Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 7ης Μαΐου 2009 σχετικά με τις δημοσιονομικές πτυχές της Συνθήκης της Λισαβόνας (2008/2054(INI))
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,
– έχοντας υπόψη τη Συνθήκη της Λισαβόνας για την τροποποίηση της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η οποία υπογράφηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2007 ("Συνθήκη της Λισαβόνας"),
– έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Συνθήκη περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, όπως τροποποιήθηκαν από την Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη και από τις Συνθήκες του Μάαστριχτ, του Άμστερνταμ και της Νίκαιας,
– έχοντας υπόψη τη διοργανική συμφωνία, της 17ης Μαΐου 2006, μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου, και της Επιτροπής για δημοσιονομική πειθαρχία και χρηστή δημοσιονομική διαχείριση(1),
– έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 11ης Μαρτίου 2003, σχετικά με τη μεταρρύθμιση της διαδικασίας του προϋπολογισμού: δυνατές λύσεις ενόψει της αναθεώρησης των Συνθηκών(2),
– έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 29ης Μαρτίου 2007, σχετικά με το μέλλον των ιδίων πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης(3),
– έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 8ης Ιουνίου 2005, για τις πολιτικές προκλήσεις και τα δημοσιονομικά μέσα της διευρυμένης Ένωσης 2007-2013(4),
– έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 11ης και 12ης Δεκεμβρίου 2008 σχετικά με τη διαδικασία επανέναρξης των εργασιών όσον αφορά τη Συνθήκη της Λισαβόνας,
– έχοντας υπόψη το άρθρο 45 του Κανονισμού του,
– έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Προϋπολογισμών, και τις γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων καθώς και της Επιτροπής Γεωργίας και Ανάπτυξης της Υπαίθρου (A6-0183/2009),
Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Συνθήκη της Λισαβόνας επιφέρει σημαντικές τροποποιήσεις ως προς τη δημοσιονομική λειτουργία της Ένωσης, ειδικότερα όσον αφορά τις διοργανικές σχέσεις και τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων,
B. λαμβάνοντας υπόψη ότι καθιερώνει σαφή ιεραρχία μεταξύ των βασικών πράξεων της οικονομικής και δημοσιονομικής λειτουργίας της Ένωσης, συμβάλλοντας κατ' αυτόν τον τρόπο στην αναγκαία αποσαφήνιση του συστήματος λήψης αποφάσεων,
Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ), το οποίο αποτελεί τον προγραμματισμό για πολλά έτη των δαπανών που αντικατοπτρίζουν τις πολιτικές προτεραιότητες της Ένωσης με οικονομικούς όρους και το οποίο ορίζει τα ανώτατα όρια των δαπανών της Ένωσης κατά τη διάρκεια καθορισμένης χρονικής περιόδου, με τη Συνθήκη της Λισαβόνας καθίσταται νομικώς δεσμευτική πράξη, η οποία στηρίζεται σε νέα ειδική νομική βάση για την έγκριση του κανονισμού που περιλαμβάνει το εν λόγω πλαίσιο,
Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το γεγονός ότι τα δημοσιονομικά πλαίσια δεν συμπίπτουν χρονικώς με τις κοινοβουλευτικές περιόδους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και τη θητεία της Επιτροπής, έχει μέχρι στιγμής συμβάλει στην αφαίρεση από το Κοινοβούλιο τμήματος των εξουσιών του στον δημοσιονομικό τομέα, διότι συνδέεται συχνά με δημοσιονομικό πλαίσιο η διαπραγμάτευση και έγκριση του οποίου πραγματοποιήθηκε κατά την προηγούμενη κοινοβουλευτική περίοδο,
Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι, εάν δεν υπάρξει μεταβολή σε αυτό το χρονοδιάγραμμα, σε ορισμένες κοινοβουλευτικές περιόδους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δεν θα είναι δυνατή η λήψη δημοσιονομικών αποφάσεων που να δεσμεύουν το ίδιο, διότι το δημοσιονομικό πλαίσιο που θα έχουν εγκρίνει τα προηγούμενα Κοινοβούλια θα καλύπτει όλη τη διάρκεια της εντολής του νέου Κοινοβουλίου,
ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα υφιστάμενα ελάχιστα περιθώρια που προβλέπονται σε κάθε κατηγορία δαπανών καθώς και τα πενιχρά ποσά που διατίθενται για τους μηχανισμούς ευελιξίας καθιστούν πολύ δύσκολη την ικανοποιητική αντίδραση της Ένωσης σε απρόβλεπτες πολιτικές καταστάσεις και δημιουργούν τον κίνδυνο να χάσει η ετήσια διαδικασία του προϋπολογισμού το ουσιαστικό της περιεχόμενο,
Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η θέση σε ισχύ της Συνθήκη της Λισαβόνας υποχρεώνει τα θεσμικά όργανα που είναι αρμόδια για τη λήψη των οικονομικών και δημοσιονομικών αποφάσεων της Ένωσης να επιτύχουν συμφωνία σχετικά με τη βέλτιστη δυνατή μετάβαση στις νέες νομικές πράξεις και τις νέες διαδικασίες λήψης αποφάσεων,
Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι, για την εύρυθμη λειτουργία της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης, ο προϋπολογισμός της ΕΕ πρέπει να αντανακλάται στον συντονισμό των δημοσιονομικών στρατηγικών των κρατών μελών,
Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 11ης και 12ης Δεκεμβρίου 2008 επανέλαβε ότι η Συνθήκη της Λισαβόνας θεωρείται αναγκαία για να μπορέσει η διευρυμένη Ένωση να λειτουργήσει αποτελεσματικότερα, δημοκρατικότερα και αποδοτικότερα, μεταξύ άλλων στον διεθνή τομέα, και ότι, για να μπορέσει να τεθεί σε ισχύ η Συνθήκη στα τέλη του 2009, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, τηρώντας τους σκοπούς και τους στόχους των Συνθηκών, καθόρισε συγκεκριμένη πορεία, καθώς και νομικές εγγυήσεις ως απάντηση στις ανησυχίες των ιρλανδών ψηφοφόρων,
Γενική εκτίμηση
1. εκφράζει την ικανοποίησή του για την πρόοδο που συντελείται με τη Συνθήκη της Λισαβόνας όσον αφορά τον δημοκρατικό έλεγχο και τη διαφάνεια των δημοσιονομικών της Ένωσης· επισημαίνει την ανάγκη ενίσχυσης και προσαρμογής μηχανισμών διοργανικής συνεννόησης και μεθόδων εσωτερικής συνεργασίας προκειμένου να επιτραπεί στο Κοινοβούλιο να ασκεί πλήρως τις νέες αρμοδιότητές του·
Ίδιοι πόροι
2. εκφράζει τη δυσαρέσκειά του για το γεγονός ότι, ως προς τους ιδίους πόρους της Ένωσης, τα κράτη μέλη δεν εκμεταλλεύτηκαν την ευκαιρία ώστε να θεσπίσουν σύστημα πραγματικών ιδίων πόρων της Ένωσης, το οποίο να είναι πιο δίκαιο, πιο διαφανές και πιο εύκολα κατανοητό από τους πολίτες, και το οποίο να υπόκειται σε μια πιο δημοκρατική διαδικασία λήψης αποφάσεων·
3. εκφράζει, ειδικότερα, τη δυσαρέσκειά του για το γεγονός ότι δεν έχει σημειωθεί καθόλου πρόοδος ως προς τη συμμετοχή του Κοινοβουλίου στον καθορισμό των ορίων και του τύπου των διαθέσιμων ιδίων πόρων της Ένωσης· υπενθυμίζει ότι διατηρείται η διάκριση μεταξύ της απόφασης που αφορά τα έσοδα και της απόφασης που αφορά τις δαπάνες·
4. χαιρετίζει, εντούτοις, τις προσπάθειες που καταβλήθηκαν ώστε να διασφαλιστεί η δυνατότητα έγκρισης των μέτρων εκτέλεσης της απόφασης σχετικά με τους ιδίους πόρους μέσω ειδικής νομοθετικής διαδικασίας βάσει της οποίας το Συμβούλιο αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία μόνο κατόπιν έγκρισης του Κοινοβουλίου·
5. ζητεί από το Συμβούλιο να χρησιμοποιήσει στον μέγιστο δυνατό βαθμό αυτό το σύστημα έτσι ώστε να καταστεί πιο ευέλικτη η διαδικασία λήψης αποφάσεων·
Πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο
6. εκφράζει την ικανοποίησή του για την επισημοποίηση, με τη Συνθήκη της Λισαβόνας, του καθεστώτος του ΠΔΠ, το οποίο καθίσταται νομικώς δεσμευτική πράξη· υπενθυμίζει ότι το ΠΔΠ καθορίζει τον προγραμματισμό των δαπανών της Ένωσης και θέτει τα ανώτατα όρια των δαπανών της Ένωσης κατά τη διάρκεια ορισμένης χρονικής περιόδου, συμβάλλοντας στην ενίσχυση της δημοσιονομικής πειθαρχίας·
7. χαιρετίζει το γεγονός ότι ο κανονισμός βάσει του οποίου καθορίζεται το ΠΔΠ πρέπει να εγκρίνεται από κοινού από το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, μέσω ειδικής διαδικασίας·
8. εκφράζει, ωστόσο, τη λύπη του για το γεγονός ότι στη Συνθήκη της Λισαβόνας διατηρείται η υποχρέωση του Συμβουλίου να αποφασίζει ομοφώνως για την έγκριση του ΠΔΠ, καθιστώντας δυσχερέστατη τη διαδικασία λήψης απόφασης και ευνοώντας διαπραγματεύσεις βάσει του "ελάχιστου κοινού παρονομαστή'· ενθαρρύνει ως εκ τούτου το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να χρησιμοποιήσει το ταχύτερο δυνατόν τη ρήτρα η οποία του επιτρέπει, κατόπιν ομόφωνης απόφασης, να θεσπίσει τη χρήση της ειδικής πλειοψηφίας για την έγκριση του ΠΔΠ·
9. εκφράζει επίσης τη λύπη του διότι, στη νέα διαδικασία, το Κοινοβούλιο έχει μόνο δικαίωμα έγκρισης, και όχι πραγματικό δικαίωμα συναπόφασης· υπογραμμίζει ωστόσο ότι η Συνθήκη της Λισαβόνας ορίζει ότι τα θεσμικά όργανα πρέπει να καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια, καθ' όλη τη διάρκεια της διαδικασίας, ώστε να εγγυηθούν την τελική της επιτυχία· καλεί συνεπώς το Συμβούλιο να επιδείξει την προθυμία του, από την αρχή της διαδικασίας, για τη διεξαγωγή διαρθρωμένου πολιτικού διαλόγου με το Κοινοβούλιο, προκειμένου να ληφθούν πλήρως υπόψη οι προτεραιότητές του·
10. διαπιστώνει ότι η Συνθήκη της Λισαβόνας προβλέπει ότι το ΠΔΠ καθορίζει όχι μόνο το "ύψος" των "ετήσιων ανώτατων ορίων των πιστώσεων για αναλήψεις υποχρεώσεων ανά κατηγορία δαπανών και του ετήσιου ανώτατου ορίου των πιστώσεων για πληρωμές", αλλά και "οποιαδήποτε άλλη διάταξη χρήσιμη για την ομαλή διεξαγωγή της ετήσιας διαδικασίας του προϋπολογισμού"(5)·
Διάρκεια του ΠΔΠ
11. εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι η Συνθήκη της Λισαβόνας προβλέπει τη δυνατότητα για πενταετή περίοδο δημοσιονομικού προγραμματισμού, έτσι ώστε να συμπίπτει όσο το δυνατόν περισσότερο χρονικώς (εφόσον υλοποιηθούν οι αναγκαίες προσαρμογές) με τη θητεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Επιτροπής, όπως απαιτεί η δημοκρατική λογική· τονίζει ότι ενδέχεται να απαιτηθεί η θέσπιση ειδικών μηχανισμών προκειμένου να καλυφθούν οι ανάγκες συγκεκριμένων πολιτικών για πιο μακροπρόθεσμες δημοσιονομικές περιόδους·
12. υποστηρίζει συνεπώς τη μετάβαση σε ένα πενταετές ΠΔΠ, αλλά γνωρίζει όμως ότι η πλήρης σύμπτωση μεταξύ του ΠΔΠ και της θητείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της θητείας της Επιτροπής είναι δυσχερής, καθώς θεωρεί ότι μια περίοδος διαπραγμάτευσης τουλάχιστον ενός έτους μπορεί να είναι αναγκαία, προκειμένου να παρέχεται η δυνατότητα σε κάθε νέο Κοινοβούλιο και σε κάθε νέα Επιτροπή να λαμβάνουν τις θεμελιώδεις αποφάσεις δημοσιονομικής πολιτικής κατά τη διάρκεια της θητείας τους·
13. θεωρεί πολύ θετική την ένταξη του ΠΔΠ σε συνολική προσέγγιση του διοργανικού στρατηγικού προγραμματισμού –την οποία εξάλλου ενισχύει η Συνθήκη της Λισαβόνας– όπως προτείνεται στην έκθεση της Επιτροπής Συνταγματικών Υποθέσεων σχετικά με τη θεσμική ισορροπία(6)·
14. υποστηρίζει την πρόταση που διατυπώνεται στην εν λόγω έκθεση, σύμφωνα με την οποία το νέο σώμα των Επιτρόπων, κατά την παρουσίαση του "προγράμματός του για την κοινοβουλευτική περίοδο", οφείλει να καταθέτει προτάσεις σχετικά με τους προσανατολισμούς του δημοσιονομικού πλαισίου τους οποίους θεωρεί αναγκαίους για την υλοποίηση των πολιτικών προτεραιοτήτων της θητείας του, προτεραιοτήτων οι οποίες, εφόσον συμφωνηθεί μεταξύ των θεσμικών οργάνων το πρόγραμμα της κοινοβουλευτικής περιόδου, θα αναπτυχθούν στη συνέχεια μέσω των προτάσεων της Επιτροπής στο ΠΔΠ·
15. εκτιμά εξάλλου ότι, κατά τη διάρκεια των συζητήσεων στην Ολομέλεια και των ακροάσεων ενώπιον των κοινοβουλευτικών επιτροπών, ο υποψήφιος για την Προεδρία της Επιτροπής πρέπει να είναι εξαρχής σε θέση να προσκομίσει στοιχεία σχετικά με τις προβλεπόμενες οικονομικές συνέπειες των πολιτικών στόχων που σκοπεύει να επιδιώξει η νέα Επιτροπή·
16. υπογραμμίζει ότι η μετάβαση σε σύστημα πενταετούς δημοσιονομικού προγραμματισμού, όπως αναφέρεται ανωτέρω, μπορεί να απαιτεί την παράταση και προσαρμογή του τρέχοντος ΠΔΠ έως και το 2016, προκειμένου το επόμενο πενταετές ΠΔΠ να τεθεί σε εφαρμογή το βραδύτερο στις αρχές του 2017(7)· συνιστά όπως οι διαπραγματεύσεις για το επόμενο ΠΔΠ έχουν περατωθεί σε κάθε περίπτωση έως το τέλος του πρώτου τριμήνου του 2016, προκειμένου να επιτραπεί για τη διαδικασία του προϋπολογισμού για το 2017 να τρέχει ήδη στο πλαίσιο των παραμέτρων του πλαισίου που θα ισχύει το 2017·
17. ζητεί όπως οι διαπραγματεύσεις διενεργηθούν κατά τέτοιο τρόπο ώστε να επιτραπεί στα όργανα να σχεδιάσουν τη θέση σε ισχύ ενός νέου ΠΔΠ ήδη το 2016·
18. θεωρεί ότι η παράταση και η προσαρμογή του τρέχοντος ΠΔΠ πρέπει να εξετασθεί όταν διενεργηθεί η επόμενη ενδιάμεση επανεξέταση το 2010·
Ευελιξία
19. υπογραμμίζει ότι ο νομικώς δεσμευτικός χαρακτήρας του ΠΔΠ καθιστά πλέον ακόμη πιο αναγκαία την ενίσχυση της ευελιξίας, έτσι ώστε η Ένωση να δύναται να αντιδρά σε απρόβλεπτες προκλήσεις κατά τρόπο αρκετά ευέλικτο και αποτελεσματικό τόσο εντός όσο και εκτός της Ένωσης·
20. εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι η Συνθήκη της Λισαβόνας προβλέπει την παράταση της ισχύος των ανωτάτων ορίων και των άλλων διατάξεων του εφαρμοζόμενου ΠΔΠ που αντιστοιχούν στο τελευταίο έτος, εφόσον το νέο ΠΔΠ δεν έχει εγκριθεί πριν από την εκπνοή του προηγουμένου· φρονεί ότι αυτό αποτελεί περαιτέρω επιχείρημα υπέρ της ενίσχυσης της ευελιξίας·
21. εμμένει, υπό το πρίσμα αυτό, στην ανάγκη ενίσχυσης των μηχανισμών ευελιξίας τόσο εντός όλων των κατηγοριών, αφενός, και μέσω ειδικών μέσων ευελιξίας τα οποία να μπορούν να κινητοποιηθούν εκτός των προβλεπόμενων περιθωρίων, αφετέρου·
22. υπενθυμίζει ότι η Επιτροπή Προϋπολογισμών θα γνωμοδοτήσει για τα θέματα αυτά κατά την υιοθέτηση της έκθεσής της σχετικά με την ενδιάμεση αναθεώρηση του δημοσιονομικού πλαισίου 2007-2013·
Μετάβαση από τη διοργανική συμφωνία στο ΠΔΠ
23. υπενθυμίζει την αναγκαιότητα να επιτευχθεί, εν ευθέτω χρόνω, προτού τεθεί σε ισχύ η Συνθήκη της Λισαβόνας, συμφωνία μεταξύ των θεσμικών οργάνων σχετικά με τον τρόπο μετάβασης από την τρέχουσα διοργανική συμφωνία σε ένα ΠΔΠ βάσει ειδικής νομοθετικής πράξης όπως προβλέπεται από τη Συνθήκη της Λισαβόνας· υπενθυμίζει ότι απαιτείται περίοδος οκτώ εβδομάδων για τον έλεγχο των σχεδίων νομοθετικών πράξεων από τα εθνικά κοινοβούλια·
24. θεωρεί, στο πλαίσιο αυτό, ότι θα απαιτηθεί συμφωνία όσον αφορά το ποιες από τις διατάξεις που περιλαμβάνονται επί του παρόντος στη διοργανική συμφωνία πρέπει να μεταφερθούν στο ΠΔΠ, ποιες διατάξεις θα ενταχθούν στον μελλοντικό δημοσιονομικό κανονισμό καθώς και ποιες διατάξεις δικαιολογούν ενδεχομένως τη διατήρηση μιας διοργανικής συμφωνίας –η οποία πιθανώς θα εμπλουτιστεί με νέες διατάξεις– σχετικά με τη δημοσιονομική συνεργασία· υπενθυμίζει ότι αυτή η κατανομή των διατάξεων της τρέχουσας διοργανικής συμφωνίας πρέπει να πραγματοποιηθεί λαμβάνοντας υπόψη τα κριτήρια που προβλέπει η ίδια η Συνθήκη της Λισαβόνας·
Ετήσια διαδικασία του προϋπολογισμού
25. δέχεται πολύ ευνοϊκά την κατάργηση της διάκρισης μεταξύ υποχρεωτικών δαπανών (ΥΔ) και μη υποχρεωτικών δαπανών (ΜΥΔ), η οποία παρέχει στο Κοινοβούλιο το δικαίωμα να αποφασίζει με ίσες αρμοδιότητες με το Συμβούλιο για το σύνολο των δαπανών της Ένωσης·
26. υπογραμμίζει ότι η κατάργηση της διάκρισης μεταξύ ΥΔ και ΜΥΔ δεν αντιφάσκει με την υποχρέωση της Ένωσης να σέβεται τις δημοσιονομικές δεσμεύσεις της, και εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι η Συνθήκη της Λισαβόνας αναγνωρίζει ότι είναι αρμοδιότητα του Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής να μεριμνούν "ώστε να είναι διαθέσιμα τα αναγκαία δημοσιονομικά μέσα που επιτρέπουν στην Ένωση να πληροί τις νομικές της υποχρεώσεις έναντι τρίτων"(8)·
27. σημειώνει ότι οι αλλαγές στην ετήσια διαδικασία του προϋπολογισμού πρέπει να κατατείνουν στην απλούστευση της εν λόγω διαδικασίας, καθιερώνοντας την αρχή της μίας ανάγνωσης από κάθε θεσμικό όργανο και θέτοντας σε εφαρμογή σειρά μηχανισμών για τη διευκόλυνση της συμφωνίας μεταξύ των δύο συνιστωσών της δημοσιονομικής αρχής· τονίζει ότι οι εν λόγω αλλαγές πρέπει να οδηγήσουν στη μείωση της γραφειοκρατίας·
Ο ρόλος της Επιτροπής
28. υπογραμμίζει την ενίσχυση του ρόλου που ανατίθεται στην Επιτροπή, η οποία αποκτά δικαίωμα πρωτοβουλίας σε δημοσιονομικά θέματα και δύναται να τροποποιήσει το σχέδιο προϋπολογισμού της μέχρις ότου συγκληθεί η επιτροπή συνδιαλλαγής·
29. εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι στη Συνθήκη αναγνωρίζεται επίσης ότι η Επιτροπή είναι αρμόδια να αναλαμβάνει όλες τις αναγκαίες πρωτοβουλίες για τη σύγκλιση των θέσεων του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου κατά τη διάρκεια των εργασιών της επιτροπής συνδιαλλαγής, καλώντας την έτσι να διαδραματίσει πλήρως τον διαμεσολαβητικό της ρόλο μεταξύ του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου με σκοπό την επίτευξη συμφωνίας·
Μια εντελώς νέα προσέγγιση
30. εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι η νέα διαδικασία περιλαμβάνει μία μόνο ανάγνωση του σχεδίου προϋπολογισμού σε καθένα από τα θεσμικά όργανα· υπογραμμίζει ότι η νέα διαδικασία και η μία ανάγνωση που προβλέπει δεν επιτρέπει πλέον εκ των πραγμάτων στα θεσμικά όργανα να διορθώνουν τη θέση τους κατά τη δεύτερη ανάγνωση όπως μπορούσε να συμβεί στο παρελθόν· είναι συνεπώς πεπεισμένο ότι η διαδικασία αυτή υποχρεώνει το Κοινοβούλιο να διαμορφώσει τις πολιτικές προτεραιότητές του σε πρώιμο στάδιο και να προσαρμόσει αναλόγως την προσέγγιση και την οργάνωση λειτουργίας του, ώστε να επιτρέπουν την επίτευξη του συνόλου των επιδιωκόμενων στόχων·
31. υπενθυμίζει ότι η ανάγνωση αυτή πρέπει να επιβεβαιώνει τις πολιτικές προτεραιότητες του Κοινοβουλίου, συγχρόνως όμως πρέπει να του επιτρέπει να καταλήξει σε συμφωνία με το Συμβούλιο κατά την ολοκλήρωση των εργασιών της επιτροπής συνδιαλλαγής (ή να θέτει εκ νέου σε ψηφοφορία τις τροπολογίες του, με ευρεία πλειοψηφία, σε περίπτωση έγκρισης από το Κοινοβούλιο και απόρριψης από το Συμβούλιο του κειμένου της επιτροπής συνδιαλλαγής)·
32. εμμένει, στο πλαίσιο αυτό, στην ανάγκη τήρησης ρεαλιστικού χρονοδιαγράμματος, παρόμοιου με αυτό που ισχύει σήμερα, ζητώντας παράλληλα την έγκαιρη επίσπευση των μηχανισμών διαβούλευσης· υπενθυμίζει, εξάλλου, ότι η καθιέρωση άτυπων μηχανισμών διαλόγου μεταξύ των θεσμικών οργάνων έχει καίρια σημασία για τη διευκόλυνση της συμφωνίας πριν από την έναρξη της διαδικασίας και, στη συνέχεια, καθ' όλη τη διάρκειά της·
33. είναι πεπεισμένο ότι η συνθήκη της Λισαβόνας θα ενισχύσει τις εξουσίες του Κοινοβουλίου υπό τον όρο ότι το τελευταίο θα αποκτήσει τα μέσα να διαχειρίζεται αποτελεσματικά το περιορισμένο χρονοδιάγραμμα όσο και στην αυξημένη ανάγκη για προνοητικότητα που θα δημιουργήσει η νέα διαδικασία·
34. φρονεί ότι στο μέλλον το ψήφισμα του Κοινοβουλίου που προηγείται της πρώτης συνεδρίασης συνδιαλλαγής θα αποκτήσει αυξημένη σημασία διότι θα επιτρέπει στο Κοινοβούλιο να εκθέτει επισήμως τις δημοσιονομικές του προτεραιότητες για το επόμενο οικονομικό έτος, χωρίς να το απασχολούν ζητήματα τακτικής ενόψει της θέσης του Συμβουλίου σχετικά με το σχέδιο προϋπολογισμού· εκτιμά ότι το εν λόγω ψήφισμα θα προσφέρει έτσι στα υπόλοιπα όργανα σαφή εικόνα των προτεραιοτήτων του Κοινοβουλίου πριν από τις διοργανικές διαπραγματεύσεις· προσθέτει ότι η χρονική αυτή περίοδος θα παρέχει επίσης τη δυνατότητα στο Κοινοβούλιο να καθορίσει ορισμένες αρχικές κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τα πιλοτικά προγράμματα και τις προπαρασκευαστικές ενέργειες·
35. υπενθυμίζει ότι αυτές οι προτεραιότητες θα είναι επίσης εξαιρετικά χρήσιμες για το Κοινοβούλιο, ως κατευθυντήριες γραμμές για την ανάγνωση του σχεδίου προϋπολογισμού αλλά και ως διαπραγματευτική εντολή για την αντιπροσωπεία του στις διαπραγματεύσεις της επιτροπής συνδιαλλαγής·
36. εμμένει στην άποψη ότι είναι σημαντικό να διοργανώνεται τριμερής διάλογος τον Ιούλιο κάθε έτους που θα επιτρέπει σε όλα τα θεσμικά όργανα να αποκτούν σαφή εικόνα των προτεραιοτήτων των άλλων πλευρών και που θα επιτρέπει στο Κοινοβούλιο να γνωστοποιεί στα λοιπά θεσμικά όργανα το περιεχόμενο του ψηφίσματος του Ιουλίου σχετικά με το σχέδιο προϋπολογισμού·
37. τονίζει την πολιτική χρησιμότητα της καθιέρωσης –με σεβασμό των αρμοδιοτήτων όλων των οργάνων– εις βάθος διαλόγου με τις ομόλογες επιτροπές των εθνικών κοινοβουλίων σχετικά με το σχέδιο προϋπολογισμού και τις προτεραιότητες του Κοινοβουλίου για την ετήσια διαδικασία του προϋπολογισμού·
Επιτροπή συνδιαλλαγής
38. υπογραμμίζει τη σημασία που θα αποκτήσει στο μέλλον η επιτροπή συνδιαλλαγής, ως όργανο επίλυσης των πολιτικών διαφορών μεταξύ των δύο συνιστωσών της δημοσιονομικής αρχής· υπενθυμίζει ότι η εν λόγω επιτροπή θα έχει ως καθήκον την αναζήτηση, εντός 21 ημερών, συμφωνίας επί συμβιβαστικού κειμένου, το οποίο θα τεθεί σε ισχύ εφόσον δεν απορριφθεί από τη δημοσιονομική αρχή· θεωρεί ότι η επιτροπή αυτή πρέπει να αποτελείται από πολιτικές προσωπικότητες που θα προέρχονται από το υψηλότερο δυνατό πολιτικό επίπεδο·
39. εκφράζει την ικανοποίησή του διότι η Συνθήκη της Λισαβόνας αναθέτει αποφασιστικό ρόλο στο Κοινοβούλιο στο τέλος της διαδικασίας· επισημαίνει πράγματι ότι:
–
το κείμενο της επιτροπής συνδιαλλαγής ("κοινό σχέδιο") δεν δύναται να θεωρηθεί εγκριθέν εφόσον το απορρίψει το Κοινοβούλιο (με απλή πλειοψηφία των μελών που το απαρτίζουν)·
–
εφόσον το κοινό σχέδιο απορριφθεί από το Συμβούλιο αλλά εγκριθεί από το Κοινοβούλιο, υπάρχει η δυνατότητα είτε να τεθεί σε εφαρμογή στην τρέχουσα μορφή του, είτε να επιβάλει το Κοινοβούλιο τις τροπολογίες που είχε εγκρίνει κατά την ανάγνωση του σχεδίου προϋπολογισμού, με ενισχυμένη πλειοψηφία (πλειοψηφία των μελών που το απαρτίζουν συν τρία πέμπτα των ψηφισάντων)·
40. υπογραμμίζει ότι θα ήταν επιθυμητό, η αντιπροσωπεία του Κοινοβουλίου στην επιτροπή συνδιαλλαγής να έχει επικεφαλής τον πρόεδρο της Επιτροπής Προϋπολογισμών και να περιλαμβάνει, εφόσον απαιτείται και χωρίς να αμφισβητείται ο πολιτικός χαρακτήρας της διαδικασίας επιλογής των μελών της από τις πολιτικές ομάδες, εκτός από τα μέλη της εν λόγω επιτροπής, μέλη ειδικευμένων κοινοβουλευτικών επιτροπών, σε περίπτωση που ένα συγκεκριμένο θέμα το οποίο εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της πολιτικής τους υπόκειται σε διαπραγμάτευση·
41. καλεί το Συμβούλιο να επιδιώξει το ταχύτερο δυνατόν συμφωνία με το Κοινοβούλιο σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας της επιτροπής συνδιαλλαγής·
42. θεωρεί, από την πλευρά του, ότι η επιτροπή συνδιαλλαγής πρέπει να μπορεί να συνεδριάζει τουλάχιστον δύο φορές, εφόσον αυτό είναι αναγκαίο για την επίτευξη συμφωνίας, στο υψηλότερο δυνατό πολιτικό επίπεδο, ενώ των συνεδριάσεών της πρέπει να προηγείται προπαρασκευαστικός τριμερής πολιτικός διάλογος, σύμφωνα με το παραδοσιακό σύστημα· υπενθυμίζει την ανάγκη να διαθέτουν οι εκπρόσωποι του Συμβουλίου σε αυτές τις συνεδριάσεις πολιτική εντολή διαπραγμάτευσης·
43. προτείνει οι εργασίες να προετοιμάζονται από διοργανική προπαρασκευαστική ομάδα, την οποία θα αποτελούν ο γενικός εισηγητής καθώς και εκπρόσωποι των πολιτικών ομάδων του Κοινοβουλίου και ο μόνιμος αντιπρόσωπος της χώρας που ασκεί την Προεδρία της Ένωσης, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο να συνοδεύεται αυτός από εκπροσώπους των δύο άλλων Προεδριών που μετέχουν στην τρόικα·
44. υπενθυμίζει επίσης ότι τα θεσμικά όργανα πρέπει να συμφωνήσουν επί της σύνθεσης της γραμματείας της εν λόγω επιτροπής, η οποία πρέπει πιθανώς να αποτελείται από αξιωματούχους των δύο σκελών της αρμόδιας επί του προϋπολογισμού αρχής και να επικουρείται από την Επιτροπή·
Θέματα γεωργικής πολιτικής
45. εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι η διάταξη σύμφωνα με την οποία η Επιτροπή δεν δύναται να τροποποιήσει το σχέδιό της μετά τη σύγκληση της επιτροπής συνδιαλλαγής δεν επιτρέπει πλέον την προσφυγή στην παραδοσιακή διορθωτική επιστολή του φθινοπώρου προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι νεότερες προβλέψεις για τη γεωργική πολιτική και οι δημοσιονομικές τους επιπτώσεις· εκτιμά ότι, στην περίπτωση αυτή, η πιο πρόσφορη διαδικασία θα ήταν η κατάθεση από την Επιτροπή –εφόσον καταστεί αναγκαίο– ειδικού σχεδίου διορθωτικού προϋπολογισμού ("γεωργικού ΔΠ") αφού ολοκληρωθεί η συλλογή των τελικών στοιχείων για τη γεωργία·
Σχέσεις με τη νομοθετική εξουσία
46. υπογραμμίζει ότι ο παραλληλισμός μεταξύ της διεύρυνσης των δημοσιονομικών αρμοδιοτήτων του Κοινοβουλίου ώστε να καλύπτουν όλες τις δαπάνες της Ένωσης και της γενίκευσης, σχεδόν, της διαδικασίας συναπόφασης στα νομοθετικά θέματα επιτάσσει να λαμβάνεται περισσότερο υπόψη η δημοσιονομική διάσταση της νομοθετικής δραστηριότητας· θεωρεί αναγκαία, για τον σκοπό αυτόν, τη βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ της Επιτροπής Προϋπολογισμών και των τομεακών επιτροπών προκειμένου να ληφθεί δεόντως υπόψη ο αντίκτυπος της νομοθετικής δραστηριότητας του Κοινοβουλίου στον δημοσιονομικό τομέα, κυρίως όσον αφορά τον αντίκτυπό της στο ΠΔΠ και στον ετήσιο προϋπολογισμό· προτείνει, ενόψει αυτού, οι νομοθετικές επιτροπές διαβούλευσης σχετικά με ζητήματα που έχουν δημοσιονομικό αντίκτυπο να περιλαμβάνουν ένα μέλος της Επιτροπής Προϋπολογισμών· υπενθυμίζει, για τον σκοπό αυτό, το έργο της ομάδας εργασίας για την κοινοβουλευτική μεταρρύθμιση, ιδιαίτερα όσον αφορά τις ειδικές μορφές συνεργασίας μεταξύ των κοινοβουλευτικών επιτροπών που αναφέρονται στην τρίτη ενδιάμεση έκθεση·
47. υπενθυμίζει, άλλωστε, ότι η Συνθήκη της Λισαβόνας υποχρεώνει όλα τα θεσμικά όργανα της Ένωσης να μεριμνούν για την τήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας· υπενθυμίζει ότι ο εσωτερικός κανονισμός του Κοινοβουλίου προβλέπει ήδη συγκεκριμένη διαδικασία για τη διασφάλιση του σεβασμού αυτής της αρχής· θεωρεί ότι η εν λόγω διαδικασία πρέπει να καταστεί πιο λειτουργική και αποδοτική·
Δημοσιονομικός κανονισμός
48. εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι ο δημοσιονομικός κανονισμός καθίσταται κανονισμός ο οποίος εγκρίνεται σύμφωνα με την τακτική νομοθετική διαδικασία (συναπόφαση) από το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, κατόπιν γνωμοδότησης του Ελεγκτικού Συνεδρίου·
49. υπενθυμίζει ότι η Συνθήκη της Λισαβόνας περιέχει τις κύριες ρήτρες διάκρισης μεταξύ των διατάξεων της τρέχουσας διοργανικής συμφωνίας οι οποίες πρέπει να ενταχθούν στη μελλοντική διοργανική συμφωνία και των διατάξεων που πρέπει να ενταχθούν στο ΠΔΠ·
50. επισημαίνει, ωστόσο, ότι ο δημοσιονομικός κανονισμός πρέπει να περιλαμβάνει όλες τις διατάξεις που είναι αναγκαίες για τον καθορισμό της διαδικασίας σύμφωνα με τις διατάξεις της Συνθήκης(9)· εκτιμά ότι αυτή η διατύπωση μπορεί να καλύπτει τη λειτουργία της επιτροπής συνδιαλλαγής, τον μηχανισμό ενεργοποίησης και, φυσικά, την ενημέρωση των διατάξεων του δημοσιονομικού κανονισμού που επηρεάζονται άμεσα από τις τροποποιήσεις που επιφέρει η Συνθήκη της Λισαβόνας (ειδικότερα, την κατάργηση της διαφοράς μεταξύ ΥΔ/ΜΥΔ, τη νέα διαδικασία συναπόφασης για τις μεταφορές πιστώσεων κ.λπ.)·
51. θεωρεί κρίσιμο να καταλήξουν τα θεσμικά όργανα εγκαίρως σε πολιτική συμφωνία σχετικά με αυτά τα ζητήματα, προκειμένου να μπορούν να πραγματοποιηθούν γρήγορα οι αναγκαίες τροποποιήσεις του δημοσιονομικού κανονισμού σύμφωνα με τη νέα διαδικασία μετά τη θέση σε ισχύ της Συνθήκης της Λισαβόνας και να προβλέψουν, εάν απαιτείται, προσωρινές συμφωνίες για τη διασφάλιση της ομαλής συνέχισης της διαδικασίας εκτέλεσης του προϋπολογισμού·
52. καλεί την Επιτροπή να καταθέσει εν ευθέτω χρόνω πρόταση η οποία θα επιτρέπει στο Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να συμφωνήσουν επί της εφαρμογής αυτής της διάκρισης που προβλέπεται στο άρθρο 49 ως προς το περιεχόμενο της τρέχουσας διοργανικής συμφωνίας·
53. υποστηρίζει ότι η προαναφερθείσα προσαρμογή του δημοσιονομικού κανονισμού δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να συγχέεται με την τριετή αναθεώρηση του εν λόγω κανονισμού που προβλέπεται για το 2010·
Δημοσιονομικός αντίκτυπος των θεσμικών τροποποιήσεων και των νέων αρμοδιοτήτων της Ένωσης
54. σημειώνει ότι η θέση σε ισχύ της Συνθήκης της Λισαβόνας θα έχει επίσης αντίκτυπο στον προϋπολογισμό της Ένωσης όσον αφορά τις καινοτομίες που επιφέρει σε θεσμικό επίπεδο, ιδίως όσον αφορά την αναβάθμιση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου σε θεσμικό όργανο που συνοδεύεται από τη δημιουργία μόνιμης Προεδρίας, καθώς και από τη δημιουργία του αξιώματος του Υπάτου Εκπροσώπου και της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης, που έχει ως στόχο να συνεπικουρεί τη δράση του·
55. επιβεβαιώνει την πρόθεσή του να ασκεί εφεξής πλήρως τις δημοσιονομικές του αρμοδιότητες και υπογραμμίζει τη σημασία της έγκαιρης επίτευξης πολιτικής συμφωνίας με το Συμβούλιο για τη χρηματοδότηση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και ειδικότερα της μόνιμης Προεδρίας του, καθώς και για τη χρηματοδότηση της μελλοντικής Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης· υπογραμμίζει ότι η χρηματοδότηση της εν λόγω υπηρεσίας πρέπει να παραμείνει εξολοκλήρου υπό τον έλεγχο της αρμόδιας επί του προϋπολογισμού αρχής·
56. επισημαίνει ότι, στο πλαίσιο της ΚΕΠΠΑ και της κοινής πολιτικής ασφάλειας και άμυνας, η Συνθήκη της Λισαβόνας προβλέπει τη θέσπιση νέων διαδικασιών για τη χορήγηση άμεσης πρόσβασης στον προϋπολογισμό της ΕΕ και τη δημιουργία ταμείου εκκίνησης από συνεισφορές των κρατών μελών· υπογραμμίζει, εντούτοις, ότι όλες οι εξωτερικές δράσεις θα πρέπει καταρχήν να χρηματοδοτούνται από κοινοτικές πιστώσεις και μόνον κατ' εξαίρεση –σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης– βάσει συνεισφορών εκτός κοινοτικού προϋπολογισμού·
57. διαπιστώνει ότι η Συνθήκη της Λισαβόνας θα έχει επίσης δημοσιονομικό αντίκτυπο, έστω και περιορισμένο, λόγω των νέων ειδικών αρμοδιοτήτων που αναλαμβάνει η Ένωση· δηλώνει ότι είναι πρόθυμο να αναλύσει, εν ευθέτω χρόνω, τις συγκεκριμένες συνέπειες της άσκησης αυτών των νέων αρμοδιοτήτων· φρονεί ότι η εφαρμογή των εν λόγω αρμοδιοτήτων, στο σύνολό τους, οπωσδήποτε δεν θα πραγματοποιηθεί αμέσως μετά τη θέση σε ισχύ της Συνθήκης της Λισαβόνας, αλλά μάλλον σταδιακά καθώς θα καταρτίζονται οι οικείες νομοθετικές προτάσεις· θεωρεί, εντούτοις, ότι η χρηματοδότησή τους δεν πρέπει να αποβαίνει εις βάρος της χρηματοδότησης των τρεχουσών δραστηριοτήτων της Ένωσης·
Συντονισμός με τους εθνικούς προϋπολογισμούς
58. επιθυμεί να καλέσει τα εθνικά κοινοβούλια να συμμετέχουν σε ετήσια κοινή και δημόσια συζήτηση σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές των εθνικών και κοινοτικών δημοσιονομικών πολιτικών, πριν από την εξέταση των αντίστοιχων σχεδίων προϋπολογισμού, προκειμένου να διαμορφωθεί, εξαρχής, ένα κοινό πλαίσιο μελέτης για τον συντονισμό των εθνικών πολιτικών των κρατών μελών, λαμβάνοντας ταυτόχρονα υπόψη την κοινοτική συνεισφορά·
59. επισημαίνει ότι η απόφαση σχετικά με την κατανομή των δαπανών του προϋπολογισμού της Ένωσης όσον αφορά τους πρωταρχικούς στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα μπορούσε να διευκολύνεται από την ετήσια δημοσίευση, από κάθε κράτος μέλος, των πιστώσεων στο πλαίσιο του εθνικού και, ενδεχομένως, του περιφερειακού προϋπολογισμού οι οποίοι συμβάλλουν στην υλοποίηση των εν λόγω στόχων·
o o o
60. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και την Επιτροπή, καθώς και στα κοινοβούλια των κρατών μελών.
Έκθεση της 18ης Μαρτίου 2009 σχετικά με τον αντίκτυπο της Συνθήκης της Λισαβόνας στην ανάπτυξη της θεσμικής ισορροπίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Α6-0142/2009).
Σύμφωνα με το άρθρο 322, παράγραφος 1, στοιχείο α), της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρέπει να περιλαμβάνει "τους δημοσιονομικούς κανονισμούς που ρυθμίζουν ιδίως τις πρακτικές λεπτομέρειες κατάρτισης και εκτέλεσης του προϋπολογισμού".