Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

–  έχοντας υπόψη τις ανακοινώσεις της Επιτροπής σχετικά με τη στρατηγική διεύρυνσης και τις κύριες προκλήσεις για τα έτη 2007-2008, 2008-2009, 2009-2010, 2010-2011, 2011-2012 και 2012-2013,

–  έχοντας υπόψη τα πολυετή ενδεικτικά δημοσιονομικά πλαίσια, τα πολυετή ενδεικτικά έγγραφα σχεδιασμού, τα εθνικά προγράμματα και δελτία έργου που έχουν αποτελέσει αντικείμενο διαπραγματεύσεων ανάμεσα στην Επιτροπή και τις αντίστοιχες υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες για προσχώρηση χώρες,

–  έχοντας υπόψη την ειδική έκθεση αριθ. 12/2009 του Ελεγκτικού Συνεδρίου σχετικά με την αποτελεσματικότητα των έργων της Επιτροπής στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων για τα Δυτικά Βαλκάνια,

–  έχοντας υπόψη την ειδική έκθεση αριθ. 16/2009 του Ελεγκτικού Συνεδρίου σχετικά με τη διαχείριση της προενταξιακής βοήθειας προς την Τουρκία εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

–  έχοντας υπόψη την ειδική έκθεση αριθ. 14/2011 του Ελεγκτικού Συνεδρίου με τίτλο «Συνέβαλε η βοήθεια της ΕΕ στη βελτίωση των ικανοτήτων της Κροατίας να διαχειριστεί τη μετενταξιακή χρηματοδότηση;»,

–  έχοντας υπόψη την ειδική έκθεση αριθ. 18/2012 του Ελεγκτικού Συνεδρίου με τίτλο «Η βοήθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς το Κοσσυφοπέδιο(1) στον τομέα του κράτους δικαίου»,

–  έχοντας υπόψη τη «Θεματική αξιολόγηση της δικαστικής εξουσίας και των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Τουρκία» της Επιτροπής, του Οκτωβρίου 2012,

–  έχοντας υπόψη τη «Θεματική αιτιολόγηση του κράτους δικαίου, της μεταρρύθμισης του δικαστικού συστήματος και την καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος» – Δέσμες 2 και 3, του Μαΐου 2012 και του Φεβρουαρίου 2013,

–  έχοντας υπόψη το ενημερωτικό σημείωμα της Επιτροπής του Μαρτίου 2013(2) σχετικά με τη χρήση των πόρων προενταξιακής βοήθειας στους τομείς των δικαστικών συστημάτων και της καταπολέμησης της διαφθοράς στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και την Τουρκία,

–  έχοντας υπόψη τις εκθέσεις προόδου 2012 σχετικά με τις υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες χώρες,

–  έχοντας υπόψη το άρθρο 48 του Κανονισμού του,

–  έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Ελέγχου του Προϋπολογισμού και τη γνωμοδότηση της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων (A7-0318/2013),

A.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι δυνάμει υποψήφιες και οι υποψήφιες για προσχώρηση χώρες θα πρέπει να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους για τη βελτίωση των δικαστικών συστημάτων τους και την καταπολέμηση της διαφθοράς, εάν αυτό θεωρείται απαραίτητο για την προσχώρηση, ακόμη και όταν έχουν γίνει κράτη μέλη της ΕΕ· λαμβάνοντας υπόψη ότι, στη σύνοδο κορυφής του 1999 στο Ελσίνκι, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναγνώρισε στην Τουρκία το καθεστώς υποψήφιας για προσχώρηση στην ΕΕ χώρας και ότι η εταιρική σχέση ΕΕ-Τουρκίας για την προσχώρηση εγκρίθηκε το 2001· λαμβάνοντας υπόψη ότι στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Θεσσαλονίκη επιβεβαιώθηκε η διαδικασία σταθεροποίησης και σύνδεσης ως η πολιτική της ΕΕ σχετικά με τις χώρες της περιοχής των Δυτικών Βαλκανίων, με αποτέλεσμα να καταστούν επιλέξιμες για προσχώρηση στην ΕΕ· λαμβάνοντας υπόψη ότι το μέσο προενταξιακής βοήθειας δεν αποτελεί το μόνο μέσο με το οποίο η ΕΕ στηρίζει τη μεταρρύθμιση του κράτους δικαίου στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη καθώς και στο Κοσσυφοπέδιο, δεδομένου ότι βοήθεια για την αναμόρφωση του δικαστικού συστήματος στο Κοσσυφοπέδιο παρέχεται και στο πλαίσιο της EULEX, μεταξύ δε των ετών 2003 και 2012 έλαβε χώρα στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη μια αποστολή αστυνομικού χαρακτήρα·

B.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η επιβολή της αρχής του κράτους δικαίου, ιδίως μέσω της αναμόρφωσης του δικαστικού συστήματος καθώς και η καταπολέμηση της διαφθοράς του οργανωμένου εγκλήματος στα Δυτικά Βαλκάνια και στην Τουρκία θεωρείται από την Επιτροπή ως ύψιστη προτεραιότητα και λαμβάνοντας υπόψη ότι, από το 2012, εφαρμόζεται η «Νέα Προσέγγιση», σύμφωνα με την πολιτική διεύρυνσης, που επιλαμβάνεται των μεταρρυθμίσεων της δικαιοσύνης και των θεμάτων εσωτερικών υποθέσεων από τα αρχικά στάδια της διεργασίας προσχώρησης, μέσω της θέσπισης νέας μεθοδολογίας διαπραγματεύσεων, συμπεριλαμβανομένων σαφών προτεραιοτήτων και προϋποθέσεων στους τομείς των κεφαλαίων 23 και 24, με στόχο την καλύτερη ιεράρχηση της οικονομικής βοήθειας στο πλαίσιο του Μηχανισμού Προενταξιακής Βοήθειας II·

Γ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχει οικονομική βοήθεια σε υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες χώρες μέσω του Μηχανισμού Προενταξιακής Βοήθειας (ΜΠΒ) ο οποίος αντικατέστησε τα προγράμματα TPA, PHARE και CARDS από το 2007, και ότι, με εξαίρεση την Ισλανδία, όλες οι υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες χώρες επωφελούνται από τους πόρους προενταξιακής βοήθειας της ΕΕ στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης του δικαστικού τους συστήματος και της καταπολέμησης της διαφθοράς·

Δ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι ο νέος Μηχανισμός Προενταξιακής Βοήθειας ΙΙ θα πρέπει να είναι πιο στρατηγικός, αποδοτικός και καλύτερα στοχοθετημένος απ’ ό,τι τα προηγούμενα σχήματα, προκειμένου να επιτευχθούν μονιμότερα αποτελέσματα όσον αφορά τη βελτίωση της ετοιμότητας των χωρών αυτών για προσχώρηση και, όποτε είναι δυνατόν, ευνοώντας την τομεακή προσέγγιση προκειμένου να υποστηριχθούν συνολικές στρατηγικές μεταρρύθμισης των δικαιούχων χωρών·

E.   λαμβάνοντας υπόψη ότι η υποστήριξη της ΕΕ για μεταρρυθμίσεις που σχετίζονται με το κράτος δικαίου στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και στο Κοσσυφοπέδιο δεν περιορίζεται στη βοήθεια του Μηχανισμού Προενταξιακής Βοήθειας στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, πραγματοποιήθηκε αστυνομική αποστολή την περίοδο μεταξύ 2003 και 2012 και υποστήριξη στο Κοσσυφοπέδιο παρέχεται επίσης με τη μορφή της αποστολής της ΕΕ για την επιβολή του κράτους δικαίου στο Κοσσυφοπέδιο (EULEX), η οποία πραγματοποιήθηκε το 2008 και λαμβάνοντας υπόψη ότι με συνολικό αριθμό προσωπικού άνω των 2.000 την 1η Ιουλίου 2013 (εκ των οποίων πάνω από 730 προέρχονταν από κράτη μέλη της ΕΕ) και με ετήσιο προϋπολογισμό κατά τι μεγαλύτερο των 100 εκατ. ευρώ (Ιούνιος 2012 – Ιούνιος 2013), η EULEX διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη των θεσμικών οργάνων του Κοσσυφοπεδίου στον τομέα του κράτους δικαίου, συμπεριλαμβανομένων της μεταρρύθμισης του δικαστικού τομέα και της καταπολέμησης της διαφθοράς·

ΣΤ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, από το 2007, τα περιφερειακά έργα που υποστηρίζουν τη συνεργασία μεταξύ των δικαιούχων σε διαφορετικές χώρες και τα οριζόντια έργα που αντιμετωπίζουν τις κοινές ανάγκες πολλών δικαιούχων είναι επιλέξιμα για χρηματοδότηση στο πλαίσιο προγραμμάτων πολλαπλών δικαιούχων του Μηχανισμού Προενταξιακής Βοήθειας·

1.  υπενθυμίζει ότι η καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος αποτελεί μια από τις πιο σημαντικές προτεραιότητες για κάθε υποψήφια ή δυνάμει υποψήφια για προσχώρηση χώρα η οποία επιθυμεί να υλοποιήσει την ευρωπαϊκή της προοπτική·

2.  επαναλαμβάνει ότι ένας ανεξάρτητος δικαστικός κλάδος, η προστασία και προβολή των θεμελιωδών δικαιωμάτων και μια αποτελεσματική καταπολέμηση της διαφθοράς έχουν ιδιαίτερη σημασία για την εδραίωση του κράτους δικαίου και της δημοκρατίας· επιδοκιμάζει τη νέα διαπραγματευτική προσέγγιση της ΕΕ, η οποία εντάσσει ανεπιφύλακτα αυτά τα σοβαρά θέματα στον πυρήνα της διαδικασίας προσχώρησης και περιλαμβάνει γρήγορο άνοιγμα των κεφαλαίων 23 και 24 επί τη βάσει σαφών και λεπτομερών σχεδίων δράσεως προωθώντας τη θέσπιση της αναγκαίας νομοθεσίας και των αναγκαίων θεσμών και την σταθερή παρακολούθηση των πεπραγμένων· τονίζει πως χρειάζεται να ορίζονται διαφανή και δίκαια στοιχεία αναφοράς για όλη τη διαδικασία τα οποία θα μεταφράζουν τα κριτήρια σε απτά βήματα προς την προσχώρηση·

Οικονομική και δημοσιονομική διαχείριση

Μεταρρύθμιση του δικαστικού τομέα

3.  σημειώνει ότι η προενταξιακή βοήθεια προς την Τουρκία στο πεδίο της μεταρρύθμισης του δικαστικού τομέα από το 2001 μέχρι σήμερα ανέρχεται σε 128 938 935 ευρώ για 30 έργα, από τα οποία 66 645 666 ευρώ καταβλήθηκαν από τις 31 Δεκεμβρίου 2012 και μετέπειτα· τονίζει ότι, επί του παρόντος, 9 έργα έχουν ολοκληρωθεί, 11 βρίσκονται σε εξέλιξη και 10 πρόκειται να αρχίσουν(3)·

4.  αναγνωρίζει ότι η Επιτροπή κίνησε διαδικασία ανάκτησης τον Φεβρουάριο 2012 σε σχέση με δύο ολοκληρωμένα έργα που αναπτύχθηκαν στην Τουρκία, δηλ. την κατασκευή τριών εφετείων στην Άγκυρα, το Ερζερούμ και το Ντιγιαρμπακίρ(4) και την υποστήριξη της ίδρυσης εφετείων στην Τουρκία(5)· σημειώνει ότι ποσό ύψους 2 176 205,29 ευρώ ανακτήθηκε τον Απρίλιο 2012 και ότι το ποσό αυτό αντιστοιχεί στις πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν από την Επιτροπή και για τα δύο έργα· σημειώνει ότι η απόφαση της Επιτροπής για πλήρη ανάκτηση αμφισβητήθηκε από εξωτερικούς εκτιμητές· καλεί την Επιτροπή να παράσχει, έως τον Δεκέμβριο 2013, λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με το εν λόγω ζήτημα και να εξηγήσει για ποιο λόγο προέκρινε την πλήρη ανάκτηση·

5.  σημειώνει ότι η προενταξιακή βοήθεια προς τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων στο πεδίο της μεταρρύθμισης του δικαστικού τομέα από το 2005 μέχρι σήμερα ανέρχεται σε ποσό 240 064 387,48 ευρώ για 124 έργα, από το οποίο 85 749 243,96 ευρώ καταβλήθηκαν από τις 31 Δεκεμβρίου 2012 και μετέπειτα· τονίζει ότι, επί του παρόντος, 53 έργα έχουν ολοκληρωθεί, 47 βρίσκονται σε εξέλιξη και 23 πρόκειται να αρχίσουν(6)·

Καταπολέμηση της διαφθοράς

6.  σημειώνει ότι η προενταξιακή βοήθεια από την ΕΕ προς την Τουρκία στο πεδίο της καταπολέμησης της διαφθοράς από το 2001 μέχρι σήμερα ανέρχεται σε 6 160 000 ευρώ για 5 έργα, από τα οποία 1 661 732 ευρώ καταβλήθηκαν από τις 31 Δεκεμβρίου 2012 και μετέπειτα· τονίζει ότι, επί του παρόντος, 1 έργο έχει ολοκληρωθεί, 2 βρίσκονται σε εξέλιξη και 2 πρόκειται να αρχίσουν·

7.  σημειώνει ότι η προενταξιακή βοήθεια από την ΕΕ προς τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων στο πεδίο της καταπολέμησης της διαφθοράς από το 2005 μέχρι σήμερα ανέρχεται σε ποσό 55 160 227,76 ευρώ για 45 έργα, από το οποίο 16 060 007,57 ευρώ καταβλήθηκαν από τις 31 Δεκεμβρίου 2012 και μετέπειτα· τονίζει ότι, επί του παρόντος, 18 έργα έχουν ολοκληρωθεί, 17 βρίσκονται σε εξέλιξη και 10 πρόκειται να αρχίσουν(7)·

8.  επισημαίνει τη νέα προσέγγιση που ακολουθεί η Επιτροπή ως προς την αντιμετώπιση των τομέων μεταρρύθμισης της δικαιοσύνης και θεμάτων εσωτερικών υποθέσεων από τα αρχικά στάδια της διεργασίας προσχώρησης· παρατηρεί, όμως, ότι κατά μέσον όρο μόλις 3,13% του συνολικού ανωτάτου ποσού για προενταξιακή βοήθεια από την ΕΕ για την περίοδο 2007-2012 αφιερώνεται στη δικαιοσύνη και μόλις 0,52% στην καταπολέμηση της διαφθοράς· διαπιστώνει ότι για το ίδιο χρονικό διάστημα το συνολικό ποσό που διατέθηκε για όλους τους τομείς πολιτικής που καλύπτονται από τα κεφάλαια 23 και 24 (δικαστικό σύστημα και θεμελιώδη δικαιώματα και δικαιοσύνη, ελευθερία και ασφάλεια) ανέρχεται συνολικά στο 7,41% περίπου της συνολικής προενταξιακής βοήθειας· επισημαίνει εξάλλου, ότι το 16,29% περίπου των κονδυλίων που προβλέπονται για τη συνιστώσα Ι αποσκοπούν στην ενίσχυση του κράτους δικαίου στις υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες χώρες·

9.  αναγνωρίζει ότι ανεστάλη η σύμβαση για το έργο του Μηχανισμού Προενταξιακής Βοήθειας 2007 με τίτλο «Υποστήριξη των ικανοτήτων των υπουργείων δικαιοσύνης στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη για σχεδιασμό στρατηγικών, συντονισμό βοήθειας και ένταξη στην ΕΕ»· καλεί την Επιτροπή να παράσχει λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με την αναστολή της σύμβασης και την τρέχουσα κατάσταση του έργου έως τον Δεκέμβριο 2013·

Χρηματοδότηση, προτεραιότητες διεύρυνσης και συγχρηματοδότηση

10.  επισημαίνει τη νέα προσέγγιση που ακολουθεί η Επιτροπή ως προς την αντιμετώπιση των τομέων μεταρρύθμισης της δικαιοσύνης και θεμάτων εσωτερικών υποθέσεων από τα αρχικά στάδια της διεργασίας προσχώρησης· παρατηρεί, όμως, ότι κατά μέσον όρο μόλις 2,87 % του συνολικού ανωτάτου ποσού για προενταξιακή βοήθεια από την ΕΕ για την περίοδο 2007-2013 αφιερώνεται στη δικαιοσύνη και μόλις 0,52 % στην καταπολέμηση της διαφθοράς·

11.  σημειώνει ότι το επίπεδο συγχρηματοδότησης από εγχώριες αρχές παρουσιάζει μεγάλες διαφορές από χώρα σε χώρα, με την Κροατία και την Τουρκία να συγχρηματοδοτούν τα περισσότερα από τα έργα τους, ενώ όλα τα έργα στη Σερβία καλύπτονται πλήρως από την προενταξιακή βοήθεια της ΕΕ· εκτιμά ότι τα συγχρηματοδοτούμενα έργα, ιδίως για το δικαστικό τομέα και την καταπολέμηση της διαφθοράς, παρέχουν υψηλότερο βαθμό ανάληψης ευθύνης από την πλευρά των δικαιούχων· καλεί, ως εκ τούτου, την Επιτροπή να αυξήσει, στο πλαίσιο του Μηχανισμού Προενταξιακής Βοήθειας ΙΙ, τον αριθμό των έργων που συγχρηματοδοτούνται από εγχώριες αρχές·

12.  εκφράζει την άποψη ότι το επίπεδο της προενταξιακής βοήθειας που επενδύεται στη μεταρρύθμιση του δικαστικού τομέα και την καταπολέμηση της διαφθοράς δεν αντικατοπτρίζει την προτεραιότητα που δίδει η Επιτροπή στα πεδία αυτά· δεδομένης της σημασίας που έχουν τα θέματα που σχετίζονται με τον δικαστικό τομέα και τη διαφθορά, της έκτασης των προβλημάτων που αντιμετωπίζονται στο πεδίο αυτό, καθώς και των θετικών δευτερογενών αποτελεσμάτων και συνεργιών που θα μπορούσαν να ωφελήσουν άλλους τομείς, εάν ολοκληρωθούν και υλοποιηθούν δεόντως οι μεταρρυθμίσεις όσον αφορά το δικαστικό πεδίο και την καταπολέμηση της διαφθοράς, παροτρύνει την Επιτροπή και τις δικαιούχες χώρες να χορηγήσουν ουσιαστικότερο και επαρκέστερο επίπεδο πόρων στους εν λόγω δύο τομείς· σημειώνει ωστόσο ότι και άλλοι παράγοντες, όπως οι δομημένοι διάλογοι ανά χώρα σχετικά με το κράτος δικαίου και το δικαστικό σύστημα επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό την αποδοτικότητα της προενταξιακής βοήθειας της ΕΕ όσον αφορά τη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος και την καταπολέμηση της διαφθοράς· αναγνωρίζει, ωστόσο, ότι το μερίδιο της συνολικής χρηματοδότησης δεν αποτελεί το μοναδικό κριτήριο για την αποτελεσματικότητα των προσπαθειών της ΕΕ για την ενίσχυση του κράτους δικαίου και των πρακτικών καταπολέμησης της διαφθοράς·

13.  εκφράζει τη λύπη του διότι η χρηματοδότηση στο πλαίσιο του IPA-I εμφανίζεται περιορισμένη αν αναλογιστούμε την σημασία των τομέων αυτών· παρατηρεί ωστόσο την περιορισμένη ικανότητα απορρόφησης των πόρων του μέσου IPA-I στον τομέα του κράτους δικαίου σε ορισμένες υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες για προσχώρηση χώρες· κρίνει πως είναι σημαντικό να βελτιωθεί η διαχείριση της προενταξιακής χρηματοδότησης στον τομέα αυτό στο πλαίσιο του IPA-II και υπογραμμίζει ότι η πρόοδος όσον αφορά την επίτευξη ειδικών στόχων για έναν ανεξάρτητο και αποτελεσματικό δικαστικό κλάδο, για το κράτος δικαίου και για την καταπολέμηση της διαφθοράς, καθώς και τα συγκεκριμένα μέτρα για την υλοποίησή τους, πρέπει να ελέγχεται και να αποτιμάται βάσει ποσοτικών και ποιοτικών δεικτών· κρίνει επίσης σημαντικό το να υπάρξει πρόβλεψη για ένα κίνητρο επιδόσεων στο πλαίσιο του IPA-II ώστε να ανταμείβεται η σημαντική πρόοδος κατά την επίτευξη των στόχων που καθορίστηκαν στα έγγραφα στρατηγικής·

14.  εκφράζει τη λύπη του διότι η Επιτροπή δεν έχει εργαλείο για να παρέχει το ποσοστό εκτέλεσης κατά τρόπο αυτόματο για τα έργα προενταξιακής βοήθειας από την ΕΕ, τονίζει δε ότι η γνώση του ποσοστού εκτέλεσης είναι στοιχείο ζωτικής σημασίας για να παρακολουθείται η αποτελεσματική υλοποίηση των έργων κα, κατά συνέπεια, για να επισημαίνονται σε πρώιμο στάδιο δυνάμει σημεία συμφόρησης· καλεί την Επιτροπή να συγκεντρώνει σε εξαμηνιαία βάση δεδομένα σχετικά με το ποσοστό εκτέλεσης των έργων για τα οποία χορηγείται προενταξιακή βοήθεια από την ΕΕ·

15.  σημειώνει ότι η συνεργασία στους τομείς της μεταρρύθμισης των δικαστικών συστημάτων και της καταπολέμησης της διαφθοράς πραγματοποιείται επίσης σε πολιτικό επίπεδο με διαρθρωμένους ανά χώρα διαλόγους σχετικά με το κράτος δικαίου και τον δικαστικό τομέα, οι οποίοι διεξάγονται με τις υποψήφιες και τις δυνάμει υποψήφιες για προσχώρηση χώρες·

Γενικές παρατηρήσεις

16.  υπογραμμίζει ότι η αποτελεσματικότητα των προενταξιακών έργων που υλοποιούνται στον δικαστικό τομέα και στον τομέα της καταπολέμησης της διαφθοράς εξαρτάται πρωτίστως από την πολιτική βούληση των αρχών να εγκρίνουν και να εφαρμόσουν πλήρως τις μεταρρυθμίσεις· εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι στις περισσότερες υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες για προσχώρηση χώρες απουσιάζει μια ισχυρή πολιτική υποστήριξη για την εφαρμογή αποτελεσματικών μεταρρυθμίσεων σχετικά με την καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος ή έναν πλήρως ανεξάρτητο δικαστικό τομέα· τονίζει ότι οι υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες για προσχώρηση χώρες λαμβάνουν προενταξιακή βοήθεια από την ΕΕ προκειμένου να ευθυγραμμίσουν τα νομικά τους συστήματα, τόσο το νομοθετικό πλαίσιο όσο και την πρακτική, με τα ευρωπαϊκά πρότυπα·

Μεταρρύθμιση του δικαστικού τομέα

17.  επικροτεί τις αλλαγές που ευθυγραμμίζουν περισσότερο το νομικό και θεσμικό πλαίσιο με το κεκτημένο της ΕΕ, καθώς και τον εκσυγχρονισμό της θεσμικής συγκρότησης του δικαστικού τομέα· αναγνωρίζει, για παράδειγμα, τον θετικό αντίκτυπο που είχε η εισαγωγή του Συστήματος Διαχείρισης Υποθέσεων (CMS) στην αμεροληψία και την αποτελεσματικότητα των δικαστηρίων, μολονότι η λειτουργία και η αποτελεσματικότητά του παρεμποδίζονται ορισμένες φορές από υπέρμετρα φιλόδοξους στόχους, όπως στο Κοσσυφοπέδιο·

18.  καλεί την Επιτροπή να προσδιορίσει με σαφήνεια την εμβέλεια των έργων στους τομείς του δικαστικού συστήματος και της καταπολέμησης της διαφθοράς, η οποία θα επέτρεπε μια περισσότερο συνεκτική παρακολούθηση και ενημέρωση στους εν λόγω τομείς·

19.  τονίζει πως το Κοινοβούλιο θα πρέπει να συμμετάσχει ενεργά στον έλεγχο της διάθεσης και δαπάνης των προενταξιακών κονδυλίων στις υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες για προσχώρηση χώρες σε όλους τους τομείς, περιλαμβανομένου και του δικαστικού κλάδου και του τομέα καταπολέμησης της διαφθοράς· τονίζει κατά συνέπεια ότι το Κοινοβούλιο θα πρέπει να ενημερώνεται όσον αφορά την εκτέλεση του μέσου IPA και τη διάθεση των κονδυλίων στις υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες για προσχώρηση χώρες.

20.  υπενθυμίζει ότι το κράτος δικαίου αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της δημοκρατίας και προϋπόθεση για μια λειτουργούσα οικονομία της αγοράς και τονίζει την ανάγκη εξέτασης των μεταρρυθμίσεων του δικαστικού τομέα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο· τονίζει ότι το σύστημα της δικαιοσύνης πρέπει να απολαύει πλήρους ανεξαρτησίας και να είναι, περισσότερο προβλέψιμο, αποδοτικό, και δίκαιο για να εξασφαλίζεται ότι τόσο οι πολίτες όσο και η επιχειρηματική κοινότητα έχουν εμπιστοσύνη στη δικαστική εξουσία· τονίζει ως προς αυτό την ανάγκη να καθιερωθεί η τυχαία κατανομή των υποθέσεων σε όλα τα δικαστήρια, να εξασφαλίζονται έγκαιρη απονομή δικαιοσύνης με την ενοποίηση της νομολογίας και τη δημοσίευση όλων των δικαστικών αποφάσεων αμέσως μετά την έκδοσή τους και την άμεση πρόσβαση σε αυτές, καθώς και τα πλεονεκτήματα, συμπεριλαμβανομένων των οικονομικών, από τη χρήση ηλεκτρονικών εφαρμογών στη δικαιοσύνη (e–justice)· τονίζει ότι η κατάλληλη και συνεχής κατάρτιση των δικαστών, εισαγγελέων και δικαστικών γραμματέων έχει μείζονα σημασία· σημειώνει ότι η «Νέα Προσέγγιση» θα πρέπει να εστιάσει στα ζητήματα αυτά στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων προσχώρησης·

21.  εκτιμά ότι είναι ουσιαστικό να συνδεθεί στενότερα η οικονομική βοήθεια της ΕΕ με τις προτεραιότητες της πολιτικής διεύρυνσης, ιδίως σε σχέση με το κράτος δικαίου έτσι ώστε να υπάρξει πρόοδος ως προς την ανεξαρτησία, τη λογοδοσία, την αμεροληψία, τον επαγγελματισμό, τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα του δικαστικού κλάδου· υπογραμμίζει ότι ζωτικός παράγοντας για βιώσιμες δικαστικές μεταρρυθμίσεις είναι μία προβλέψιμη και επαρκής χρηματοδότηση· τονίζει τη σημασία της συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης για δικαστές, εισαγγελείς και δικαστικούς υπαλλήλους· ζητεί να τύχουν περαιτέρω οικονομικής βοήθειας οι σχετικοί παράγοντες της κοινωνίας των πολιτών με σκοπό να ενισχυθεί η διαφάνεια του δικαστικού κλάδου και να βελτιωθούν οι μακρόπνοες δυνατότητές του, καθώς και όσοι ενεργούν ως άγρυπνοι φύλακες και πληροφοριοδότες περιπτώσεων καταχρηστικής χρησιμοποίησης των κεφαλαίων·

22.  εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι ο αντίκτυπος και η βιωσιμότητα της οικονομικής βοήθειας της ΕΕ υπονομεύεται σε μεγάλο βαθμό από έλλειψη προβλέψιμου δικαστικού συστήματος και προβλέψιμης και επαρκούς εγχώριας χρηματοδότησης·

23.  σημειώνει ότι η «Νέα Προσέγγιση» σκοπεύει να εστιάσει στα ζητήματα αυτά στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων προσχώρησης·

Καταπολέμηση της διαφθοράς

24.  σημειώνει ότι η διαφθορά αποτελεί μείζονα πρόκληση για το μεγαλύτερο μέρος των υποψηφίων και δυνάμει υποψηφίων για προσχώρηση χωρών· εκφράζει την ανησυχία του για το γεγονός ότι, σε πολλές χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, αναφέρονται στις εκθέσεις προόδου οι δεσμοί που δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων στην περιοχή μεταξύ εγκληματιών, δικτύων οργανωμένου εγκλήματος και της πολιτικής ελίτ, δεσμοί, οι οποίοι εξακολουθούν να υφίστανται στις σημερινές κοινωνίες· ανησυχεί ιδιαίτερα για το φαινόμενο «άλωσης του κράτους» που επικρατεί σε ορισμένες από τις εν λόγω χώρες·

25.  σημειώνει ότι η πραγματική υλοποίηση και επίτευξη συγκεκριμένων αποτελεσμάτων όσον αφορά την καταπολέμηση της διαφθοράς, ειδικότερα στις περιπτώσεις πολιτικής διαφθοράς σε υψηλό επίπεδο και διαφθοράς στον δικαστικό τομέα, εξακολουθούν να αποτελούν μεγάλη πρόκληση και ότι πρέπει να υπάρξει ένας ικανοποιητικός αριθμός διώξεων και καταδικαστικών αποφάσεων για να καταγραφεί πρόοδος· χαιρετίζει το γεγονός ότι η «Νέα Προσέγγιση» θα εστιάσει στα ζητήματα αυτά στο πλαίσιο των ενταξιακών διαπραγματεύσεων· τονίζει ότι την ανάγκη για καλύτερο σχεδιασμό και χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων καταπολέμησης της διαφθοράς βάσει της συνεργασίας ευρέος φάσματος ενδιαφερομένων μερών· καλεί την Επιτροπή να αναπτύξει μια μακροπρόθεσμη και με ευρύτερη βάση στρατηγική προοπτική για τη χρηματοδότηση από την ΕΕ, οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, οι οποίες δραστηριοποιούνται στα πεδία της διαφάνειας και της καταπολέμησης της διαφθοράς σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο· σημειώνει ότι η «Νέα Προσέγγιση» σκοπεύει να εστιάσει στα ζητήματα αυτά στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων προσχώρησης·

26.  επιθυμεί να δημιουργηθεί ένα αρχείο καταγραφής των ανεπηρέαστων και επιτυχών δικαστικών διώξεων και δικαστικών αποφάσεων σ' ό, τι αφορά την καταπολέμηση της διαφθοράς, συμπεριλαμβανομένων των υποθέσεων μεγάλης δημοσιότητας, ούτως ώστε να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών στο κράτος δικαίου και στους κρατικούς θεσμούς· καλεί τις σχετικές αρμόδιες αρχές να βελτιώσουν την διοργανική συνεργασία, ιδίως με δομές επιβολής του νόμου, να επιδιώξουν την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης και να αναπτύξουν ικανότητες σχεδιασμού, εκτέλεσης και εποπτείας των διατάξεων και δραστηριοτήτων που στρέφονται κατά της διαφθοράς, καθώς επίσης και να συνεργαστούν εκ του σύνεγγυς με την ομάδα κρατών του Συμβουλίου της Ευρώπης κατά της διαφθοράς (GRECO) αλλά και να προσεγγίσουν ενεργά ανεξάρτητους κρατικούς φορείς, όπως είναι οι οργανισμοί κατά της διαφθοράς· ζητεί να εφαρμοστούν στρατηγικές για την πρόληψη και την καταπολέμηση της διαφθοράς σε εθνική και διεθνή κλίμακα·

27.  πιστεύει ότι η ελευθερία του Τύπου και των μέσων ενημέρωσης, όπως και η ψηφιακή ελευθερία, αποτελούν βασικό μέσο ελέγχου επί της εξουσίας και σημαντική συνιστώσα στην καταπολέμηση της διαφθοράς, τόσο επειδή προσφέρουν μία πλατφόρμα για την ελευθερία της έκφρασης όσο και επειδή εγγυώνται στους πολίτες πρόσβαση στην ενημέρωση· ζητά συνεπώς να επιδιωχθεί με ενεργό τρόπο η άσκηση των ελευθεριών αυτών μέσω προγραμμάτων υπό την αιγίδα του IPA, τα οποία να απευθύνονται τόσο στις κυβερνήσεις όσο και στους πολίτες, τον τύπο και τα λοιπά μέσα ενημέρωσης·

28.  εκφράζει την ανησυχία του για το γεγονός ότι η προενταξιακή βοήθεια της ΕΕ δεν χρησιμοποιείται πάντα κατά τρόπο συνεκτικό λόγω της απουσίας περιφερειακής προσέγγισης και στρατηγικής· υπογραμμίζει, για παράδειγμα, ότι, ενώ στην Κροατία η προενταξιακή βοήθεια της ΕΕ χρηματοδότησε μια υπηρεσία καταπολέμησης της διαφθοράς με εξουσίες διεξαγωγής ερευνών, στο Κοσσυφοπέδιο χρηματοδότησε υπηρεσία καταπολέμησης της διαφθοράς χωρίς αντίστοιχες εξουσίες, γεγονός που γεννά αμφιβολίες ως προς την αποτελεσματικότητά της· καλεί, ως εκ τούτου, την Επιτροπή να θεσπίσει σαφή περιφερειακή στρατηγική προκειμένου να αποφευχθούν αντιφατικά μοντέλα χρηματοδότησης σε υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες για προσχώρηση χώρες·

Υλοποίηση των έργων

29.  σημειώνει ότι η διάρκεια των προενταξιακών έργων κυμαίνεται μεταξύ ενός και 3,5 ετών· αναγνωρίζει ότι, βάσει των εξωτερικών θεματικών αξιολογήσεων, αυτές οι προθεσμίες συνιστούν προκλήσεις, ή ακόμη κρίνονται υπέρμετρα φιλόδοξες, λόγω του ευρέος πεδίου που καλύπτουν τα περισσότερα έργα και των πολυάριθμων, συχνά πολύπλοκων στοιχείων που τα απαρτίζουν· δεδομένου του πολυσύνθετου χαρακτήρα των μεταρρυθμίσεων στα πεδία της δικαιοσύνης και της καταπολέμησης της διαφθοράς και του χρόνου που καταναλώνεται μόνο για τις δραστηριότητες εκ των προτέρων προγραμματισμού, συνιστά να λάβει η Επιτροπή επαρκή μέτρα στο πλαίσιο του προγραμματισμού και των έργων του Μηχανισμού Προενταξιακής Βοήθειας II τα οποία θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μεγαλύτερη χρονική κλίμακα (πέντε έως επτά έτη), ενσωματώνοντας προκαθορισμένες και σε περιοδική βάση επανεξετάσεις που θα επέτρεπαν πιο ευέλικτες προσαρμογές, συμπεριλαμβανομένου του χρηματοδοτικού κονδυλίου·

30.  εκφράζει την ανησυχία του λόγω των χρόνιων καθυστερήσεων στην υλοποίηση έργων και, σε τελική ανάλυση, στην αποτελεσματικότητά τους· σημειώνει επί παραδείγματι ότι έργα στην Τουρκία σημειώνουν κατά μέσο όρο καθυστέρηση ενός έτους για την εκτέλεση συμβάσεων, λόγω συμφορήσεων στις διαδικασίες πρόσκλησης για την υποβολή προσφορών και ανάθεσης συμβάσεων, ενώ στην Κροατία συμβάσεις για προγράμματα του PHARE υπογράφηκαν με μέση καθυστέρηση μεγαλύτερη του ενός έτους από την προγραμματισμένη ημερομηνία, μόλις μερικές ημέρες πριν από τη λήξη της προθεσμίας για την ανάθεση συμβάσεων που ορίζεται στη χρηματοδοτική συμφωνία·

31.  εκφράζει περαιτέρω ανησυχία για το γεγονός ότι ο πολυσύνθετος χαρακτήρας των κανόνων προενταξιακής βοήθειας και η δυσκαμψία τους, κάθε φορά που χρειάζεται να συμπεριληφθούν νέες δραστηριότητες σε ένα έργο, δημιουργούν τελικά αντιπαραγωγικό κίνητρο για την επανάληψη μιας διαδικασίας ή την αποδοχή ενός μη ικανοποιητικού σχεδιασμού έργου· ωστόσο, έχει την άποψη ότι πρέπει να βρεθεί η σωστή ισορροπία μεταξύ της ευελιξίας που εξυπηρετεί την αποδοτικότητα των έργων και της ανάγκης για αποφυγή παρατυπιών και εξασφάλιση της βέλτιστης σχέσης κόστους-οφέλους, και καλεί την Επιτροπή να αναλάβει σχετική δράση στο πλαίσιο του Μηχανισμού Προενταξιακής Βοήθειας II·

32.  εκφράζει την άποψη ότι θα πρέπει πάντα να διεξάγονται προπαρασκευαστικές (πιλοτικές) δραστηριότητες σε περιπτώσεις έργων ευρέος φάσματος πριν από την πλήρη ανάπτυξή τους, προκειμένου να προσδιοριστούν και να μετριαστούν οι ελλείψεις, να περιοριστούν καθυστερήσεις και δυσκολίες που μπορούν να αποφευχθούν και να μετρηθούν τα επιτεύξιμα αποτελέσματα·

33.  σημειώνει ότι μία πληρέστερη τομεακή προσέγγιση στα πεδία της μεταρρύθμισης του δικαστικού τομέα και της καταπολέμησης της διαφθοράς θα επιφέρει θετικές αλλαγές, όπως καλύτερη εστίαση των εθνικών μεταρρυθμιστικών προσπαθειών, ενισχυμένο συντονισμό των δωρητών και καλύτερη αλληλεπίδραση μεταξύ επί μέρους έργων· καλεί την Επιτροπή να εξασφαλίσει την εισαγωγή τομεακών προσεγγίσεων σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την τομεακή προσέγγιση στην προενταξιακή βοήθεια, καθώς και την ενίσχυση των ικανοτήτων των δικαιούχων χωρών να καταρτίζουν και να εφαρμόζουν ουσιαστικές τομεακές στρατηγικές· καλεί την Επιτροπή να εξακολουθήσει να παρέχει καθοδήγηση σχετικά με την εφαρμογή της τομεακής προσέγγισης κατά τη διάρκεια των σταδίων σχεδιασμού και προγραμματισμού του Μηχανισμού Προενταξιακής Βοήθειας ΙΙ· θεωρεί ότι, στην πλειονότητα των δικαιούχων χωρών ούτε η θεσμική συγκρότηση ούτε οι διεργασίες του προϋπολογισμού είναι σε επίπεδο κατάλληλο για την υποστήριξη του τομεακού προϋπολογισμού και καλεί την Επιτροπή να προωθήσει τις απαραίτητες θεσμικές και διαδικαστικές βελτιώσεις στις εν λόγω χώρες·

34.  υπογραμμίζει ότι η συνεργασία και ο συντονισμός με άλλους δωρητές και διεθνείς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς έχει τεράστια σημασία για την αποφυγή επικαλύψεων, την εξασφάλιση της αποτελεσματικότητας της βοήθειας και την ενθάρρυνση της δημιουργίας ικανοτήτων στις υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες για προσχώρηση χώρες· εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι η μεταρρύθμιση του δικαστικού τομέα και η καταπολέμηση της διαφθοράς δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του πλαισίου επενδύσεων για τα Δυτικά Βαλκάνια, το οποίο αποτελεί μια κοινή πρωτοβουλία της ΕΕ, διεθνών χρηματοπιστωτικών οργανισμών, διμερών δωρητών και των κυβερνήσεων των Δυτικών Βαλκανίων που ενισχύει τη συνοχή όσον αφορά την υποστήριξη των δωρητών· καλεί την Επιτροπή και τους εταίρους της να θεσπίσουν ένα μηχανισμό που θα διέπεται από το ίδιο πνεύμα όπως το επενδυτικό πλαίσιο για τα Δυτικά Βαλκάνια, στο πλαίσιο του οποίου θα ενισχυθεί η συνεργασία και ο συντονισμός στον τομέα της αναμόρφωσης του δικαστικού συστήματος και της καταπολέμησης της διαφθοράς καθώς και να τηρεί ενήμερο το Κοινοβούλιο για την επιτευχθείσα πρόοδο·

Επιδόσεις και βιωσιμότητα

35.  αναγνωρίζει ότι, μετά τη διενέργεια λογιστικού ελέγχου των έργων προενταξιακής βοήθειας για την περίοδο 2001-2005, το Ελεγκτικό Συνέδριο δήλωσε ότι η βιωσιμότητα των έργων θα μπορούσε να βελτιωθεί εάν: (i) αυξανόταν η εμπλοκή των δικαιούχων· (ii) δεν δρομολογούνταν έργα χωρίς σχέδιο συντήρησης· (iii) η Επιτροπή παρακολουθούσε την κατανομή περισσότερο εκ του σύνεγγυς και αποτιμούσε τη χρήση του εξοπλισμού και των υποδομών που λαμβάνουν πόρους της ΕΕ· και (iv) η παροχή τεχνικής βοήθειας συμπληρωνόταν με τη δέουσα ενθάρρυνση για θεσμικές αλλαγές· υπογραμμίζει ότι, παρά τις βελτιώσεις που επήλθαν στο πρόγραμμα του Μηχανισμού Προενταξιακής Βοήθειας, εξακολουθούν να υφίστανται αδυναμίες, ιδίως όσον αφορά την εμπλοκή των ενδιαφερόμενων κύκλων συμφερόντων και τη συντήρηση, και σημειώνει επί παραδείγματι ότι, κατά τη διεργασία προγραμματισμού 2011 στην Τουρκία, οι δικαιούχοι δεν είχαν σχεδόν ουδεμία συμμετοχή τους τελευταίους 12 μήνες·

36.  σημειώνει ότι τα προενταξιακά έργα βασίζονται σε δελτία έργου που παρουσιάζουν τους συνολικούς και ειδικούς στόχους, τις δραστηριότητες που πρόκειται να υλοποιηθούν, το χρονικό τους πλαίσιο, το κόστος και τα μέσα εφαρμογής τους, καθώς και τους δείκτες σε σχέση με τους οποίους μπορεί να μετράται η επιτυχία των έργων·

37.  επισημαίνει ότι το άρθρο 30 των δημοσιονομικών κανόνων που εφαρμόζονται στον ετήσιο προϋπολογισμό της Ένωσης (κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 – δημοσιονομικός κανονισμός) απαιτεί τη θέσπιση στόχων SMART για όλα τα μέτρα πολιτικής που καλύπτονται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ και την αναφορά τους στις ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων στο πλαίσιο των διαδικασιών διαχείρισης και κατάρτισης του προϋπολογισμού βάσει δραστηριοτήτων·

38.  παρατηρεί ότι τα δελτία έργου έχουν βελτιωθεί στο πέρασμα του χρόνου με την εγγραφή περισσότερων και καλύτερα σχεδιασμένων στόχων SMART και επίσης ειδικών δεικτών για τα διάφορα δομικά στοιχεία ενός έργου· εκφράζει, όμως, την ανησυχία του διότι η εξωτερική αξιολόγηση ανέφερε ότι σε μερικά έργα δεν υπήρχε εστίαση λόγω ακατάλληλων δεικτών, με τους δείκτες SMART να μην είναι πάντοτε οι κατάλληλοι για τον τομέα της δικαιοσύνης· εμμένει στην ανάγκη σχεδιασμού ποιοτικών δεικτών που θα μπορούν να μετρήσουν τον μακρόπνοο αντίκτυπο των έργων· καλεί την Επιτροπή να εξακολουθήσει να εκδίδει κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τη χρήση των δεικτών απόδοσης που πρόκειται να χρησιμοποιούνται για τον προγραμματισμό, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση κατά το δημοσιονομικό πλαίσιο 2014-2020 σε σχέση με τον Μηχανισμό Προενταξιακής Βοήθειας ΙΙ· εκτιμά ότι θα πρέπει να αναπτυχθούν ειδικοί δείκτες στον τομέα της δικαιοσύνης, της ελευθερίας και της ασφάλειας και ότι θα πρέπει να χρησιμοποιούνται σύμφωνα με την πιο στρατηγική προσέγγιση στο πλαίσιο του Μηχανισμού Προενταξιακής Βοήθειας ΙΙ·

39.  εκτιμά ότι η υψηλής ποιότητας κατάρτιση είναι ζωτικής σημασίας πτυχή για τις μεταρρυθμίσεις του δικαστικού τομέα και επικροτεί το γεγονός ότι πάνω από το 30% των δραστηριοτήτων της TAIEX αφορούν τη δικαιοσύνη, την ελευθερία και την ασφάλεια, αλλά έχει αμφιβολίες για το πόσο σχετικοί είναι οι αντικειμενικοί δείκτες που ορίζονται στα δελτία έργου, οι οποίοι χρησιμοποιούνται για τη μέτρηση της προστιθέμενης αξίας των δραστηριοτήτων κατάρτισης· επισημαίνει ότι δείκτες όπως «ποιότητα και ποσότητα δραστηριοτήτων κατάρτισης οι οποίες εκτελέσθηκαν από τους επιμορφωτές» ή «καταρτισθέντες σύμβουλοι επί δικαστικών θεμάτων ικανοποιημένοι με την κατάρτιση» εστιάζονται κατά κύριο λόγο στη συνολική παραγωγή έργου και παραβλέπουν τα αποτελέσματα από το έργο αυτό· επισημαίνει, επί παραδείγματι, ότι η απάντηση σε ερωτηματολόγιο από τους συμμετέχοντες ότι η κατάρτιση θα επηρεάσει το έργο τους δεν συνιστά αφ’ εαυτής δείκτη αντικτύπου· καλεί, ως εκ τούτου, την Επιτροπή να βελτιώσει περαιτέρω τους δείκτες που σχετίζονται με την κατάρτιση που παρέχει και να διοργανώσει εμπεριστατωμένη αποτίμηση του αντικτύπου των δραστηριοτήτων κατάρτισης που υλοποιούνται στις υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες για προσχώρηση χώρες·

40.  αποδοκιμάζει το γεγονός ότι σχετικά βασικά δεδομένα αναφοράς που χρησιμεύουν ως σημείο εκκίνησης για να μετρηθεί η βελτίωση συχνά ελλείπουν, στοιχείο που εμποδίζει τη μέτρηση αλλαγών οι οποίες να μπορούν να αποδοθούν στα έργα προενταξιακής βοήθειας·

41.  παρατηρεί ότι η υποστήριξη των νομοθετικών μεταρρυθμίσεων συγκαταλέγεται στα πιο συνήθη προενταξιακά έργα· σημειώνει ότι τα θεσμικά πλαίσια συμβαδίζουν σήμερα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα, αλλά εκφράζει την ανησυχία του για το γεγονός ότι κινδυνεύει η βιωσιμότητα των αλλαγών αυτών στους νόμους και τα πλαίσια σε υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες για προσχώρηση χώρες λόγω της απουσίας συνολικής στρατηγικής, όπως αναφέρεται από εξωτερικούς εκτιμητές· σημειώνει, ιδίως, ότι συχνά λείπουν εσωτερικοί και συμπληρωματικοί κανονισμοί, δεν καθίστανται σαφείς οι αλλαγές σε ρόλους και ευθύνες και το προσωπικό δεν είναι άρτια καταρτισμένο και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να εφαρμόσει τους νέους νόμους όπως προβλέπεται· επιμένει ότι η υποστήριξη της μεταρρύθμισης του δικαστικού τομέα και της καταπολέμησης της διαφθοράς πρέπει να είναι μακροπρόθεσμη και πλήρης με κριτήρια αξιολόγησης που καλύπτουν τη συνολική διαδικασία από την παραγωγή νέων πλαισίων, νόμων, εσωτερικών κανονισμών και κανονισμών μέχρι την πραγματική δίωξη σε υποθέσεις υψηλού επιπέδου·

42.  σημειώνει ότι η απόδοση και η βιωσιμότητα των προγραμμάτων πολλαπλών δικαιούχων δεν έχουν ακόμη αξιολογηθεί· καλεί το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο να συμπεριλάβει τα εν λόγω έργα στο πεδίο εφαρμογής μιας μελλοντικής Ειδικής Έκθεσης σχετικά με την προενταξιακή βοήθεια σε υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες για προσχώρηση χώρες·

Παρακολούθηση και αξιολόγηση

43.  αναγνωρίζει ότι η Επιτροπή αξιολογεί τον αντίκτυπο και τη βιωσιμότητα των προενταξιακών προγραμμάτων μέσω των εκθέσεων παρακολούθησης βάσει αποτελεσμάτων (ΠΒΑ), αλλά εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι οι εν λόγω εκθέσεις δεν είναι διαθέσιμες στο κοινό· εκτιμά ότι οι εκθέσεις προόδου της Επιτροπής θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν τα πορίσματα των εκθέσεων ΠΒΑ και να παρέχουν αξιολόγηση των υλοποιούμενων προγραμμάτων και του αντίκτυπού τους· παροτρύνει, ως εκ τούτου, την Επιτροπή, να εισαγάγει ένα κεφάλαιο σχετικά με τη συμπερίληψη των συμπερασμάτων της ΠΒΑ σε κάθε έκθεση προόδου·

44.  επισημαίνει ότι ο αριθμός εκθέσεων ROM (results-oriented monitoring – προσανατολισμένης στα αποτελέσματα παρακολούθησης) είναι άνισος για τις διάφορες χώρες και κυμαίνεται από 31 για την Αλβανία έως 0 για τη Βοσνία–Ερζεγοβίνη, την Κροατία, το Μαυροβούνιο και τη Σερβία· πέραν τούτου, επισημαίνει ότι χώρες που χρησιμοποιούν το σύστημα αποκεντρωμένης εφαρμογής (DIS) δεν υποχρεούνται να προβούν σε εξωτερική προσανατολισμένη στα αποτελέσματα παρακολούθηση (ROM) και, συνεπώς, η ανεξάρτητη παρακολούθηση επιδόσεων στην Κροατία είναι πολύ περιορισμένη· καλεί την Επιτροπή να εξασφαλίσει τακτική και εμπεριστατωμένη ανεξάρτητη εξωτερική παρακολούθηση για τα προγράμματα που χρηματοδοτούνται με προενταξιακή βοήθεια από την ΕΕ σε όλες τις υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες για προσχώρηση χώρες·

45.  εκφράζει την ανησυχία του διότι οι εκθέσεις ROM θεωρείται ότι από τη διάρθρωσή τους μεροληπτούν υπέρ της θετικής αξιολόγησης και ότι είναι ακατάλληλες για την παρακολούθηση των σε μακρόπνοη κλίμακα επιδόσεων· τονίζει ότι η παρακολούθηση πρέπει να ανιχνεύει τις επιδόσεις τομέα και όχι απλώς την έκβαση έργων· παροτρύνει την Επιτροπή να αναπτύξει σχέδιο δράσης περιεκτικής παρακολούθησης το οποίο θα περιλαμβάνει εργαλεία αξιολόγησης άλλα, πλην των εκθέσεων ROM, όπως είναι τα πλαίσια αποτίμησης επιδόσεων τομέα με δείκτες SMART, για να καταστήσει δυνατή την περιεκτική παρακολούθηση των αποτελεσμάτων των έργων στον χρόνο· επιθυμεί να ενημερωθεί για την υλοποιηθείσα πρόοδο πριν από το τέλος του 2014·

46.  υπενθυμίζει ότι η έκκληση του Κοινοβουλίου προς την Επιτροπή να αξιολογήσει τον αντίκτυπο και τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν μέσω της κατανομής των κονδυλίων της ΕΕ για τη μεταρρύθμιση του δικαστικού τομέα και την καταπολέμηση της διαφθοράς σε υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες για προσχώρηση χώρες(9)· επικροτεί τη δημοσίευση από την Επιτροπή, την περίοδο 2012/2013, αξιολόγησης για τη δικαστική εξουσία και τα θεμελιώδη δικαιώματα στην Τουρκία και αξιολόγησης για το κράτος δικαίου, τη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος και την καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος στα Δυτικά Βαλκάνια· ωστόσο, εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι η αξιολόγηση για την Τουρκία δεν συμπεριέλαβε επισκόπηση των έργων που σχετίζονται με την καταπολέμηση της διαφθοράς·

47.  γνωρίζει ότι το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο καταρτίζει επί του παρόντος Ειδική Έκθεση σχετικά με την προενταξιακή βοήθεια της ΕΕ στη Σερβία· συνιστά ένθερμα να συμπεριληφθούν έργα που υλοποιούνται στους τομείς της μεταρρύθμισης του δικαστικού τομέα και της καταπολέμησης της διαφθοράς στο πεδίο εφαρμογής του ελέγχου απόδοσης·

Διαφάνεια

48.  εκτιμά ότι πρέπει να δημιουργηθεί βάση δεδομένων που θα καταγράφει όλα τα έργα που χρηματοδοτούνται δυνάμει προγραμμάτων προενταξιακής βοήθειας, η οποία θα τεθεί στη διάθεση του κοινού· καλεί, συνεπώς, την Επιτροπή να αναπτύξει μέτρα για την αύξηση της διαφάνειας των νομικών μηχανισμών και να σχεδιάσει ένα σύστημα στο οποίο όλοι οι αποδέκτες πόρων της ΕΕ θα δημοσιοποιούνται στον ίδιο ιστότοπο, ανεξάρτητα από τον διαχειριστή των πόρων, και το οποίο θα βασίζεται σε τυποποιημένες κατηγορίες πληροφοριών που πρέπει να παρέχουν όλα τα κράτη μέλη σε μία τουλάχιστον από τις γλώσσες εργασίας της ΕΕ·

49.  σημειώνει τη δέσμευση της Επιτροπής για αντιμετώπιση των εν λόγω ζητημάτων έως το 2015 μέσω της δημοσίευσης πληροφοριών για τη βοήθεια του Μηχανισμού Προενταξιακής Βοήθειας, σύμφωνα με την πρωτοβουλία για τη διαφάνεια της διεθνούς βοήθειας, η οποία θέσπισε ένα κοινό πρότυπο για την ηλεκτρονική δημοσίευση έγκαιρων, ολοκληρωμένων και μελλοντοστρεφών πληροφοριών σχετικά με τους πόρους που παρέχονται μέσω της αναπτυξιακής συνεργασίας· επισημαίνει ότι μια τέτοια πρωτοβουλία θα φέρει αποτελέσματα μόνο εάν οι πληροφορίες επικαιροποιούνται τακτικά· ζητεί, ως εκ τούτου μετ' επιτάσεως από την Επιτροπή να επικαιροποιεί τη βάση δεδομένων σε μηνιαία βάση, όπως έχει προγραμματιστεί·

Παρατηρήσεις ανά χώρα

Αλβανία

50.  επικροτεί τις βελτιώσεις που επήλθαν από την υποστήριξη της ΕΕ τόσο στο νομικό όσο και στο θεσμικό πλαίσιο και στην υποδομή του δικαστικού τομέα στην Αλβανία· ωστόσο, εκφράζει την ανησυχία του για την ανεπαρκή αναφορά αποτελεσμάτων σχετικά με την πραγματική χρήση, την υλοποίηση και τον συγκεκριμένο αντίκτυπο όλων αυτών των μετασχηματισμών·

51.  αναγνωρίζει τα αποτελέσματα όσον αφορά την έγκριση στρατηγικών εγγράφων στον τομέα καταπολέμησης της διαφθοράς, αλλά εκφράζει σοβαρές ανησυχίες για τη χαμηλή αποτελεσματικότητα των μέτρων που έχουν ληφθεί στον τομέα αυτό· τονίζει ότι, το 2012, η Αλβανία ταξινομήθηκε ως η πιο διεφθαρμένη χώρα της Ευρώπης· ζητεί από την Επιτροπή και τις αλβανικές αρχές να επαναξιολογήσουν επειγόντως την υλοποίηση της στρατηγικής καταπολέμησης της διαφθοράς και των σχεδίων δράσης στην εν λόγω χώρα·

Βοσνία-Ερζεγοβίνη

52.  εκφράζει τη λύπη του για την έλλειψη εφαρμογής ορισμένων εκ των ενισχυμένων ικανοτήτων του δικαστικού τομέα στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη· εκφράζει την ανησυχία του για το γεγονός ότι το Ελεγκτικό Συνέδριο, στον έλεγχο που διεξήγαγε το 2009, επισήμανε την έλλειψη χρηματοδότησης για τις λειτουργίες και τη συντήρηση της αποκτηθείσας υποδομής, κάτι που συνεπάγεται κίνδυνο έλλειψης βιωσιμότητας των βελτιώσεων·

53.  εκφράζει έντονη ανησυχία για την περιορισμένη απόδοση της υπηρεσίας καταπολέμησης της διαφθοράς στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και την έλλειψη αναφοράς σχετικά με τα συγκεκριμένα αποτελέσματα της χρηματοδότησης της ΕΕ στον τομέα καταπολέμησης της διαφθοράς·

Κροατία

54.  σημειώνει την πρόοδο που επιτεύχθηκε από την Κροατία σε ορισμένα πεδία μεταρρύθμισης του δικαστικού τομέα και την υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων αυτών, ενώ ταυτόχρονα εξασφαλίστηκε η βιωσιμότητά τους μέσω έργων παρακολούθησης·

55.  σημειώνει ορισμένες θετικές εξελίξεις στον τομέα της καταπολέμησης της διαφθοράς, που παρουσιάστηκαν στις ετήσιες εκθέσεις προόδου για την Κροατία· ωστόσο, εκφράζει την ανησυχία του για τον κίνδυνο τα μέτρα που υιοθετήθηκαν πριν από την προσχώρηση της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση να είναι μη αναστρέψιμα και βιώσιμα· υπογραμμίζει, για παράδειγμα, ότι δεν είναι σαφές ποιος φορέας αναλαμβάνει ηγετικά καθήκοντα ως προς την επίβλεψη όλων των μεταρρυθμίσεων για την καταπολέμησης της διαφθοράς, ότι τα μέλη της επιτροπής για τη σύγκρουση συμφερόντων διορίστηκαν μόλις στις αρχές Φεβρουαρίου 2013, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν αμφιβολίες για την πραγματική λειτουργικότητα και τα αποτελέσματα της επιτροπής, ενώ διορισμοί υποκινούμενοι από πολιτικά συμφέροντα σε υπουργεία και στο εποπτικό συμβούλιο εταιρειών εξακολουθούν όχι μόνο να πραγματοποιούνται αλλά και να αυξάνονται·

Κοσσυφοπέδιο

56.  σημειώνει ότι, η έλλειψη ελέγχου από τις αρχές του Κοσσυφοπεδίου που εδρεύουν στην Πρίστινα του βορείου τμήματος της επικράτειας, έχει ως αποτέλεσμα τα έργα του Μηχανισμού Προενταξιακής Βοήθειας, όπως το έργο «μεταρρύθμισης του νομικού εκπαιδευτικού συστήματος» που επιδίωκε να καλύψει το σύνολο του Κοσσυφοπεδίου, να έχουν εν γένει αμελητέο αντίκτυπο στο βορρά·

57.  εκφράζει έντονη ανησυχία για το γεγονός ότι η βοήθεια της ΕΕ στο Κοσσυφοπέδιο στον τομέα του κράτους δικαίου δεν κρίθηκε επαρκώς αποτελεσματική από το Ελεγκτικό Συνέδριο· αναγνωρίζει ότι οι ειδικές περιστάσεις στο Κοσσυφοπέδιο, όπως το χαμηλό σημείο εκκίνησης για τη δημιουργία του κράτους δικαίου και η ανεπαρκής προτεραιότητα που δίνουν στον τομέα αυτό οι αρχές του Κοσσυφοπεδίου, εξηγούν εν μέρει την περιορισμένη αποτελεσματικότητα της δράσης της ΕΕ· τονίζει, ωστόσο, ότι υπάρχουν τομείς στους οποίους θα πρέπει να αναμένεται βελτίωση από την Επιτροπή και την ΕΥΕΔ:

58.  εκφράζει ιδιαίτερη ανησυχία για την έλλειψη απτής προόδου στον τομέα της καταπολέμησης της διαφθοράς στο Κοσσυφοπέδιο· θεωρεί ότι η διαφθορά συνιστά μέγιστη πρόκληση και σοβαρό εμπόδιο στη λειτουργία των δημόσιων θεσμικών οργάνων·

ΠΓΔΜ

59.  επικροτεί την πρόοδο που επετεύχθη στο νομοθετικό πλαίσιο κατά τη μεταρρύθμιση του δικαστικού τομέα και τις θετικές αλλαγές όσον αφορά την αποδοτικότητα και την αμεροληψία χάρη στην εγκατάσταση του αυτόματου πληροφοριακού συστήματος διαχείρισης δικαστικών υποθέσεων· αναγνωρίζει την ενεργή προσέγγιση της ΠΓΔΜ όσον αφορά τη μεταρρύθμιση του δικαστικού τομέα της και τη θέση πρώτης γραμμής που λαμβάνει στον τομέα αυτό·

60.  εκφράζει την ανησυχία του για το γεγονός ότι δεν έχουν υποβληθεί στοιχεία σχετικά με την αποτελεσματικότητα των έργων Μηχανισμού Προενταξιακής Βοήθειας όσον αφορά την καταπολέμηση της διαφθοράς στην ΠΓΔΜ·

Μαυροβούνιο

61.  επικροτεί τη βελτίωση της περιφερειακής συνεργασίας στους τομείς αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας, η οποία ενισχύει το νομικό πλαίσιο που απαιτείται για την εξασφάλιση της ανεξαρτησίας του δικαστικού τομέα και την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του δικαστικού τομέα στο Μαυροβούνιο· εκφράζει την ανησυχία του για τον ασθενή συντονισμό μεταξύ των δωρητών και για τις χαμηλές αξιολογήσεις βιωσιμότητας των έργων·

62.  σημειώνει ότι η διαφθορά αποτελεί σοβαρό λόγο ανησυχίας στο Μαυροβούνιο· αναγνωρίζει τις προσπάθειες που πραγματοποιούνται από το Μαυροβούνιο για την καταπολέμηση της διαφθοράς και επικροτεί, ιδίως, την ενίσχυση της πρωτοβουλίας της Διεύθυνσης για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς που επετεύχθη με τη χρηματοδότηση της ΕΕ·

Σερβία

63.  εκφράζει την ανησυχία του για το γεγονός ότι η ανεξαρτησία του δικαστικού τομέα εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρό λόγο ανησυχίας στη Σερβία, ιδίως λόγω της υπερβολικής πολιτικής επιρροής· εκφράζει περαιτέρω τη λύπη του για το γεγονός ότι η νέα νομοθεσία δεν επιβάλλεται με συνεκτικό και ενδεδειγμένο τρόπο, με αποτέλεσμα να τίθεται σε κίνδυνο η αποτελεσματικότητά της·

64.  επικροτεί τη θετική αξιολόγηση του έργου «Υποστήριξη της ίδρυσης υπηρεσίας καταπολέμησης της διαφθοράς» και κυρίως το γεγονός ότι το έργο θα πρέπει να έχει σημαντικό αντίκτυπο σε όλες τις προβλεπόμενες ομάδες και στην κοινωνία γενικότερα· επιμένει, ωστόσο, στην ανάγκη για συνεχή παρακολούθηση προκειμένου να εξασφαλίζεται ότι οι πολιτικές εξελίξεις δεν παρεμποδίζουν το έργο·

Τουρκία

65.  αναγνωρίζει ότι τα έργα που υλοποιήθηκαν στον δικαστικό τομέα παρέχουν εύλογα αποδεικτικά στοιχεία βιωσιμότητας και επικροτεί την πολιτική βούληση των τουρκικών αρχών να συνεχίσουν τη διαδικασία μεταρρύθμισης που έχουν ξεκινήσει, όπως δείχνει η αυξημένη διάθεση κονδυλίων για την κατάρτιση των δικαστικών· σημειώνει, ωστόσο, ορισμένες αδυναμίες στον σχεδιασμό των έργων, όπως απουσία βασικών δεδομένων αναφοράς και έλλειψη δεικτών SMART, οι οποίες πρέπει να αντιμετωπιστούν προκειμένου να επιτραπεί η δέουσα αξιολόγηση του αντίκτυπου των προενταξιακών έργων·

66.  σημειώνει ότι στον τομέα καταπολέμησης της διαφθοράς, η οικονομική βοήθεια της ΕΕ ξεκίνησε αρκετά πρόσφατα με την «Δεοντολογία για την πρόληψη της διαφθοράς στην Τουρκία» το 2006· αναγνωρίζει ότι, σύμφωνα με την Επιτροπή, δεν θα μπορούσαν να προγραμματιστούν κονδύλια της ΕΕ πριν από την ίδρυση ενός ανεξάρτητου, ενιαίου φορέα καταπολέμησης της διαφθοράς και την έγκριση μιας εθνικής στρατηγικής για την καταπολέμηση της διαφθοράς· σημειώνει ότι το προαναφερόμενο έργο θεωρείται μετρίως ικανοποιητικό, αλλά ότι στερείται δεικτών SMART·

o
o   o

67.  αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, την Επιτροπή, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, την Επιτροπή Εποπτείας της OLAF καθώς και στην OLAF.

(1) Η ονομασία αυτή χρησιμοποιείται με την επιφύλαξη των διαφόρων θέσεων ως προς το καθεστώς και συνάδει με το ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών 1244 (1999) και τη γνώμη του Διεθνούς Δικαστηρίου σχετικά με τη διακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσσυφοπεδίου. (2) Παράρτημα 1 στις απαντήσεις της Επιτροπής στις γραπτές ερωτήσεις αριθ. E-011447/2012, E-011448/2012, E-011449/2012, E-011661/2012, E-011662/2012, E-011663/2012, E-011664/2012 και E-011665/2012. (3) Παράρτημα 1 στις απαντήσεις της Επιτροπής στις γραπτές ερωτήσεις αριθ. E-011447/2012, E-011448/2012, E-011449/2012, E-011661/2012, E-011662/2012, E-011663/2012, E-011664/2012 και E-011665/2012. (4) 1 Έργο TR0501.07, συνεισφορά της ΕΕ: 22 500 000 ευρώ, Πληρωμές την 31/12/2012: 20 559 457,71 ευρώ (5) 2 Έργο TR0401.02, συνεισφορά της ΕΕ: 1 400 000 ευρώ, Πληρωμές την 31/12/2012: 1 207 747,58 ευρώ (6) Αυτόθι. (7) Αυτόθι. (8) Τα στοιχεία για τα μέσα ποσά που διατέθηκαν από τη συνολική προενταξιακή χρηματοδότηση για την περίοδο 2007-2012 για το δικαστικό σύστημα και την καταπολέμηση της διαφθοράς αντικατοπτρίζουν τη διάθεση κονδυλίων στους τομείς αυτούς έως τον Φεβρουάριο του 2013. (9) ΕΕ C 188 Ε, 28.6.2012, σ. 19· .ΕΕ C 199 Ε, 7.7.2012, σ. 106· ΕΕ C 296 Ε, 2.10.2012, σ. 94.