Resolutie van het Europees Parlement van 3 april 2025 over het onmiddellijke risico van verdere repressie door het regime van Loekasjenka in Belarus: bedreigingen afkomstig van het onderzoekscomité (2025/2629(RSP))
Het Europees Parlement,
– gezien zijn eerdere resoluties over Belarus,
– gezien artikel 150, lid 5, en artikel 136, lid 4, van zijn Reglement,
A. overwegende dat het regime van Loekasjenka de interne en transnationale repressie heeft opgevoerd om de structuren die de democratische krachten van Belarus vertegenwoordigen te ontmantelen;
B. overwegende dat VN-deskundigen onlangs hebben bevestigd dat er willekeurige arrestaties en opsluitingen hebben plaatsgevonden, die gepaard gingen met foltering of mishandeling, en zelfs melding hebben gemaakt van bewijs voor misdaden tegen de menselijkheid; overwegende dat meer dan 1 200 politieke gevangenen, onder wie Viktoryja Koelsja, Volha Majorava, Alena Hnauk en Andrzej Poczobut, nog steeds gevangen zitten;
C. overwegende dat het Belarussische onderzoekscomité “speciale procedures” heeft ingeleid tegen honderden Belarussen die hebben deelgenomen aan bijeenkomsten in verschillende Europese steden of aan de verkiezingen van de coördinatieraad; overwegende dat de families van de Belarussische diaspora werden bedreigd met gevangenneming en confiscatie van vermogensbestanddelen indien zij deelnamen aan protesten op de Dag van de Vrijheid;
D. overwegende dat het regime van Loekasjenka het vervallen van veel Belarussische paspoorten uitbuit om de diaspora te dwingen terug te keren naar Belarus;
E. overwegende dat de toenemende samenwerking van het Belarussische regime met de Russische veiligheidsdiensten het risico op gecoördineerde repressie, surveillance en hybride dreigingen op het grondgebied van de EU vergroot;
F. overwegende dat de Belarussische staatsmedia het informatielandschap domineren;
1. eist dat het regime van Loekasjenka onmiddellijk een einde maakt aan zijn repressie, met inbegrip van het toezicht op ballingen en demonstranten, en alle politieke gevangenen vrijlaat en rehabiliteert;
2. veroordeelt ten stelligste de verdere uitbreiding van de repressie door het Loekasjenka-regime, dat zich nu richt op Belarussen in het buitenland, met strafrechtelijke vervolging, inbeslagnames van vermogensbestanddelen en andere maatregelen die bedoeld zijn om andersdenkenden het zwijgen op te leggen;
3. dringt aan op juridische ondersteuning en bescherming in de hele EU voor Belarussen in ballingschap door de procedures voor het verkrijgen van visa, verblijfsvergunningen en voorlopige identiteitsbewijzen voor personen die door extraterritoriale vervolging staatloos zijn gemaakt, te vereenvoudigen;
4. herhaalt dat het Loekasjenka niet erkent en beschouwt de vervolging van Belarussische burgers voor vreedzame democratische activiteiten in het buitenland via “speciale procedures” van het onderzoekscomité als een rechtstreekse schending van de territoriale soevereiniteit van de lidstaten; dringt er daarom bij de betrokken landen op aan geen gehoor te geven aan de aanhoudingsbevelen van Interpol voor de uitlevering van politieke tegenstanders van Loekasjenka;
5. is ingenomen met de sancties tegen het directoraat Vastgoedbeheer van de president en de centrale kiescommissie, die politiek gemotiveerde uitspraken hebben gedaan; dringt erop aan onmiddellijk persoonlijke sancties op te leggen aan alle leden van het Belarussische onderzoekscomité en functionarissen van andere overheidsinstellingen die medeplichtig zijn aan de transnationale vervolging en intimidatie van Belarussische burgers;
6. pleit met klem voor de snelle ontwikkeling en handhaving van een juridisch mechanisme voor het identificeren, bevriezen en confisqueren van al het vastgoed en alle activa buiten Belarus die eigendom zijn van Loekasjenka en zijn vertrouwelingen, met als doel deze over te hevelen naar een fonds ter ondersteuning van slachtoffers van repressie;
7. dringt er bij de lidstaten op aan verdere sancties op te leggen die gelijk zijn aan de sancties die aan Rusland zijn opgelegd, met name aan functionarissen die verantwoordelijk zijn voor transnationale repressie;
8. dringt er bij de EU en haar lidstaten op aan meer politieke, financiële en technische steun te verlenen aan onafhankelijke media, mensenrechtenverdedigers, vakbonden en initiatieven van het maatschappelijk middenveld die binnen en buiten Belarus actief zijn, met inbegrip van het monitoren van processen en het vergroten van de zichtbaarheid van politieke gevangenen;
9. verzoekt de VV/HV gebruik te maken van EU-Intcen en het EDMO om Belarussische inlichtingenoperaties en desinformatie tegen te gaan;
10. dringt er bij het Internationaal Strafhof op aan vaart te zetten achter de vervolging van misdaden tegen de menselijkheid door het regime van Loekasjenka en eist dat de lidstaten ernaar streven het regime ter verantwoording te roepen door middel van nationale procedures, op basis van het beginsel van universele jurisdictie;
11. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de VV/HV, de Raad, de vertegenwoordigers van de Belarussische democratische krachten en de Belarussische feitelijke autoriteiten.