Procedure : 2021/2881(RSP)
Stadium plenaire behandeling
Documentencyclus : RC-B9-0482/2021

Ingediende teksten :

RC-B9-0482/2021

Debatten :

PV 05/10/2021 - 5
CRE 05/10/2021 - 5

Stemmingen :

PV 07/10/2021 - 8
PV 07/10/2021 - 14

Aangenomen teksten :

P9_TA(2021)0420

<Date>{06/10/2021}6.10.2021</Date>
<RepeatBlock-NoDocSe> <NoDocSe>B9‑0482/2021</NoDocSe> }
 <NoDocSe>B9‑0485/2021</NoDocSe> }
 <NoDocSe>B9‑0488/2021</NoDocSe> }
 <NoDocSe>B9‑0494/2021</NoDocSe></RepeatBlock-NoDocSe> } RC1
PDF 190kWORD 60k

<TitreType>GEZAMENLIJKE ONTWERPRESOLUTIE</TitreType>

<TitreRecueil>ingediend overeenkomstig artikel 132, leden 2 en 4, van het Reglement</TitreRecueil>


<Replacing>ter vervanging van de volgende ontwerpresoluties:</Replacing>

<TablingGroups>B9‑0482/2021 (PPE)

B9‑0485/2021 (S&D)

B9‑0488/2021 (Verts/ALE)

B9‑0494/2021 (Renew)</TablingGroups>


<Titre>over de situatie in Belarus een jaar na het begin van de demonstraties en het gewelddadige neerslaan ervan</Titre>

<DocRef>(2021/2881(RSP))</DocRef>


<RepeatBlock-By><Depute>Sandra Kalniete, Michael Gahler, Paulo Rangel, David McAllister, Jerzy Buzek, Andrius Kubilius, Radosław Sikorski, Traian Băsescu, Vladimír Bilčík, Tomasz Frankowski, Andrzej Halicki, Rasa Juknevičienė, David Lega, Miriam Lexmann, Antonio López‑Istúriz White, Luděk Niedermayer, Janina Ochojska, Michaela Šojdrová, Eugen Tomac, Isabel Wiseler‑Lima, Aušra Maldeikienė, Andrey Kovatchev</Depute>

<Commission>{PPE}namens de PPE-Fractie</Commission>

<Depute>Pedro Marques, Tonino Picula, Robert Biedroń</Depute>

<Commission>{S&D}namens de S&D-Fractie</Commission>

<Depute>Petras Auštrevičius, Malik Azmani, Olivier Chastel, Klemen Grošelj, Nathalie Loiseau, Karen Melchior, Javier Nart, María Soraya Rodríguez Ramos, Nicolae Ştefănuță, Ramona Strugariu, Hilde Vautmans</Depute>

<Commission>{Renew}namens de Renew-Fractie</Commission>

<Depute>Viola Von Cramon‑Taubadel</Depute>

<Commission>{Verts/ALE}namens de Verts/ALE-Fractie</Commission>

<Depute>Veronika Vrecionová, Fabio Massimo Castaldo</Depute>

</RepeatBlock-By>


Resolutie van het Europees Parlement over de situatie in Belarus een jaar na het begin van de demonstraties en het gewelddadige neerslaan ervan

(2021/2881(RSP))

Het Europees Parlement,

 gezien zijn eerdere resoluties over Belarus,

 gezien de conclusies van de Europese Raad van 24 mei 2021 en 25 juni 2021 over Belarus,

 gezien de conclusies van de Raad Buitenlandse Zaken van 21 juni 2021 over Belarus,

 gezien de toespraak van voorzitter Von der Leyen over de staat van de Unie van 2021,

 gezien de verklaringen van de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (VV/HV), Josep Borrell, van 26 maart 2021 over de steun van de EU aan het Internationaal Platform inzake Verantwoordingsplicht voor Belarus en van 15 juli 2021 over het harde optreden tegen het maatschappelijk middenveld in Belarus, zijn verklaring namens de EU van 30 juli 2021 over de instrumentalisering van migranten en vluchtelingen door het regime en zijn verklaring namens de EU van 8 augustus 2021, een jaar na de frauduleuze presidentsverkiezingen in Belarus van 9 augustus 2020,

 gezien de verklaringen van de woordvoerder van de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) van 6 juli 2021 over de veroordeling van Viktar Babaryka en andere politieke processen, van 7 juli 2021 over het beperken van de diplomatieke aanwezigheid van Litouwen, van 30 augustus 2021 over de onderdrukking van journalisten en de media en van 6 september 2021 over de veroordeling van Maria Kalesnikava en Maksim Znak,

 gezien de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en alle mensenrechtenverdragen waarbij Belarus partij is,

 gezien het Handvest van Parijs voor een Nieuw Europa van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE),

 gezien het verslag van de speciale VN-rapporteur voor de mensenrechtensituatie in Belarus, Anaïs Marin, van 5 juli 2021 aan de VN-Mensenrechtenraad,

 gezien de resolutie van de VN-Mensenrechtenraad van 13 juli 2021 over de mensenrechtensituatie in Belarus,

 gezien zijn aanbeveling van 16 september 2021 aan de Raad, de Commissie en de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid betreffende de koers van de politieke betrekkingen tussen de EU en Rusland[1],

 gezien de toekenning van de Sacharovprijs voor de vrijheid van denken van het Europees Parlement 2020 aan de democratische oppositie in Belarus,

 gezien artikel 132, leden 2 en 4, van zijn Reglement,

A. overwegende dat de Belarussische autoriteiten hun onderdrukking van het Belarussische volk meer dan een jaar na de zogenaamde verkiezingen van 9 augustus 2020 nog steeds voortzetten en dat daarbij vele burgers worden geïntimideerd, gearresteerd, gefolterd en veroordeeld voor het uiten van hun verzet tegen het regime of tegen de wijdverbreide schendingen van de mensenrechten die in Belarus plaatsvinden; overwegende dat de EU en haar lidstaten de uitslag van de presidentsverkiezingen niet hebben erkend;

B. overwegende dat naar schatting ongeveer 40 000 Belarussen op een of ander ogenblik zijn vastgehouden vanwege protest tegen het regime; overwegende dat mensenrechtenverdedigers honderden gevallen van foltering en mishandeling hebben gedocumenteerd en dat meerdere personen nog vermist zijn of dood zijn teruggevonden; overwegende dat nog steeds sprake is van onmenselijke behandeling, foltering en opzettelijke weigering van medische zorg in Belarussische detentiecentra en gevangenissen, waar verscheidene demonstranten zijn gestorven; overwegende dat er verschillende gevallen van zelfmoordpogingen in de rechtbank en de gevangenis zijn gedocumenteerd; overwegende dat de gehele rechterlijke macht van het land een instrument van het regime lijkt te zijn geworden en wordt gebruikt om ervoor te zorgen dat het regime overeind blijft; overwegende dat er meer dan 720 politieke gevangenen zijn in Belarus en meer dan 4 600 strafzaken lopen tegen Belarussische burgers, en dat terwijl er geen enkele zaak is geopend tegen de personen die verantwoordelijk zijn voor of medeplichtig zijn aan het geweld en de onderdrukking; overwegende dat mensenrechtenverdedigers, politici van de oppositie, vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld, onafhankelijke journalisten en andere activisten stelselmatig met geweld worden onderdrukt; overwegende dat duizenden Belarussen al dan niet onder dwang hun land hebben moeten verlaten en in het buitenland een veilig heenkomen hebben moeten zoeken;

C. overwegende dat het Belarussische regime een repressiecampagne voert tegen het maatschappelijk middenveld en mensenrechtenverdedigers om alle resterende onafhankelijke stemmen in Belarus het zwijgen op te leggen; overwegende dat bijna 250 maatschappelijke organisaties zijn of worden opgeheven, waaronder het mensenrechtencentrum Vjasna, waartegen ongekend hardhandig werd opgetreden met de arrestatie en beschuldiging van zijn leiders, personeelsleden en vrijwilligers, onder wie Ales Bjaljatski, de voorzitter van Vjasna, Valjantsin Stefanovitsj, bestuurslid van Vjasna en vicevoorzitter van de Internationale Federatie voor de mensenrechten, Marfa Rabkova, coördinator van het netwerk van vrijwilligers van Vjasna, en Andrej Tsjapjoek, Leanid Soedalenka, Tatsjana Lasitsa, Maria Tarasenka, Oeladzimir Labkovitsj en andere personeelsleden en vrijwilligers van Vjasna;

D. overwegende dat Belarussische rechtbanken meer dan 120 oneerlijke en willekeurige vonnissen hebben uitgesproken in politiek gemotiveerde processen, die vaak achter gesloten deuren en zonder behoorlijke rechtsgang zijn gevoerd; overwegende dat de Belarussische oppositieleider Viktar Babaryka tot 14 jaar gevangenisstraf is veroordeeld en dat de Belarussische oppositieleiders en politieke gevangenen Maria Kalesnikava, winnaar van de Sacharovprijs voor de vrijheid van denken en ontvanger van de International Women of Courage Award, en Maksim Znak, vooraanstaand advocaat, zijn veroordeeld tot respectievelijk 11 en 10 jaar gevangenisstraf omdat zij een staatsgreep zouden hebben beraamd; overwegende dat bijna 500 journalisten zijn gearresteerd en dat de Belarussische autoriteiten hun gewelddadige optreden en intimidatie ten aanzien van onafhankelijke Belarussische journalisten voortzetten en objectieve verslaggeving doelbewust trachten te belemmeren; overwegende dat het Belarussische regime op 27 augustus 2021 opdracht heeft gegeven tot stopzetting van de Belarussische Vereniging van journalisten, de grootste onafhankelijke organisatie van journalisten in het land, die in 2004 de Sacharovprijs voor de vrijheid van denken heeft ontvangen; overwegende dat Jekaterina Andrejev en Daria Tsjoeltsova, twee Belsat-journalisten, nog steeds hun straf uitzitten in een strafkolonie in Belarus;

E. overwegende dat de druk op de Belarussische vakbonden de afgelopen weken dramatisch is toegenomen, waarbij leiders en leden van de Belarussische onafhankelijke vakbond (BITU) en het Belarussische congres van democratische vakbonden (BKDP) werden gearresteerd, beboet en onderworpen aan huiszoekingen door de KGB; overwegende dat Belarus op de Global Rights Index 2021 van het Internationaal Verbond van Vrije Vakverenigingen als een van de slechtste landen voor werkenden is gerangschikt;

F. overwegende dat Aljaksandr Loekasjenka zijn campagne tegen de Poolse minderheid voortzet door Andżelika Borys en Andrzej Poczobut, twee leiders van de Poolse gemeenschap, gevangen te zetten, door Poolstalige scholen aan te vallen en door propagandacampagnes te voeren op basis van valse beschrijvingen van de geschiedenis;

G. overwegende dat niets erop wijst dat de Belarussische autoriteiten een onderzoek voeren naar de duizenden meldingen van buitensporig politiegeweld die sinds augustus 2020 zijn gedaan of naar de dood van betogers; overwegende dat door de wijdverbreide straffeloosheid voor schendingen van de mensenrechten de hopeloze situatie van het Belarussische volk wordt bestendigd; overwegende dat het ontbreken van een rechtsstaat het recht van slachtoffers op een eerlijk proces in de weg staat; overwegende dat Belarus als enige land in Europa nog steeds de doodstraf voltrekt;

H. overwegende dat op 23 mei 2021 Ryanairvlucht FR4978, een internationale passagiersvlucht tussen twee hoofdsteden in de EU (van Athene naar Vilnius), op last van Aljaksandr Loekasjenka onder dwang is omgeleid naar Minsk onder het valse voorwendsel van een bommelding, waarbij de veiligheid van meer dan 170 passagiers en bemanningsleden in gevaar werd gebracht en inbreuk werd gepleegd op internationale verdragen; overwegende dat de Belarussische autoriteiten de passagier Raman Pratasevitsj, een Belarussisch journalist en activist, en zijn vriendin Sofia Sapega in Minsk hebben vastgehouden;

I. overwegende dat Loekasjenka er als vergelding voor de EU-sancties die als antwoord op de gedwongen omleiding van Ryanairvlucht FR4978 zijn opgelegd, in het openbaar mee heeft gedreigd de EU, en met name buurlanden Litouwen en Polen, te overspoelen met migranten en drugs; overwegende dat dit dreigement werd uitgevoerd door migranten in te zetten voor politieke doeleinden; overwegende dat het regime van Loekasjenka een regeling heeft bedacht om migranten uit Irak, Turkije en andere landen naar Minsk over te brengen en met de bijdrage van Belarussische grenswachters hen te helpen illegaal de Europese Unie binnen te komen; overwegende dat dit heeft geleid tot de binnenkomst van ongeveer 4 000 irreguliere migranten in Litouwen, meer dan 1 400 in Polen en ongeveer 400 in Letland; overwegende dat Polen, Letland en Litouwen de noodtoestand hebben afgekondigd aan de grens met Belarus; overwegende dat het aantal personen die aldus irregulier in de EU binnenkomt hoog blijft en dat daar nog steeds pogingen toe worden ondernomen; overwegende dat het Belarussische regime migranten met geweld tot op het grondgebied van de EU drijft en aan propaganda en desinformatie doet door de EU-lidstaten ervan te beschuldigen irreguliere migratie naar Belarus te stimuleren; overwegende dat Loekasjenka heeft voorgesteld een einde te maken aan de verplichting van Belarus om terugkerende migranten op te nemen en een wetsontwerp over de opschorting daarvan heeft ingediend bij het Belarussische parlement; overwegende dat ten minste vijf migranten door onderkoeling en uitputting zijn gestorven en dat verscheidene migranten wekenlang aan de buitengrens van de EU met Belarus gestrand zijn; overwegende dat Polen de toegang van maatschappelijke organisaties en de media tot het grensgebied, waar de noodtoestand is uitgeroepen, heeft beperkt; overwegende dat de situatie aan de EU-grens met Belarus gespannen blijft en dat er sprake is van veel verschillende provocaties van de kant van Belarussische functionarissen en militairen;

J. overwegende dat de voorzitter van de Commissie in haar toespraak over de staat van de Unie op 15 september 2021 de instrumentalisering van migranten heeft gekwalificeerd als een hybride aanval van Belarus om de EU uit het lood te slaan;

K. overwegende dat Vitali Sjisjov, een van de oprichters van het Belarussische Huis in Oekraïne, een organisatie die hulp biedt aan personen die Belarus hebben verlaten, op 3 augustus 2021 opgehangen werd teruggevonden in een park in Kiev;

L. overwegende dat het Belarussische openbaar ministerie op 17 september 2021 het onderzoek naar de dood van Raman Bandarenka heeft opgeschort;

M. overwegende dat na de recente dodelijke schietpartij in Minsk waarbij Andrej Zeltser en een KGB-agent om het leven kwamen, meer dan honderd mensen die op sociale media op de gebeurtenis reageerden door het regime zijn gearresteerd en gedwongen bekentenissen moesten afleggen;

N. overwegende dat de Belarussische atlete Kristina Timanovskaja de Olympische Spelen van Tokio vroegtijdig moest verlaten na kritiek op haar trainers en dat zij vanwege angst voor haar veiligheid politiebescherming heeft gezocht op de luchthaven van Tokio en een humanitair visum heeft gekregen van Polen; overwegende dat het Internationaal Olympisch Comité (IOC) heeft besloten dat de Belarussische trainers Artoer Sjimak en Joeri Maisevitsj de Olympische Spelen van Tokio moesten verlaten en dat het een onderzoek heeft geopend;

O. overwegende dat Rusland en Belarus, in een reeds gespannen klimaat, in september 2021 onder de noemer “Zapad 2021” een grootschalige gezamenlijke militaire oefening hebben gehouden met 200 000 personeelsleden, waardoor de druk op de grenzen van de EU nog is toegenomen; overwegende dat Rusland en Belarus in Grodno, op 15 kilometer van de grens met Polen, een gemeenschappelijk opleidingscentrum voor luchtmacht en luchtverdediging hebben opgericht; overwegende dat Loekasjenka en Vladimir Poetin op 9 september 2021 in Moskou bijeen zijn gekomen en de goedkeuring van 28 verdere programma’s voor integratie op economisch en fiscaal gebied hebben aangekondigd, evenals de totstandbrenging van een “gemeenschappelijke defensiesfeer”, een nieuwe stap in de richting van de fusie van de Belarussische en Russische strijdkrachten en de mogelijk permanente stationering van Russische troepen in Belarus; overwegende dat Loekasjenka plannen heeft aangekondigd om tegen 2025 voor 1 miljard USD wapens uit Rusland aan te kopen, waaronder raketafweersystemen van het type S-400; overwegende dat Loekasjenka en Poetin op 9 september 2021 ook zijn overeengekomen een eengemaakte olie- en gasmarkt tot stand te brengen en hun economische integratie te verdiepen, waardoor het risico toeneemt dat Loekasjenka de soevereiniteit van Belarus zal blijven afstaan in ruil voor verdere steun van Rusland;

P. overwegende dat het Belarussische regime zijn deelname aan het Oostelijk Partnerschap op 28 juni 2021 heeft opgeschort;

Q. overwegende dat het regime van Loekasjenka het afgelopen jaar verscheidene personeelsleden van ambassades en diplomaten van de lidstaten en van de EU heeft verplicht het land te verlaten, waardoor er nog meer diplomatieke communicatiekanalen werden afgesloten;

R. overwegende dat het Internationaal Monetair Fonds (IMF) heeft besloten Belarus toegang te verlenen tot bijna 1 miljard USD aan nieuwe bijzondere trekkingsrechten, in het kader van een ruimere toewijzing van 650 miljard USD aan alle IMF-leden;

S. overwegende dat Belarus met de commerciële exploitatie van de Belarussische kerncentrale in Astravets is begonnen zonder gevolg te geven aan alle veiligheidsaanbevelingen uit het verslag van de EU-stresstest van 2018; overwegende dat Belarus zich niet transparant opstelt en geen betrouwbare informatie verstrekt over de incidenten in de kerncentrale, waardoor wordt bevestigd dat de Belarussische kerncentrale niet veilig is en een ernstige bedreiging voor de nucleaire veiligheid vormt;

T. overwegende dat de Raad op 21 juni 2021 het vierde pakket beperkende maatregelen tegen Belarussische personen en entiteiten heeft vastgesteld naar aanleiding van de gedwongen en onwettige landing van Ryanairvlucht FR4978 in Minsk; overwegende dat de Raad op 4 juni 2021 heeft besloten om alle Belarussische luchtvaartmaatschappijen de toegang tot het EU-luchtruim en EU-luchthavens te ontzeggen; overwegende dat de Europese Unie tot dusver sancties heeft opgelegd aan 15 entiteiten en 166 personen, onder wie Aljaksandr Loekasjenka, alsook gerichte economische sancties tegen verschillende sectoren van de Belarussische economie; overwegende dat in de Belarussische economie het reële bbp in 2020 met 0,9 % is gedaald, en overwegende dat het in 2021 naar verwachting verder zal dalen met 2,7 %; overwegende dat China blijft samenwerken met en blijft investeren in Belarus, met name in het Chinees-Belarussische “Great Stone Industrial Park”;

1. blijft vastberaden solidair met het Belarussische volk en met de vreedzame betogers die opkomen voor een vrij en democratisch Belarus; herinnert eraan dat de Europese Unie en haar lidstaten de resultaten van de presidentsverkiezingen van 2020 niet hebben erkend vanwege de grootschalige vervalsing en falsificatie en dat zij Aljaksandr Loekasjenka niet erkennen als de president van Belarus;

2. blijft de onderdrukking, foltering en mishandeling van het vreedzame volk van Belarus, de onderdrukking van de media en van de toegang tot het internet, alsook het geweld tegen en de arrestatie en intimidatie van journalisten, bloggers en andere onafhankelijke stemmen in Belarus veroordelen; blijft oproepen tot onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating en intrekking van alle aanklachten tegen alle politieke gevangenen en personen die willekeurig zijn opgepakt, en eist dat onmiddellijk een einde wordt gemaakt aan het geweld en de repressie door de autoriteiten van Belarus;

3. benadrukt dat de fundamentele vrijheden en de mensenrechten, de rechtsstaat en een goed functionerende onafhankelijke rechterlijke macht in Belarus moeten worden gewaarborgd, dat er een einde moet worden gemaakt aan alle repressie, vervolging, mishandeling, seksueel en op gender gebaseerd geweld, gedwongen verdwijningen en foltering, en dat de doodstraf onmiddellijk en definitief moet worden afgeschaft; dringt erop aan dat er een einde wordt gemaakt aan de discriminatie van vrouwen en kwetsbare groepen, waaronder personen met een handicap en lhbtqi’ers;

4. veroordeelt de politieke processen en strenge en onrechtvaardige vonnissen die onlangs zijn uitgesproken tegen oppositieleiders Maria Kalesnikava en Maksim Znak en andere politieke gevangenen en gedetineerden; betreurt dat de rechtszittingen achter gesloten deuren zijn gehouden en dat de aanwezigheid van diplomaten van de EU en de lidstaten werd belemmerd;

5. blijft de represailles van de autoriteiten tegen het mensenrechtencentrum Vjasna veroordelen en roept op tot de onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating en intrekking van alle aanklachten tegen Ales Bjaljatski, Valjantsin Stefanovitsj, Marfa Rabkova, Andrej Tsjapjoek, Leanid Soedalenka, Tatsjana Lasitsa, Maria Tarasenka, Oeladzimir Labkovitsj en andere personeelsleden en vrijwilligers van Vjasna;

6. veroordeelt de repressie en vijandige acties van de autoriteiten tegen vertegenwoordigers van de Poolse minderheid en tegen Poolstalige scholen in Belarus; dringt in dit verband aan op onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van Andżelika Borys, journalist Andrzej Poczobut en andere politieke gevangenen;

7. veroordeelt het gedrag van de Belarussische trainers Artoer Sjimak en Joeri Maisevitsj tijdens de Olympische Spelen van Tokio; herinnert aan de vervolgingen van Belarussische atleten voor hun deelname aan vreedzame demonstraties en herinnert aan de vermeende banden tussen de Belarussische ijshockeyfederatie en de moord op Raman Bandarenka; dringt er bij het IOC en andere internationale sportcommissies en ‑federaties op aan hun ethische en gedragscode na te leven bij hun contacten met vertegenwoordigers van Belarus;

8. herhaalt zijn verzoek aan de EDEO, de Commissie en de nationale diplomatieke vertegenwoordigingen van de EU-lidstaten in Belarus om de situatie van de afzonderlijke politieke gevangenen in Belarus nauwlettend te volgen, daarover aan het Parlement verslag uit te brengen, de gevangenen te ondersteunen en zich in te spannen om hen vrij te krijgen;

9. roept op tot ondubbelzinnige steun aan de Belarussische democratische oppositie bij de organisatie van vrije en eerlijke verkiezingen, onder internationaal toezicht door het Bureau voor Democratische Instellingen en Mensenrechten (ODIHR) van de OVSE en geschraagd door onafhankelijke en vrije media en een sterk maatschappelijk middenveld;

10. is van mening dat de kaping en de gedwongen landing van Ryanairvlucht FR4978 in Minsk een daad van staatsterrorisme vormen en roept de EU derhalve op om beperkende maatregelen te nemen tegen de verantwoordelijke personen of entiteiten in Belarus en Rusland, met het oog op de bestrijding van terrorisme;

11. spoort de Europese Raad aan om tijdens zijn volgende vergadering op 21 en 22 oktober 2021 overeenstemming te bereiken over een alomvattende en strategische benadering ten aanzien van sancties tegen het Belarussische regime, die een verschuiving moet omvatten van een stapsgewijze naar een resolutere benadering ten aanzien van sancties vanwege de systematische aard van de onderdrukking en de ernstige mensenrechtenschendingen;

12. is ingenomen met het besluit van de Raad om het vierde pakket beperkende maatregelen vast te stellen en dringt er bij de Raad op aan om zo snel mogelijk op te schieten met het vijfde pakket sancties tegen personen en entiteiten die betrokken zijn bij het harde optreden en de repressie in Belarus en tegen personen en entiteiten die betrokken zijn bij mensenhandel, en om het feit dat de sancties worden omzeild aan te pakken;

13. betreurt dat de opgelegde economische sancties slechts gedeeltelijk effect hebben gehad op het regime van Loekasjenka en geen grote impact hebben gehad op belangrijke sectoren zoals de potassector en de sector aardolieproducten; roept de Raad op om de gerichte economische sancties van de EU verder aan te scherpen, met bijzondere aandacht voor belangrijke economische sectoren in Belarus en voor staats- en privébedrijven die het regime van Loekasjenka steunen en financieren, om aanvullende sectoren, zoals de staal-, hout- en chemische sector, evenals alle overige staatsbanken en belangrijke bedrijven zoals Belaruskali en Beltelecom, op te nemen in het sanctiepakket en om de invoer te verbieden van goederen die vaak worden geproduceerd door gedetineerden in strafkolonies; is ingenomen met de bijkomende sancties die de VS, het VK en Canada Belarus een jaar na de frauduleuze presidentsverkiezingen in het land hebben opgelegd; dringt er daarom bij de EU op aan haar maatregelen te coördineren met de Verenigde Staten, de G7-partners en andere gelijkgezinde democratieën;

14. verzoekt de lidstaten om de ambtenaren van de Belarussische KGB collectief tot personae non gratae te verklaren op het grondgebied van de Europese Unie; herhaalt dat de EU bijzondere aandacht moet besteden aan de geldstromen uit Belarus en verzoekt de EU-instellingen om verslag uit te brengen aan het Parlement over de bezittingen van de entourage van Loekasjenka en de bezittingen die gelinkt zijn aan de corrupte oligarchen van Loekasjenka; herhaalt zijn oproep aan de EU om deze acties te coördineren met de Verenigde Staten, de G7-partners en andere gelijkgezinde landen;

15. betreurt de uitwijzing van diplomaten van de EU en de lidstaten uit Belarus, met name het hoofd van de delegatie van de Europese Unie in Belarus en ambassadeurs en diplomaten uit Litouwen, Letland en Polen; verzoekt de lidstaten als politiek signaal aan het regime van Loekasjenka hun ambassadeurs in Minsk terug te roepen voor overleg en de accreditatie van Belarussische diplomaten in de EU te weigeren; benadrukt dat Belarussische parlementsleden en ambtenaren niet mogen worden uitgenodigd voor internationale of bilaterale evenementen; dringt er bij de EDEO op aan zijn werkmethoden te herzien en te zorgen voor een actieve rol voor het hoofd van de delegatie van de Europese Unie in Belarus, dat momenteel naar Brussel is teruggeroepen, en aanvullende maatregelen te nemen om te zorgen voor een veilige werkomgeving voor EU-diplomaten en het personeel van de EU-delegatie in Minsk, en met name voor bescherming tegen propaganda-aanvallen door het regime van Loekasjenka;

16. betuigt zijn sterke solidariteit met Litouwen, Polen en Letland, alsook met andere EU‑lidstaten waarop het Belarussische regime het vizier richt; veroordeelt ten zeerste dat het regime van Loekasjenka met het oog op politieke doelstellingen mensen tot instrumenten degradeert, hetgeen in strijd is met de internationale normen en de bilaterale verdragen van Belarus met zijn EU-buurlanden; onderstreept dat de door de Belarussische staat gesteunde illegale grensoverschrijdingen aan de buitengrenzen van de EU, in combinatie met een desinformatiecampagne, een vorm van hybride oorlogvoering is die gericht is op het intimideren en destabiliseren van de EU; herhaalt dat de meest getroffen landen de buitengrenzen van de EU doeltreffend moeten beschermen, in overeenstemming met het relevante internationale recht, in het bijzonder het Verdrag van Genève;

17. is ingenomen met de steun die de lidstaten, Noorwegen en de EU-instellingen en ‑agentschappen, met name Europol, Frontex en het Europees Ondersteuningsbureau voor asielzaken, hebben verleend aan de lidstaten die getroffen zijn door de migratiecrisis die het Belarussische regime heeft teweeggebracht, en spoort deze aan die steun voort te zetten, onder meer door verdere noodhulp van de EU toe te kennen, en nodigt de lidstaten die nog geen gebruik hebben gemaakt van die hulp uit om dat alsnog te doen; roept de lidstaten en EU-instellingen op om dringend iets te doen aan de multidimensionale crisis aan de grens met Belarus, migranten te helpen die aan de grens met Belarus gestrand zijn en hun de nodige steun te verlenen; is bezorgd over het gebrek aan transparantie aan de grens tussen Polen en Belarus en spoort de Poolse autoriteiten aan om op transparante wijze te waarborgen dat wetgeving, beleid of praktijken aan de Pools-Belarussische grens in overeenstemming zijn met het EU-recht en dat maatschappelijke organisaties en de media toegang krijgen tot de grensregio, en om samen te werken met Frontex teneinde de huidige crisis gezamenlijk op te lossen; verzoekt de EU, haar lidstaten en internationale organisaties meer inspanningen te leveren om deze door de staat gelaste mensenhandelstromen te ontmantelen, onder meer door diplomatieke druk uit te oefenen op de landen van herkomst van migranten en door sancties op te leggen aan de Belarussische functionarissen, personen en entiteiten die erbij betrokken zijn, alsook aan internationale criminele netwerken die op het grondgebied van de EU actief zijn en verantwoordelijk zijn voor het overbrengen van migranten naar eindbestemmingen; benadrukt dat Belarus onlangs zijn visumregeling met Pakistan, Jordanië, Egypte en Zuid-Afrika heeft opgeschort, waardoor visumvrij reizen van deze landen naar Belarus mogelijk is;

18. verzoekt de Commissie, de Raad en de lidstaten om een gemeenschappelijke benadering te hanteren ten aanzien van deze situatie, op basis van het relevante EU- en internationale recht en de beginselen van solidariteit, transparantie, verantwoordingsplicht en eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden; verzoekt de Commissie dringend gerichte wetgevingsvoorstellen in te dienen die de lidstaten de nodige waarborgen bieden om snel en doeltreffend te reageren op campagnes van derde landen voor de instrumentalisering van migratie, met name door te zorgen voor een sterke en doeltreffende bescherming van de buitengrenzen van de EU, door doeltreffende maatregelen te nemen om irreguliere grensoverschrijdingen te voorkomen en door te voorzien in manieren om misbruik van het asielstelsel door vijandige derde landen of criminele netwerken te stoppen;

19. is bezorgd over het feit dat er mensen aan de grens tussen Belarus en de EU zijn omgekomen en spreekt zijn medeleven uit met de naaste en verdere familie van de overledenen; verzoekt de autoriteiten van Polen, Letland, Litouwen en andere getroffen lidstaten ervoor te zorgen dat het asiel- en terugkeerrecht van de EU en het internationaal recht inzake mensenrechten ook tijdens de noodsituatie volledig worden nageleefd, met inbegrip van de toegang tot asiel en een zo groot mogelijke toegang van de media, maatschappelijke organisaties en rechtsbijstandverleners tot het grensgebied, en rekening te houden met de richtsnoeren van het Bureau van de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de Vluchtelingen (UNHCR) en de organen van de Raad van Europa; verzoekt de Commissie als de hoedster van de Verdragen toe te zien op de naleving van het toepasselijke EU-recht;

20. roept de lidstaten op tot betere samenwerking op het gebied van grensbeheer, bestrijding van mensenhandel, sigarettensmokkel en andere veiligheidsproblemen die het Belarussische regime heeft veroorzaakt of in de hand heeft gewerkt; steunt het voorstel van de Commissie om bepaalde artikelen van de EU-overeenkomst met de Republiek Belarus inzake de versoepeling van de afgifte van visa op te schorten ten aanzien van specifieke categorieën ambtenaren die banden hebben met het regime van Loekasjenka, zonder dat dit gevolgen heeft voor de gewone burgers van Belarus; dringt erop aan dat de lijst met betrokken personen wordt uitgebreid en dat nu reeds wordt overwogen om er categorieën personen in op te nemen die kunnen worden onderworpen aan individuele beperkende maatregelen als onderdeel van toekomstige sanctiepakketten;

21. betreurt de onvoorwaardelijke toewijzing van bijzondere trekkingsrechten ter hoogte van 910 miljoen USD door het IMF, die niet ten goede komt aan de bevolking van Belarus, maar de belangen van de onwettige leider van het land dient; verzoekt de EU‑lidstaten samen te werken met internationale partners in multilaterale organisaties zoals het IMF om de uitbetaling van middelen aan het regime van Loekasjenka te beperken en alle samenwerking met het regime te bevriezen; neemt kennis van de voortdurende investeringen in Belarus door niet-democratische landen, met name Rusland en China;

22. wijst er opnieuw op dat de steun van Rusland voor het brute optreden tegen de bevolking van Belarus dringen moet worden aangetoond, evenals zijn betrokkenheid bij de hybride acties van het regime van Loekasjenka tegen de EU, met inbegrip van het gebruik van migranten voor politieke doeleinden, en dat het Kremlin voor dergelijke acties ter verantwoording moet worden geroepen;

23. wijst bezorgd op de agressieve wijze waarop de militaire oefening “Zapad 2021” is verlopen en op het gebrek aan mogelijkheden om deze oefening te observeren; herhaalt dat deze oefening, net als andere soortgelijke grootschalige oefeningen, de offensieve houding en de vastberadenheid van Rusland onderstreept om zijn capaciteiten op vijandige wijze te gebruiken; herhaalt zijn oproep tot strategische autonomie van de EU en een echte Europese defensie-unie als onderdeel van een versterkte NAVO;

24. veroordeelt dat Loekasjenka en Vladimir Poetin zich voortdurend met elkaar inlaten om routekaarten op te stellen voor meer integratie van Belarus en Rusland, met inbegrip van de gestage militarisering van Belarus, en beschouwt dit als een schending van de soevereiniteit van Belarus, aangezien de Belarussische burgers aldus het recht wordt ontnomen om de toekomst van hun land te bepalen; wijst op de onwettigheid van het bewind van Loekasjenka en verwerpt alle overeenkomsten die Loekasjenka namens de Belarussische staat heeft gesloten, met name na het verstrijken van zijn ambtstermijn op 5 november 2020; wijst er nogmaals op dat de EU duidelijk moet maken dat als Rusland zijn huidige beleid ten aanzien van Belarus voortzet, de EU Rusland aanvullende inperkings- en afschrikkende maatregelen zal moeten opleggen; verzoekt de EU-instellingen regelmatig verslag uit te brengen aan het Parlement over de inmenging van het Kremlin in Belarus, ook over de wijze waarop het de situatie uitbuit om te komen tot een diepere politieke, militaire en economische controle van Belarus;

25. is teleurgesteld over het feit dat de EU er tot op heden niet in is geslaagd een alomvattende strategie ten aanzien van het Belarussische regime tot stand te brengen, en spoort de Raad, de Commissie en de VV/HV aan om een alomvattende strategie ten aanzien van Belarus te ontwikkelen, op basis van de huidige noodhulp aan slachtoffers van onderdrukking, strategische en langdurige politieke, technische en financiële steun aan het Belarussische maatschappelijk middenveld, mensenrechtenactivisten, onafhankelijke media, vakbonden en democratische krachten in het land en daarbuiten, samenwerking met buurlanden op het gebied van dringende humanitaire kwesties, nauwe samenwerking met internationale partners, relevante multilaterale organisaties (bijv. de VN, OVSE) en internationale donoren, en gezamenlijke internationale maatregelen om de straffeloosheid aan te pakken; verzoekt de EDEO het voortouw te nemen bij de coördinatie van een dergelijk coherent beleid met de lidstaten en andere EU-instellingen;

26. dringt er bij de Commissie, de Raad, de VV/HV en de lidstaten op aan de situatie in Belarus aan de orde te blijven stellen in alle relevante Europese en internationale organisaties, in het bijzonder de OVSE, de VN en de gespecialiseerde VN-organen, teneinde de internationale acties ten aanzien van de situatie in Belarus op te voeren en het hoofd te bieden aan de belemmering van dergelijke acties door Rusland en andere landen;

27. blijft de Belarussische bevolking ondersteunen bij haar legitieme eisen en aspiraties voor vrije en eerlijke verkiezingen, fundamentele vrijheden en mensenrechten, democratische vertegenwoordiging en politieke participatie in een vrij en soeverein Belarus;

28. prijst het systematische en consistente werk van de Belarussische democratische krachten in Belarus en in ballingschap, met name de leider van de democratische oppositie, Svjatlana Tsichanovskaja, de coördinatieraad en de schaduwregering; herhaalt dat het dringend noodzakelijk is de contacten en de samenwerking met deze krachten te onderhouden en uit te breiden; is in dit verband ingenomen met het besluit van Litouwen om de democratische vertegenwoordiging van Belarus in Vilnius officiële accreditatie te verlenen en verzoekt de overige lidstaten dit voorbeeld te volgen; dringt er bij de EU op aan haar goede diensten aan te bieden om in Brussel een bureau voor de democratische vertegenwoordiging van Belarus te helpen installeren;

29. verzoekt de EU op operationeel niveau samen te werken met de vertegenwoordigers van de democratische krachten van Belarus om de werkzaamheden af te ronden met het oog op de goedkeuring van een routekaart voor de uitvoering van een omvattend plan van 3 miljard EUR voor economische steun aan een toekomstig democratisch Belarus op gebieden als capaciteitsopbouw voor belangenbehartiging, capaciteitsopbouw voor hervormingen, capaciteitsopbouw voor investeringsbeheer en capaciteitsopbouw op het gebied van staatsbestuur voor de democratische krachten van Belarus; verzoekt de EU de nodige voorbereidingen te treffen voor de dialoog met de democratische krachten van Belarus en regelmatig verslag uit te brengen aan het Parlement over de geboekte vooruitgang, onder meer over de vaststelling van een EU-strategie voor haar toekomstige betrekkingen met een democratisch Belarus en over een uitgebreide reeks maatregelen om de democratische krachten van Belarus voor te bereiden op de uitvoering van dit plan;

30. herhaalt zijn oproep om de vertegenwoordigers van democratisch Belarus officieel uit te nodigen voor de komende top van het Oostelijk Partnerschap en hen te betrekken bij bilaterale en voorbereidende bijeenkomsten op hoog niveau op EU- en nationaal niveau, alsook bij parlementaire zittingen en interparlementaire bijeenkomsten met het Europees Parlement en de nationale parlementen; wijst nogmaals op het belang van specifiek voor Belarus gevormde groepen binnen alle nationale parlementen van de EU‑lidstaten, het Oostelijk Nabuurschap en de G7-landen; dringt aan op meer betrokkenheid met en een grotere aanwezigheid van vertegenwoordigers van het Belarussische maatschappelijk middenveld en de democratische oppositie in de multilaterale organen van het Oostelijk Partnerschap, met name in het Forum van het maatschappelijk middenveld van het Oostelijk Partnerschap en de Parlementaire Vergadering Euronest;

31. herinnert aan zijn eerdere initiatief inzake een missie op hoog niveau, waaraan zou moeten worden deelgenomen door voormalige hoge Europese ambtenaren, en die ten doel zou moeten hebben alle mogelijke manieren te verkennen om het geweld een halt toe te roepen en ervoor te zorgen dat politieke gevangenen worden vrijgelaten, en waarmee een bijdrage zou kunnen worden geleverd aan het scheppen van een gunstig klimaat voor een inclusieve binnenlandse politieke dialoog in Belarus; herhaalt zijn oproep aan de Commissie en de VV/HV om samen met internationale partners een internationale conferentie op hoog niveau te organiseren onder de titel “De toekomst van democratisch Belarus” over de oplossing van de crisis in het land en over de toezegging van een financieel pakket van meerdere miljarden euro ter ondersteuning van toekomstige hervormingsinspanningen en de herstructurering van de Belarussische economie; vraagt de Commissie om het Parlement op de hoogte te houden van de vorderingen op dit gebied;

32. benadrukt dat er een omvattend onderzoek moet worden uitgevoerd naar de misdaden die door het regime van Loekasjenka tegen de bevolking van Belarus zijn gepleegd, met inbegrip van de moord op Raman Bandarenka en op andere Belarussische burgers; wacht op de resultaten van het onderzoek van de Oekraïense autoriteiten naar de dood van Vitali Sjisjov; spoort alle lidstaten aan om het beginsel van universele jurisdictie actief toe te passen en rechtszaken voor te bereiden tegen Belarussische functionarissen die verantwoordelijk zijn voor of medeplichtig zijn aan geweld en onderdrukking, onder meer Aljaksandr Loekasjenka;

33. zegt toe de goede werking van het Platform van het Europees Parlement voor de strijd tegen straffeloosheid in Belarus te waarborgen en te zorgen voor de coördinatie van een internationale respons op de ontwikkelingen in Belarus op de korte termijn; verzoekt het platform tijdens zijn volgende bijeenkomst te schetsen hoe de EU verder kan bijdragen aan een processtrategie en samen met partners kan deelnemen aan het internationale strafproces, waaronder universele jurisdictie, om Aljaksandr Loekasjenka en leden van zijn regime persoonlijk te veroordelen voor de op grote schaal gepleegde misdaden tegen de bevolking van Belarus; dringt er in het bijzonder op aan te overwegen de Belarussische zaak voor het Internationaal Gerechtshof te brengen op basis van het Verdrag van Chicago, het Verdrag van Montreal en het VN-Verdrag tegen foltering, die door het regime van Loekasjenka zijn geschonden;

34. herinnert alle EU-bedrijven die actief zijn in Belarus aan zijn eerdere oproep om bijzondere zorgvuldigheid aan de dag te leggen en hun verantwoordelijkheid voor de eerbiediging van de mensenrechten te nemen, overeenkomstig de leidende beginselen van de VN inzake bedrijfsleven en mensenrechten; verzoekt hen af te zien van nieuwe investeringen en publiekelijk bij de Belarussische autoriteiten te protesteren tegen de voortdurende onderdrukking van werknemers en van burgers in het algemeen;

35. dringt er bij de Commissie, de EDEO en de EU-lidstaten op aan de rechtstreekse steun aan de Belarussische oppositie, het maatschappelijk middenveld, mensenrechtenactivisten en onafhankelijke mediaorganisaties binnen en buiten Belarus te verhogen; benadrukt dat het belangrijk is de betrekkingen met die personen en organisaties in stand te houden, ondanks de aankondiging van het Belarussische regime dat het zijn samenwerking met het Oostelijk Partnerschap zal beëindigen; verbindt zich ertoe zijn eigen activiteiten ter ondersteuning van de democratie op te voeren; vraagt nogmaals om een gericht EU-bijstandsprogramma om het maatschappelijk middenveld, onafhankelijke media, de academische wereld en de Belarussische oppositie in ballingschap te helpen, evenals slachtoffers van politieke onderdrukking en politiegeweld en diegenen die het repressieve regime ontvluchten;

36. verzoekt de Commissie, de lidstaten en de EDEO samen te werken met internationale partners, zoals het Moskou-Mechanisme van de OVSE en de VN-Mensenrechtenraad, alsook met mensenrechtenactivisten en maatschappelijke organisaties in het land zelf, om te waarborgen dat mensenrechtenschendingen worden gedocumenteerd en gemeld, dat de daders ter verantwoording worden geroepen en dat er gerechtigheid komt voor de slachtoffers; verwelkomt en steunt de oprichting van het Internationaal Platform inzake Verantwoordingsplicht voor Belarus en dringt er bij de EU-instellingen en de lidstaten op aan de werking ervan te ondersteunen, evenals die van de VN-Mensenrechtenraad en andere internationale initiatieven om daders ter verantwoording te roepen; steunt verdere besprekingen over een eventueel in Den Haag op te richten internationaal tribunaal voor mensenrechtenschendingen in Belarus;

37. benadrukt het enorme belang van de oprichting van volksambassades van Belarus wereldwijd en dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan verdere steun te verlenen om de rechten en belangen van Belarussische burgers in het buitenland en de belangen van een democratisch Belarus te beschermen, bijvoorbeeld door te zoeken naar manieren om de volksambassades van Belarus te financieren;

38. spoort de lidstaten aan de procedures voor het verkrijgen van een visum of een verblijfsvergunning voor personen die Belarus om politieke redenen ontvluchten en personen die medische behandeling nodig hebben vanwege het geweld dat tegen hen is gepleegd verder te vereenvoudigen, en deze personen en hun gezinsleden alle nodige ondersteuning en bijstand te verlenen; verzoekt de lidstaten en de Commissie beurzen toe te kennen aan Belarussische studenten en academici aan wie de toegang tot hun universiteit is ontzegd of die gevangen zijn gezet wegens hun prodemocratische houding;

39. benadrukt hoe belangrijk het is de nucleaire veiligheidsrisico’s van de Belarussische kerncentrale in Astravets aan te pakken; dringt erop aan dat Belarus volledig transparant is als het gaat om de nucleaire veiligheid van de Belarussische kerncentrale en zich ertoe verbindt volledig uitvoering te geven aan de aanbevelingen die in het kader van de collegiale toetsing door de Groep Europese regelgevers op het gebied van nucleaire veiligheid met betrekking tot de kerncentrale zijn gedaan; is in afwachting daarvan voorstander van een verbod op de invoer van energie uit de Belarussische kerncentrale op de EU-markt en van de opname van dit verbod in het EU-mechanisme voor koolstofgrenscorrectie;

40. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de Raad van Europa, de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, de autoriteiten van de Republiek Belarus en van de Russische Federatie en aan de vertegenwoordigers van de Belarussische democratische oppositie.

 

[1] Aangenomen teksten, P9_TA(2021)0383.

Laatst bijgewerkt op: 6 oktober 2021Juridische mededeling - Privacybeleid