Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przeciwdziałania korzystaniu z systemu finansowego w celu prania pieniędzy i finansowania terrorystów (COM(2004)0448 – C6-0143/2004 – 2004/0137(COD))
(procedura współdecyzji: pierwsze czytanie)
Parlament Europejski,
– uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2004)0448)(1),
– uwzględniając art. 251 ust. 2, art. 47 ust. 2 zdanie 1 i 3, oraz art. 95 Traktatu WE, zgodnie z którymi projekt został przedstawiony Komisji (C6-0143/2004),
– uwzględniając art. 51 Regulaminu,
– uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych, jak również opinię Komisji Gospodarczej i Monetarnej, Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów, Komisji Prawnej i Komisji Petycji (A6-0137/2005),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o ponowną konsultację, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do swojego projektu lub zastąpienie go innym tekstem;
3. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
Stanowisko Parlamentu Europejskiego przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 26 maja 2005 r. w celu przyjęcia dyrektywy 2005.../WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przeciwdziałania korzystania z systemu finansowego w celu prania pieniędzy, i finansowania terrorystów
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 47 ust. 2 zdanie pierwsze i trzecie oraz art. 95,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno – Społecznego(1),
uwzględniając opinię Europejskiego Banku Centralnego(2),
działając zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 251 Traktatu(3),
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Masowy przepływ brudnych pieniędzy może szkodzić stabilności i reputacji sektora finansowego oraz stanowić zagrożenie dla jednolitego rynku, zaś terroryzm wstrząsa podstawami naszego społeczeństwa. Oprócz podejścia, jakie reprezentuje prawo karne, działania zapobiegawcze prowadzone za pośrednictwem systemu finansowego także mogą przynieść rezultaty.
(2) Działania przestępców i ich wspólników w celu ukrycia pochodzenia dochodów z przestępstwa lub skierowanie pieniędzy pochodzących z legalnej lub nielegalnej działalności na cele terrorystyczne mogą stanowić poważne zagrożenie dla prawidłowości, uczciwości i stabilności instytucji kredytowych i finansowych oraz dla zaufania do całego systemu finansowego. W celu uniknięcia przyjęcia przez Państwa Członkowskie takich środków ochrony swoich systemów finansowych, które mogą kolidować z funkcjonowaniem rynku wewnętrznego oraz zasadami praworządności i europejskiego porządku publicznego konieczne jest podjęcie przez Wspólnotę działań w tym obszarze.
(3) Jeśli na poziomie Wspólnoty nie zostaną przyjęte określone środki koordynujące, osoby zajmujące się praniem pieniędzy i finansowaniem terrorystów mogą się starać wykorzystywać swobodę przepływu kapitału i swobodę świadczenia usług finansowych, które stanowią część finansową zintegrowanego obszaru, aby umożliwić sobie prowadzenie działań o charakterze przestępczym.
(4) W odpowiedzi na te problemy, w dziedzinie prania pieniędzy przyjęto dyrektywę Rady 91/308/EWG z dnia 10 czerwca 1991 r. w sprawie uniemożliwienia korzystania z systemu finansowego w celu prania pieniędzy(4). Dyrektywa ta wymagała od Państw Członkowskich wprowadzenia zakazu prania pieniędzy i zobowiązania sektora finansowego, obejmującego instytucje kredytowe i szeroką gamę innych instytucji finansowych, do identyfikowania swoich klientów, prowadzenia odpowiednich rejestrów, ustanowienia wewnętrznych procedur szkolenia personelu i pracowników ochrony w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz zgłaszania właściwym władzom wszelkich przypadków, w których zachodzi podejrzenie prania pieniędzy.
(5) Pranie pieniędzy i finansowanie terrorystów odbywa się często w kontekście międzynarodowym. Środki przyjęte wyłącznie na poziomie krajowym, a nawet wspólnotowym, bez uwzględnienia współpracy i koordynacji na poziomie międzynarodowym, miałyby bardzo ograniczone skutki. Dlatego środki przyjmowane przez Wspólnotę w tej dziedzinie powinny być zgodne z innymi działaniami podjętymi na poziomie międzynarodowym. Działania Wspólnoty w tej kwestii powinny nadal uwzględniać, w szczególności, Zalecenia Grupy zadaniowej ds. działań finansowych (zwanej dalej "FATF"), która jest wiodącym organem międzynarodowym aktywnie prowadzącym walkę z praniem pieniędzy i finansowaniem terrorystów. W związku z tym, że w 2003 r. Zalecenia FATF znacząco znowelizowano i rozszerzono, należy doprowadzić dyrektywę Wspólnoty do zgodności z tym nowym standardem międzynarodowym.
(6) Ogólny Układ w Sprawie Handlu Usługami (GATS) pozwala swoim członkom na przyjmowanie środków niezbędnych do ochrony moralności publicznej, jak również na przyjmowanie środków zapobiegania oszustwom ze względów ostrożności, włącznie z zapewnieniem stabilności i integralności systemu finansowego.
(7) Mimo, że początkowo definicja prania pieniędzy była ograniczona jedynie do przestępstw narkotykowych, w ostatnich latach obserwuje się trend w kierunku poszerzenia tej definicji w oparciu o szeroki zakres przestępstw orzeczonych lub źródłowych. Szeroki zakres przestępstw orzeczonych ułatwia zgłaszanie podejrzanych transakcji i współpracę międzynarodową w tej dziedzinie. Dlatego też definicję poważnego przestępstwa należy doprowadzić do zgodności z definicją poważnego przestępstwa zawartą w ramowej decyzji Rady 2001/500/WSiSW z dnia 26 czerwca 2001 r. w sprawie prania brudnych pieniędzy oraz identyfikacji, wykrywania, zamrożenia, zajęcia i konfiskaty narzędzi oraz zysków pochodzących z przestępstwa(5).
(8) Ponadto, nadużycie systemu finansowego dla skierowania pieniędzy pochodzących z przestępstwa, a nawet z czystego źródła na cele terrorystyczne stwarza wyraźne ryzyko dla integralności, prawidłowego funkcjonowania, reputacji i stabilności systemu finansowego. W związku z tym, środki zapobiegawcze dyrektywy należy rozszerzyć tak, by obejmowała ona nie tylko manipulowanie pieniędzmi pochodzącymi z przestępstwa, ale także pobieranie legalnych pieniędzy lub mienia na cele terrorystyczne.
(9) Dyrektywa 91/308/EWG, choć nałożyła obowiązek identyfikacji klienta, zawierała stosunkowo niewiele szczegółowych danych dotyczących stosownych procedur. Mając na względzie pierwszorzędne znaczenie tego aspektu zapobiegania praniu pieniędzy i finansowania terrorystów, właściwym jest wprowadzenie, zgodnie z nowym standardem międzynarodowym, przepisów o większym stopniu szczegółowości dotyczących identyfikacji i weryfikacji klienta i własciciela powierniczego. W tym celu niezbędna jest dokładna definicja "właściciela powierniczego". W przypadkach, w których beneficjenci indywidualni osoby prawnej lub podmiotu o ustalonej formie prawnej, takiej jak fundacja lub fundusz powierniczy, wciąż nie zostali określeni, a także niemożliwa jest identyfikacja osoby jako faktycznego właściciela, wystarczyłaby identyfikacja "kategorii osób", które zamierzają być beneficjentami fundacji lub funduszu powierniczego. Wymóg ten nie obejmuje identyfikacji osób w obrębie tej kategorii osób."
(10)Instytucje i osoby objęte niniejszą dyrektywą muszą, zgodnie z niniejszą dyrektywą, zidentyfikować i sprawdzić tożsamość osoby korzystającej z majątku. Aby spełnić te wymagania, od tych instytucji i osób zależy czy użyją publicznych spisów osób korzystających z majątku, poproszą swoich klientów o odnośne dane lub zdobędą informacje w inny sposób, biorąc pod uwagę, że zakres takich środków należytej staranności wobec klienta wiąże się z ryzykiem prania pieniędzy i finansowania terroryzmu, co zależy od typu klienta, związków biznesowych, produktów lub transakcji.
(11)Umowy kredytowe, w przypadku których konto kredytowe służy wyłącznie realizacji kredytu, a spłata kredytu ściągana jest z konta, które otwarto w imieniu klienta w jednej z instytucji kredytowych objętych niniejszą dyrektywą w myśl art. 8 ust. 1 lit. a-c) powinny ogólnie być uważane za przykład typów mniej ryzykownych transakcji.
(12)W zakresie, w jakim przysporzyciele mienia osoby prawnej lub podmiotu o ustalonej formie prawnej sprawują znaczącą kontrolę nad korzystaniem z mienia, powinni oni zostać zidentyfikowani jako właściciele powierniczy.
(13)Stosunek powiernictwa jest wykorzystywany na szeroką skalę w transakcjach komercyjnych, jako uznana na arenie międzynarodowej cecha finansowych rynków giełdowych o ścisłym nadzorze; obowiązek określenia osoby korzystającej z majątku nie wynika wyłącznie z faktu, iż w tym szczególnym przypadku chodzi o stosunek powiernictwa.
(14)Przepisy ustanowione w niniejszej dyrektywie powinny również znajdować zastosowanie, jeżeli działalność instytucji i osób objętych niniejszą dyrektywą prowadzona jest w Internecie.
(15) Ponieważ zacieśnienie kontroli w sektorze finansowym skłoniło osoby zajmujące się praniem pieniędzy i finansowaniem terrorystów do poszukiwania alternatywnych metod ukrywania pochodzenia dochodów z przestępstwa i ponieważ takie kierowanie pieniędzy może być użyte do finansowania terrorystów, należy rozszerzyć obowiązek zwalczania prania pieniędzy i finansowania terrorystów na pośredników w ubezpieczeniach na życie oraz podmioty świadczące usługi dla funduszy powierniczych i spółek.
(16)Objęcie pośredników ubezpieczeniowych zakresem niniejszej dyrektywy nie dotyczy tych osób, które podlegają odpowiedzialności prawnej przedsiębiorstwa ubezpieczeniowego i które są już zatem objęte niniejszą dyrektywą.
(17)Sprawowanie funkcji dyrektora lub sekretarza spółki nie czyni samo w sobie z nikogo podmiotu świadczącego usługi dla funduszy powierniczych czy dla spółek, zakres definicji obejmuje jedynie te osoby, które sprawują funkcję dyrektora lub sekretarza spółki na rzecz strony trzeciej oraz w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
(18)Korzystanie z dużych transakcji gotówkowych udowodniło wielokrotnie, że są one bardzo podatne na pranie pieniędzy i finansowanie terroryzmu. Dlatego też w tych Państwach Członkowskich, które zezwalają na płatności gotówkowe przekraczające ustanowiony próg, wszystkie osoby fizyczne i prawne prowadzące handel towarami w ramach działalności gospodarczej, gdy przyjmują takie płatności gotówkowe powinny zostać objęte zakresem niniejszej dyrektywy. Dealerzy towarów o dużej wartości, takich jak kamienie szlachetne lub metale szlachetne, czy też dzieła sztuki, oraz licytatorzy w każdym przypadku podlegają dyrektywie w takim zakresie, w jakim płatności te pobierają w gotówce w wysokości co najmniej 15 000 EUR. W celu zapewnienia skutecznego monitoringu przestrzegania przepisów niniejszej dyrektywy przez tę potencjalnie szeroką grupę osób, Państwa Członkowskie mogą skupić swoją działalność monitoringową w szczególności na tych osobach fizycznych i prawnych, które narażone są na stosunkowo wysokie ryzyko prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, zgodnie z zasadą nadzoru opartego na ryzyku. Mając na względzie różne sytuacje w różnych Państwach Członkowskich, Państwa Członkowskie mogą zdecydować się na przyjęcie surowszych przepisów, zgodnie z tym co odzwierciedla art. 5 dyrektywy, w celu należytego zaradzenia ryzyku związanemu z wysokimi płatnościami gotówkowymi.
(19) Dyrektywa 91/308/EWG, z późniejszymi zmianami, objęła notariuszy i prawników wykonujących wolne zawody zakresem wspólnotowego systemu zwalczania prania pieniędzy; w nowej dyrektywie powinni oni nadal pozostać objęci tym systemem; prawnicy wykonujący wolne zawody, w znaczeniu określonym przez Państwa Członkowskie, powinny podlegać przepisom dyrektywy w przypadku udziału w transakcjach finansowych lub korporacyjnych, włączając w to świadczenie doradztwa podatkowego wówczas, gdy istnieje największe ryzyko, iż usługi świadczone przez takich prawników mogą być nadużywane do celów prania dochodów pochodzących z działalności przestępczej lub do celów finansowania terrorystów.
(20) Jednakże wówczas, gdy niezależni przedstawiciele prawnie uznanych i kontrolowanych zawodów związanych z doradztwem prawnym, tacy jak adwokaci, ustalają sytuację prawną klienta lub reprezentują klienta w postępowaniu prawnym, nie byłoby właściwe, na mocy niniejszej dyrektywy, aby nakładać na nich obowiązek sporządzania sprawozdań dotyczących podejrzeń o pranie pieniędzy lub finansowanie terrorystów. Muszą istnieć odstępstwa od obowiązku zgłaszania informacji uzyskanych zarówno przed, w czasie lub po zakończeniu postępowania sądowego lub podczas ustalania sytuacji prawnej klienta. Doradztwo prawne podlega obowiązkowi zachowania tajemnicy zawodowej, chyba, że radca prawny bierze udział w praniu pieniędzy lub finansowaniu terrorystów lub adwokat wie, że klient szuka porady prawnej do celów prania pieniędzy lub finansowania terrorystów.
(21) Bezpośrednio porównywalne usługi należy traktować w ten sam sposób, gdy są one świadczone przez przedstawicieli zawodów, które podlegają niniejszej dyrektywie. W celu przestrzegania przepisów zawartych w Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (ECHR) oraz w Traktacie Unii Europejskiej, w przypadku audytorów, zewnętrznych księgowych oraz doradców podatkowych, którzy, w niektórych Państwach Członkowskich, mogą bronić lub reprezentować klienta podczas postępowania prawnego lub w ramach ustalania sytuacji prawnej klienta, informacje, które uzyskują w trakcie wykonywania powyższych zadań nie powinny podlegać obowiązkom sprawozdawczym zgodnie z niniejszą dyrektywą.
(22) Należy przyznać, że ryzyko prania pieniędzy i finansowania terrorystów nie jest w każdym przypadku takie same. Zgodnie z podejściem opartym na ryzyku, powinno się wprowadzić do prawodawstwa wspólnotowego zasadę, zgodnie z którą w stosownych przypadkach można zezwolić na stosowanie uproszczonych zasad należytej staranności wobec klienta.
(23)Odstępstwo dotyczące identyfikacji faktycznych właścicieli rachunków zbiorowych utrzymywanych przez notariuszy lub innych prawników wykonujących zawód poza stosunkiem pracy pozostaje bez uszczerbku dla zobowiązań, które na tych notariuszach lub innych prawnikach wykonujących zawód poza stosunkiem pracy ciążą zgodnie z niniejszą dyrektywą. Obejmuje to wymóg, aby tacy notariusze lub inni prawnicy wykonujący zawód poza stosunkiem pracy sami dokonywali identyfikacji właścicieli zbiorowych rachunków, które utrzymują.
(24) W równej mierze, prawodawstwo wspólnotowe powinno uznać, że niektóre sytuacje stwarzają zwiększone ryzyko prania pieniędzy lub finansowania terrorystów; mimo, że istnieje obowiązek ustalenia tożsamości i profilu działalności wszystkich klientów, występują przypadki, gdy wymagane są szczególnie rygorystyczne procedury identyfikacji i weryfikacji klienta.
(25) Zważywszy, że dotyczy to zwłaszcza stosunków handlowych z osobami, które zajmują lub zajmowały ważne stanowiska publiczne, szczególnie tymi, które pochodzą z krajów, gdzie szerzy się korupcja, tego typu stosunki mogą narazić sektor finansowy szczególnie na poważne ryzyko utraty reputacji oraz/lub ryzyko prawne. Międzynarodowe wysiłki na rzecz walki z korupcją uzasadniają zwrócenie większej uwagi na tego typu przypadki oraz stosowanie ogółu zwykłych środków ostrożności w stosunku do osób politycznie wystawionych na ryzyko na szczeblu krajowym, zaś wzmocnionych środków ostrożności w stosunku do osób politycznie wystawionych na ryzyko, przebywających w innych Państwach Członkowskich lub państwach trzecich.
(26)Otrzymanie od władz nadzorczych zezwolenia na ustanowienie stosunków handlowych nie wiąże się z zezwoleniem zarządu, lecz bezpośredniego wyższego szczebla hierarchii osoby ubiegającej się o takie zezwolenie.
(27) Środki niezbędne dla wykonania niniejszej dyrektywy należy przyjąć zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji(6).
(28) Jako że środki niezbędne dla wykonania niniejszej dyrektywy są środkami o ogólnym zasięgu, w rozumieniu art. 2 wyżej wspomnianej decyzji Rady, powinny one zostać przyjęte przez zastosowanie procedury regulacyjnej przewidzianej w art. 5 tej decyzji. W tym celu należy ustanowić nowy Komitet ds. Zapobiegania Praniu Pieniędzy i Finansowania Terroryzmu, który zastąpi Komitet Kontaktowy ds. Prania Pieniędzy powołany dyrektywą 91/308/EWG.
(29) W celu uniknięcia powtórnych procedur identyfikacji klienta, prowadzących do opóźnień i nieefektywności w działalności gospodarczej, należy zezwolić na wprowadzanie klientów, których identyfikację przeprowadzono gdzie indziej, pod warunkiem zastosowania właściwych środków bezpieczeństwa W przypadkach, w których osoba lub instytucja zdaje się na stronę trzecią, ostateczną odpowiedzialność za procedurę dotyczącą ustalenia tożsamości klienta ponosi instytucja, do której klient zostaje wprowadzony. Strona trzecia lub wprowadzający również ponosi swoją własną odpowiedzialność za spełnienie wszelkich wymogów określonych w dyrektywie w zakresie, w jakim łączą go stosunki z klientem objętym niniejszą dyrektywą, w tym wymogu zgłaszania podejrzanych transakcji oraz prowadzenia dokumentacji.
(30)W przypadku zaistnienia stosunków outsourcingu (zlecania zadań podmiotom zewnętrznym) lub pośrednictwa na zasadzie umowy pomiędzy instytucjami lub osobami objętymi niniejszą dyrektywą a zewnętrznymi osobami fizycznymi lub prawnymi, których nie obejmuje zakres zastosowania niniejszej dyrektywy, jakiekolwiek zobowiązania zwalczania prania pieniędzy oraz finansowania działalności terrorystycznej dla tych pośredników lub dostawców usług outsourcingu w ramach przynależności do tej instytucji lub osoby podlegającej niniejszej dyrektywie wynikają wyłącznie z umowy, a nie z niniejszej dyrektywy. Odpowiedzialność przestrzegania niniejszej dyrektywy pozostaje po stronie instytucji lub osoby nią objętej.
(31)Podejrzane transakcje powinny być zgłaszane jednostce wywiadu finansowego, która działa w charakterze krajowego centrum odpowiedzialnego za otrzymywanie, analizowanie i rozpowszechnianie wśród właściwych władz zgłoszeń o podejrzanych transakcjach i innych informacji dotyczących potencjalnego prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu. Nie nakłada to na Państwa Członkowskie obowiązku zmiany systemu dokonywania zgłoszeń w przypadku, gdy zgłoszenie dokonywane jest za pośrednictwem oskarżyciela publicznego, o ile informacja przekazywana jest niezwłocznie jednostkom wywiadu finansowego z zachowaniem jej pierwotnej formy i treści, umożliwiając im należyte prowadzenie ich działalności, w tym międzynarodowej współpracy z innymi jednostkami wywiadu finansowego.
(32)Jako odstępstwo od ogólnego zakazu przeprowadzania podejrzanych transakcji, osoby podlegające niniejszej dyrektywie mogą wykonywać podejrzane transakcje przed poinformowaniem właściwych władz w przypadku, gdy powstrzymanie się od wykonania jest niemożliwe lub może zaszkodzić działaniom mającym na celu wykrycie osób czerpiących korzyści z domniemanego prania pieniędzy lub finansowania działań terrorystycznych. Pozostaje to jednak bez uszczerbku dla zobowiązań międzynarodowych przyjętych przez Państwa Członkowskie w celu bezzwłocznego zamrożenia funduszy i innych aktywów należących do terrorystów, organizacji terrorystycznych oraz tych, którzy finansują terroryzm, zgodnie z odpowiednimi rezolucjami Rady Bezpieczeństwa Narodów Zjednoczonych.
(33)W zakresie, w jakim Państwo Członkowskie zdecydowało o skorzystaniu z wyłączeń art. 23 ust. 2, może ono zezwolić lub wymagać od organu samorządu reprezentującego osoby wymienione w tym artykule nieprzekazywania jednostkom wywiadu finansowego żadnych informacji otrzymanych od tych osób w okolicznościach określonych w art. 23 ust. 2.
(34) Zaobserwowano szereg przypadków, gdy pracownicy, którzy zgłosili swoje podejrzenia co do prania pieniędzy podlegali groźbom lub szykanom. Chociaż niniejsza dyrektywa nie może kolidować z postępowaniem sądowym Państw Członkowskich, jest to sprawa o znaczeniu kluczowym dla efektywności systemu przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowania terrorystów. Państwa Członkowskie powinny mieć świadomość istnienia tego problemu i uczynić wszystko, co w ich mocy, aby ochronić pracowników przed tego rodzaju szykanami.
(35)Ujawnienie informacji, o których mowa w art. 28 powinno być zgodne z przepisami dotyczącymi przekazywania danych osobowych państwom trzecim ustanowionymi w dyrektywie 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych(7). Ponadto przepisy art. 28 nie mogą kolidować z ustawodawstwem krajowym w zakresie ochrony danych i tajemnicy zawodowej.
(36)Osoby, które dokonują jedynie konwersji papirowych dokumentów na dane w formie elektronicznej i działają będąc związanymi umową z instytucją kredytową lub finansową, nie wchodzą w zakres zastosowania niniejszej dyrektywy, tak samo jak każda osoba fizyczna lub prawna, która jedynie dostarca organizacjom kredytowym lub finansowym systemów informacyjnych lub systemów wspierających przekazywanie funduszy lub systemów rozliczeniowych i rozrachunkowych.
(37) Pranie pieniędzy i finansowanie terrorystów są to problemy o skali międzynarodowej, dlatego wysiłki na rzecz ich zwalczania winny mieć charakter globalny. W przypadku, gdy instytucje kredytowe i finansowe Wspólnoty posiadają oddziały i filie w państwach trzecich, gdzie występują luki w prawodawstwie w tej dziedzinie, powinny one stosować standard wspólnotowy w celu uniknięcia stosowania całkiem odmiennych standardów w ramach instytucji lub grupy instytucji lub, jeśli jest to niemożliwe, powiadomić o tym właściwe organy rodzimego Państwa Członkowskiego.
(38) Ważne jest, aby instytucje kredytowe i finansowe były w stanie błyskawicznie reagować na prośby o udzielenie informacji odnośnie tego, czy utrzymują one stosunki handlowe z osobami wskazanymi z nazwiska lub nazwy. Do celów dokonania identyfikacji takich stosunków handlowych, aby umożliwić szybkie przekazanie tej informacji, instytucje kredytowe i finansowe powinny posiadać skuteczne systemy odpowiednie do rozmiarów i charakteru działalności. W szczególności w odniesieniu do instytucji kredytowych i większych instytucji finansowych właściwym byłoby dysponowanie systemami elektronicznymi. Przepis ten jest szczególnie ważny w kontekście procedur prowadzących do środków takich jak zamrażanie lub zajmowanie aktywów (w tym aktywów należących do terrorystów), zgodnie z ustawodawstwem krajowym lub prawodawstwem UE mającym na względzie zwalczanie terroryzmu.
(39)Niniejsza dyrektywa ustanawia szczegółowe przepisy dotyczące zachowania należytej staranności przy dokonywaniu identyfikacji klienta, w tym zaostrzone zasady zachowania należytej staranności przy dokonywaniu identyfikacji klientów lub stosunków biznesowych wysokiego ryzyka, takich jak odpowiednie procedury w celu określenia, czy dana osoba jest osobą zajmującą eksponowane stanowisko polityczne, jak również określone dodatkowe, bardziej szczegółowe wymogi, takie jak istnienie procedur i polityk zarządzania zgodnością. Wszystkie te wymogi muszą zostać spełnione przez każdą z instytucji i osób podlegających niniejszej dyrektywie, podczas gdy od Państw Członkowskich oczekuje się dostosowania szczegółowego wykonania niniejszych przepisów do szczególnych cech różnych zawodów oraz do różnic w skali i rozmiarze instytucji i osób objętych niniejszą dyrektywą.
(40) W celu utrzymania mobilizacji instytucji i innych osób podlegających prawodawstwu wspólnotowemu w tej dziedzinie, należy przekazywać im informacje zwrotne dotyczące użyteczności składanych przez nie sprawozdań i działań podejmowanych w ich wyniku, o ile jest to wykonalne. Aby umożliwić przekazywanie informacji zwrotnych oraz przegląd efektywności systemów zwalczania prania pieniędzy i finansowania terrorystów. Państwa Członkowskie będą prowadzić i doskonalić odpowiednie statystyki.
(41)Przy dokonywaniu krajowej rejestracji podmiotów prowadzących działalność kantorową, podmiotów świadczących usługi dla funduszy powierniczych i dla spółek lub kasyn gry, lub przy przyznawaniu tym podmiotom krajowych licencji, właściwe władze powinny zapewnić, że osoby, które faktycznie kierują lub będą kierowały działalnością takich osób i właścicieli powierniczych takich osób są odpowiednimi osobami posiadającymi wymagane kwalifikacje. Kryteria określające, czy dana osoba jest odpowiednią osobą posiadającą wymagane kwalifikacje, ustanawiane są na poziomie kraju, zgodnie z prawem krajowym. Kryteria te powinny przynajmniej odzwierciedlać potrzebę ochrony takich instytucji i osób przed wykorzystywaniem ich przez swoich menedżerów lub faktycznych właścicieli do celów przestępczych.
(42)Biorąc pod uwagę międzynarodowy charakter prania pieniędzy i finansowania terroryzmu, zachęca się do koordynacji i współpracy w najszerszym możliwym wymiarze między jednostkami wywiadu finansowego, zgodnie z tym, co zostało określone w decyzji Rady 2000/642/WSiSW(8), z uwzględnieniem ustanowienia sieci JWF UE. W tym celu, Komisja powinna udzielić takiej pomocy, jaka może być potrzebna do ułatwienia takiej koordynacji, w tym pomocy finansowej.
(43)Z uwagi na znaczenie walki z praniem pieniędzy i finansowaniem terrorystów Państwa Członkowskie muszą ustanowić w prawie krajowym skuteczne, proporcjonalne i odstraszające sankcje za brak poszanowania przepisów krajowych przyjętych zgodnie z niniejszą dyrektywą. Sankcje powinny obejmować osoby fizyczne i prawne. Ponieważ osoby prawne są często uwikłane w złożone operacje prania pieniędzy, sankcje takie należy dostosować do działalności prowadzonej przez daną osobę prawną.
(44)Osoby fizyczne prowadzące jakąkolwiek z działalności wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 3 lit. a) i b) w ramach struktury osoby prawnej, ale poza stosunkiem pracy, ponoszą niezależnie odpowiedzialność za przestrzeganie przepisów niniejszej dyrektywy, za wyjątkiem przepisów określonych w art. 35.
(45)Wyjaśnienie aspektów technicznych przepisów określonych w niniejszej dyrektywie może być niezbędne w celu zapewnienia skutecznego i wystarczająco spójnego stosowania niniejszej dyrektywy, biorąc pod uwagę różne instrumenty finansowe, zawody i ryzyko w różnych Państwach Członkowskich oraz postęp techniczny w zakresie walki z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu. W związku z tym Komisja powinna być upoważniona do przyjęcia środków wykonawczych, takich jak kryteria służące do identyfikowania sytuacji o niskim i wysokim ryzyku, w których stosowanie uproszczonych zasad zachowania należytej staranności mogłoby być wystarczające lub stosowanie zaostrzonych zasad należytej staranności byłoby właściwe, z zastrzeżeniem, że nie zmieniają one zasadniczych elementów niniejszej dyrektywy oraz pod warunkiem, że Komisja działa zgodnie z zasadami w niej ustanowionymi, po konsultacji z Komitetem ds. Zapobiegania Praniu Pieniędzy i Finansowania Terroryzmu.
(46) Z uwagi na bardzo istotne zmiany, które należy wprowadzić w dyrektywie 91/308/EWG, powinno się nadać tej dyrektywie nowe brzmienie w celu zachowania przejrzystości.
(47) Jako że Państwa Członkowskie działając pojedynczo nie mogą w wystarczającym stopniu osiągnąć celów niniejszej dyrektywy, które ze względu na skalę i efekty działania można lepiej zrealizować na szczeblu Wspólnoty, Wspólnota może przyjąć środki zgodnie z zasadą subsydiarności określoną w art. 5 Traktatu. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsza dyrektywa nie wykracza poza środki niezbędne dla osiągnięcia tych celów.
(48)Podczas wykonywania uprawnień wykonawczych zgodnie z niniejszą dyrektywą, Komisja powinna przestrzegać następujących zasad: konieczność zachowania wysokiego poziomu przejrzystości i konsultacji z instytucjami i osobami objętymi niniejszą dyrektywą oraz z Parlamentem Europejskim i Radą; konieczność zapewnienia, że właściwe władze będą w stanie zapewnić konsekwentne przestrzeganie przepisów; długoterminowa równowaga kosztów i korzyści w odniesieniu do instytucji i osób objętych niniejszą dyrektywą w zakresie wszystkich środków wykonawczych; konieczność poszanowania niezbędnej elastyczności przy stosowaniu środków wykonawczych zgodnie z podejściem odnoszącym się do zasady wrażliwości na ryzyko; konieczność zapewnienia spójności z innym prawodawstwem UE w tej dziedzinie; konieczność ochrony UE, jej Państw Członkowskich i ich obywateli przed skutkami prania pieniędzy i finansowania terroryzmu.
(49)Niniejsza dyrektywa szanuje prawa podstawowe i przestrzega zasad uznanych w szczególności w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Żaden z przepisów niniejszej dyrektywy nie powinien być interpretowany lub wykonywany w sposób, który nie jest spójny z Europejską Konwencją Praw Człowieka.
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
Rozdział I
Przedmiot, zakres i definicje
Artykuł 1
1. Państwa Członkowskie zapewniają, aby pranie pieniędzy i finansowanie terroryzmu było zabronione.
2. Dla celów niniejszej dyrektywy, "pranie pieniędzy" oznacza wymienione poniżej umyślne postępowanie, dokonywane w celu:
a)
konwersji lub przekazania mienia, wiedząc, że pochodzi ono z działalności przestępczej lub z udziału w takiej działalności, celem ukrywania lub zatajania bezprawnego pochodzenia tego mienia albo udzielenie pomocy osobie, która bierze udział w takiej działalności, w celu, aby uniknęła ona prawnych konsekwencji tych działań;
b)
ukrycia lub zatajenia prawdziwego charakteru, źródła, miejsca przechowywania, przemieszczaniu, praw związanych z tym mieniem lub jego własnością, wiedząc, że źródłem tego mienia jest działalność o charakterze przestępczym, lub udziału w takiej działalności;
c)
nabycia, posiadania albo używania mienia, wiedząc w momencie jego otrzymania, że mienie to pochodzi z działalności o charakterze przestępczym, lub udziału w takiej działalności;
d)
udziału, współdziałania w celu popełnienia, usiłowanie popełnienia, jak też pomocnictwo, nakłanianie, ułatwianie oraz doradzanie w przypadku czynów określonych w powyższych literach.
Za pranie pieniędzy uważa się również działania, w ramach, których uzyskano składnik majątkowy mający stać się przedmiotem prania pieniędzy, nawet, jeżeli działania te prowadzono na terytorium innego Państwa Członkowskiego lub państwa trzeciego.
3.Do celów niniejszej dyrektywy "finansowanie terroryzmu" oznacza dostarczanie lub gromadzenie funduszy wszelkimi sposobami, bezpośrednio lub pośrednio, z zamiarem ich użycia lub ze świadomością, że mają zostać użyte, w całości lub w części, w celu dokonania któregokolwiek z przestępstw w rozumieniu art. 1-4 decyzji ramowej Rady 2002/475/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie zwalczania terroryzmu(9).
4.O tym, czy istnieje świadomość, zamiar lub cel wymagane jako element działalności określonej w ust. 2 i 3, można wnioskować na podstawie obiektywnych okoliczności faktycznych.
Artykuł 2
1. Niniejszą dyrektywę stosuje się wobec następujących instytucji i osób:
1)
instytucje kredytowe;
2)
instytucje finansowe;
3)
następujące osoby prawne lub fizyczne podczas wykonywania swych czynności zawodowych:
a)
audytorzy, zewnętrzni księgowi i doradcy podatkowi;
b)
notariusze oraz prawnicy wykonujący wolne zawody, gdy uczestniczą, poprzez działanie w imieniu i na rzecz swoich klientów, w transakcjach finansowych lub transakcjach dotyczących obrotu nieruchomościami lub poprzez pomoc w planowaniu lub realizowaniu transakcji dla swoich klientów, dotyczących:
i)
kupna i sprzedaży nieruchomości oraz jednostek gospodarczych;
ii)
zarządzania pieniędzmi klientów, ich papierami wartościowymi lub pozostałymi aktywami;
iii)
otwierania lub zarządzania rachunkami bankowymi, oszczędnościowymi lub rachunkami papierów wartościowych;
iv)
organizacji współpracy niezbędnej dla tworzenia, działalności lub zarządu spółek;
v)
tworzenia, działalności lub zarządu trustami, spółkami lub podobnymi strukturami;
c)
trusty lub spółki usługowe nie objęte lit. a) lub b);
d)
pośrednicy w obrocie nieruchomościami;
e)
inne osoby fizyczne lub prawne handlujące towarami, tylko w zakresie w jakim płatności są dokonywane w gotówce w kwocie co najmniej 15 000 euro, bez względu na to, czy transakcja jest prowadzona jako pojedyncza operacji czy kilka operacji, które wydają się być wzajemnie ze sobą powiązane;
f)
kasyna.
2. Państwa Członkowskie mogą podjąć decyzję że osoby fizyczne i prawne, które angażują się w działalność finansową na zasadzie sporadycznej lub w bardzo ograniczonym zakresie oraz gdy występuje niewielkie ryzyko prania pieniędzy lub finansowania terrorystów, nie podlegają zakresowi art. 3 ust. 1 lub 2.
Artykuł 3
Do celów niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje:
1)
"instytucja kredytowa" oznacza instytucję kredytową, w rozumieniu definicji zawartej w art. 1 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2000/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 20 marca 2000r. odnosząca się do podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe(10), oraz obejmuje oddziały w znaczeniu art. 1 ust. 3 wspomnianej dyrektywy znajdujące się we Wspólnocie, instytucji kredytowych posiadających swoje siedziby wewnątrz lub na zewnątrz Wspólnoty;
2)
"instytucja finansowa" oznacza:
a)
przedsiębiorstwo inne niż instytucja kredytowa, którego głównym przedmiotem działalności jest dokonywanie jednej lub więcej operacji objętych pkt. 2-12 i pkt. 14 załącznika I do dyrektywy 2000/12/WE, punkty te obejmują działalność kantorów wymiany walut oraz biur dokonujących przekazów pieniężnych;
b)
spółkę ubezpieczeniową, która została zarejestrowana zgodnie z dyrektywą 2002/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 listopada 2002r. dotyczącą ubezpieczeń na zycie(11), w zakresie, w jakim prowadzi działalność objętą zakresem tej dyrektywy;
c)
przedsiębiorstwo inwestycyjne, w rozumieniu definicji zawartej w art. 4 ust. 1 dyrektywy 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004r. w sprawie rynków instrumentów finansowych(12);
d)
zbiorowy fundusz inwestycyjny sprzedający swoje jednostki lub udziały.
e)
pośrednika ubezpieczeniowego w rozumieniu definicji zawartej w art. 2 ust. 5 dyrektywy 2002/92/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 9 grudnia 2002r. w sprawie pośrednictwa ubezpieczeniowego(13), z wyjątkiem pośredników wymienionych w art. 2 ust. 7 tej dyrektywy, gdy prowadzą działalność w zakresie ubezpieczeń na życie i innych usług związanych z inwestycjami;
f)
znajdujące się we Wspólnocie oddziały instytucji, o których mowa w lit. a) - e), posiadających swoje siedziby wewnątrz lub na zewnątrz Wspólnoty;
3)
"mienie" oznacza wszelkiego rodzaju aktywa, bez względu na to czy mają one charakter materialny czy niematerialny, ruchomy lub nieruchomy, rzeczowy lub nierzeczowy, oraz akty prawne lub dokumenty w jakiejkolwiek formie, włącznie z elektroniczną lub cyfrową, zaświadczające o tytule własności lub prawach pokrewnych do tych aktywów;
4)
"działalność przestępcza" oznacza jakiekolwiek przestępcze zaangażowanie w popełnienie poważnego przestępstwa;
5)
"poważne przestępstwo" oznacza, co najmniej:
a)
czyny określone art. 1-4 decyzji ramowej 2002/475/WSiSW;
b)
jakiekolwiek przestępstwa w rozumieniu definicji zawartej w art. 3 ust. 1 lit. a) Konwencji Narodów Zjednoczonych o Zwalczaniu Nielegalnego Handlu Narkotykami i Substancjami Psychotropowymi z 1988 r.;
c)
działalność organizacji przestępczych w rozumieniu definicji zawartej w art. 1 wspólnego działania 98/733/WSiSW z dnia 21 grudnia 1998 r. przyjęte przez Radę na podstawie art. K.3 Traktatu o Unii Europejskiej, w sprawie uznawania za przestępstwa karne uczestnictwa w organizacji przestępczej w Państwach Członkowskich Unii Europejskiej(14);
d)
nadużycie finansowe, co najmniej poważne, w myśl definicji zawartej w art.1 ust.1 i art. 2 Konwencji w sprawie zabezpieczenia interesów finansowych Wspólnot Europejskich(15);
e)
korupcję;
f)
przestępstwo, które podlega karze kilku lat pozbawienia wolności lub aresztu lub, w przypadku Państw, których systemy prawne ustaliły minimalny wymiar kary dla tego typu przestępstw – każde przestępstwo, które podlega karze pozbawienia wolności lub aresztu na okres od sześciu miesięcy;
6)
"właściciel powierniczy", oznacza osobę fizyczną lub osoby fizyczne, które ostatecznie są własnościcielami lub sprawują kontrolę nad klientem i/lub osobą fizyczną, w imieniu których przeprowadzana jest transakcja lub prowadzona jest działalność. Faktyczny właściciel obejmuje co najmniej:
a)
w przypadku osób prawnych:
i)
osobę fizyczną lub osoby fizyczne, które ostatecznie posiadają na własność lub kontrolują osobę prawną w drodze własności bezpośredniej lub pośredniej lub kontroli nad wystarczającym odsetkiem udziałów lub praw głosu w tej osobie prawnej, w tym za pomocą pakietów kontrolnych akcji na okaziciela, za wyjątkiem spółek notowanych na rynku regulowanym, podlegających wymaganiom ujawniania informacji zgodnym z prawodawstwem wspólnotowym lub równoważnym standardom międzynarodowym; udział w wysokości 25% plus jeden udział uznaje się za wystarczający, aby sprostać temu kryterium;
ii)
osobę fizyczną lub osoby fizyczne, które w inny sposób sprawują kontrolę nad zarządzaniem osobą prawną;
b)
w przypadku osób prawnych, takich jak fundacje oraz podmioty o ustalonej formie prawnej, takich jak fundusze powiernicze, które administrują środkami oraz je rozdzielają:
i)
w przypadku, gdy przyszli beneficjenci zostali już określeni, osobę fizyczną lub osoby fizyczne, które są beneficjentami co najmniej 25% lub więcej mienia podmiotu o ustalonej formie prawnej lub osoby prawnej;
ii)
w przypadku osób fizycznych czerpiących korzyści z osoby prawnej lub podmiotu o ustalonej formie prawnej, które wciąż nie zostały określone, kategorię osób, w których głównym interesie osoba lub forma prawna zostanie ustanowiona lub będzie działać;
iii)
osobę lub osoby fizyczne, które sprawują znaczącą kontrolę nad co najmniej 25% lub więcej mienia podmiotu o ustalonej formie prawnej lub osoby prawnej;
7)
"trust i spółka usługowa" oznacza osobę fizyczną lub prawną, która poprzez swoją działalność świadczy osobom trzecim następujące usługi:
a)
tworzenie spółek lub innych osób prawnych;
b)
działanie lub organizowanie dla innej osoby możliwości działania w charakterze dyrektora lub sekretarza spółki handlowej, partnera w spółce osobowej lub na innym stanowisku w stosunku do innych osób prawnych;
c)
zapewnienie siedziby, adresu działalności, adresu korespondencyjnego lub administracyjnego i innych związanych z tym usług dla spółki handlowej, osobowej lub innej osoby lub formy prawnej;
d)
działanie lub organizowanie dla innej osoby możliwości działania w charakterze powiernika trustu dobrowolnego lub podmiotu o podobnej formie prawnej;
e)
działanie lub organizowanie dla innej osoby możliwości działania na rzecz innej osoby w charakterze udziałowca mianowanego; różnej od spółki notowanej na rynku regulowanym, podlegającej wymaganiom ujawniania informacji zgodnym z prawodawstwem wspólnotowym lub równoważnymi normami międzynarodowymi;
8)
"osoby na eksponowanych stanowiskach politycznych" oznacza osoby fizyczne, którym powierzono znaczące funkcje publiczne, jak również członków najbliższej rodziny oraz osoby znane jako bliscy współpracownicy tych osób;;
(9)
"Stosunki handlowe" oznaczają stosunki biznesowe, zawodowe lub handlowe, powiązane z działalnością zawodową instytucji i osób objętych niniejszą dyrektywą, które w momencie nawiązywania kontaktów rokują nadzieje na długotrwałe ich utrzymywanie;
(10)
"Bank wirtualny" oznacza instytucję kredytową lub instytucję zaangażowaną w równoważną działalność, utworzoną w ramach jurysdykcji, w której nie jest ona fizycznie obecna, co pociąga za sobą działanie i zarządzanie z umyślnym zamiarem, która to instytucja nie jest stowarzyszona z grupą finansową działającą w sposób prawnie uregulowany.
Artykuł 4
Państwa Członkowskie zapewniają, aby przepisy niniejszej dyrektywy rozszerzone były w całości lub w części tak, aby obejmowały zawody i kategorie przedsiębiorstw, inne niż instytucje i osoby określone w art. 2 ust. 1, angażujące się w działalność, która z dużym prawdopodobieństwem może być wykorzystywana do celów prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu.
W takich przypadkach Państwo Członkowskie podejmuje decyzję o objęciu przepisami niniejszej dyrektywy zawodów i kategorii przedsiębiorstw, innych niż określone w art. 2 ust. 1, o której to decyzji informuje Komisję.
Artykuł 5
W celu zapobiegania praniu pieniędzy Państwa Członkowskie i finansowaniu terroryzmu mają prawo przyjąć lub utrzymać w mocy bardziej rygorystyczne przepisy w dziedzinie objętej niniejszą dyrektywą.
Rozdział II
Zasady należytej staranności wobec klienta
SEKCJA 1
POSTANOWIENIA OGÓLNE
Artykuł 6
Państwa Członkowskie wprowadzą wobec swoich instytucji kredytowych i finansowych zakaz utrzymywania anonimowych rachunków lub anonimowych książeczek bankowych wkładów. Na zasadzie odstępstwa od art. 9 ust. 6, Państwa Członkowskie w każdym przypadku wymagają, aby tożsamość posiadaczy i beneficjentów istniejących anonimowych rachunków lub anonimowych książeczek bankowych wkładów ustalana była z zachowaniem należytej staranności stosowanej wobec klientów tak szybko jak to możliwe, a w każdym przypadku przed skorzystaniem z takich rachunków lub książeczek bankowych wkładów w jakikolwiek sposób.
Artykuł 7
Instytucje i osoby objęte niniejszą dyrektywą będą stosować procedury należytej staranności wobec klienta w następujących przypadkach:
a)
w momencie nawiązywania stosunków handlowych;
b)
w trakcie prowadzenia sporadycznych transakcji w wysokości co najmniej 15 000 EUR bez względu na to, czy transakcja jest prowadzona jako pojedyncza operacja czy kilka operacji, które sprawiają wrażenie wzajemnie ze sobą powiązanych
c)
gdy istnieje podejrzenie prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu bez względu na jakiekolwiek odstępstwo, zwolnienie lub próg;
d)
gdy istnieją wątpliwości co do prawdziwości lub stosowności wcześniej otrzymanych danych dotyczących identyfikacji klienta.
Artykuł 8
1. Procedury należytej staranności wobec klienta obejmują następujące działania:
a)
identyfikowanie klienta i weryfikowanie jego tożsamości na podstawie rzetelnych dokumentów, danych lub informacji źródłowych;
b)
identyfikowanie, w stosownych przypadkach, właściciela powierniczego i podejmowanie, opartych na ryzyku i uzasadnionych środków weryfikowania jego tożsamości w sposób satysfakcjonujący instytucję lub osobę tak, by była ona przekonana, że wie, kim jest użytkownik majątku, co w przypadku osób prawnych, trustów i podmiotów o podobnej formie prawnej obejmuje podejmowanie, opartych na ryzyku i uzasadnionych środków prowadzących do zrozumienia struktury własności i kontroli klienta;
c)
otrzymywanie informacji na temat celu i zamierzonego charakteru stosunków handlowych;
d)
prowadzenie bieżącej kontroli sytuacji prawnej i finansowej w stosunkach handlowych, włącznie ze skrupulatnym badaniem transakcji podejmowanych w trakcie trwania tych stosunków w celu zapewnienia, że prowadzone transakcje są zgodne z wiedzą danej instytucji lub osoby na temat klienta, profilem działalności i ryzyka, co obejmuje, w miarę konieczności, źródła funduszy, jak również zapewnienie, że posiadane dokumenty, dane lub informacje są na bieżąco uaktualniane.
2. Instytucje i osoby objęte niniejszą dyrektywą stosują wszystkie wymagania dotyczące należytej staranności wobec klienta określone w ust. 1, lecz mogą określić zakres podejmowanych środków na zasadzie wrażliwości na ryzyko w zależności od typu klienta, stosunków handlowych, produktu lub transakcji. Instytucje i osoby objęte niniejszą dyrektywą powinny być w stanie wykazać przed władzami określonymi w art. 37, w tym organami samorządu, że zakres środków jest odpowiedni biorąc pod uwagę ryzyko prania pieniędzy i finansowania terroryzmu.
Artykuł 9
1. Państwa Członkowskie wymagają, aby weryfikacja tożsamości klienta i faktycznego właściciela odbywała się przed nawiązaniem stosunków handlowych lub dokonaniem transakcji.
2.Na zasadzie odstępstwa od ust. 1, Państwa Członkowskie mogą zezwolić na zakończenie weryfikacji tożsamości klienta i faktycznego właściciela podczas nawiązywania stosunków handlowych, jeżeli konieczne jest, aby nie przerywać normalnego prowadzenia działalności gospodarczej oraz w przypadku, gdy występuje niewielkie ryzyko prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu. W takich sytuacjach procedury te powinny zostać zakończone tak szybko jak to możliwe po nawiązaniu pierwszego kontaktu.
3.Na zasadzie odstępstwa od ust. 1 i 2, Państwa Członkowskie mogą, w odniesieniu do działalności w zakresie ubezpieczeń na życie, zezwolić, aby weryfikacja tożsamości beneficjenta w ramach polisy, miała miejsce po nawiązaniu stosunków handlowych. We wszystkich tego typu przypadkach weryfikacja powinna mieć miejsce w momencie wypłaty lub zanim zostanie ona dokonana albo w momencie, w którym beneficjent zamierza wykonać prawa przyznane w ramach polisy lub zanim poweźmie taki zamiar.
4.W drodze odstępstwa od ustępów 1 i 2, Państwa Członkowskie mogą zezwolić na otworzenie rachunku bankowego pod warunkiem, że istnieją odpowiednie zabezpieczenia, aby zapewnić, że transakcje nie są przeprowadzane przez klienta lub w jego imieniu dopóki nie nastąpi całkowite zastosowanie się do wyżej wymienionych przepisów.
5. W przypadku, gdy dana instytucja lub osoba nie jest w stanie zachować zgodności z art. 8 ust. 1 lit. a), b) i c), Państwa Członkowskie będą wymagać, aby nie przeprowadzała transakcji za pomocą rachunku bankowego, nie nawiązywała stosunków handlowych ani nie realizowała transakcji lub aby rozwiązała stosunki handlowe, a następnie rozważyła złożenie sprawozdania dotyczącego danego klienta jednostce wywiadu finansowego zgodnie z art. 22.
Państwa Członkowskie nie są zobowiązane do stosowania niniejszego postanowienia w sytuacjach, gdy notariusze, prawnicy wykonujący ten zawód poza stosunkiem pracy, audytorzy, niezależni księgowi i doradcy podatkowi są w trakcie ustalania sytuacji prawnej ich klienta lub wykonywania obowiązków obrończych lub reprezentowania tego klienta w postępowaniu sądowym albo w sprawach dotyczących tego postępowania, włącznie z udzielaniem porad w sprawie wszczęcia lub możliwości uniknięcia postępowania.
6. Państwa Członkowskie zobowiążą instytucje i osoby objęte niniejszą dyrektywą do stosowania procedur należytej staranności wobec klienta nie tylko wobec wszystkich nowych klientów, ale także we właściwym czasie wobec istniejących klientów na zasadzie wrażliwości na ryzyko.
Artykuł 10
1. Państwa Członkowskie będą wymagać, aby wszyscy klienci kasyn, którzy nabywają lub wymieniają żetony do gry o wartości co najmniej 2000 EUR, byli identyfikowani, a ich tożsamość weryfikowana.
2. Kasyna podlegające nadzorowi państwa należy uważać, w każdym przypadku, za spełniające obowiązek należytej staranności wobec klienta, jeśli rejestrują, identyfikują i weryfikują one tożsamość swoich klientów od razu przy wejściu lub przed wejściem do kasyna, niezależnie od wartości zakupionych żetonów do gry.
SEKCJA 2
UPROSZCZONE ZASADY NALEŻYTEJ STARANNOŚCI WOBEC KLIENTA
Artykuł 11
1.Na zasadzie odstępstwa od art.7 lit.a) , b) i d), art. 8 i 9 ust. 1, instytucje i osoby podlegające niniejszej dyrektywie,nie podlegają wymaganiom przewidzianym w tych artykułach, w przypadku gdy klient jest instytucją kredytową lub finansową objętą niniejszą dyrektywą albo jest instytucją kredytową lub finansową usytuowaną w państwie trzecim, które nakłada wymogi równoważne wobec tych ustanowionych w niniejszej dyrektywie oraz są one objęte nadzorem pod względem zgodności z tymi wymogami.
2. W drodze odstępstwa od art. art.7 lit. a), b) i d), art.8 i 9 ust.1, Państwa Członkowskie zezwolą instytucjom i osobom objętym niniejszą dyrektywą na nie zachowywanie należytej staranności w odniesieniu do:
a)
spółek notowanych na giełdzie, których papiery wartościowe są dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym, w rozumieniu dyrektywy 2004/39/WE, w co najmniej jednym Państwie Członkowskim oraz notowanych na giełdzie spółek z państw trzecich podlegających wymaganiom ujawniania informacji zgodnym z prawodawstwem wspólnotowym;
b)
właścicieli powierniczych wspólnych rachunków notariuszy i innych prawników wykonujących wolne zawody z Państw Członkowskich lub państw trzecich pod warunkiem, że podlegają oni wymaganiom zwalczania prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu zgodnym ze standardami międzynarodowymi i są objęte nadzorem pod kątem zgodności z tymi wymogamioraz pod warunkiem, że informacje dotyczące tożsamości właściciela powierniczego udostępniana jest na wniosek instytucjom działającym w charakterze instytucji depozytowych dla wspólnych rachunków;
c)
krajowych władz publicznych
lub w odniesieniu do każdego innego klienta, w stosunku do którego istnieje niewielkie ryzyko prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, spełniającego kryteria techniczne ustanowione zgodnie z art. 40 ust. 1 lit. b).
3.W przypadkach przewidzianych w ust. 1 i 2, osoby i instytucje w każdym przypadku gromadzą wystarczające informacje w celu ustalenia, czy klient kwalifikuje się do wyłączenia jak zostało to określone w tych ustępach.
4. Państwa Członkowskie informują się wzajemnieoraz Komisję o przypadkach, w których ich zdaniem państwo trzecie spełnia warunki określone w ust. 1 lub 2 albo w innych sytuacjach, które odpowiadają kryteriom technicznym ustanowionym zgodnie z art. 40 ust. 1 lit. b).
5. W drodze odstępstwa od art. 7 lit. a), b) i d), art. 8 i 9 ust. 1, Państwa Członkowskie zezwolą instytucjom i osobom objętym niniejszą dyrektywą na niezachowywanie należytej staranności w odniesieniu do:
a)
polis ubezpieczeniowych na życie, gdzie roczna składka wynosi nie więcej niż 1000 EUR lub jednorazowa składka wynosi nie więcej niż 2500 EUR;
b)
polis ubezpieczeniowych w funduszach emerytalnych, w przypadku braku klauzuli umożliwiającej przedterminowe umorzenie polisy i polisa może być wykorzystana jako dodatkowe poręczenie;
c)
fundusze emerytalne, fundusze emerytalne (odliczane od podatku bez prawa zamiany na wypłatę jednorazową) oraz podobne fundusze, które oferują pracownikom świadczenia emerytalne, gdzie składki wnosi się w drodze odliczenia od wynagrodzenia a regulamin funduszu nie pozwala na cesję praw i korzyści członka w ramach funduszu;
d)
pieniądze elektroniczne, w rozumieniu art. 1 ust. 3 lit. b) dyrektywy 2000/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 września 2000 r. w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje pieniądza elektronicznego oraz nadzoru ostrożnościowego nad ich działalnością(16), w przypadku, gdy urządzenie nie może zostać ponownie naładowane, maksymalna kwota przechowywana na nośniku nie przekracza 150 EUR; albo w przypadku, gdy urządzenie może zostać ponownie naładowane, nakłada się limit w wysokości 2 500 EUR na kwotę całkowitą, na jaką przeprowadzono transakcje w roku kalendarzowym, z wyjątkiem sytuacji, gdy kwota w wysokości równej 1 000 EUR lub wyższa zostaje wykupiona w tym samym roku kalendarzowym przez posiadacza określonego w art. 3 dyrektywy 2000/46/WE
lub w odniesieniu do każdego innego produktu lub transakcji, w stosunku do których istnieje niewielkie ryzyko prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu spełniających kryteria techniczne ustanowione zgodnie z art. 40 ust. 1 lit. b).
Artykuł 12
W przypadku przyjęcia przez Komisję decyzji na mocy art. 40 ust. 4, Państwa Członkowskie zabronią instytucjom i osobom objętym niniejszą dyrektywą stosowania uproszczonych zasad należytej staranności wobec instytucji kredytowych i finansowych lub spółek notowanych na giełdzie papierów wartościowych z określonego państwa trzeciego albo w innych przypadkach wynikających z sytuacji, które spełniają kryteria techniczne ustanowione zgodnie z art. 40 ust. 1 lit. b).
SEKCJA 3
WZMOŻONA NALEŻYTA STARANNNOŚĆ WOBEC KLIENTA
Artykuł 13
1. Państwa Członkowskie wezwą instytucje i osoby objęte niniejszą dyrektywą do stosowania, na zasadzie wrażliwości na ryzyko, środków wzmożonej należytej staranności wobec klienta, oprócz środków określonych w art. 7, 8 i 9 ust.6 w sytuacjach, które z natury stanowią podwyższone ryzyko prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, a przynajmniej w sytuacjach opisanych poniżej, zgodnie z ust. 2, 3 i 4 i w stosunku do innych sytuacji stanowiących wysokie ryzyko prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, które spełniają kryteria techniczne ustanowione zgodnie z art. 40 ust. 1 lit. c).
2. W przypadku, gdy klient nie jest fizycznie obecny dla celów identyfikacji, Państwa Członkowskie będą wymagać od tych instytucji i osób podjęcia specjalnych i odpowiednich środków w celu zrekompensowania podwyższonego ryzyka, na przykład poprzez stosowanie co najmniej jednego z następujących środków:
a)
zapewnienie, że tożsamość klienta jest ustalana na podstawie dodatkowych dokumentów, danych lub informacji;
b)
dodatkowe środki weryfikacji lub poświadczania dostarczonych dokumentów lub wymaganie potwierdzenia ich zgodności przez instytucję kredytową lub finansową objętą niniejszą dyrektywą;
c)
zapewnienie, aby pierwsza płatność w ramach operacji została zrealizowana za pośrednictwem rachunku otwartego w imieniu klienta w instytucji kredytowej.
3. W odniesieniu do transgranicznych stosunków w ramach bankowości korespondencyjnej z instytucjami respondenta z innych Państw Członkowskich lub państw trzecich, Państwa Członkowskie nakażą, aby instytucje kredytowe:
a)
gromadziły wystarczające informacje o instytucji respondenta w celu zrozumienia w pełni charakteru jego działalności i ustalenia reputacji instytucji i jakości nadzoru na podstawie publicznie dostępnych informacji;
b)
oceniały środki kontroli stosowane przez instytucję respondenta w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowania terroryzmu;
c)
otrzymały od władz nadzorczych zezwolenie przed ustanowieniem nowej relacji z korespondentem;
d)
dokumentowały obowiązki poszczególnych instytucji;
e)
w odniesieniu do płatności dokonywanych za pośrednictwem rachunków, upewniły się w wystarczającym stopniu, że instytucja kredytowa respondenta zweryfikowała tożsamość i stosuje bieżącąkontrolę klientów posiadających bezpośredni dostęp do rachunków korespondenta i że jest ona w stanie dostarczyć instytucji korespondenta, na żądanie, odpowiednie dane dotyczące należytej staranności wobec klienta.
4.W odniesieniu do transakcji lub stosunków biznesowych z osobami na eksponowanych stanowiskach politycznych zamieszkującymi w innym Państwie Członkowskim lub w państwie trzecim, Państwa Członkowskie wprowadzają wymóg wobec instytucji i osób objętych niniejszą dyrektywą:
a)
wprowadzenia odpowiednich procedur zarządzania ryzykiem w celu ustalenia, czy klient jest osobą na politycznie eksponowanym stanowisku;
b)
uzyskania zezwolenia władz nadzorczych na nawiązanie stosunków handlowych z tego typu klientami;
c)
podejmowania uzasadnionych środków w celu ustalenia źródła majątku i źródła funduszy zaangażowanych w ramach stosunków handlowych lub transakcji;
d)
prowadzenie wzmożonego, bieżącego monitoringu stosunków biznesowych.
5. Państwa Członkowskie zabronią instytucjom kredytowym nawiązywania lub kontynuowania stosunków w ramach bankowości korespondencyjnej z bankiem wirtualnym oraz wprowadzają wymóg podejmowania uzasadnionych środków przez instytucje kredytowe w celu zapewnienia, że nie angażują się w stosunki z bankiem korespondentem,ani ich nie kontynuują z takim bankiem, który pozwala bankom fikcyjnym na korzystanie ze swoich rachunków.
6. Państwa Członkowskie zapewnią, aby instytucje i osoby objęte niniejszą dyrektywą zwracały szczególną uwagę na zagrożenie praniem pieniędzy lub finansowaniem terroryzmu, które może wynikać z produktów lub transakcji preferujących anonimowość i w miarę potrzeby podjęły odpowiednie środki w celu uniemożliwienia wykorzystania takich produktów lub transakcji w systemach prania pieniędzy lub finansowaniem terroryzmu.
SEKCJA 4
DZIAŁANIA OSÓB TRZECICH W CELU SPEŁNIENIA WYMAGAŃ
Artykuł 14
Państwa Członkowskie mogą zezwolić instytucjom i osobom objętym niniejszą dyrektywą, aby polegały na osobach trzecich w kwestii spełnienia wymagań określonych w art. 8 ust. 1 lit. a)- c).
Jednakże, ostateczna odpowiedzialność za spełnienie wymogów ustanowionych w art. 8 ust. 1 lit. a)-c) pozostaje po stronie instytucji i osoby objętej niniejszą dyrektywą, która polega na osobie trzeciej.
Artykuł 15
W tych przypadkach, w których Państwo Członkowskie zezwala swoim instytucjom określonym w art. 2 ust. 1 pkt 1 lub 2 na to, aby można było się na nich polegać jako na stronie trzeciej w tym państwie, to Państwo Członkowskie w każdym przypadku zezwala swoim instytucjom i osobom określonym w art. 2 ust. 1 na uznawanie i przyjmowanie, zgodnie z przepisami ustanowionymi w art. 14, wyniku zastosowania procedur dotyczących zachowania należytej staranności określonych w art. 8 ust. 1 lit. a)-c), przeprowadzanych zgodnie z niniejszą dyrektywą przez instytucję określoną w art. 2 ust. 1 pkt 1 lub 2 w innym Państwie Członkowskim (z wyjątkiem podmiotów prowadzących działalność kantorową oraz biur dokonujących przekazów pieniężnych) i spełniającą wymogi określone w art. 16 i 18, nawet jeśli dokumenty i dane stanowiące podstawę tych wymogów różnią się od dokumentów i danych wymaganych w Państwie Członkowskim, do którego klient zostaje skierowany.
W tych przypadkach, w których Państwo Członkowskie zezwala na to, aby można było polegać na jego podmiotach prowadzących działalność kantorową oraz biurach dokonujące ych przekazów pieniężnych określonych w art. 3 pkt 2 lit. a), jako na stronę trzecią w tym państwie, to Państwo Członkowskie w każdym przypadku zezwala na uznawanie i przyjmowanie zgodnie z art. 14 wyniku zastosowania procedur dotyczących zachowania należytej staranności określonych w art. 8 ust. 1 lit. a)-c), przeprowadzanych zgodnie z niniejszą dyrektywą przez instytucję tej samej kategorii w innym Państwie Członkowskim i spełniającą wymagania określone w art. 16 i 18, nawet jeśli dokumenty i dane stanowiące podstawę tych wymagań różnią się od dokumentów i danych wymaganych w Państwie Członkowskim, do którego klient zostaje skierowany.
W tych przypadkach, w których Państwo Członkowskie zezwala na to, aby można było polegać na osobach określonych w art. 2 ust. 1 pkt 3 lit. a)-c), jako na stronie trzeciej w tym państwie, to Państwo Członkowskie w każdym przypadku zezwala na uznawanie i przyjmowanie zgodnie z art. 14 wyniku zastosowania procedur dotyczących zachowania należytej staranności określonych w art. 8 ust. 1 lit. a)-c), przeprowadzanych zgodnie z niniejszą dyrektywą przez osobę określoną w art. 2 ust. 1 pkt 3 lit. a)–c) w innym Państwie Członkowskim i spełniającą wymagania określone w art. 16 i 18, nawet jeśli dokumenty i dane stanowiące podstawę tych wymagań różnią się od dokumentów i danych wymaganych w Państwie Członkowskim, do którego klient zostaje skierowany.
Artykuł 16
1. Dla celów niniejszej sekcji, "osoba trzecia" oznacza instytucje i osoby równoznaczne z tymi, które zostały wymienione w art. 2 lub równoważne wobec nich instytucje i osoby usytuowane w państwie trzecim, które spełniają następujące wymagania:
a)
podlegają obowiązkowi rejestracji zawodowej uznanej przez prawo;
b)
stosują środki należytej staranności wobec klienta i środki prowadzenia rejestracji tak jak to określono lub równoznaczne ze środkami określonymi w niniejszej dyrektywie, a ich zgodność z wymaganiami niniejszej dyrektywy podlega nadzorowi zgodnie z rozdziałem V, sekcją 2 lub mieszczą się one w państwie trzecim, które nakłada wymagania równoznaczne z tymi, które określono w niniejszej dyrektywie.
2. Państwa Członkowskie informują się wzajemnie oraz Komisję o przypadkach, w których ich zdaniem państwo trzecie spełnia warunki określone w ust. 1 lit. b).
Artykuł 17
W przypadku przyjęcia przez Komisję decyzji na mocy art. 40 ust. 4 Państwa Członkowskie wprowadzą wobec instytucji i osób objętych niniejszą dyrektywą zakazpolegania na osobach trzecich z danego państwa trzeciego do spełniania wymogów określonych w art. 8 ust. 1 lit. a)-c).
Artykuł 18
Osoby trzecie niezwłocznie udostępnią instytucji lub osobie, do której klient zostaje skierowany, informacje wymagane zgodnie z warunkami określonymi w art. 8 ust. 1 lit. a)-c).
Osoba trzecia niezwłocznie przekaże instytucji lub osobie, której polecono klienta, odpowiednie kopie danych z identyfikacji i weryfikacji, jak również inną stosowną dokumentację potwierdzającą tożsamość klienta lub użytkownika majątku.
Artykuł 19
Niniejsza sekcja nie ma zastosowania wobec stosunków outsourcingu (zlecania zadań podmiotom zewnętrznym) lub pośrednictwa, gdzie na bazie ustaleń umownych usługodawca lub pośrednik ma być traktowany jako część instytucji lub osoby objętej niniejszą dyrektywą.
Rozdział III
Obowiązki sprawozdawcze
SEKCJA 1
POSTANOWIENIA OGÓLNE
Artykuł 20
Państwa Członkowskie zobowiążą instytucje i osoby objęte niniejszą dyrektywą do, aby zwracały szczególną uwagę na każdą działalność, która ze względu na swój charakter wydaje się w dużym stopniu wypełniać znamiona transakcji związanej z praniem pieniędzy lub finansowaniem terroryzmu, Dotyczy to w szczególności złożonych, o wyjątkowo dużych rozmiarach transakcji oraz wszelkich niezwykłych znamion transakcji, które nie mają wyraźnego gospodarczego lub wyraźnego legalnego celu.
Artykuł 21
Każde z Państw Członkowskich ustanowi jednostkę wywiadu finansowego w celu efektywnego zwalczania prania pieniędzy i finansowania terroryzmu.
Jednostka wywiadu finansowego zostanie ustanowiona jako centralna jednostka krajowa. Do jej obowiązków będzie należeć otrzymywanie, żądanie, analizowanie i rozpowszechnianie wśród właściwych władz ujawnionych informacji, które dotyczą potencjalnego prania pieniędzy, potencjalnego finansowania terroryzmu jak również informacji wymaganych krajowymi przepisami ustawowymi lub wykonawczymi. Aby wypełniać swe zadania, zostanie ona wyposażona w odpowiednie zasoby.
Państwa Członkowskie zapewniają, aby jednostka wywiadu finansowego miała na czas bezpośredni lub pośredni dostęp do informacji finansowych, administracyjnych oraz informacji dotyczących ścigania, którego wymaga do należytego wykonywania swoich funkcji.
Artykuł 22
1. Państwa Członkowskie wymagają od instytucji i osób objętych niniejszą dyrektywą, a w stosownych przypadkach także od ich dyrektorów zarządzających i pracowników pełnej współpracy w formie:
a)
niezwłocznego informowania, z własnej inicjatywy, jednostki wywiadu finansowego w przypadku, gdy instytucja lub osoba objęta niniejszą dyrektywą poweźmie wiadomość, podejrzewa lub ma uzasadnione podstawy, by podejrzewać, że popełniono lub usiłowano popełnić przestępstwo prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu.
b)
natychmiastowego dostarczania jednostce wywiadu finansowego, na jej żądanie, wszelkich niezbędnych informacji, zgodnie z procedurami ustanowionymi w obowiązujących aktach prawnych.
2. Informacje określone w ust. 1 zostaną przekazane jednostce wywiadu finansowego Państwa Członkowskiego, na którego terytorium mieści się dana instytucja lub osoba przekazująca informacje. Osoba lub osoby wyznaczone zgodnie z procedurami przewidzianymi w art. 34 podlegają regularnemu obowiązkowi przekazywania informacji.
Artykuł 23
1. Na zasadzie odstępstwa od art. 22 ust. 1, w przypadku osób określonych w art. 2 ust. 1 pkt 3 lit. a) i b), Państwa Członkowskie mogą wyznaczyć w miejsce jednostki wywiadu finansowego, odpowiedni organ danego samorządu zawodowego jako organ, do którego należy kierować informacje w pierwszej kolejności. Bez uszczerbku dla ust. 2, wyznaczony organ samorządu przekazuje w takich przypadkach jednostce wywiadu finansowego informacje niezwłocznie oraz z zachowaniem ich pierwotnej formy i treści.
2. Państwa Członkowskie nie mają obowiązku stosowania wymagań określonych w art. 22 w stosunku do notariuszy, prawników wykonujących wolne zawody, audytorów, zewnętrznych księgowych oraz doradców podatkowych w odniesieniu do informacji, które otrzymują lub uzyskują na temat jednego ze swoich klientów w trakcie sprawdzania sytuacji prawnej swojego klienta lub podczas wykonywania swoich obowiązków polegających na obronie lub reprezentowaniu tego klienta w związku z postępowaniem sądowym, włączając w to doradztwo w sprawie wszczynania lub unikania postępowania, bez względu na to, czy takie informacje są uzyskane lub otrzymane przed, w trakcie lub po zakończeniu takiego postępowania.
Artykuł 24
Państwa Członkowskie nakażą, aby instytucje oraz osoby podlegające niniejszej dyrektywie wstrzymały wykonanie transakcji, w stosunku do których posiadają pewność, lub podejrzenia o związek z praniem pieniędzy lub finansowaniem terroryzmu, do momentu zakończenia niezbędnych działań zgodnie z art. 22 ust. 1 lit. a).
Zgodnie z ustawodawstwem Państw Członkowskich może zostać wydane polecenie o niedokonaniu takiej transakcji, do momentu powiadomienia jednostki wywiadu finansowego.
Jeżeli w przypadku takiej transakcji istnieje podejrzenie, iż może ona być początkiem prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu i jeżeli wykonanie takiej transakcji nie może być wstrzymane we wspomnianym trybie, lub jeżeli takie postępowanie może zaszkodzić działaniom mającym na celu wykrycie osób czerpiących korzyści z prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, zainteresowane instytucje i osoby powiadomią jednostkę wywiadu finansowego natychmiast po dokonaniu transakcji.
Artykuł 25
1. Państwa Członkowskie zapewnią, że jeżeli w trakcie kontroli przeprowadzanej przez władze o których mowa w art. 37 w instytucjach i u osób objętych niniejszą dyrektywą albo w jakikolwiek inny sposób wykryte zostaną fakty mogące mieć związek z praniem pieniędzy lub finansowaniem terroryzmu, władze prowadzące kontrolę niezwłocznie powiadomią o tym jednostkę wywiadu finansowego.
2. Państwa Członkowskie zapewnią, ze organy nadzorcze upoważnione z mocy ustawy lub przepisów wykonawczych do nadzorowania giełdy, rynku obrotu dewizowego oraz finansowych instrumentów pochodnych poinformują jednostkę wywiadu finansowego o wykryciu faktów mogących mieć związek z praniem pieniędzy lub finansowaniem terroryzmu.
Artykuł 26
Ujawnienie w dobrej wierze informacji określonych w art.22 i 23, tak jak to przewiduje art.22 ust.1 i art.23, przez instytucję lub osobę objętą niniejszą dyrektywą, pracownika lub dyrektora zarządzającego takiej instytucji lub osoby nie stanowi naruszenia ograniczeń w zakresie ujawniania informacji ustanowionych umownie lub nałożonych na mocy przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych i nie naraża tej instytucji lub osoby, jej dyrektorów zarządzających i pracowników na jakikolwiek rodzaj odpowiedzialności.
Artykuł 27
Państwa Członkowskie podejmą wszelkie odpowiednie środki w celu ochrony pracowników instytucji lub osób objętych niniejszą dyrektywą, którzy zgłaszają podejrzenia odnośnie prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu w ramach swoich struktur lub jednostce wywiadu finansowego przed narażeniem na groźby lub wrogie działania.
SEKCJA 2
ZAKAZ UJAWNIANIA INFORMACJI
Artykuł 28
1. Instytucje i osoby objęte niniejszą dyrektywą, ich dyrektorzy zarządzający i pracownicy nie powiadamiają klientów, których to dotyczy ani innych osób trzecich o przekazaniu informacji jednostce wywiadu finansowego, zgodnie z art. 22 i 23 lub o tym, że jest lub może być prowadzone dochodzenie dotyczące prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu.
2.Wyżej wymieniony zakaz nie obejmuje ujawniania informacji władzom określonym w art. 37, wraz z organami samorządowymi, ani ujawniania do celów ścigania.
3.Wyżej wymieniony zakaz nie uniemożliwia ujawniania informacji między instytucjami Państw Członkowskich lub instytucji z państw trzecich z zastrzeżeniem, że spełniają one warunki określone w art. 11 ust.1, należącymi do tej samej grupy w rozumieniu definicji zawartej w art.2 ust. 12 dyrektywy 2002/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie dodatkowego nadzoru nad instytucjami kredytowymi, zakładami ubezpieczeń oraz przedsiębiorstwami inwestycyjnymi konglomeratu finansowego(17).
4.Wyżej wymieniony zakaz nie uniemożliwia ujawniania informacji pomiędzy osobami określonymi w art.2 ust.1 pkt 3 lit. a) i b) z Państw Członkowskich lub z państw trzecich, które nakładają wymagania równoważne wobec tych określonych w niniejszej dyrektywie, które wykonują swoją działalność zawodową, czy to jako pracownicy czy też poza stosunkiem pracy, w ramach tej samej osoby prawnej lub sieci. Do celów niniejszego artykułu, przez sieć rozumie się większą strukturę, do której należy osoba, i która ma udział we współwłasności, zarządzaniu i kontroli zgodności.
5.W odniesieniu do instytucji lub osób wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 lit. a) i b), w przypadkach dotyczących tego samego klienta oraz tej samej transakcji obejmującej co najmniej dwie instytucje lub osoby, zakaz określony w ust. 1 nie uniemożliwia ujawniania informacji pomiędzy odpowiednimi instytucjami z zastrzeżeniem, że są one usytuowane w Państwie Członkowskim, albo w państwie trzecim, które nakłada wymogi równoważne wobec wymogów określonych w niniejszej dyrektywie oraz że należą one do tej samej kategorii zawodowej i podlegają równorzędnym zobowiązaniom w odniesieniu do tajemnicy zawodowej i ochrony danych osobowych. Informacje podlegające wymianie wykorzystuje się wyłącznie do celów przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu.
6. Przypadki, gdy osoby o których mowa w art. 2 ust. 1, 3 lit. a i b usiłują odwieść klienta od angażowania się w nielegalną działalność, nie stanowią ujawnienia w rozumieniu ustępu pierwszego.
7.Państwa Członkowskie informują się wzajemnie oraz Komisję o przypadkach, w których ich zdaniem państwo trzecie spełnia warunki określone w ust. 3, 4 lub 5.
Artykuł 29
W przypadku, gdy Komisja przyjmuje decyzję zgodnie z art.40 ust.4, Państwa Członkowskie wprowadzają zakaz ujawniania informacji pomiędzy instytucjami i osobami objętymi niniejszą dyrektywą oraz instytucjami i osobami z danego państwa trzeciego.
Rozdział IV
Rejestracja i dane statystyczne
Artykuł 30
Państwa Członkowskie zobowiążą instytucje i osoby objęte niniejszą dyrektywą do przechowywania następujących dokumentów, które mogą być wykorzystane w każdym dochodzeniu związanym z przypadkiem prania pieniędzy lub finansowaniem terroryzmu, albo do celów analizy możliwego prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu przez jednostkę wywiadu finansowego lub przez inne właściwe władze zgodnie z prawem krajowym:
a)
w przypadku procesu należytej staranności wobec klienta, kopię lub wypisy z wymaganych dowodów przez okres co najmniej pięciu lat od momentu zakończenia relacji z danym klientem;
b)
w przypadku stosunków handlowych i transakcji, dowody i rejestry pomocnicze składające się z oryginałów dokumentów lub kopii, które będą mogły być użyte w postępowaniach sądowych na mocy odpowiednich ustawodawstw krajowych, przez okres co najmniej pięciu lat, licząc od momentu wykonania transakcji lub zakończenia stosunków biznesowych.
Artykuł 31
1. Państwa Członkowskie zobowiążą instytucje kredytowe i finansowe objęte niniejszą dyrektywą do stosowania w stosownych przypadkach w swoich oddziałach i spółkach zależnych, w których posiadają większość udziałów mieszczących się w państwach trzecich środków zapewnienia należytej staranności wobec klienta i prowadzenia rejestracji co najmniej równoważnych z tymi, które określa niniejsza dyrektywa.
W przypadku, gdy ustawodawstwo państwa trzeciego nie dopuszcza stosowania takich równoważnych środków, Państwa Członkowskie zapewnią, aby dane instytucje poinformowały o tym właściwe władze odnośnego rodzimego Państwa Członkowskiego.
2. Państwa Członkowskie i Komisja będą informować się wzajemnie o przypadkach, w których ustawodawstwo państwa trzeciego nie dopuszcza stosowania środków wymaganych zgodnie z pierwszym punktem ustępu 1 i podjęcia skoordynowanych działań w celu znalezienia rozwiązania.
3.Państwa Członkowskie wprowadzają wymóg polegający na tym, że w przypadkach, w których ustawodawstwo państwa trzeciego nie dopuszcza stosowania środków przewidzianych w ust.1 akapit pierwszy, instytucje podejmują dodatkowe środki w celu skutecznego radzenia sobie z ryzykiem prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu.
Artykuł 32
Państwa Członkowskie zobowiążą swoje instytucje kredytowe i finansowe do ustanowienia systemów umożliwiających im udzielanie pełnych i natychmiastowych odpowiedzi na zapytania ze strony jednostki wywiadu finansowego lub innych władz wystosowane zgodnie z ich prawem krajowym dotyczące tego, czy instytucje te utrzymują lub utrzymywały w ciągu ostatnich pięciu lat stosunki handlowe z konkretnymi osobami fizycznymi lub prawnymi oraz charakteru tych stosunków.
Artykuł 33
Państwa Członkowskie zapewnią, że będą zdolne prowadzić przeglądy swoich systemów zwalczania prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu poprzez prowadzenie wyczerpujących statystyk dotyczących kwestii związanych z efektywnością tych systemów.
Statystyki te winny obejmować, w minimalnym zakresie, liczbę sprawozdań dotyczących podejrzanych transakcji złożonych jednostce wywiadu finansowego, działania podjęte w wyniku tych sprawozdań oraz podawać, w stosunku rocznym, liczbę spraw, w których przeprowadzono dochodzenie, liczbę oskarżonych osób i osób skazanych za przestępstwa prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu oraz wartość mienia zamrożonego, zajętego lub skonfiskowanego.
Państwa Członkowskie zapewniają publikację skonsolidowanego przeglądu tych sprawozdań statystycznych.
Rozdział V
Środki wykonawcze
SEKCJA 1
PROCEDURY WEWNĘTRZNE, SZKOLENIA I INFORMACJE ZWROTNE
Artykuł 34
1. Państwa Członkowskie nakażą instytucjom i osobom objętym niniejszą dyrektywą ustanowienie odpowiednich polityk i procedur należytej staranności wobec klienta, składania sprawozdań, rejestracji, kontroli wewnętrznej, oceny ryzyka, zarządzania ryzykiem zarządzania zgodnością i komunikacją w celu uprzedzenia i zapobiegania operacjom związanym z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu.
2.Państwa Członkowskie zobowiązują instytucje podlegające niniejszej dyrektywie do tego, aby w stosownych przypadkach, informowały o odpowiednich politykach i procedurach swoje oddziały i przedsiębiorstwa zależne, w których posiadają większość udziałów, mieszczące się w państwach trzecich.
Artykuł 35
1. Państwa Członkowskie zażądają od instytucji i osób objętych niniejszą dyrektywą podjęcia odpowiednich środków mających na celu upowszechnianie wśród swoich odpowiednich pracowników wiedzy o obowiązujących przepisach opartych na niniejszej dyrektywie.
Środki te obejmą udział branych pod uwagę pracowników w specjalnych programach szkoleniowych, mających na celu pomoc w zidentyfikowaniu czynności mogących mieć związek z praniem pieniędzy lub finansowaniem terroryzmu oraz udzielanie wskazówek dotyczących postępowania w razie takich przypadków.
W przypadku, gdy osoba fizyczna mieszcząca się w którejkolwiek z kategorii wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 3, podejmuje czynności zawodowe jako pracownik osoby prawnej, obowiązki zawarte w niniejszym artykule odnoszą się w większym stopniu do osoby prawnej niż do osoby fizycznej.
2. Państwa Członkowskie zapewnią, że instytucje i osoby objęte niniejszą dyrektywą będą miały dostęp do aktualnych danych dotyczących działalności osób zajmujących się praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu oraz wskazówek prowadzących do rozpoznawania podejrzanych transakcji.
3. Państwa Członkowskie zapewnią, o ile będzie to wykonalne, udzielanie we właściwym terminie informacji zwrotnej na temat efektywności sprawozdań dotyczących podejrzeń co do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu i działań podjętych w ich wyniku.
SEKCJA 2
NADZÓR
Artykuł 36
1. Państwa Członkowskie zapewnią, że kantory, trusty i spółki usługowe będą podlegały obowiązkowi uzyskania licencji lub rejestracji, a kasyna będą licencjonowanie w celu legalnego prowadzenia ich działalności. Bez uszczerbku dla przyszłego prawodawstwa wspólnotowego, Państwa Członkowskie zapewniają, że aby biura dokonujące przekazów pieniężnych mogły legalnie prowadzić swoją działalność wymagane jest, żeby posiadały licencje lub były zarejestrowane.
2. Państwa Członkowskie zobowiążą właściwe władze do odmowy licencji lub rejestracji podmiotom określonym w ust. 1, jeśli władze te nie są w wystarczającym stopniu przekonane, że osoby faktycznie kierujące działalnością tych podmiotów lub użytkowników tych podmiotów są odpowiednimi osobami na odpowiednich stanowiskach.
Artykuł 37
1. Państwa Członkowskie zobowiązują właściwe władze przynajmniej do efektywnego monitorowania i podejmowania niezbędnych środków służących zapewnieniu zgodności z wymaganiami niniejszej dyrektywy przez instytucje i osoby nią objęte.
2. Państwa Członkowskie zapewniają, aby właściwe władze posiadały odpowiednie uprawnienia, włącznie z możliwością nałożenia obowiązku przedstawienia informacji istotnych dla monitorowania zgodności oraz dokonywania kontroli, oraz zasoby w ilości odpowiedniej do wykonywania swoich funkcji.
3.W przypadku instytucji kredytowych i finansowych oraz kasyn gry, właściwe władze posiadają zwiększone kompetencje nadzorcze, szczególnie możliwość przeprowadzania inspekcji na miejscu.
4.W przypadku osób fizycznych i prawnych wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 3 lit. a)–e) Państwa Członkowskie mogą zezwolić, aby funkcje wymienione w ust.1 wykonywane były na zasadzie wrażliwości na ryzyko.
5.W przypadku osób wymienionych w art.2 ust.1 pkt 3 lit.a) i b), Państwa Członkowskie mogą zezwolić, aby funkcje wymienione w ust.1 wykonywane były przez organy samorządu, z zastrzeżeniem, że spełniają one wymagania wymienione w ust.2.
SEKCJA 3
WSPÓŁPRACA
Artykuł 38
Komisja udziela takiego wsparcia, jakie może być potrzebne do ułatwienia współpracy, włączając w to wymianę informacji między jednostkami wywiadu finansowego w obrębie Unii Europejskiej.
SEKCJA 4
Kary
Artykuł 39
1.Państwa Członkowskie zapewniają, że osoby fizyczne i prawne podlegające niniejszej dyrektywie mogą zostać pociągnięte do odpowiedzialności z tytułu naruszeń przepisów krajowych przyjętych na mocy niniejszej dyrektywy muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
2.Bez uszczerbku dla prawa Państw Członkowskich do nakładania sankcji karnych, Państwa Członkowskie zapewniają, zgodnie z przepisami ich prawa krajowego, możliwość podjęcia odpowiednich środków administracyjnych lub nałożenia sankcji administracyjnych na instytucje kredytowe i finansowe, w przypadku nieprzestrzegania przyjętych przepisów służących wprowadzeniu w życie niniejszej dyrektywy. Państwa Członkowskie zapewniają, że środki te są skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
3.W przypadku osób prawnych, Państwa Członkowskie zapewnią, że osoby te co najmniej mogą zostać pociągnięte do odpowiedzialności z tytułu naruszeń określonych w ust.1 popełnionych na ich korzyść przez każdą osobę, czy to działającą w pojedynkę czy jako część organu osoby prawnej, która zajmuje kierownicze stanowisko w ramach tej osoby prawnej, na podstawie:
a)
pełnomocnictwa do reprezentowania osoby prawnej lub
b)
upoważnienia do podejmowania decyzji w imieniu osoby prawnej lub
c)
upoważnienia do sprawowania kontroli w ramach osoby prawnej.
4.Oprócz przypadków już przewidzianych w ust. 3, Państwa Członkowskie zapewniają, że osoby prawne mogą zostać pociągnięte do odpowiedzialności w przypadku, gdy brak nadzoru lub kontroli ze strony osoby,o której mowa w ust.1, umożliwił popełnienie naruszeń określonych w ust. 3 na korzyść osoby prawnej przez osobę podlegającą jej zwierzchnictwu.
Rozdział VI
Środki wykonawcze
Artykuł 40
1. W celu uwzględnienia rozwoju technicznego w dziedzinie walki z praniem pieniędzy lub finansowania terroryzmu i zapewnienia jednolitego stosowania niniejszej dyrektywy, Komisja, zgodnie z procedurą określoną w art. 41 ust. 2, może przyjąć następujące środki wykonawcze:
a)
wyjaśnienie technicznych aspektów definicji zawartych w art. 3 ust. 2 lit. a) i d), art. 6, 7, 8, 8, 9 i 10;
b)
ustanowienie kryteriów technicznych oceny, czy sytuacje stwarzają niskie ryzyko prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, jak określono w art. 11 ust. 2 i 5;
c)
ustanowienie kryteriów technicznych oceny, czy sytuacje stwarzają wysokie ryzyko prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, jak określono w art. 13;
d)
ustanowienie kryteriów technicznych do celów dokonania oceny, czy zgodnie z art. 2 ust. 2, uzasadnione jest, niestosowanie niniejszej dyrektywy wobec niektórych osób prawnych lub fizycznych prowadzących działalność finansową w sposób sporadyczny lub w bardzo ograniczonym zakresie.
2.W każdym przypadku Komisja przyjmuje pierwsze środki wykonawcze w celu wdrożenia ust. 1 lit. b) i d) w ciągu 6 miesięcy od wejścia w życie niniejszej dyrektywy.
3. W celu uwzględnienia inflacji Komisja dostosuje kwoty, o których mowa w art. 2 ust. 1, pkt. 3 lit. e), 7 lit. b), 10 ust. 1 i 11 ust. 5 lit. a) i d) zgodnie z procedurą określoną w art. 41 ust. 2, biorąc pod uwagę prawodawstwo wspólnotowe, rozwój gospodarczy, jak również zmiany norm międzynarodowych.
4. Zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 41 ust. 2 Komisja przyjmie decyzję stwierdzającą, że państwo trzecie nie spełnia warunków określonych w art. 11 ust. 1 lub 2, art. 28 ust. 3, 4 lub 5, albo w środkach ustanowionych zgodnie z art. 40 ust. 1 lit. b) lub art. 16 ust. 1 lit. b), lub że ustawodawstwo państwa trzeciego nie dopuszcza stosowania środków wymaganych na podstawie art. 31 ust. 1, akapit pierwszy.
Artykuł 41
1. Komisję wspomaga Komitet ds. Zapobiegania Prania Pieniędzy i Finansowania Terroryzmu, zwany dalej "Komitetem".
2. Gdziekolwiek dokonano odniesienia do niniejszego punktu, mają zastosowanie art. 5 i 7 decyzji 1999/468/WE, uwzględniając postanowienia jej art. 8 i zakładając, że środki wykonawcze przyjęte zgodnie z tą procedurą nie zmieniają podstawowych przepisów niniejszej dyrektywy.
Okres ustalony w art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE wynosi trzy miesiące.
3. Komitet uchwali własny regulamin wewnętrzny.
4.Bez uszczerbku dla już przyjętych środków wykonawczych, zastosowanie przepisów niniejszej dyrektywy w kwestii przyjęcia zasad technicznych i decyzji zgodnie z procedurą określoną w ust. 2 jest zawieszone w cztery lata po wejściu w życie niniejszej dyrektywy. Na wniosek Komisji Parlament Europejski i Rada mogą odnowić odnośne przepisy zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu, dokonując w tym celu ich przeglądu przed upływem okresu czterech lat.
Rozdział VII
Postanowienia końcowe
Artykuł 42
W ciągu dwóch lat od wygaśnięcia terminu transpozycji, o której mowa w art. 45, i co roku w ciągu co najmniej trzech kolejnych lat, Komisja sporządzi raport dotyczący wykonania niniejszej dyrektywy i przedstawi go Parlamentowi Europejskiemu i Radzie. W pierwszym z tych raportów Komisja umieszcza specjalne badanie traktowania adwokatów i przedstawicieli innych zawodów.
Artykuł 43
Przed .......(18) Komisja przedstawia sprawozdanie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie w sprawie progów procentowych określonych w art. 3 pkt 6, przywiązując szczególną uwagę do możliwych celów doraźnych oraz skutków redukcji udziałów procentowych określonych w art. 3 pkt. 6 lit. (a) pkt (i) oraz lit. b pkt ( i) oraz (iii) z 25 % do 20 %. Na podstawie sprawozdania Komisja może przedłożyć wniosek dotyczący zmian do niniejszej dyrektywy.
Artykuł 44
Dyrektywa 91/308/EWG traci moc.
Odniesienia do uchylonej dyrektywy będą interpretowane jako odniesienia do niniejszej dyrektywy i odczytywane zgodnie z tabelą korelacji w załączniku.
Artykuł 45
Państwa Członkowskie wprowadzą w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy najpóźniej do dnia ....(19)*. Państwa Członkowskie przekażą Komisji teksty tych przepisów oraz tabelę korelacji między tymi przepisami a niniejszą dyrektywą.
Przepisy przyjęte przez Państwa Członkowskie powinny zawierać odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie to powinno towarzyszyć ich urzędowej publikacji. Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez Państwa Członkowskie.
Państwa Członkowskie przekażą Komisji teksty podstawowych przepisów prawa krajowego przyjętych w dziedzinach objętych niniejszą dyrektywą.
Artykuł 46
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 47
Niniejsza dyrektywa skierowana jest do Państw Członkowskich.
Decyzja Rady 2000/642/WSiSW z dnia 17 października 2000 r. dotycząca uzgodnień w sprawie współpracy pomiędzy jednostkami wywiadu finansowego Państw Członkowskich w odniesieniu do wymiany informacji (Dz. U. L 271 z 24.10.2000., str. 4).