Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 15ης Νοεμβρίου 2007 σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών της Ένωσης
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,
– έχοντας υπόψη τα άρθρα 2, 6, 13 και 29 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση,
– έχοντας υπόψη τα άρθρα 61, 62 και 64 της Συνθήκης περί Ευρωπαϊκής Κοινότητος,
– έχοντας υπόψη τα άρθρα 6, 19 και 45 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ("Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων"),
– έχοντας υπόψη την οδηγία 2004/38/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, σχετικά με το δικαίωμα των πολιτών της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα στην επικράτεια των κρατών μελών(1),
– έχοντας υπόψη τη σύμβαση-πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία των δικαιωμάτων των εθνικών μειονοτήτων,
– έχοντας υπόψη τα προηγούμενα ψηφίσματά του σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων και την καταπολέμηση των διακρίσεων, ιδίως δε το ψήφισμα της 28ης Απριλίου 2005 σχετικά με την κατάσταση των Ρομά στην Ευρωπαϊκή Ένωση(2),
– έχοντας υπόψη το άρθρο 103, παράγραφος 2, του Κανονισμού του,
A. λαμβάνοντας υπόψη ότι η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων αποτελεί θεμελιώδη και αναπαλλοτρίωτη ελευθερία που αναγνωρίζεται στους πολίτες της Ένωσης τόσο από τις Συνθήκες όσο και από τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και ότι αποτελεί έναν από τους πυλώνες της ευρωπαϊκής ιθαγένειας,
Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι, για το λόγο αυτό, η οδηγία 2004/38/ΕΚ όσον αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών της Ένωσης και των οικογενειών τους, προβλέπει μεν τη δυνατότητα ενός κράτους μέλους να απελαύνει πολίτη της Ένωσης, αλλά θέτει τη δυνατότητα αυτή εντός αυστηρά καθορισμένων ορίων, προκειμένου να κατοχυρώνονται οι θεμελιώδεις ελευθερίες,
Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η ασφάλεια και η ελευθερία αποτελούν θεμελιώδη δικαιώματα και ότι η Ένωση έχει στόχο να διασφαλίσει στους πολίτες της υψηλό επίπεδο ασφάλειας μέσα σε χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης,
Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το οργανωμένο έγκλημα και η εμπορία ανθρώπων είναι προκλήσεις με υπερεθνικές διαστάσεις και ότι η ελεύθερη κυκλοφορία στον ευρωπαϊκό χώρο βασίζεται επίσης στην ενίσχυση της δικαστικής και αστυνομικής συνεργασίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων έρευνας και δίωξης, με την υποστήριξη της Eurojust και της Europol,
Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι η τήρηση των νόμων κάθε κράτους μέλους αποτελεί ουσιώδη προϋπόθεση για τη συνύπαρξη και την κοινωνική ενσωμάτωση στην Ένωση, ότι όλοι υποχρεούνται να τηρούν το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την ισχύουσα νομοθεσία του κράτους μέλους στο οποίο βρίσκονται, ότι η ποινική ευθύνη είναι πάντοτε προσωπική και ότι οι πολίτες της Ένωσης απολαμβάνουν μεν τα δικαιώματα και τις ελευθερίες που τους αναγνωρίζει η Συνθήκη, αλλά οφείλουν και να ακολουθούν τις τυπικές διαδικασίες που συνδέονται με την άσκηση των δικαιωμάτων αυτών, λαμβάνοντας ιδιαιτέρως υπόψη το ευρωπαϊκό δίκαιο και τη νομοθεσία του κράτους μέλους υποδοχής,
ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι όλες οι εθνικές νομοθεσίες οφείλουν να ακολουθούν τις αρχές και τις διατάξεις της οδηγίας 2004/38/ΕΚ,
Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η καταπολέμηση κάθε μορφής ρατσισμού και ξενοφοβίας και κάθε μορφής διακρίσεων αποτελεί μία από τις θεμελιώδεις αρχές στις οποίες βασίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση,
H. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με την αρχή της απαγόρευσης διακρίσεων με βάση την εθνικότητα, κάθε πολίτης της Ένωσης και τα μέλη της οικογενείας του που διαμένουν ελεύθερα και νόμιμα σε ένα κράτος μέλος θα έπρεπε να τυγχάνουν στο εν λόγω κράτος ίσης μεταχείρισης με τους πολίτες του κράτους αυτού,
Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι Ρομά εξακολουθούν να αποτελούν θύματα διακρίσεων και καταχρήσεων στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ότι η ενσωμάτωση, η κοινωνική ένταξη και η προστασία της μειονότητας αυτής παραμένουν δυστυχώς στόχοι προς επίτευξη,
Ι. λαμβάνοντας υπόψη την άγρια επίθεση και δολοφονία γυναίκας στη Ρώμη, για την οποία κατηγορείται ένας ρουμάνος υπήκοος,
ΙΑ. λαμβάνοντας υπόψη τις ρατσιστικές επιθέσεις οι οποίες ακολούθησαν το συμβάν, θύματα των οποίων υπήρξαν ρουμάνοι πολίτες,
ΙΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα δημόσια πρόσωπα αναμένεται να μην προβαίνουν σε δηλώσεις που θα μπορούσε να νοηθεί ότι ενθαρρύνουν τον στιγματισμό ομάδων του πληθυσμού,
ΙΓ. λαμβάνοντας υπόψη την κοινή πρωτοβουλία του Πρωθυπουργού της Ρουμανίας και του Προέδρου του Ιταλικού Συμβουλίου, καθώς και την κοινή επιστολή που απηύθυναν στον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τη μειονότητα των Ρομά,
1. εκφράζει τη βαθιά λύπη του για τη δολοφονία στη Ρώμη της Giovanna Reggiani στις 31 Οκτωβρίου 2007 και εκφράζει τα θερμά του συλλυπητήρια στους συγγενείς της·
2. επιβεβαιώνει την αξία της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων ως θεμελιώδους αρχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συστατικού τμήματος της ευρωπαϊκής ιθαγένειας και θεμελιώδους στοιχείου της εσωτερικής αγοράς·
3. επιβεβαιώνει το στόχο να καταστεί η Ένωση και οι κοινότητές της χώρος όπου κάθε άνθρωπος θα μπορεί να ζει με ελευθερία, ασφάλεια και δικαιοσύνη·
4. υπενθυμίζει ότι η οδηγία 2004/38/ΕΚ θέτει τη δυνατότητα απέλασης πολίτη της Ένωσης εντός αυστηρά καθορισμένων ορίων, προβλέπει δε ειδικότερα:
-
με το άρθρο 27) ότι τα κράτη μέλη μπορούν να επιβάλλουν περιορισμούς στην ελευθερία κυκλοφορίας και διαμονής μόνον για λόγους δημόσιας τάξης, δημόσιας ασφάλειας ή δημόσιας υγείας και ότι δεν μπορεί να γίνει επίκληση των λόγων αυτών για την εξυπηρέτηση οικονομικών σκοπών· κάθε μέτρο πρέπει να τηρεί την αρχή της αναλογικότητας και να βασίζεται αποκλειστικά στην προσωπική συμπεριφορά του συγκεκριμένου ατόμου και σε καμία περίπτωση σε λόγους γενικής πρόληψης·
-
με το άρθρο 28 ότι απαιτείται αξιολόγηση πριν από κάθε απόφαση απέλασης, έτσι ώστε να λαμβάνεται υπόψη η προσωπική κατάσταση του συγκεκριμένου ατόμου, ειδικότερα δε η διάρκεια διαμονής του, η ηλικία του, η κατάσταση της υγείας του, η οικογενειακή και οικονομική του κατάσταση και η ενσωμάτωσή του στο κράτος μέλος υποδοχής·
-
με το άρθρο 30, ότι οι αποφάσεις απέλασης κοινοποιούνται στους ενδιαφερομένους εγγράφως και κατά τρόπο που τους επιτρέπει να κατανοήσουν το περιεχόμενο και τα αποτελέσματά τους, ότι οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να ενημερώνονται επακριβώς και πλήρως για τους λόγους της απόφασης, για το δικαστήριο ή τη διοικητική αρχή όπου μπορεί να ασκηθεί προσφυγή, καθώς και για την προθεσμία άσκησης της προσφυγής και, κατά περίπτωση, για την προθεσμία που τάσσεται στον ενδιαφερόμενο να εγκαταλείψει τη χώρα, η οποία δεν μπορεί να είναι μικρότερη του ενός μηνός από την ημερομηνία της κοινοποίησης·
-
με το άρθρο 31, ότι οι ενδιαφερόμενοι έχουν πρόσβαση σε δικαστικές και διοικητικές διαδικασίες προσφυγής στο κράτος μέλος υποδοχής κατά της απόφασης απέλασης και ότι έχουν δικαίωμα να ζητήσουν ασφαλιστικά μέτρα για την αναστολή της εκτέλεσής της, τα οποία εφαρμόζονται πλην καθορισμένων εξαιρέσεων·
-
με το άρθρο 36, ότι οι κυρώσεις που επιβάλλονται από τα κράτη μέλη πρέπει να είναι αποτελεσματικές και αναλογικές·
-
με την αιτιολογική σκέψη 16 και το άρθρο 14, τη δυνατότητα απέλασης αν ο πολίτης αποτελεί υπέρμετρο βάρος για το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας, τονίζει όμως παράλληλα ότι χρειάζεται εμπεριστατωμένη εξέταση της ατομικής περίπτωσης και ότι σε καμία περίπτωση αυτός και μόνο ο όρος δεν μπορεί να δικαιολογήσει αυτομάτως την απέλαση·.
5. επανεπιβεβαιώνει ότι όλες οι εθνικές νομοθεσίες πρέπει να σέβονται αυστηρά τα όρια και τις εγγυήσεις αυτές, μεταξύ δε αυτών και τη δυνατότητα προσφυγής στη δικαιοσύνη κατά της απόφασης απέλασης και τη δυνατότητα άσκησης των δικαιωμάτων υπεράσπισης, και ότι κάθε εξαίρεση οριζόμενη από την οδηγία 2004/38/ΕΚ θα πρέπει να ερμηνεύεται συσταλτικά· υπενθυμίζει ότι οι συλλογικές απελάσεις απαγορεύονται από τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών·
6. εκφράζει την ικανοποίησή του για την επίσκεψη του ρουμάνου Πρωθυπουργού στην Ιταλία και για την κοινή δήλωση των Ρομάνο Πρόντι και Καλίν Ποπέσκου-Ταριτσεάνου· εκφράζει την υποστήριξή του στην έκκληση του Προέδρου του Συμβουλίου και του Πρωθυπουργού προκειμένου η Ευρωπαϊκή Ένωση να αναλάβει δέσμευση για την κοινωνική ενσωμάτωση των λιγότερο ευνοημένων πληθυσμών και για τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά τη διαχείριση των πληθυσμιακών τους κινήσεων, μεταξύ άλλων μέσω των προγραμμάτων ανάπτυξης και κοινωνικής βοήθειας που εντάσσονται στα διαρθρωτικά ταμεία·
7. καλεί την Επιτροπή να προβεί χωρίς καθυστερήσεις σε εξαντλητική αξιολόγηση της εφαρμογής της οδηγίας 2004/38/ΕΚ και της ορθής της μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο από τα κράτη μέλη και να υποβάλει τυχόν αναγκαίες προτάσεις, σύμφωνα με το άρθρο 39 της εν λόγω οδηγίας·
8. υπό την επιφύλαξη των αρμοδιοτήτων της Επιτροπής, αναθέτει στην αρμόδια κοινοβουλευτική του επιτροπή να διεξαγάγει, έως την 1η Ιουνίου 2008, σε συνεργασία με τα εθνικά κοινοβούλια, μια αξιολόγηση των προβλημάτων μεταφοράς της εν λόγω οδηγίας, έτσι ώστε να καταδειχθούν οι καλύτερες πρακτικές και τα μέτρα που ενδέχεται να οδηγήσουν σε διακρίσεις μεταξύ ευρωπαίων πολιτών·
9. καλεί τα κράτη μέλη να παραμερίσουν κάθε δισταγμό και να προχωρήσουν ταχύτερα στην ενίσχυση των μέσων αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας στις ποινικές υποθέσεις σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε να διασφαλισθεί η αποτελεσματική καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και της εμπορίας ανθρώπων, φαινομένων με διεθνείς διαστάσεις, μεριμνώντας παράλληλα για ομοιόμορφο πλαίσιο διαδικαστικών εγγυήσεων·
10. απορρίπτει την αρχή της συλλογικής ευθύνης και επιβεβαιώνει με σθένος την ανάγκη να καταπολεμηθεί κάθε μορφή ρατσισμού και ξενοφοβίας, οι διακρίσεις κάθε είδους και ο κοινωνικός στιγματισμός με βάση την ιθαγένεια και την εθνοτική καταγωγή, όπως απαιτεί ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης·
11. υπενθυμίζει στην Επιτροπή την επείγουσα ανάγκη να υποβάλει πρόταση οριζόντιας οδηγίας κατά των διακρίσεων κάθε μορφής στις οποίες αναφέρεται το άρθρο 13 της Συνθήκης ΕΚ, όπως προβλέπει το νομοθετικό πρόγραμμα και το πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής για το 2008·
12. θεωρεί ότι η προστασία των δικαιωμάτων των Ρομά και η ενσωμάτωση της μειονότητας αυτής αποτελούν ζητούμενο για την Ευρωπαϊκή Ένωση στο σύνολό της και καλεί την Επιτροπή να ενεργήσει χωρίς καθυστέρηση, χαράσσοντας συνολική στρατηγική για την κοινωνική ένταξη των Ρομά, αξιοποιώντας ιδίως τα διαθέσιμα κονδύλια του προϋπολογισμού καθώς και πόρους των διαρθρωτικών ταμείων, προκειμένου να στηρίξει τις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές στην προσπάθειά τους να διασφαλίσουν την κοινωνική ένταξη των Ρομά·
13. προτείνει τη συγκρότηση δικτύου οργανώσεων που θα ασχολούνται με την κοινωνική ένταξη των Ρομά καθώς και την προώθηση μηχανισμών που αυξάνουν τη συνειδητοποίηση των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων της κοινότητας των Ρομά, περιλαμβανομένης της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών· θεωρεί εν προκειμένω πολύ σημαντική την ισχυρή και διαρθρωμένη συνεργασία με το Συμβούλιο της Ευρώπης·
14. εκτιμά ότι οι πρόσφατες δηλώσεις του αντιπροέδρου της Επιτροπής Franco Frattini στον ιταλικό Τύπο, με αφορμή τα σοβαρά επεισόδια που συνέβησαν στη Ρώμη, είναι αντίθετες προς το πνεύμα και το γράμμα της οδηγίας 2004/38/ΕΚ, την οποία καλείται να τηρεί πλήρως·
15. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, στην Επιτροπή και στις κυβερνήσεις και στα κοινοβούλια των κρατών μελών της ΕΕ.