Het Europees Parlement,

–  gezien artikel 150, lid 5, en artikel 136, lid 4, van zijn Reglement,

A.  overwegende dat Tundu Lissu, de leider van Chadema, de belangrijkste oppositiepartij van Tanzania, op 9 april 2025 in Mbinga is gearresteerd na een vreedzame demonstratie voor electorale hervormingen;

B.  overwegende dat Lissu in 2017 een moordaanslag op hem ternauwernood heeft overleefd en gedwongen was in ballingschap te gaan; echter bij terugkeer in Tanzania werd hij opnieuw vervolgd;

C.  overwegende dat Lissu op 10 april 2025 is aangeklaagd vanwege verraad en nog drie overtredingen in verband met de publicatie van onjuiste informatie, op grond van wetgeving inzake cybercriminaliteit; overwegende dat in Tanzania op verraad de doodstraf kan staan; overwegende dat de EU onder alle omstandigheden pertinent tegen de doodstraf is;

D.  overwegende dat Chadema kort na de arrestatie van Lissu werd uitgesloten van deelname aan de presidents- en parlementsverkiezingen van oktober 2025, op grond van de weigering van de partij om een electorale gedragscode te ondertekenen;

E.  overwegende dat de regering van Tanzania in de aanloop naar de lokale verkiezingen van november 2024 oppositiebijeenkomsten heeft belemmerd, honderden aanhangers van de oppositie willekeurig heeft gearresteerd, de toegang tot sociale media aan banden heeft gelegd en onafhankelijke media heeft verboden; overwegende dat duizenden oppositiekandidaten werden uitgesloten van deelname; overwegende dat ten minste vier critici van de regering onder dwang zijn verdwenen en dat één partijfiguur van Chadema is ontvoerd en op wrede wijze is gedood;

F.  overwegende dat Tanzania in het door Freedom House gepubliceerde rapport over vrijheid in 2025 in rangorde is gezakt naar “niet vrij”;

1.  veroordeelt de arrestatie van Lissu en spreekt zijn ernstige bezorgdheid uit over de aanklachten tegen hem, die politiek gemotiveerd lijken te zijn en een dreigende executie inhouden; verzoekt de Tanzaniaanse regering hem onmiddellijk en onvoorwaardelijk vrij te laten, zijn veiligheid te garanderen en in te staan voor zijn recht op een eerlijk proces en op vertegenwoordiging in rechte;

2.  dringt er bij de Tanzaniaanse autoriteiten op aan een einde te maken aan de escalerende repressie, willekeurige arrestaties, geweld, aanvallen en intimidatie gericht tegen oppositieleden, mensenrechtenverdedigers, inheemse bevolkingsgroepen, lhbtiq+‑activisten, journalisten en maatschappelijke organisaties, en onafhankelijk onderzoek te doen naar misbruik door de politie en gedwongen verdwijningen, en de rechtsstaat, de vrijheid van meningsuiting, de pers‑ en mediavrijheid, de vrijheid van vereniging en de rechterlijke onafhankelijkheid te handhaven, de cybercriminaliteit‑ en mediawetgeving van Tanzania in overeenstemming te brengen met de internationale mensenrechten, en de rechten van politieke partijen te eerbiedigen en vrije en eerlijke verkiezingen te waarborgen;

3.  verzoekt de Tanzaniaanse autoriteiten ervoor te zorgen dat Chadema weer volledig kan deelnemen aan de verkiezingen van oktober 2025 en met alle politieke partijen een transparante en inclusieve dialoog over electorale hervormingen aan te gaan, waarbij ook maatschappelijke organisaties en andere belanghebbenden geraadpleegd dienen te worden;

4.  verzoekt de EU en haar lidstaten zich kritisch op te stellen in het contact met de Tanzaniaanse autoriteiten aangaande de zaak van Lissu en het juridische proces nauwlettend te volgen; dringt er bij hen op aan passende maatregelen te overwegen indien de mensenrechtensituatie blijft verslechteren; dringt er bij Tanzania op aan de doodstraf af te schaffen en alle doodvonnissen in lichtere straffen om te zetten;

5.  herhaalt dat de EU ervoor moet zorgen dat haar ontwikkelingssamenwerking met Tanzania, met inbegrip van het Global Gateway-initiatief, strookt met de bevordering van de mensenrechten, de vrijheid van meningsuiting en de normen voor een eerlijk proces;

6.  verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de regering en het parlement van Tanzania en aan de Afrikaanse Unie, alsmede aan de VV/HV.