WSPÓLNY PROJEKT REZOLUCJI
14.11.2007
- –Pasqualina Napoletano, w imieniu grupy politycznej PSE
- –Ona Juknevičienė i Marios Matsakis, w imieniu grupy politycznej ALDE
- –Cem Özdemir i Hélène Flautre, w imieniu grupy politycznej Verts/ALE
- –André Brie i Giusto Catania, w imieniu grupy politycznej GUE/NGL
- –PSE (B6‑0451/2007)
- –Verts/ALE (B6‑0456/2007)
- –ALDE (B6‑0466/2007)
- –GUE/NGL (B6‑0471/2007)
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie Uzbekistanu
Parlament Europejski,
– uwzględniając Umowę o partnerstwie i współpracy[1] między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi a Republiką Uzbekistanu, która weszła w życie dnia 1 lipca 1999 r.;
– uwzględniając wcześniejsze rezolucje dotyczące praw człowieka i stanu demokracji w Uzbekistanie i krajach Azji Środkowej;
– uwzględniając konkluzje Rady do spraw ogólnych i stosunków zewnętrznych z dnia 15-16 października br.,
– uwzględniając art. 115 ust. 5 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że uzbecki rząd kontynuuje wobec zatrzymanych politykę stosowania tortur, maltretowania i poważnych naruszeń praw człowieka, jak również surowego traktowania działaczy praw człowieka i przeciwników politycznych,
B. mając na uwadze, że prezydent Karimow jest przywódcą Uzbekistanu od czasu zdobycia przez kraj niepodległości w 1989 r., a jego reżim konsoliduje jego osobiste uprawnienia, zaniedbując wprowadzenia reform politycznych, społecznych i gospodarczych,
C. mając na uwadze, że Rada do spraw ogólnych i stosunków zewnętrznych z 15-16 października br. postanowiła nie poszerzać zakresu sankcji wobec Uzbekistanu i zgodziła się na zawieszenie na sześć miesięcy niektórych ograniczeń wizowych dla wysokich rangą urzędników uzbeckich,
D. mając na uwadze zamordowanie w Taszkiencie 9 września 2007 r. Marka Weila, twórcy i dyrektora niezależnego Teatru Ilkhom; mając na uwadze, że teatr ten pozostał jednym z nielicznych głosów opozycji kulturalnej kraju,
E. mając na uwadze zamordowanie w kirgiskim mieście Osz 24 października br. dziennikarza i krytyka uzbeckiego reżimu, Alszera Sajpowa,
F. mając na uwadze aresztowanie w Ferghanie dnia 7 października br. Matubar Tadżibajewy, przewodniczącej pokojowo nastawionej organizacji obrony praw człowieka, nadal przetrzymywanej w odosobnieniu w Taszkiencie, podobnie jak wielu innych obrońców praw człowieka, izolowanych w surowych warunkach pomimo szybko pogarszającego się stanu ich zdrowia,
G. mając na uwadze, że przewodniczący Parlamentu Europejskiego w swych pismach do ministra spraw zagranicznych Uzbekistanu z 15 marca 2007 r. oraz z 3 lipca 2007 r. zwrócił się o bezwarunkowe i natychmiastowe zwolnienie 13 obrońców praw człowieka,
H. mając na uwadze, że w następstwie zabicia 13 maja 2005 r. przez siły rządowe kilkuset cywilów w Andiżanie uzbeckie władze wielokrotnie odmawiały zareagowania na apele ONZ, OBWE, NATO czy UE o wszczęcie niezależnego śledztwa w sprawie przyczyn tych wydarzeń,
I. mając na uwadze, że eksperci UE złożyli bardzo krótką wizytę w miejscu masakry w Andiżanie, jednak nigdy we właściwy sposób nie ogłoszono wyników tych badań,
J. mając na uwadze, że społeczeństwo Uzbekistanu domaga się bardziej otwartego społeczeństwa, w którym w pełni szanowane są swobody i prawa jednostki, jak i pójścia w kierunku demokracji, podczas gdy władze stale ograniczają rejestrowanie i prowadzenie działalności organizacji pozarządowych,
K. zaniepokojony tym, że proponowany Roczny program działań UE dla Uzbekistanu w zakresie wsparcia parlamentu uzbeckiego oraz partnerstwa z organizacjami pozarządowymi może nie spełnić warunków zapewnienia pozytywnego oddziaływania, ale przyczynić się do wzmocnienia bezpośredniej kontroli władzy nad społeczeństwem obywatelskim poprzez narzucenie dodatkowych wymagań administracyjnych i finansowych,
1. ubolewa, że pomimo licznych apeli ze strony wspólnoty międzynarodowej, w tym OBWE i UE, Uzbekistan nie wykazuje jakichkolwiek oznak wyraźnej zmiany w swej polityce systematycznego represjonowania niezależnych organizacji, wolnych mediów, praw jednostek, i jest obecnie jednym z najsurowszych autorytarnych reżimów w Azji;
2. wzywa Radę i Komisję do pełnego wdrożenia klauzuli demokratycznej, zawartej w Umowie o partnerstwie i współpracy między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi a Republiką Uzbekistanu, oraz o stosowne rozważenie możliwości zawieszenia tej umowy oraz rozszerzenia zakazu wydawania wiz dla wysokich rangą urzędników państwowych, a także zamrożenia ich majątku w Europie i w europejskich bankach na innych kontynentach;
3. kwestionuje decyzję o zawieszeniu na sześć miesięcy niektórych ograniczeń wizowych jako części sankcji nałożonych przez UE na ten kraj; wzywa Komisję i Radę, by za sześć miesięcy przystąpiła do poważnej oceny skutków tej decyzji oraz ponownie przyjrzała się ogólnej sytuacji praw człowieka w tym kraju;
4. ponawia apel o podwyższoną czujność, jaką należy zachować do momentu uzyskania pewności, że międzynarodowa misja śledcza całkowicie wyjaśniła kwestię odpowiedzialności władz uzbeckich za krwawe wydarzenia w Andiżanie;
5. stwierdza, że brak niezależnego międzynarodowego dochodzenia w sprawie masakry w Andiżanie w 2005 r. i brak postępów w zakresie sytuacji praw człowieka w Uzbekistanie – czyli warunki, od spełnienia których UE uzależniła zniesienie sankcji – doprowadziły w konsekwencji do przedłużenia sankcji wobec Uzbekistanu;
6. wyraża oburzenie faktem, że Rada zaaprobowała postępy rzekomo poczynione przez Uzbekistan w dziedzinie praw człowieka; przypomina raz jeszcze, że prowadzenie dialogu na temat praw człowieka i spotkania ekspertów w sprawie Andiżanu, których zresztą jedyne edycje miały miejsce przed przedłużeniem sankcji w maju 2007 r., same w sobie nie stanowią postępu i nie mogą służyć za podstawę do zniesienia sankcji;
7. ubolewa nad faktem, że zawieszenie na sześć miesięcy ograniczeń wizowych może być interpretowane jako brak stanowczości ze strony UE i przedstawiane przez prezydenta Karimowa jako dyplomatyczne zwycięstwo; usilnie wzywa wszystkie państwa członkowskie, aby przypomniały władzom uzbeckim, że zgodnie z konkluzjami Rady Unia Europejska nie zgodzi się na żadne ustępstwa w kwestii przestrzegania praw człowieka czy przeprowadzenia niezależnego międzynarodowego dochodzenia w sprawie Andiżanu i że zawieszenie ograniczeń wizowych jest nową strategią na rzecz wsparcia przemian w kraju, a nie krokiem w kierunku stopniowej rezygnacji z systemu sankcji;
8. przypomina w związku z tym, że po upływie sześciu miesięcy ograniczenia wizowe zostaną automatycznie przywrócone, bez konieczności podejmowania decyzji przez Radę, chyba że wszystkie warunki określone przez Radę zostaną całkowicie spełnione;
9. z zadowoleniem przyjmuje określenie przez Radę szczegółowych warunków, jakie muszą zostać spełnione, aby zostało utrzymane zawieszenie ograniczeń wizowych, a mianowicie:
- (a)pełnego wdrożenia międzynarodowych zobowiązań Uzbekistanu dotyczących praw człowieka i podstawowych swobód oraz rządów prawa;
- (b)pełnego i swobodnego dostępu odpowiednich instytucji międzynarodowych do więźniów;
- (c)efektywnego nawiązania stosunków ze specjalnym sprawozdawcą ONZ ds. Uzbekistanu;
- (d)zezwolenia wszystkim organizacjom pozarządowym, w tym Human Rights Watch, na prowadzenie nieskrępowanej działalności w Uzbekistanie;
- (e)uwolnienia obrońców praw człowieka z miejsc ich przetrzymywania oraz zaprzestania ich szykanowania;
- (f)pozytywnego zaangażowania się w kwestie praw człowieka w związku ze zbliżającym się Komitetem ds. Współpracy UE-Uzbekistan oraz
- (g)kontynuowania reformy wymiaru sprawiedliwości, organów ścigania i prawa o policji;
10. jest zdania, że warunki te obejmują rzeczywistą współpracę ze wszystkimi specjalnymi sprawozdawcami ONZ ds. praw człowieka, uproszczenie procedur rejestracji i uznawania organizacji pozarządowych oraz natychmiastowe i bezwarunkowe uwolnienie, w odpowiedzi na wezwanie przewodniczącego Parlamentu Europejskiego, 13 obrońców praw człowieka: Saidżahona Zajnabittionowa, Mutabar Tadżibajewy, Nosima Isakowa, Norboja Koldżigitowa, Abdusattora Irzajewa, Habibulli Okpulatowa, Azama Formonowa, Aliszera Karamatowa, Mamaradżaba Nazarowa, Dilmurada Mukiddżinowa, Rasula Kudajnasarowa, Bobumuroda Mawlanowa i Ulugbeka Kattabekowa;
11. nalega na władze uzbeckie, by uwolniły Mutabar Tadżibajewą oraz niezwłocznie udzieliły jej dostępu do opieki medycznej i zezwoliły na odwiedziny rodziny i prawników;
12. uważa, że rola, jaką Uzbekistan odegrał w zwalczaniu międzynarodowego terroryzmu, nie uzasadnia uciskania społeczeństwa i zaniedbywania praw człowieka, i stoi na stanowisku, że taka polityka może wyłącznie zaprowadzić niestabilność i wzmocnić sprzeciw fundamentalistów;
13. potępia zabójstwo dyrektora teatru Marka Weila i uważa takie zabójstwo za kolejny element politycznej przemocy i bezkarności stosowanej wobec kogokolwiek, kto sprzeciwia się reżimowi;
14. zwraca się o dokładne informacje na temat aktualnego przebiegu dochodzenia w sprawie okoliczności śmierci reżysera teatralnego Marka Weila i oczekuje ujawnienia prawdy o winnych jego śmierci;
15. zdecydowanie potępia zabójstwo Aliszera Sajpowa; wyraża swe kondolencje rodzinie ofiary i wzywa władze kirgiskie do przeprowadzenia pełnego i starannego dochodzenia w sprawie morderstwa, doprowadzając winnych tej zbrodni przed wymiar sprawiedliwości;
16. ponawia swój apel do rządu Uzbekistanu o podjęcie konkretnych kroków w kierunku reform gospodarczych, o ewentualne zniesienie kary śmierci, o wzmocnienie niezawisłości sądownictwa, o dostosowanie krajowego ustawodawstwa w dziedzinie środków przekazu do międzynarodowych wymogów i norm i o położenie kresu cenzurze;
17. ponownie wzywa władze uzbeckie do natychmiastowego zaprzestania prześladowania i szykanowania polityków opozycyjnych, obrońców praw człowieka, niezależnych dziennikarzy i innych obywateli uzbeckich, oraz przyzwolenia na rozpoczęcie rzeczywistego procesu reform i demokratyzacji; podkreśla, że poprzez kontynuowanie takiej polityki ucisku Uzbekistan pozwala na to, by plasowano go na jednym z czołowych miejsc w rankingu najbardziej zacofanych państw społeczności międzynarodowej;
18. wzywa instytucje UE, państwa członkowskie oraz specjalnego przedstawiciela UE ds. Azji Środkowej do dołożenia wszelkich starań w celu zapewnienia wiarygodności i spójności polityki Unii wobec Uzbekistanu, między innymi poprzez priorytetowe podejście do celu promowania praw człowieka we wszystkich jej działaniach oraz zapewnienie spójności dotyczących tego celu projektów finansowanych w Uzbekistanie z tytułu różnych instrumentów finansowych;
19. wyraża ulgę, że roczny program działań ustanowiony przez Komisję w ramach Instrumentu Współpracy na rzecz Rozwoju jako wsparcie dla parlamentu uzbeckiego i „partnerstwo z organizacjami pozarządowymi” na rok 2007 został wycofany, wzywa Komisję do zasięgnięcia opinii Parlamentu Europejskiego przy opracowywaniu programów na rok 2008 i przypomina o obowiązku zasięgnięcia jego opinii w sprawie ich przyjęcia; wzywa również Komisję do rozważenia, mimo wyjątkowo trudnego kontekstu, nowych możliwości realizacji projektów skierowanych na wsparcie wysiłków różnych grup społeczeństwa obywatelskiego w zakresie promowania praw człowieka, w tym praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych;
20. ma nadzieję, że znaczące starania podejmowane przez ambasadę Uzbekistanu w Brukseli w celu zyskania poważania poprzez udział w licznych wydarzeniach kulturalnych odzwierciedlają pragnienie wolności wypowiedzi, które da się również zauważyć w środowiskach kulturalnych, także w prasie, w samym Uzbekistanie;
21. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji, specjalnemu przedstawicielowi UE w Azji Środkowej, sekretarzom generalnym ONZ i OBWE, prezydentowi, rządowi i parlamentowi Uzbekistanu.
- [1] Dz.U. L 229 z 31.8.1999 r.