Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie partnerstwa UE-Karaiby na rzecz wzrostu, stabilności i rozwoju (2006/2123(INI))
Parlament Europejski,
– uwzględniając komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 2 marca 2006 r. zatytułowany: "Partnerstwo UE-Karaiby na rzecz wzrostu, stabilności i rozwoju", (COM(2006)0086) (zwany dalej "komunikatem Komisji"),
– uwzględniając sprawozdanie z oceny strategii regionalnej Komisji dotyczącej Karaibów, tomy 1 i 2 z kwietnia 2005 r.,
– uwzględniając wnioski Rady ds. Ogólnych i Stosunków Zewnętrznych z dnia 10 kwietnia 2006 r. zawierające potwierdzenie wspólnego stanowiska w sprawie Kuby z dnia 2 grudnia 1996 r.,
– uwzględniając wspólne oświadczenie Rady i zebranych w ramach Rady przedstawicieli rządów państw członkowskich, Parlamentu Europejskiego i Komisji w sprawie polityki rozwojowej Unii Europejskiej: "Konsensus Europejski"(1),
– uwzględniając wiedeńską deklarację trzeciego Forum Społeczeństwa Obywatelskiego Europy, Ameryki Łacińskiej i Karaibów z dnia 1 kwietnia 2006 r.,
– uwzględniając rezolucję z dnia 23 marca 2006 r. w sprawie wpływu zawierania układów o partnerstwie gospodarczym na rozwój (EPA)(2),
– uwzględniając art. 45 Regulaminu,
– uwzględniając sprawozdanie Komisji Rozwoju (A6-0211/2006),
A. mając na uwadze, że do 2020 r. niektóre z państw karaibskich osiągną status państw rozwiniętych, podczas gdy innym grozi spadek z grupy państw o średnim dochodzie do grupy państw o niskim dochodzie,
B. mając na uwadze, że te małe państwa wyspiarskie są ze swej natury narażone na klęski żywiołowe i inne wstrząsy zewnętrzne,
C. mając na uwadze, że dialog pomiędzy Komisją a przedstawicielami CARIFORUM(3) w sprawie komunikatu Komisji odbył się, gdy komunikat był jeszcze w fazie projektu,
D. mając na uwadze, że samodzielne postanowienie stworzenia jednolitego rynku i gospodarki Karaibów (CSME) stanowi ważny instrument integracji regionalnej,
E. mając na uwadze, że państwa CARIFORUM wyraziły chęć włączenia w negocjacje dotyczące EPA jasno sprecyzowanego wymiaru polityki rozwoju, w celu zwalczania rosnącego ubóstwa i nierówności, wspierania spójności społecznej i realizowania Milenijnych Celów Rozwoju (MDG),
F. uwzględniając fakt, że ponad 60% ludności regionu jest w wieku poniżej 30 lat, a poza Kubą, dostęp do wykształcenia pozostaje w państwach karaibskich, z wyjątkiem Kuby, nierozwiązanym problemem,
G. mając na uwadze pozytywne doświadczenia rządu belgijskiego w krytycznym dialogu i współpracy rozwojowej z rządem kubańskim,
H. mając na uwadze, że rozpoczęła się faza programowania środków dziesiątego Europejskiego Funduszu Rozwoju, a środki te będą w przyszłości wypłacane szybciej, wydajniej i w sposób lepiej dopasowany do potrzeb krajów regionu Karaibów,
1. pochwala włączenie grupy CARIFORUM do dyskusji nad projektem komunikatu Komisji i z zadowoleniem przyjmuje uwzględnienie w komunikacie większości problemów przedstawionych przez państwa regionu;
2. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja wspiera w swej strategii etos równości, partnerstwa i współodpowiedzialności;
3. uważa faktyczną marginalizację Parlamentu przez plan wykluczający jego udział w formułowaniu strategii współpracy z Karaibami za godne ubolewania złamanie zasad zgodnego postępowania trzech instytucji europejskich, które to zasady przyjęły się zarówno w formułowaniu strategii dotyczącej Afryki, jak i w Konsensusie Europejskim w sprawie polityki rozwoju Unii Europejskiej;
4. wyraża ubolewanie z powodu niedostatecznego uwzględnienia przez Komisję zaleceń zawartych w jej sprawozdaniu z oceny;
5. zgadza się z analizą Komisji, że współpracy obu regionów nie towarzyszył dotychczas adekwatny dialog polityczny; uważa praktykę odbywania raz na dwa lata godzinnego spotkania pomiędzy Trójką UE i szefami rządów CARIFORUM za niewystarczającą i przyjmuje z zadowoleniem zamiar przyznania w przyszłości takiemu dialogowi odpowiedniego budżetu czasowego na wszystkich szczeblach;
6. przyjmuje z zadowoleniem planowane włączenie francuskich departamentów zamorskich położonych w tej strefie (Gwadelupy, Gujany Francuskiej i Martyniki) oraz karaibskich krajów i terytoriów zamorskich (OCT) do przyszłego dialogu politycznego; wspiera przy tym jednak zdanie państw karaibskich, że warunki włączenia należy najpierw negocjować z państwami, które w ramach umowy z Kotonu(4) podpisały umowę w sprawie metodologii dialogu politycznego;
7. podziela zdanie państw z grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP), że definicja oddzielnych polityk UE dla trzech regionów AKP w żadnym wypadku nie może prowadzić do naruszenia ogólnych stosunków między Unią Europejską a państwami AKP; z zadowoleniem przyjmuje dodatkowe forum dialogu politycznego tworzone przez spotkanie na szczycie między Unią Europejską a państwami Ameryki Łacińskiej i Karaibów (państwa LAC), postuluje jednak pierwszeństwo porozumień zawartych w ramach umowy z Kotonu;
8. z zadowoleniem przyjmuje przedstawiony w komunikacie Komisji zamiar wzmocnienia wiarygodnych instytucji oraz wsparcia dobrych rządów i przejrzystości w zakresie finansów, podatków i wymiaru sprawiedliwości w państwach Karaibów; wzywa państwa Karaibów do ratyfikowania Konwencji ONZ przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej oraz Konwencji ONZ przeciwko korupcji;
9. zgadza się z Komisją, że należy przyznać priorytet nowo utworzonemu CSME; ponownie podkreśla, że prowadzenie negocjacji EPA musi być określane centralnie przez cele rozwoju, że młody karaibski rynek wymaga odpowiedniego wsparcia handlowego i budowy potencjału oraz że liberalizacja handlu musi przebiegać w odpowiednim tempie;
10. wzywa Komisję do zagwarantowania, by EPA były konstruowane z uwzględnieniem rzeczywistości i ograniczeń regionalnych, w sposób umożliwiający ich elastyczną realizację w razie konieczności; nalega, by wszelkie zobowiązania podejmowane w ramach negocjacji EPA były starannie zestrajane z udzielaniem związanej z EPA pomocy rozwojowej, ukierunkowanej na dziedziny o szczególnym znaczeniu dla zainteresowanych rządów, w tym restrukturyzację gospodarki zmierzającą do wzmocnienia konkurencyjności, zmiany podatkowe i wspieranie ułatwień handlowych;
11. zwraca ponownie uwagę na duże znaczenie wpływów z opłat celnych dla budżetów i możliwości inwestycyjnych części państw karaibskich i wnioskuje z tego, że niemożliwe obecnie do wyrównania straty wpływów nie powinny następować bez odpowiedniej kompensacji; podkreśla jednak, że rozwój handlu między państwami karaibskimi i, szerzej, między krajami rozwijającymi się, mógłby pomóc w kompensacji utraty wpływów z ceł i przyczynić się do powstawania bardziej stabilnych źródeł dochodów;
12. podziela stanowisko Komisji, że niewielkie, otwarte gospodarki są szczególnie wrażliwe na siły rynków globalnych; poddaje jednak pod rozwagę fakt, że stopniowa liberalizacja handlu, przy odpowiednich mechanizmach ochronnych i pozostawieniu wystarczającego czasu na dostosowanie, sprzyja rozwojowi i może w związku z tym stanowić narzędzie walki z ubóstwem;
13. uważa, że środki budowy potencjału handlowego muszą przeciwdziałać ograniczeniom związanym z podażą, m.in. poprzez wspieranie przetwarzania podstawowych produktów i dywersyfikacji produkcji, stymulowanie konsultacji z małymi i średnimi przedsiębiorstwami oraz pomocy dla takich przedsiębiorstw, eliminację biurokratycznych przeszkód inwestycyjnych, a tym samym promocję rozwoju przedsiębiorczości w regionie;
14. wzywa Komisję do wdrożenia zalecenia 7 z własnego sprawozdania z oceny, uwzględnienia zasad Small Island Developing States Network (sieci małych krajów wyspiarskich rozwijających się) ONZ oraz zwraca się do Komisji o publiczne przedstawienie wyników badania dotyczącego skutków liberalizacji handlu i globalizacji dla trwałego rozwoju takich państw;
15. dostrzega niedofinansowanie programów kompensacyjnych i adaptacyjnych służących złagodzeniu skutków zmian na rynku bananów i cukru i obawia się w związku z ostatnimi demonstracjami w regionie Karaibów znacznego zagrożenia celu współpracy w zakresie spójności społecznej;
16. wzywa Komisję do opracowania programów wsparcia przemian w gospodarce rolnej umożliwiających w aspekcie polityki socjalnej, bezpieczeństwa żywności, polityki energetycznej i środowiskowej utrzymanie i tworzenie godnych miejsc pracy w zakładach zarządzanych dotychczas w sposób konwencjonalny i niekonkurencyjny;
17. żąda położenia większego nacisku na skutki społeczne, kulturowe i ekologiczne w strategii współpracy oraz dokonywania systematycznej oceny skutków i oceny na podstawie wskaźników MDG;
18. z zadowoleniem przyjmuje włączenie ważnych zadań w zakresie ochrony środowiska do współpracy rozwojowej z regionem Karaibów i wzywa do zapewnienia znacznego wsparcia dla zwiększenia wykorzystania odnawialnych źródeł energii i wydajności energetycznej w celu zapobieżenia rujnującym skutkom wzrostu cen ropy i w celu spowolnienia zmian klimatycznych;
19. podziela obawy Komisji, że na skutek globalnych zmian klimatycznych wzrośnie jeszcze częstotliwość i skala klęsk żywiołowych w tym regionie i wpiera cel poprawy zarządzania klęskami żywiołowymi, wyraża jednak zaniepokojenie z powodu braku odniesienia do utworzonej w 2005 r. inicjatywy UE-AKP dotyczącej klęsk żywiołowych; wzywa Komisję do wspierania stałego i długoterminowego funkcjonowania takiej inicjatywy; wzywa Komisję do regularnego zdawania sprawozdań z tego procesu Komisji Rozwoju Parlamentu Europejskiego oraz Komisji Spraw Socjalnych i Ochrony Środowiska Wspólnego Zgromadzenia Parlamentarnego AKP-UE; wskazuje na wrażliwość gospodarek narodowych państw Karaibów na klęski żywiołowe i przyjmuje z zadowoleniem zapowiedź Komisji, że zastosuje ona nowe, szybsze procedury wypłacania środków w ramach pomocy na rekonstrukcję, z włączeniem obowiązkowego prefinansowania;
20. poddaje krytyce fakt, że w strategii dla Karaibów o wiele za mało uwagi poświęca się zwalczaniu problemu bezrobocia i rosnącej frustracji młodzieży; wyraża obawy, że sytuacja ta zaostrzy się jeszcze z powodu nadchodzącego kryzysu karaibskiego rolnictwa;
21. podkreśla istotne znaczenie trwałego rozwoju turystyki, będącej dźwignią rozwoju gospodarczego, zalecając przy tym udzielanie stałego wsparcia finansowego na rzecz tworzenia infrastruktury mającej podstawowe znaczenie dla rozwoju turystyki (drogi, porty, lotniska itp.); zauważa jednak w Komisji brak zrozumienia, że do tej trwałości konieczna jest także regionalnie i lokalnie ugruntowania własność obiektów turystycznych, którą należy wspierać, aby zmniejszyć wypływanie osiągniętych zysków i nie zmuszać miejscowej ludności do odgrywania roli służących, a także położyć kres degradacji krajobrazu;
22. z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji dotyczącą pozostawienia otwartych drzwi dla dialogu politycznego z Kubą; poddaje jednak krytyce surowe ograniczenia wprowadzone na podstawie wspólnego stanowiska z 1996 r.;
23. wskazuje na fakt, że skuteczne oddziaływanie UE na USA w celu położenia kresu polityce embarga uruchomiłoby ogromny potencjał ekonomiczny dla całego regionu; zaleca podjęcie krytycznego dialogu z rządem kubańskim, zgodnego z polityką opartą na poszanowaniu politycznych, społecznych, indywidualnych i ekonomicznych praw człowieka;
24. podkreśla wagę uzgodnienia zamiarów w zakresie rozwoju także z pozaeuropejskimi krajami działającymi w regionie Karaibów, a w szczególności z Kanadą, Chinami, Brazylią i Wenezuelą i w związku z tym wyraża ubolewanie, że przedstawienie ich zaangażowania przez Komisję jest nacechowane brakiem zaufania;
25. podkreśla zróżnicowanie regionu Karaibów i zaleca silniejsze zróżnicowanie strategii współpracy; wzywa w związku z tym Komisję do zbadania w odniesieniu do każdego z państw karaibskich – w oparciu o kryteria takie jak m.in. stopień przejrzystości, silne i niezależne instytucje oraz dobre sprawowanie rządów – czy skoncentrowanie się na pomocy budżetowej stanowi odpowiednią metodę osiągnięcia celów rozwoju;
26. wskazuje z naciskiem na szczególnie ciężką sytuację Haiti i wzywa Komisję i państwa członkowskie do opracowania dla Haiti programu specjalnego wykraczającego poza zakres ogólnej współpracy z obszarem Karaibów, który to program będzie wymagał dodatkowych środków; z zadowoleniem przyjmuje ogólnie satysfakcjonujący przebieg wyborów prezydenckich i parlamentarnych, które odbyły się na Haiti w lutym i kwietniu 2006 r.;
27. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie oraz Komisji, rządom i parlamentom państw członkowskich, jak również rządom i parlamentom państw karaibskich.
Umowy o partnerstwie między członkami grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku z jednej strony a Wspólnotą Europejską i jej Państwami Członkowskimi z drugiej strony, podpisanej w Kotonu (Benin) w dniu 23 czerwca 2000 r. (Dz.U. L 317 z 15.12.2000, str. 3).