Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

–   έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή Περιφερειών "Θεματική Στρατηγική για την ανακύκλωση των αποβλήτων" (COM(2005)0666),

–   έχοντας υπόψη τα άρθρα 2 και 6 της Συνθήκης ΕΚ, από τα οποία προκύπτει ότι οι απαιτήσεις της περιβαλλοντικής προστασίας πρέπει να καθορίζονται στο πλαίσιο της πολιτικής της Κοινότητας για τους διάφορους τομείς με στόχο την αειφόρο από περιβαλλοντική άποψη οικονομική ανάπτυξη,

–   έχοντας υπόψη το άρθρο 175 της Συνθήκης ΕΚ,

–   έχοντας υπόψη την απόφαση αριθ. 1600/2002/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 22ας Ιουλίου 2002 για τη θέσπιση του Έκτου Κοινοτικού Προγράμματος Δράσης για το Περιβάλλον (6ο ΠΔΠ)(1), και ιδίως το άρθρο 8 αυτού,

–   έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής "Θεματική στρατηγική για την αειφόρο χρήση των φυσικών πόρων" (COM(2005)0670) (η "στρατηγική"),

–   έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 20ής Απριλίου 2004 σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής υπό τον τίτλο "Προς μία θεματική στρατηγική για την πρόληψη και την ανακύκλωση των αποβλήτων"(2),

–   έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 19ης Νοεμβρίου 2003 επί της έκθεσης για την εφαρμογή της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ του Συμβουλίου (οδηγία πλαίσιο για τα απόβλητα)(3),

–   έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 14ης Νοεμβρίου 1996 για την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την επανεξέταση της κοινοτικής στρατηγικής διαχείρισης των αποβλήτων και το σχέδιο ψηφίσματος του Συμβουλίου για την πολιτική στον τομέα των αποβλήτων(4) και το σχετικό ψήφισμα του Συμβουλίου της 24ης εβρουαρίου 1997 για την κοινοτική στρατηγική διαχείρισης των αποβλήτων(5),

–   έχοντας υπόψη τις αποφάσεις του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, ιδιαίτερα στις υποθέσεις C-203/96, C-365/97, C-209/98, C-418/99, C-419/99, C-9/00, C-228/00, C-458/00, C-416/02 και C-121/03,

–   έχοντας υπόψη το άρθρο 45 του Κανονισμού του,

–   έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων (A6-0438/2006),

Εισαγωγή

A.   λαμβάνοντας υπόψη ότι στο άρθρο 8 του έκτου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον καθορίζονται πολύ σαφείς σκοποί, στόχοι και αρχές όσον αφορά την πολιτική της ΕΕ για τα απόβλητα,

Β.   λαμβάνοντας υπόψη ότι το άρθρο 8, παράγραφος 2, σημείο iv), του έκτου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον, προβλέπει την ανάπτυξη ή αναθεώρηση της νομοθεσίας περί αποβλήτων, περιλαμβανομένων, μεταξύ άλλων, των αποβλήτων κατασκευών και κατεδαφίσεων, της ιλύος υπονόμων και των βιοαποδομήσιμων αποβλήτων,

Η υφιστάμενη κατάσταση

Γ.   λαμβάνοντας υπόψη ότι, παρά τα επιτεύγματα της πολιτικής της ΕΕ για τη διαχείριση των αποβλήτων τα τελευταία 30 έτη, εξακολουθούν να υπάρχουν τα ακόλουθα προβλήματα:

Δ.   λαμβάνοντας υπόψη ότι οι οικονομίες είναι σαν τα οικοσυστήματα: και τα δύο συστήματα προσλαμβάνουν ενέργεια και υλικά και τα μετατρέπουν σε προϊόντα και διεργασίες, με μόνη διαφορά ότι η οικονομία μας ακολουθεί γραμμικές ροές πόρων ενώ η φύση κυκλικές· λαμβάνοντας υπόψη ότι τα οικοσυστήματα εκτελούν λειτουργίες που μετατρέπουν τα απόβλητα σε πόρους, με τη μεταφορά ενέργειας από το ηλιακό φως, ενώ οι βιομηχανικές διαδικασίες δεν μπορούν να το κάνουν αυτό· λαμβάνοντας υπόψη ότι στο πλαίσιο των ραγδαία αναπτυσσόμενων οικονομιών και πληθυσμών, η παραγωγή και τα προϊόντα που οδηγούν σε σωρούς αποβλήτων τα οποία η φύση δεν μπορεί να απορροφήσει ή να μετατρέψει σε νέους πόρους, καθίστανται ολοένα πιο προβληματικά από την άποψη της βιωσιμότητας,

Ε.   λαμβάνοντας υπόψη ότι απαιτείται επειγόντως η αναμόρφωση του υφιστάμενου συστήματος παραγωγής και κατανάλωσης· λαμβάνοντας υπόψη ότι ο κύριος στόχος είναι η αλλαγή προσανατολισμού της κατανάλωσης προς τη βιωσιμότητα και η εναρμόνιση των διαδικασιών εξόρυξης πρώτων υλών, παραγωγής και σχεδιασμού προϊόντων όσο το δυνατόν περισσότερο με τις φυσικές διεργασίες και σχέδια,

ΣΤ.   λαμβάνοντας υπόψη ότι η μεγαλύτερη κατανόηση του τρόπου λειτουργίας των φυσικών συστημάτων και η διάρθρωση των επιχειρήσεων επί βιολογικής βάσης μπορεί να βελτιώσει το περιβάλλον και συγχρόνως να δημιουργήσει μια πρωταρχική βάση,

Ζ.   λαμβάνοντας υπόψη ότι η προώθηση περισσότερο ολοκληρωμένων και βασισμένων στα συστήματα πρακτικών, όπως για παράδειγμα η ομαδοποίηση της παραγωγής, η λειτουργική λογική (η μετατροπή των προϊόντων σε υπηρεσίες), η απεξάρτηση από τους υλικούς πόρους και η ανάπτυξη της τεχνολογίας με βάση το παράδειγμα της φύσης αποτελεί ένα μέσο για να αποφευχθεί η παραγωγή αποβλήτων,

Στόχοι μιας εξελισσόμενης πολιτικής της ΕΕ στον τομέα των αποβλήτων

Η.   λαμβάνοντας υπόψη ότι η απόρριψη σε χωματερές και ιδίως η υγειονομική ταφή εξακολουθεί να είναι η συχνότερη μέθοδος επεξεργασίας στα περισσότερα κράτη μέλη,

Θ.   λαμβάνοντας υπόψη ότι η πρόληψη, η επαναχρησιμοποίηση, η ανακύκλωση και η ανάκτηση ενέργειας των αποβλήτων –ακολουθώντας τη σειρά εφαρμογής των διαδικασιών αυτών που να αντικατοπτρίζει τη συνάφειά της– μπορούν να συμβάλουν στην εξοικονόμηση φυσικών πόρων,

Ι.   λαμβάνοντας υπόψη ότι οι κοινοτικοί και εθνικοί στόχοι πρόληψης δεν επετεύχθησαν ποτέ, παρόλο που η πρόληψη παραμένει ο πιο σημαντικός στόχος·

ΙΑ.   λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν έχουν θεσπιστεί ελάχιστα κοινοτικά πρότυπα για τις μονάδες επεξεργασίας και ανακύκλωσης, γεγονός που οδηγεί σε διαφορετικά επίπεδα προστασίας του περιβάλλοντος στα κράτη μέλη, σε οικολογικό ντάμπινγκ και σε στρεβλώσεις του ανταγωνισμού,

1.   αναγνωρίζει την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο "Ένα βήμα μπροστά για την αειφόρο χρήση των πόρων: Θεματική Στρατηγική για την πρόληψη της δημιουργίας και την ανακύκλωση των αποβλήτων" ως βάση συζήτησης για τη μελλοντική πολιτική για τη τα απόβλητα·

2.   τονίζει ότι ο ουσιώδης στόχος της διαχείρισης των αποβλήτων πρέπει να είναι η επίτευξη υψηλού επίπεδου προστασίας του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης υγείας και όχι η διευκόλυνση της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς για την ανάκτηση αποβλήτων·

3.   επισημαίνει ότι πρέπει να ληφθεί υπόψη όχι μόνο ο περιβαλλοντικός αντίκτυπος στην ΕΕ, αλλά και ο αντίκτυπος εκτός της ΕΕ·

4.   υπογραμμίζει τη σημασία των γενικών αρχών της διαχείρισης των αποβλήτων, όπως η αρχή της πρόληψης και η αρχή "ο ρυπαίνων πληρώνει", η αρχή της ευθύνης του παραγωγού αποβλήτων και, για συγκεκριμένα ρεύματα αποβλήτων, η αρχή της ατομικής ευθύνης του παραγωγού, καθώς και οι αρχές της εγγύτητας και της αυτάρκειας·

Κύριες δράσεις

5.   υπογραμμίζει ότι η πλήρης εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας της ΕΕ για τα απόβλητα και η ίση επιβολή της σε όλα τα κράτη μέλη, αποτελεί βασική προτεραιότητα·

6.   αδυνατεί να καταλάβει τον λόγο για τον οποίο, παρά την πρόταση για την αναθεώρηση της οδηγίας πλαισίου για τα απόβλητα, πολλά πρακτικά μέτρα και μέσα εφαρμογής (τα οποία προέβλεπε το έκτο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον) απουσιάζουν·

Απλοποίηση και εκσυγχρονισμός της υπάρχουσας νομοθεσίας

7.   τονίζει ότι η αλλαγή των ορισμών πρέπει να πραγματοποιείται μόνο για λόγους αποσαφήνισης και όχι με σκοπό τη χαλάρωση των κανόνων για την προστασία του περιβάλλοντος ή την ενθάρρυνση της αποδοχής μιας έννοιας από τους πολίτες (απαλύνοντας, για παράδειγμα, την αρνητική χροιά των όρων "απόβλητα" ή "διάθεση")·

8.   τονίζει ότι οι πολιτικές αποφάσεις, όπως ο ορισμός των αποβλήτων, της ανάκτησης και της διάθεσης, δεν πρέπει να λαμβάνονται στο πλαίσιο της διαδικασίας της επιτροπολογίας, αλλά μέσω της διαδικασίας συναπόφασης·

9.   υπογραμμίζει ότι η χρήση της διαδικασίας της επιτροπολογίας πρέπει να περιορίζεται σε μη πολιτικές αποφάσεις, ειδικότερα στις αποφάσεις τεχνικής και επιστημονικής φύσεως·

10.   αντιτίθεται στον γενικό αποχαρακτηρισμό των αποβλήτων, ο οποίος θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακατάλληλη περιβαλλοντική επεξεργασία και στην έλλειψη ανιχνευσιμότητας των ρευμάτων αποβλήτων· υπογραμμίζει ότι οι διαδικασίες για τον αποχαρακτηρισμό των αποβλήτων θα πρέπει να εφαρμόζονται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις ρευμάτων ομοιογενών αποβλήτων, όπως τα προϊόντα λιπασματοποίησης, τα ανακυκλωμένα αδρανή υλικά και το χαρτί και ο ύαλος που έχουν υποστεί επεξεργασία ανάκτησης·

11.   υπογραμμίζει ότι ο αποχαρακτηρισμός των αποβλήτων θα πρέπει να επιτυγχάνεται μόνον αφού το εκάστοτε ρεύμα αποβλήτων έχει επαναχρησιμοποιηθεί, ανακυκλωθεί ή υποστεί επεξεργασία ανάκτησης -γεγονός που δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να καταλήξει η επεξεργασία ανάκτησης στην παραγωγή νέων αποβλήτων- και ικανοποιεί τα συμφωνηθέντα ευρωπαϊκά πρότυπα, τα οποία το καθιστούν κατάλληλο για ορισμένη χρήση, και αφού έχουν θεσπιστεί και τεθεί σε εφαρμογή κανόνες ανιχνευσιμότητας·

12.   απαιτεί όλα τα απόβλητα που προορίζονται για ανάκτηση ενέργειας ή αποτέφρωση να παραμένουν απόβλητα για τα οποία θα ισχύσει η οδηγία 2000/76/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 4ης Δεκεμβρίου 2000 για την αποτέφρωση των αποβλήτων(6) (η οδηγία για την αποτέφρωση των αποβλήτων)·

13.   υπογραμμίζει ότι οι κατάλογοι εργασιών ανάκτησης και διάθεσης που περιέχονται στα παραρτήματα της οδηγίας πλαισίου για τα απόβλητα πρέπει να αναθεωρηθούν και να προσαρμοστούν στις τρέχουσες πρακτικές διαχείρισης αποβλήτων σύμφωνα με τη διαδικασία της συναπόφασης·

14.   εκφράζει έντονες επιφυλάξεις όσον αφορά την προτεινόμενη μέθοδο υπολογισμού της ενεργειακής αποδοτικότητας και για το γεγονός ότι θα ισχύει μόνο για τους αστικούς αποτεφρωτήρες αποβλήτων· καλεί την Επιτροπή να αναθεωρήσει την οδηγία για την αποτέφρωση των αποβλήτων, προκειμένου να οριστούν ίσα περιβαλλοντικά πρότυπα (για τις εκπομπές και την ενεργειακή αποδοτικότητα) τόσο για την αποτέφρωση όσο και για την συναποτέφρωση των αποβλήτων·

Εισαγωγή της έννοιας του κύκλου ζωής στην πολιτική για τα απόβλητα

15.   υπογραμμίζει τη θεμελιώδη σημασία της ιεράρχησης των αποβλήτων, η οποία ορίζει τις προτεραιότητες για δράση με κατιούσα σειρά:

16.   θεωρεί ότι η έννοια του κύκλου ζωής είναι χρήσιμη για την εκτίμηση των επιπτώσεων των αποβλήτων στο περιβάλλον και στην ανθρώπινη υγεία, τονίζει ότι και η ίδια η ιεράρχηση βασίζεται σε αυτήν την έννοια, αλλά αναγνωρίζει ότι η συνεκτίμηση του κύκλου ζωής και άλλες αναλύσεις μπορούν σε εξαιρετικές περιπτώσεις να χρησιμοποιηθούν κατά παρέκκλιση από την ιεράρχηση των αποβλήτων, όμως μόνον όταν υπάρχουν σαφείς αποδείξεις ότι κάποια άλλη επιλογή είναι πράγματι καλύτερη από περιβαλλοντικής ή υγειονομικής άποψης ή με σκοπό την αποφυγή του υπερβολικά υψηλού κόστους·

Βελτίωση της βάσης των γνώσεων

17.   υποστηρίζει τη βελτίωση της βάσης των γνώσεων σχετικά με την πολιτική της ΕΕ για τα απόβλητα, αλλά τονίζει ότι η εφαρμογή συγκεκριμένων δράσεων είναι σημαντικότερη·

Πρόληψη της δημιουργίας αποβλήτων

18.   εκφράζει τη λύπη του για την απουσία ποσοτικών και ποιοτικών στόχων για τη μείωση όλων των συγκεκριμένων αποβλήτων, οι οποίοι είχαν υποδειχθεί ως μία από τις δράσεις προτεραιότητας του έκτου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον· καλεί την Επιτροπή να παρουσιάσει μια πρόταση για στόχους στην τελική της εκτίμηση του έκτου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον·

19.   καλεί την Επιτροπή να προτείνει συγκεκριμένα μέτρα για την πρόληψη της δημιουργίας αποβλήτων στον τομέα της πολιτικής προϊόντων, της πολιτικής για τις χημικές ουσίες και του οικολογικού σχεδιασμού, με σκοπό την ελαχιστοποίηση τόσο της παραγωγής αποβλήτων όσο και της παρουσίας επικίνδυνων ουσιών στα απόβλητα και ως εκ τούτου την προώθηση της ασφαλούς και φιλικής προς το περιβάλλον επεξεργασίας των αποβλήτων· υπογραμμίζει τη σημασία της προώθησης των προϊόντων και των τεχνολογιών που είναι λιγότερο επιβλαβείς για το περιβάλλον, καθώς και των προϊόντων που είναι καταλληλότερα για επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση·

20.   εφιστά την προσοχή στην αλληλεπίδραση μεταξύ των στρατηγικών για τα απόβλητα και άλλων στρατηγικών, συγκεκριμένα την αειφόρο χρήση των φυσικών πόρων, τη βιώσιμη ανάπτυξη και την ολοκληρωμένη πολιτική προϊόντων·

21.   καλεί την Επιτροπή να αναπτύξει ένα σύνολο δεικτών για το 2008, όπως ανακοινώθηκε στη Στρατηγική για τους Πόρους·

22.   υπογραμμίζει ότι η ορθή εφαρμογή της έννοιας της ευθύνης του παραγωγού αποτελεί ένα ισχυρό μέσο πρόληψης της δημιουργίας αποβλήτων·

23.   εφιστά την προσοχή στον ρόλο των ενημερωτικών εκστρατειών σχετικά με την πολιτική για τα απόβλητα, ιδίως για την πρόληψη και την ευαισθητοποίηση του κοινού όσον αφορά τα οφέλη της αειφόρου διαχείρισης των αποβλήτων·

24.   καλεί την Επιτροπή να ενισχύσει τις πτυχές των εγγράφων αναφοράς σχετικά με τις βέλτιστες διαθέσιμες πρακτικές (BREF) που αφορούν την πρόληψη των αποβλήτων και δημιουργήθηκαν δυνάμει της οδηγίας 96/61/ΕΚ του Συμβουλίου της 24ης Σεπτεμβρίου 1996 για την ολοκληρωμένη πρόληψη και τον έλεγχο της ρύπανσης(7) (οδηγία ΟΠΕΡ) και να συμπεριλάβει σε αυτά τα έγγραφα σχετική καθοδήγηση·

Επαναχρησιμοποίηση

25.   καλεί την Επιτροπή να παρουσιάσει συγκεκριμένα μέτρα για την προώθηση της επαναχρησιμοποίησης και των διορθωτικών δραστηριοτήτων:

Προς μια ευρωπαϊκή κοινωνία ανακύκλωσης

26.   υπογραμμίζει τη σημασία της επίτευξης κοινών ελάχιστων προτύπων ανάκτησης και ανακύκλωσης σε επίπεδο ΕΕ και τονίζει ότι θα επιτευχθούν ίσοι όροι ανταγωνισμού μόνον όταν υπάρξει σύγκλιση της χρήσης οικονομικών μέσων σε ολόκληρη την ΕΕ·

27.   υπογραμμίζει τη σημασία του διαχωρισμού των αποβλήτων στην πηγή, καθώς και των στόχων ανακύκλωσης και της ευθύνης του παραγωγού, για την αύξηση του ρυθμού ανακύκλωσης ορισμένων ρευμάτων αποβλήτων·

28.   αναγνωρίζει την ανάγκη για καλύτερη συνεργασία στην ΕΕ όσον αφορά τη διαχείριση των διασυνοριακών προβλημάτων σχετικά με τα απόβλητα·

29.   επισημαίνει ότι οιαδήποτε προσέγγιση που βασίζεται στα υλικά για την ενίσχυση της ανακύκλωσης θα πρέπει να συμβαδίζει με μια προσέγγιση με βάση τα ρεύματα αποβλήτων· καλεί την Επιτροπή να διερευνήσει περαιτέρω το κατά πόσον είναι εφικτή και οικονομικά βιώσιμη μια στρατηγική αυτού του είδους·

30.   καλεί εκ νέου την Επιτροπή να προτείνει ξεχωριστές οδηγίες για τα βιοαποικοδομήσιμα απόβλητα, τα απόβλητα κατασκευών και κατεδαφίσεων και την ιλύ υπονόμων, όπως υποδεικνύεται στο έκτο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον·

31.   καλεί την Επιτροπή να δώσει συνέχεια στην πράσινη βίβλο της για τα περιβαλλοντικά ζητήματα του PVC (COM(2000)0469)·

32.   ζητεί η προς εξάλειψη ποσότητα των αποβλήτων να μειωθεί στο ελάχιστο· ζητεί εκ νέου από την Επιτροπή να προτείνει αναθεώρηση της οδηγίας 1999/31/ΕΚ του Συμβουλίου της 26ης Απριλίου 1999 περί υγειονομικής ταφής των αποβλήτων(8), συμπεριλαμβανομένου σχεδίου εφαρμογής:

33.   θεωρεί ότι ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1013/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 14ης Ιουνίου 2006 για τη μεταφορά αποβλήτων(9) εφαρμόζει νομικές υποχρεώσεις από τη Σύμβαση του ΟΗΕ της Βασιλείας(10) και τις αποφάσεις του ΟΟΣΑ(11)· υποστηρίζει την πρόληψη του οικολογικού ντάμπινγκ και της εικονικής ανάκτησης και υπογραμμίζει ότι ένας από τους στόχους της ρύθμισης των μεταφορών αποβλήτων είναι η προώθηση της επαναχρησιμοποίησης και της ανακύκλωσης των αποβλήτων σε συνδυασμό με υψηλό επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης υγείας·

34.   υπογραμμίζει το δικαίωμα των κρατών μελών να εφαρμόζουν την αρχή της εγγύτητας και της αυτάρκειας όσον αφορά την ανάκτηση και τη διάθεση των μικτών αστικών αποβλήτων προκειμένου να ενθαρρυνθεί ο εθνικός προγραμματισμός της διαχείρισης των αποβλήτων και των δυνατοτήτων αποτέφρωσης των αποβλήτων·

o
o   o

35.   αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή, καθώς και στις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των κρατών μελών.

(1) ΕΕ L 242, 10.9.2002, σ. 1 (2) ΕΕ C 104 E, 30.4.2004, σ. 401. (3) ΕΕ C 87 E, 7.4.2004, σ. 400. (4) ΕΕ C 362, 2.12.1996, σ. 241. (5) ΕΕ C 76, 11.3.1997, σ. 1. (6) ΕΕ L 332, 28.12.2000, σ. 91. (7) ΕΕ L 257, 10.10.1996, σ. 26. (8) ΕΕ L 182, 16.7.1999, σ. 1. (9) ΕΕ L 190, 12.7.2006, σ. 1. (10) Σύμβαση της Βασιλείας της 22ας Μαρτίου 1989 για τον έλεγχο της διασυνοριακής διακίνησης επικίνδυνων αποβλήτων και της διάθεσής τους (Απόφαση 93/98/ΕΟΚ του Συμβουλίου, ΕΕ L 39, 16.2.1993, σ. 1). (11) Απόφαση C(2001)107/τελικό του Συμβουλίου του ΟΟΣΑ, της 14ης Ιουνίου 2001, σχετικά με την αναθεώρηση της απόφασης C(92)39/τελικό για τον έλεγχο της διασυνοριακής διακίνησης αποβλήτων που προορίζονται για εργασίες ανάκτησης.