμότητα για την αντιμετώπισή τους·
26. τονίζει ότι οι πλημμύρες, οι ξηρασίες, οι δασικές πυρκαγιές και άλλα ακραία καιρικά φαινόμενα εγείρουν σημαντικές προκλήσεις για πολλούς τομείς της οικονομίας, ιδίως τον γεωργικό τομέα και τους γεωργούς, οι οποίοι υφίστανται περαιτέρω απώλειες και αδυνατούν να προβούν στη συγκομιδή των προϊόντων τους· καλεί την Επιτροπή να αντιμετωπίσει πιο αποτελεσματικά τον αντίκτυπο αυτών των κινδύνων που σχετίζονται με το κλίμα στην παραγωγή τροφίμων, στην επισιτιστική ασφάλεια και στα εισοδήματα των γεωργών·
27. συνιστά τη χρήση εξελιγμένων προϊόντων του Copernicus και δεδομένων τηλεπισκόπησης με σκοπό τη στήριξη προληπτικών μέτρων·
28. αναθέτει στην Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, στην Επιτροπή, και στις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των κρατών μελών.
- [1] ΕΕ C 445 της 29.10.2021, σ. 156.
- [2] ΕΕ C 125 της 5.4.2023, σ. 135.
- [3] ΕΕ C, C/2024/488, 23.1.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2024/488/oj.
- [4] Copernicus, «Summer 2024 – Hottest on record globally and for Europe» (Καλοκαίρι 2024 – Θερμοκρασίες ρεκόρ στην Ευρώπη και τον κόσμο).
- [5] Ευρωπαϊκή εκτίμηση κλιματικών κινδύνων.
- [6] ΕΕ L 135 της 30.5.1991, σ. 40, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/1991/271/oj.