Indeks 
Teksty przyjęte
Czwartek, 4 lutego 2016 r. - StrasburgWersja ostateczna
Sytuacja w zakresie praw człowieka na Krymie, w szczególności sytuacja Tatarów krymskich
 Bahrajn: sprawa Mohammeda Ramadana
 Sprawa zaginionych wydawców książek w Hongkongu
 Sprawozdanie z postępów Serbii w 2015 r.
 Proces integracji Kosowa z Unią Europejską
 Sytuacja w Libii
 Regiony wyspiarskie
 Rola władz lokalnych i regionalnych w europejskich funduszach strukturalnych i inwestycyjnych
 Systematyczne masowe mordy ISIS na mniejszościach religijnych

Sytuacja w zakresie praw człowieka na Krymie, w szczególności sytuacja Tatarów krymskich
PDF 335kWORD 85k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 4 lutego 2016 r. w sprawie stanu poszanowania praw człowieka na Krymie, w szczególności sytuacji Tatarów krymskich (2016/2556(RSP))
P8_TA(2016)0043RC-B8-0173/2016

Parlament Europejski,

–  uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie Partnerstwa Wschodniego, Ukrainy i Federacji Rosyjskiej,

–  uwzględniając sprawozdania misji oceniającej stan poszanowania praw człowieka na Krymie, przeprowadzonej przez Biuro Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE (ODIHR) oraz Wysokiego Komisarza ds. Mniejszości Narodowych OBWE (HCNM),

–  uwzględniając decyzje Rady Europejskiej (z dnia 21 marca, 27 czerwca i 16 lipca 2014 r.) o nałożeniu sankcji na Federację Rosyjską w następstwie nielegalnej aneksji Krymu,

–  uwzględniając sprawozdanie Biura Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka w sprawie stanu przestrzegania praw człowieka na Ukrainie w okresie od 16 sierpnia do 15 listopada 2015 r.,

–  uwzględniając rezolucję Zgromadzenia Ogólnego ONZ 68/262 z dnia 27 marca 2014 r. w sprawie integralności terytorialnej Ukrainy,

–  uwzględniając sprawozdanie organizacji Freedom House dotyczące wolności prasy na świecie z 2016 r., w którym oceniono stan poszanowania praw politycznych i obywatelskich na nielegalnie zaanektowanym Półwyspie Krymskim, uznając ten obszar za „nie wolny”,

–  uwzględniając art. 135 ust. 5 i art. 123 ust. 4 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że Federacja Rosyjska nielegalnie zaanektowała Krym i Sewastopol, naruszając tym samym prawo międzynarodowe, w tym Kartę ONZ, Akt końcowy z Helsinek, memorandum budapeszteńskie z 1994 r. i podpisany w 1997 r. traktat o przyjaźni, współpracy i partnerstwie między Federacją Rosyjską a Ukrainą;

B.  mając na uwadze, że w chwili nielegalnej aneksji Krymu przez Federację Rosyjską w marcu 2014 r. Ukraińcy, w tym Tatarzy krymscy, a także żołnierze ukraińscy wykazali wielką odwagę i lojalność wobec Ukrainy i pokojowo sprzeciwili się aktowi zbrojnej aneksji; mając na uwadze, że szereg organizacji międzynarodowych i stowarzyszeń obrońców praw człowieka potępia fakt, iż od czasu okupacji i nielegalnej aneksji półwyspu przez Federację Rosyjską na początku 2014 r. na Krymie znacznie pogorszył się stan ochrony praw człowieka;

C.  mając na uwadze, że odnotowuje się nadużycia skierowane przeciwko społeczności Tatarów, z których większość sprzeciwiła się przejęciu półwyspu przez Rosję i zbojkotowała tzw. referendum w dniu 16 marca 2014 r., oraz że nadużycia te przybierają głównie postać egzekwowania niejasnych i niezwykle szeroko sformułowanych rosyjskich przepisów „antyekstremistycznych”, wykorzystywanych do zastraszania i uciszania głosów krytyki; mając na uwadze, że nadużycia te obejmują porwania, wymuszone zaginięcia, przemoc, stosowanie tortur i egzekucje pozasądowe, co do których faktyczne władze nie prowadzą dochodzeń i nie ścigają sprawców;

D.  mając na uwadze, że przywódcom Tatarów krymskich, np. Mustafie Dżemilewowi, posłowi do Rady Najwyższej Ukrainy, i Refatowi Czubarowowi, przewodniczącemu Medżlisu, zakazano wjazdu na Krym; mając na uwadze, że obecnie mają oni prawo wjechać na półwysep, ale grozi im aresztowanie; mając na uwadze, że rosyjski sąd wydał nakaz aresztowania Mustafy Dżemilewa, który spędził już 15 lat w radzieckim więzieniu za dążenie do umożliwienia swojemu narodowi powrotu do ojczystej ziemi na Krymie;

E.  mając na uwadze, że ograniczono działalność wszystkich wspólnot wyznaniowych, w tym kościołów chrześcijańskich niezależnych od Moskwy; mając na uwadze, że trudności te wynikają z poważnych ograniczeń wolności stowarzyszeń, wywłaszczania, nieprzedłużania ważności dokumentów i regularnie prowadzonych przeszukiwań w pomieszczeniach należących jeszcze do tych organizacji religijnych;

F.  mając na uwadze, że osoby, które odmówiły przyjęcia obywatelstwa rosyjskiego po aneksji półwyspu, są dyskryminowane i napotykają poważne trudności we wszystkich dziedzinach życia politycznego, społecznego i gospodarczego;

G.  mając na uwadze, że Rosja ograniczyła wjazd na Krym przedstawicieli OBWE, ONZ i Rady Europy, nie wspominając o organizacjach pozarządowych występujących w obronie praw człowieka i o niezależnych dziennikarzach; mając na uwadze, że brak dostępu do półwyspu poważnie utrudnia monitorowanie stanu poszanowania praw człowieka na Krymie i przekazywanie informacji na ten temat;

H.  mając na uwadze, że w 1944 r. wszyscy Tatarzy krymscy, rdzenna ludność Półwyspu Krymskiego, zostali przymusowo zesłani do innych regionów ówczesnego ZSRR i nie mogli wrócić na swoje ziemie do 1989 r.; mając na uwadze, że w dniu 12 listopada 2015 r. Rada Najwyższa Ukrainy przyjęła uchwałę, w której uznała zsyłkę Tatarów krymskich w 1944 r. za akt ludobójstwa i ustanowiła dzień 18 maja Dniem Pamięci;

1.  przypomina o swoim zdecydowanym zaangażowaniu na rzecz suwerenności i integralności terytorialnej Ukrainy w granicach uznanych na arenie międzynarodowej oraz na rzecz jej wolnej i suwerennej decyzji o dążeniu do integracji z Unią Europejską; ponownie zdecydowanie potępia nielegalną aneksję Półwyspu Krymskiego przez Rosję i przypomina o zobowiązaniu UE, jej państw członkowskich i społeczności międzynarodowej do pełnego wdrożenia polityki nieuznawania nielegalnej aneksji Krymu; podkreśla również, że przywrócenie ukraińskiej kontroli nad półwyspem to jeden z warunków ponownego nawiązania stosunków współpracy z Federacją Rosyjską, w tym zawieszenia nałożonych na nią sankcji;

2.  zdecydowanie potępia bezprecedensowych rozmiarów łamanie praw człowieka, które głównie pod pretekstem walki z ekstremizmem i terroryzmem kierowane jest przeciwko mieszkańcom Krymu, przede wszystkim Tatarom krymskim, którzy nie podporządkowują się narzuconym rządom tzw. władz lokalnych;

3.  potępia poważne ograniczenia wolności wypowiedzi, stowarzyszeń i pokojowych zgromadzeń, obejmujące tradycyjne uroczystości upamiętniające, np. obchody rocznicy zesłania Tatarów krymskich przez stalinowski totalitarny reżim Związku Radzieckiego, oraz kulturowe zgromadzenia Tatarów krymskich; podkreśla, że zgodnie z prawem międzynarodowym Tatarzy, jako rdzenna ludność Krymu, mają prawo do utrzymania i umacniania odrębnych instytucji politycznych, prawnych, gospodarczych, społecznych i kulturalnych; wzywa do poszanowania Medżlisu jako uprawnionej reprezentacji społeczności Tatarów krymskich oraz do unikania jakiegokolwiek nękania i systematycznego prześladowania jej członków; wyraża zaniepokojenie z powodu ograniczania przynależnych im praw własności i swobód, zastraszania i więzienia oraz braku poszanowania ich praw obywatelskich, politycznych i kulturowych; odnotowuje z równym niepokojem restrykcyjne wymogi dotyczące ponownej rejestracji mediów i organizacji społeczeństwa obywatelskiego;

4.  wzywa władze rosyjskie i faktyczne władze lokalne do przeprowadzenia autentycznych, bezstronnych i przejrzystych dochodzeń we wszystkich sprawach dotyczących zaginięcia, tortur i łamania praw człowieka przez policję i oddziały paramilitarne działające na Półwyspie Krymskim od lutego 2014 r.;

5.  przypomina Federacji Rosyjskiej, że jako mocarstwo okupacyjne ma obowiązek zapewnić bezpieczeństwo wszystkim mieszkańcom, a także poszanowanie praw człowieka oraz praw kulturowych i religijnych rdzennej ludności tatarskiej i wszystkim innym mniejszościom na Krymie, a także utrzymać porządek prawny na półwyspie;

6.  przypomina, że instytucjom i niezależnym ekspertom OBWE, ONZ i Rady całkowicie lub w części uniemożliwiono wjazd na Półwysep Krymski, przez co nie mogli oni monitorować stanu poszanowania praw człowieka mimo przyznanego im mandatu do prowadzenia takiej działalności na Krymie;

7.  wzywa władze Federacji Rosyjskiej i faktyczne władze Krymu, które wiąże międzynarodowe prawo humanitarne i międzynarodowe prawo dotyczące praw człowieka, by zapewniły nieograniczone prawo wjazdu na półwysep międzynarodowym instytucjom i niezależnym ekspertom OBWE, ONZ i Rady Europy, a także wszelkim organizacjom pozarządowym występującym w obronie praw człowieka lub mediom chcącym odwiedzić Krym oraz ocenić panującą na nim sytuację i przedstawić informacje na ten temat; wzywa Radę i ESDZ, by w tej kwestii wywierały nacisk na Rosję; z zadowoleniem przyjmuje decyzję sekretarza generalnego Rady Europy o wysłaniu na Krym specjalnego przedstawiciela ds. praw człowieka, gdyż była to pierwsza tego rodzaju wizyta od czasu aneksji półwyspu przez Rosję i oczekuje się, że przyniesie ona świeżą ocenę sytuacji na miejscu; oczekuje przedstawienia wyników tej wizyty; podkreśla, że jakakolwiek obecność przedstawicieli społeczności międzynarodowej na miejscu powinna być skoordynowana z Ukrainą;

8.  z zadowoleniem przyjmuje ukraińską inicjatywę utworzenia międzynarodowego mechanizmu negocjacji w sprawie przywrócenia suwerennej ukraińskiej władzy na Krymie, w formacie „Genewa plus”, który powinien obejmować bezpośredni udział UE; wzywa Rosję do rozpoczęcia negocjacji z Ukrainą i innymi stronami w sprawie zakończenia okupacji Krymu, zniesienia embarga handlowego i energetycznego oraz odwołania stanu wyjątkowego na Krymie;

9.  ubolewa z powodu utrudniania przywódcom Tatarów powrotu na Krym i z powodu prześladowania ich, a także z powodu narastających i niemożliwych do zaakceptowania nacisków na innych członków Medżlisu; ubolewa również z powodu bezprawnego zamknięcia telewizji ATR, która była powszechnie odbierana przez społeczność Tatarów krymskich; wzywa Komisję do zwiększenia niezbędnego wsparcia finansowego potrzebnego do zapewnienia funkcjonowania tej telewizji i innych mediów na uchodźstwie na Ukrainie; uważa zamknięcie tatarskich szkół i klas oraz ograniczanie używania języka za poważne naruszenie podstawowych praw członków społeczności, podobnie jak fakt, że ze sfery publicznej usunięto język ukraiński;

10.  apeluje o zachowanie wielokulturowego otoczenia na Krymie i o pełne poszanowanie dla języków i odrębnych kultur Ukraińców, Tatarów i innych mniejszości;

11.  ubolewa z powodu działań faktycznej administracji utrudniających funkcjonowanie Medżlisu Narodu Tatarów Krymskich, najwyższego organu władzy wykonawczej i przedstawicielskiej Tatarów krymskich, w wyniku zamknięcia jego siedziby, przejęcia części majątku i innych aktów zastraszania;

12.  potępia regularne rozprawianie się z niezależnymi mediami, dziennikarzami i działaczami społeczeństwa obywatelskiego na Krymie; wyraża ubolewanie, że Federacja Rosyjska zmusza obywateli ukraińskich na Krymie do przyjmowania rosyjskich paszportów; potępia również praktyki faktycznych władz polegające na narzucaniu mieszkańcom Krymu rosyjskiego obywatelstwa;

13.  przypomina, że popiera decyzję UE o zakazie przywozu produktów pochodzących z Krymu, jeśli nie towarzyszy im świadectwo pochodzenia wydane przez ukraińskie władze, a także decyzję o przyjęciu środków ograniczających wywóz niektórych towarów i technologii oraz inwestycje, handel i świadczenie usług na Krymie; wzywa Radę do utrzymania sankcji do czasu pełnej reintegracji Krymu w porządku prawnym Ukrainy;

14.  apeluje do Federacji Rosyjskiej o przeprowadzenie dochodzenia w sprawie wszystkich przypadków torturowania więźniów nielegalnie przetrzymywanych na Krymie, o zwolnienie takich więźniów jak Ołeh Sencow i Ołeksandr Kołczenko, a także Achtem Czyjhoz, wiceprzewodniczący Medżlisu, oraz Mustafa Dehermendżi i Ali Asanow, których aresztowano na Krymie za pokojowe wyrażanie protestu przeciwko okupacji, oraz o zagwarantowanie im bezpiecznego powrotu na Ukrainę; wzywa Federację Rosyjską do położenia kresu politycznie umotywowanemu prześladowaniu dysydentów i działaczy społeczeństwa obywatelskiego; potępia ich przewiezienie do Rosji i przymusowe nadanie im obywatelstwa rosyjskiego;

15.  potępia militaryzację Półwyspu Krymskiego i jej istotny negatywny wpływ na życie gospodarcze i społeczne, a także rosyjskie groźby dotyczące rozmieszczenia na Krymie broni jądrowej, co stanowi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa regionalnego, europejskiego i światowego; ponawia apel o wycofanie wszystkich sił rosyjskich z Krymu i wschodniej Ukrainy;

16.  podkreśla, że współpraca gospodarcza oraz dostawy towarów i usług między Ukrainą a tymczasowo okupowanym Półwyspem Krymskim należy prowadzić zgodnie z przepisami ukraińskimi, co powinny uszanować wszystkie strony, by uniknąć wszelkich negatywnych konsekwencji dla mieszkańców Krymu; wzywa władze o przeprowadzenie dochodzeń w razie nieprzestrzegania tych zasad i o położenie kresu wszelkim naruszeniom;

17.  wyraża poważne zaniepokojenie sytuacją osób LGBTI na Krymie, która pogorszyła się znacznie od czasu rosyjskiej aneksji półwyspu, oraz represjami i groźbami stosowanymi przez faktyczne władze i oddziały paramilitarne;

18.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji wiceprzewodniczącej Komisji/ wysokiej przedstawiciel, Radzie, Komisji, rządom i parlamentom państw członkowskich, prezydentowi, rządowi i parlamentowi Ukrainy, Radzie Europy, OBWE, prezydentowi, rządowi i parlamentowi Federacji Rosyjskiej, a także Medżlisowi Narodu Tatarów Krymskich.


Bahrajn: sprawa Mohammeda Ramadana
PDF 245kWORD 82k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 4 lutego 2016 r. w sprawie Bahrajnu: sprawa Mohammeda Ramadana (2016/2557(RSP))
P8_TA(2016)0044RC-B8-0174/2016

Parlament Europejski,

–  uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje w sprawie Bahrajnu, zwłaszcza rezolucję z dnia 9 lipca 2015 r. w sprawie Bahrajnu, dotyczącą w szczególności sprawy Nabeela Rajaba(1),

–  uwzględniając Niezależną Komisję Dochodzeniową w sprawie Bahrajnu powołaną dekretem królewskim, aby przeprowadzić dochodzenie i przedstawić sprawozdanie w sprawie wydarzeń, do których doszło w Bahrajnie w lutym 2011 r. i ich skutków, która opublikowała swoje sprawozdanie w listopadzie 2011 r.;

–  uwzględniając fakt, że w dniu 27 stycznia 2016 r. przewodniczący Krajowego Instytutu ds. Praw Człowieka dr Abdulaziz Abul przedstawił ministrowi spraw wewnętrznych, generałowi broni szejkowi Rashidowi bin Abdullahowi Al-Khalifie drugie sprawozdanie roczne za 2014 r.,

–  uwzględniając wspólne oświadczenie w sprawie Bahrajnu wydane przez 33 państw na 30. sesji Rady Praw Człowieka ONZ w dniu 14 września 2015 r.,

–  uwzględniając wspólne oświadczenie w sprawie Bahrajnu z dnia 16 lipca 2015 r. wydane przez specjalnego sprawozdawcę ONZ ds. sytuacji obrońców praw człowieka, specjalnego sprawozdawcę ONZ ds. Promocji i Ochrony Prawa do Wolności Opinii i Wypowiedzi oraz specjalnego sprawozdawcę ONZ ds. prawa do wolności pokojowego zgromadzania się i zrzeszania się,

–  uwzględniając przyjęte w listopadzie 2011 r. sprawozdanie Niezależnej Komisji Dochodzeniowej w sprawie Bahrajnu,

–  uwzględniając wezwanie do natychmiastowego uwolnienia więźnia sumienia dr Abduljalila al-Singace, który prowadzi strajk głodowy,

–  uwzględniając decyzję Rady Ministerialnej Ligi Państw Arabskich, która spotkała się w Kairze w dniu 1 września 2013 r., o utworzeniu panarabskiego trybunału praw człowieka w stolicy Bahrajnu Manamie,

–  uwzględniając umowę o współpracy między Unią Europejską a Radą Współpracy Państw Zatoki Perskiej (GCC) z 1988 r.,

–  uwzględniając wytyczne UE w sprawie kary śmierci, zmienione w dniu 12 kwietnia 2013 r.,

–  uwzględniając Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych z 1966 r., Konwencję ONZ w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania, a także Arabską kartę praw człowieka, których Bahrajn jest stroną,

–  uwzględniając rezolucję Zgromadzenia Ogólnego ONZ 68/178 i rezolucję Rady Praw Człowieka ONZ 25/7 w sprawie ochrony praw człowieka i podstawowych wolności podczas zwalczania terroryzmu,

–  uwzględniając art. 135 ust. 5 i art. 123 ust. 4 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że Bahrajn jest kluczowym partnerem Unii Europejskiej w Zatoce Perskiej, w tym w dziedzinie stosunków politycznych i gospodarczych, energii i bezpieczeństwa; mając na uwadze, że w naszym wspólnym interesie jest dalsze pogłębianie partnerstwa w celu lepszego reagowania na przyszłe wyzwania;

B.  mając na uwadze, że od początku protestów w 2011 r. władze Bahrajnu zintensyfikowały stosowanie środków represyjnych – w tym kary śmierci – wobec pokojowych demonstrantów, pod zarzutem terroryzmu; mając na uwadze, że sądy Bahrajnu wydały siedem nowych wyroków śmierci w 2015 r.;

C.  mając na uwadze, że w dniu 18 lutego 2014 r. Mohammed Ramadan, 32-letni strażnik portu lotniczego, został aresztowany przez władze Bahrajnu z powodu rzekomego udziału – wraz z Husainem Alim Moosą, który został aresztowany wcześniej – w zamachu bombowym w Al Dair w dniu 14 lutego 2014 r., w którym zginął funkcjonariusz ds. bezpieczeństwa, a kilka innych osób zostało rannych;

D.  mając na uwadze, że M. Ramadan został przypuszczalnie aresztowany bez nakazu i że obydwaj mężczyźni donoszą, że zostali brutalnie pobici i poddani torturom, dopóki nie zgodzili się przyznać do winy, lecz później wycofali się ze swoich zeznań przed prokuraturą; mając na uwadze, że zeznania przypuszczalnie wymuszone torturami były głównym dowodem w procesach przeciwko M. Ramadanowi i H. A. Moosie;

E.  mając na uwadze, że w dniu 29 grudnia 2014 r. bahrajński sąd karny skazał M. Ramadana i H. A. Moosę na śmierć; mając na uwadze, że zostali oni skazani wraz z innymi dziesięcioma oskarżonymi, z których dziewięciu zostało skazanych na sześć lat więzienia, a dziesiąty na dożywocie; mając na uwadze, że w bahrajńska ustawa antyterrorystyczna posłużyła do uzasadnienia kary śmierci;

F.  mając na uwadze, że sąd kasacyjny, będący najwyższym bahrańskim sądem apelacyjnym, w dniu 16 listopada 2015 r. utrzymał w mocy wyroki śmierci wydane na M. Ramadana i H. A. Moosę, pomimo iż mężczyźni wycofali swoje zeznania i podkreślili, że przyznali się w wyniku stosowania tortur; mając na uwadze, że sądy bahrańskie nie uwzględniły ich oświadczeń ani nawet nie wszczęły dochodzenia;

G.  mając na uwadze, że M. Ramadan jest tylko jedną z dziesięciu osób skazanych na karę śmierci w Bahrajnie i pierwszą skazaną na karę śmierci od 2011 r.; mając na uwadze, że M. Ramadan jest jedną z pierwszych osób, które wykorzystały wszystkie prawne środki odwoławcze i której grozi rychła egzekucja; mając na uwadze, że z tego co wiadomo, nie toczy się żadne dochodzenie w sprawie zarzutów o tortury wobec M. Ramadana;

H.  mając na uwadze, że w dniu 14 sierpnia 2014 r. pięciu ekspertów ONZ ds. praw człowieka wyraziło przed rządem Bahrajnu zaniepokojenie zarzutami dotyczącymi arbitralnych aresztowań, zatrzymań i torturowania dziewięciu obywateli Bahrajnu, w tym M. Ramadana, a następnie wydania wobec nich wyroków skazujących w następstwie procesów sądowych, które nie spełniały międzynarodowych standardów uczciwego i sprawiedliwego procesu sądowego;

I.  mając na uwadze, że liczne organizacje pozarządowe sporządziły dokumentację dotyczącą niesprawiedliwych procesów, stosowania tortur i wyroków kary śmierci w Bahrajnie, które stanowią naruszenie szeregu międzynarodowych konwencji, w tym Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych (ICCPR), do którego Bahrajn przystąpił w 2006 r.;

J.  mając na uwadze, że Niezależna Komisja Dochodzeniowa w sprawie Bahrajnu powołana w dniu 29 czerwca 2011 r. dekretem królewskim nr 28 w Królestwie Bahrajnu w celu przeprowadzenia dochodzenia i przedstawienia sprawozdania w sprawie wydarzeń, do których doszło w Bahrajnie w lutym 2011 r., wydała szereg zaleceń dotyczących praw człowieka i reform politycznych;

K.  mając na uwadze, że wśród 26 zaleceń Niezależnej Komisji Dochodzeniowej w sprawie Bahrajnu było również zalecenie złagodzenia wszystkich wyroków śmierci, jakie zapadły w następstwie wydarzeń, które miały miejsce w lutym i marcu 2011 r.; mając na uwadze, że zalecenie to było jednym z dwóch, do którego w pełni się zastosowano, co stanowi pozytywny krok w kierunku zniesienia kary śmierci;

L.  mając na uwadze, że dzięki tym zaleceniom rząd Bahrajnu ustanowił trzy organy od 2012 r. – Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich przy ministerstwie spraw wewnętrznych, specjalną jednostkę dochodzeniową w ramach Urzędu Prokuratora Generalnego oraz Komisję ds. praw więźniów i osób zatrzymanych – których wspólnym zadaniem jest wyeliminowanie stosowania tortur podczas przesłuchań oraz w strukturach więziennych;

M.  mając na uwadze, że wiele niedawnych działań władz Bahrajnu nadal narusza i ogranicza prawa i wolności różnych grup populacji, zwłaszcza prawo obywateli do pokojowych protestów, do wolności słowa i wolności cyfrowej; mając na uwadze, że stale i regularnie wymierza się działania przeciwko działaczom na rzecz praw człowieka, są oni ofiarą prześladowań i przeprowadza się ich aresztowania;

N.  mając na uwadze, że według doniesień w więzieniach bahrańskich nadal przebywa wielu więźniów sumienia;

O.  mając na uwadze, że według doniesień bahrańskie siły bezpieczeństwa nadal torturują zatrzymanych;

1.  wyraża zaniepokojenie i rozczarowanie powrotem do praktyki kary śmierci w Bahrajnie; wzywa do ponownego wprowadzenia moratorium na wykonywanie kary śmierci jako pierwszego kroku do jej zniesienia; wzywa rząd Bahrajnu, a w szczególności Jego Wysokość szejka Hamada Ibn Isę Al Khalifę, do ułaskawienia przez króla Mohammeda Ramadana lub do złagodzenia jego wyroku;

2.  stanowczo potępia ciągłe stosowanie tortur i innego okrutnego lub poniżającego traktowania lub karania więźniów przez siły bezpieczeństwa; jest niezwykle zaniepokojony integralnością fizyczną i psychiczną więźniów;

3.  wyraża zaniepokojenie z powodu wykorzystywania przepisów antyterrorystycznych w Bahrajnie do karania za poglądy i przekonania polityczne i do uniemożliwiania obywatelom prowadzenia działalności politycznej;

4.  podkreśla zobowiązanie do zagwarantowania obrońcom praw człowieka ochrony i umożliwienia im pracy bez utrudnień, bez zastraszania i prześladowania;

5.  zauważa obecne wysiłki rządu Bahrajnu na rzecz zreformowania kodeksu karnego i procedur prawnych oraz zachęca do kontynuowania tego procesu; wzywa rząd Bahrajnu do przestrzegania międzynarodowych norm dotyczących prawa do rzetelnego i sprawiedliwego procesu sądowego oraz do przestrzegania międzynarodowych norm minimalnych określonych w art. 9 i 14 Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych;

6.  wzywa właściwe władze do przeprowadzenia niezwłocznego i bezstronnego dochodzenia w sprawie wszystkich doniesień o torturach, do ścigania domniemanych sprawców tortur i do unieważnienia wszystkich wyroków skazujących na podstawie zeznań uzyskanych w warunkach stosowania tortur;

7.  przypomina władzom Bahrajnu, że art. 15 Konwencji w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania zakazuje wykorzystywania jakichkolwiek zeznań złożonych w wyniku stosowania tortur jako dowodu w postępowaniach sądowych; wzywa do bezzwłocznego ratyfikowania Protokołu fakultatywnego do Konwencji w sprawie zakazu stosowania tortur i drugiego protokołu fakultatywnego do Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych, mających na celu zniesienie kary śmierci;

8.  wzywa rząd Bahrajnu do wydania natychmiastowego i otwartego zaproszenia dla specjalnego sprawozdawcy ONZ ds. tortur do odbycia wizyty w kraju i do zapewnienia mu nieskrępowanego dostępu do więźniów oraz do wszystkich miejsc zatrzymania;

9.  przyjmuje do wiadomości zalecenia wydane przez Rzecznika Praw Obywatelskich, Komisję ds. praw więźniów i zatrzymanych i Krajową Instytucję ds. Praw Człowieka, w szczególności w sprawie praw osób zatrzymanych i warunków, w jakich przebywają w więzieniach, w tym w odniesieniu do domniemanego złego traktowania i tortur; jednakże wzywa rząd Bahrajnu do zagwarantowania niezależności Urzędu Rzecznika Praw Obywatelskich i Komisji ds. praw więźniów i zatrzymanych oraz do zagwarantowania niezależności specjalnej jednostki dochodzeniowej w ramach Urzędu Prokuratury;

10.  podkreśla znaczenie wsparcia udzielanego Bahrajnowi, w szczególności w odniesieniu do jego systemu sądowego, w celu zapewnienia zgodności z międzynarodowymi standardami w dziedzinie praw człowieka; usilnie zachęca do utworzenia grupy roboczej ds. praw człowieka UE-Bahrajn;

11.  wzywa władze Bahrajnu, aby zniosły arbitralny zakaz podróżowania wobec Nabeela Rajaba i odstąpiły od wszystkich ciążących na nim zarzutów związanych z wolnością słowa;

12.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, wiceprzewodniczącej Komisji/ wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, rządom i parlamentom państw członkowskich, rządowi i parlamentowi Królestwa Bahrajnu oraz Radzie Współpracy Państw Zatoki.

(1) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0279.


Sprawa zaginionych wydawców książek w Hongkongu
PDF 335kWORD 85k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 4 lutego 2016 r. w sprawie zaginionych wydawców książek w Hongkongu (2016/2558(RSP))
P8_TA(2016)0045RC-B8-0175/2016

Parlament Europejski,

–  uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie sytuacji w Chinach, w szczególności rezolucję z dnia 16 grudnia 2015 r. w sprawie stosunków UE-Chiny(1) oraz rezolucję z dnia 13 marca 2014 r. w sprawie priorytetów UE na 25. sesję Rady Praw Człowieka ONZ(2),

–  uwzględniając oświadczenie rzecznika Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (ESDZ) z dnia 7 stycznia 2016 r. w sprawie zaginięcia osób związanych z wydawnictwem Mighty Current w Hongkongu,

–  uwzględniając oświadczenie ESDZ z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie zaniepokojenia sytuacją praw człowieka w Chinach,

–  uwzględniając roczne sprawozdanie Komisji z 2014 r. w sprawie Specjalnego Regionu Administracyjnego Hongkong, opublikowane w kwietniu 2015 r.,

–  uwzględniając fakt nawiązania stosunków dyplomatycznych między UE a Chinami od dnia 6 maja 1975 r.,

–  uwzględniając zapoczątkowane w 2003 r. partnerstwo strategiczne UE-Chiny,

–  uwzględniając strategiczny program współpracy między UE a Chinami do roku 2020, uzgodniony dnia 21 listopada 2013 r.,

–  uwzględniając zawieszone negocjacje nad nową umową o partnerstwie i współpracy,

–  uwzględniając przyjęcie nowej ustawy o bezpieczeństwie narodowym przez Stały Komitet Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych z dnia 1 lipca 2015 r. oraz publikację drugiego projektu nowej ustawy o zarządzaniu zagranicznymi organizacjami pozarządowymi w dniu 5 maja 2015 r.,

–  uwzględniając rozpoczęty w 1995 r. dialog na temat praw człowieka między UE a Chinami oraz 34. rundę tego dialogu, która odbyła się w dniach 30 listopada i 1 grudnia 2015 r. w Pekinie,

–  uwzględniając Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych z dnia 16 grudnia 1966 r.,

–  uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka z 1948 r.,

–  uwzględniając uwagi końcowe Komitetu Praw Człowieka Organizacji Narodów Zjednoczonych w sprawie trzeciego sprawozdania okresowego dotyczącego Hongkongu, Chiny, przyjęte przez na 107. sesji komitetu (w dniach 11–28 marca 2013 r.),

–  uwzględniając uwagi końcowe Komitetu ONZ przeciwko Torturom w sprawie piątego sprawozdania okresowego dotyczącego Chin, przyjęte na 1391. i 1392. posiedzeniu komitetu w dniach 2–3 grudnia 2015 r.,

–  uwzględniając Ustawę zasadniczą Specjalnego Regionu Administracyjnego Hongkong Chińskiej Republiki Ludowej (zwaną dalej „ustawą zasadniczą˜”), a w szczególności jej artykuły dotyczące wolności osobistych i wolności prasy, a także uwzględniając Kartę praw Hongkongu,

–  uwzględniając art. 135 ust. 5 i art. 123 ust. 4 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że w ciągu ostatnich czterech miesięcy w niewyjaśnionych okolicznościach zaginęło pięciu księgarzy (Lui Bo, Gui Minhai, Zhang Zhiping, Lin Rongji i Lee Po) – czterech mieszkających w Hongkongu i jeden spoza Hongkongu – którzy byli związani z wydawnictwem Mighty Current i jego księgarnią sprzedającą dzieła literackie krytyczne wobec Pekinu; mając na uwadze, że dwóch z nich jest obywatelami UE – Gui Minhai posiada szwedzkie obywatelstwo, natomiast Lee Po posiada brytyjskie obywatelstwo; mając na uwadze, że w styczniu 2016 r. potwierdzono, że obaj obywatele UE przebywają w Chinach kontynentalnych, oraz istnieją podejrzenia, że to samo dotyczy pozostałych trzech osób; mając na uwadze, że dnia 23 stycznia 2016 r. Lee Po spotkał się z żoną w nieznanym miejscu w Chinach kontynentalnych; mając na uwadze, że ciągły brak informacji o ich samopoczuciu i miejscu pobytu jest wysoce niepokojący;

B.  mając na uwadze przekonujące zarzuty mediów i obawy ze strony prawników, organizacji praw człowieka i licznych osób cywilnych, że pięciu księgarzy zostało uprowadzonych przez władze Chin kontynentalnych; mając szczególnie na uwadze, że Lee Po został porwany w Hongkongu, a Gui Minhai został uprowadzony ze swojego domu w Tajlandii;

C.  mając na uwadze, że w dniu 10 stycznia 2016 r. na ulicach Hongkongu zgromadziły się tysiące demonstrantów domagających się podjęcia działań przez radę miejską w celu wyjaśnienia zaginięcia pięciu księgarzy; mając na uwadze, że zaginięcia te nastąpiły po serii brutalnych ataków na dziennikarzy z Hongkongu krytycznych wobec Pekinu w 2013 i 2014 r.;

D.  mając na uwadze, że Hongkong szanuje oraz chroni wolność słowa, wypowiedzi i publikacji; mając na uwadze, że publikacja jakichkolwiek materiałów krytycznych wobec chińskiego przywództwa jest legalna w Hongkongu, chociaż zakazana w Chinach kontynentalnych; mając na uwadze, że zasada „jeden kraj, dwa systemy” gwarantuje Hongkongowi autonomię od Pekinu pod względem swobód określonych w art. 27 ustawy zasadniczej;

E.  mając na uwadze opublikowanie informacji, zgodnie z którymi 14 wydawców i 21 publikacji w Hongkongu zostało uznanych za cele w dokumencie wewnętrznym partii komunistycznej z kwietnia 2015 r., w którym ujawniono strategię „wytępienia” zakazanych książek u ich źródła w Hongkongu i Makau; mając na uwadze, że niektórzy księgarze w Hongkongu ze strachu przed odwetem zdjęli z półek książki krytyczne wobec Chin;

F.  mając na uwadze, że rząd Chin kontynentalnych ściśle ogranicza i uznaje za przestępstwo wolność wypowiedzi, wykorzystując w tym celu zwłaszcza cenzurę; mając na uwadze, że internetowy „wielki firewall chiński” pozwala rządowi na ocenzurowanie wszelkich niepożądanych ze względów politycznych informacji; mając na uwadze, że Chiny utrzymują surowe ograniczenia wolności wypowiedzi, a popularność krytykujących Chiny książek wśród czytelników w Chinach kontynentalnych uznawana jest za zagrożenie dla stabilności społecznej;

G.  mając na uwadze, że dnia 17 stycznia 2016 r. Gui Minhai wydał w Chinach kontynentalnych oświadczenie w mediach, twierdząc, że udał się do Chin kontynentalnych dobrowolnie oraz przyznał się do wcześniejszego wyroku za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości, co sprawiało wrażenie wymuszonego zeznania;

H.  mając na uwadze, że zarówno szwedzkie, jak i brytyjskie władze zwróciły się do chińskich władz o pełne wsparcie w celu ochrony praw ich dwóch obywateli oraz pozostałych „zaginionych”;

I.  mając na uwadze, że Komitet ONZ przeciwko Torturom zgłaszał poważne obawy z powodu powtarzających się doniesień z różnych źródeł na temat utrzymującej się praktyki nielegalnego przetrzymywania osób w tajnych i nielegalnych zakładach karnych znanych jako „czarne więzienia”; mając na uwadze, że komitet wyraził również poważne obawy z powodu powtarzających się relacji o tym, że praktyka tortur i brutalnego traktowania jest wciąż głęboko zakorzeniona w systemie sądownictwa karnego, który w zbyt dużym stopniu uzależnia wydanie wyroku skazującego od przyznania się do winy;

J.  mając na uwadze, że Chiny – oficjalnie i teoretycznie – zaakceptowały powszechność praw człowieka i w ciągu ostatnich trzech dziesięcioleci przyjęły międzynarodowe ramy dotyczące praw człowieka, podpisując szereg traktatów w tej dziedzinie, przez co stały się częścią międzynarodowych ram prawnych i instytucjonalnych dotyczących praw człowieka;

K.  mając na uwadze, że art. 27 ustawy zasadniczej – de facto konstytucji Hongkongu – gwarantuje„wolność słowa, prasy i publikacji, wolność zrzeszania się i zgromadzeń, wolność pochodów i demonstracji”; mając na uwadze, że ustawa ta – wynegocjowana między Chinami i Wielką Brytanią – gwarantuje te prawa na okres 50 lat, który upływa w 2047 r.;

L.  mając na uwadze, że podczas 17. szczytu UE-Chiny, który odbył się dnia 29 czerwca 2015 r., otwarto nowy rozdział w dwustronnych stosunkach oraz mając na uwadze, że w swoich ramach strategicznych na rzecz praw człowieka i demokracji UE zobowiązała się do umieszczania kwestii praw człowieka w centrum swoich stosunków z wszystkimi krajami trzecimi, w tym ze swoimi strategicznymi partnerami;

M.  mając na uwadze, że UE i Chiny prowadzą dialog na temat praw człowieka od 1995 r., oraz mając na uwadze, że obie strony uznają prawa człowieka za istotny element swoich dwustronnych stosunków;

N.  mając na uwadze, że według 21. rocznego sprawozdania (z lipca 2014 r.) stowarzyszenia dziennikarzy Hongkongu rok 2014 był najgorszym rokiem dla wolności prasy w Hongkongu od dziesięcioleci; mając na uwadze, że niektórzy dziennikarze byli celem fizycznych ataków lub byli zwalniani, podczas gdy inni dziennikarze głoszący krytyczne poglądy byli przenoszeni do działów wzbudzających mniejsze kontrowersje;

1.  wyraża poważne zaniepokojenie brakiem informacji na temat miejsca pobytu i samopoczucia pięciu zaginionych księgarzy; wzywa do natychmiastowego opublikowania szczegółowych informacji na temat miejsca pobytu i samopoczucia Lee Po i Gui Minhai, a także do ich natychmiastowego bezpiecznego uwolnienia i przyznania im prawa do komunikacji; wzywa do natychmiastowego uwolnienia wszystkich pozostałych osób niesłusznie aresztowanych za korzystanie przez nie z prawa do wypowiedzi i publikacji w Hongkongu, w tym trzech innych księgarzy;

2.  wzywa chiński rząd do bezzwłocznego opublikowania wszelkich informacji na temat zaginionych księgarzy oraz do natychmiastowego nawiązania pluralistycznego i przejrzystego dialogu i komunikacji w tej sprawie z władzami Hongkongu; uważa, że wiadomość od Lee Po i jego spotkanie z żoną to pozytywne sygnały;

3.  wzywa odpowiednie władze w Chinach, Hongkongu i Tajlandii do zbadania i wyjaśnienia okoliczności towarzyszących tym zaginięciom, zgodnie z zasadami państwa prawa, oraz – o ile to możliwe – do wsparcia bezpiecznego powrotu wydawców do domu;

4.  wyraża zaniepokojenie z powodu zarzutów, że organy ścigania Chin kontynentalnych działają w Hongkongu; przypomina, że działalność organów ścigania Chin kontynentalnych w Hongkongu byłaby pogwałceniem ustawy zasadniczej; jest zdania, że byłoby to sprzeczne z zasadą „jeden kraj, dwa systemy”; wzywa Chiny do poszanowania gwarancji autonomii przyznanej Hongkongowi na mocy ustawy zasadniczej;

5.  stanowczo potępia wszelkie przypadki naruszeń praw człowieka, w szczególności niesłuszne aresztowania, nielegalne wydawanie więźniów, wymuszone zeznania, tajne przetrzymywanie, zatrzymanie bez prawa kontaktu, a także naruszenia wolności publikacji i wypowiedzi; przypomina, że należy zagwarantować niezależność wydawcom książek, dziennikarzom i blogerom; wzywa do natychmiastowego położenia kresu naruszeniom praw człowieka i politycznemu zastraszaniu;

6.  potępia ograniczenia i penalizację wolności wypowiedzi oraz ubolewa z powodu zaostrzenia ograniczeń wolności wypowiedzi; wzywa chiński rząd, by zaprzestał blokowania swobodnego przepływu informacji, w tym przez nakładanie ograniczeń w korzystaniu z internetu;

7.  wyraża zaniepokojenie z powodu przyjęcia w najbliższym czasie projektu ustawy o zarządzaniu zagranicznymi organizacjami pozarządowymi, ponieważ ustawa ta w jej obecnym kształcie drastycznie utrudniałaby działalność chińskiego społeczeństwa obywatelskiego i poważnie ograniczałaby wolność zrzeszania się i wolność słowa w tym kraju, wprowadzając między innymi zakaz finansowania jakiegokolwiek obywatela lub organizacji w Chinach przez zagraniczne organizacje pozarządowe, które nie są zarejestrowane w chińskim Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego i wydziałach bezpieczeństwa publicznego w poszczególnych prowincjach, a także zakaz prowadzenia przez chińskie grupy „działań” w imieniu niezarejestrowanych zagranicznych organizacji pozarządowych lub za ich pozwoleniem, w tym organizacji posiadających siedzibę w Hongkongu i Makau; wzywa chińskie władze do gruntownej rewizji projektu tej ustawy, tak aby dostosować ją do międzynarodowych standardów praw człowieka, w tym do międzynarodowych zobowiązań podjętych przez Chińską Republikę Ludową;

8.  wyraża zaniepokojenie nowym projektem ustawy dotyczącej bezpieczeństwa cybernetycznego, która mogłaby wzmocnić i zinstytucjonalizować praktyki cenzury i kontroli cyberprzestrzeni, a także przyjętą ustawą dotyczącą bezpieczeństwa narodowego oraz projektem ustawy o zwalczaniu terroryzmu; zwraca uwagę na obawy chińskich proreformatorskich prawników i obrońców praw obywatelskich dotyczące tego, że ustawy te spowodują dalsze ograniczenie swobody wypowiedzi i nasilenie autocenzury;

9.  uważa, że silne obecnie stosunki UE-Chiny muszą zapewniać skuteczną platformę dla dojrzałego, konkretnego i otwartego dialogu dotyczącego praw człowieka opartego na wzajemnym szacunku;

10.  popiera zobowiązanie Unii Europejskiej do wzmacniania demokracji, w tym praworządności, niezawisłości sądownictwa, podstawowych praw i wolności, przejrzystości, a także wolnego dostępu do informacji i wolności słowa w Hongkongu;

11.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, rządowi i parlamentowi Chińskiej Republiki Ludowej oraz szefowi rządu i zgromadzeniu Specjalnego Regionu Administracyjnego Hongkong.

(1) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0458.
(2) Teksty przyjęte, P7_TA(2014)0252.


Sprawozdanie z postępów Serbii w 2015 r.
PDF 437kWORD 123k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 4 lutego 2016 r. w sprawie sprawozdania za 2015 r. w sprawie Serbii (2015/2892(RSP))
P8_TA(2016)0046B8-0166/2016

Parlament Europejski,

–  uwzględniając konkluzje prezydencji z posiedzenia Rady Europejskiej w Salonikach w dniach 19–20 czerwca 2003 r. dotyczące perspektywy przystąpienia państw Bałkanów Zachodnich do Unii Europejskiej,

–  uwzględniając decyzję Rady 2008/213/WE z dnia 18 lutego 2008 r. w sprawie zasad, priorytetów i warunków zawartych w partnerstwie europejskim z Serbią oraz uchylającą decyzję 2006/56/WE(1),

–  uwzględniając opinię Komisji z dnia 12 października 2011 r. w sprawie złożonego przez Serbię wniosku o członkostwo w Unii Europejskiej (SEC(2011)1208),

–  uwzględniając Układ o stabilizacji i stowarzyszeniu między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi a Republiką Serbii, który wszedł w życie dnia 1 września 2013 r.,

–  uwzględniając rezolucję Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1244 (1999), opinię doradczą Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości (MTS) z dnia 22 lipca 2010 r. w sprawie kwestii zgodności jednostronnej deklaracji niepodległości Kosowa z prawem międzynarodowym oraz rezolucję Zgromadzenia Ogólnego ONZ A/RES/64/298 z dnia 9 września 2010 r., w której uznano treść opinii i z zadowoleniem przyjęto gotowość UE do ułatwienia dialogu między Serbią a Kosowem,

–  uwzględniając oświadczenie i zalecenia z czwartego posiedzenia Komisji Parlamentarnej ds. Stabilizacji i Stowarzyszenia UE–Serbia z dni 7–8 października 2015 r.,

–  uwzględniając wyniki konferencji wysokiego szczebla w sprawie szlaku wschodniośródziemnomorskiego i zachodniobałkańskiego, która odbyła się w dniu 8 października 2015 r. w Luksemburgu,

–  uwzględniając konkluzje Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych z dnia 9 listopada 2015 r. w sprawie środków na rzecz radzenia sobie z kryzysem uchodźczym i migracyjnym oraz konkluzje Rady do Spraw Zagranicznych z dnia 12 października 2015 r. w sprawie migracji,

–  uwzględniając 17-punktowy plan uzgodniony podczas posiedzenia w sprawie zachodniobałkańskiego szlaku migracyjnego, zorganizowanego w dniu 25 października 2015 r. z udziałem przywódców państw członkowskich UE i państw nienależących do UE w związku z niepokojącą sytuacją dotyczącą napływu uchodźców i migrantów;

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji z dnia 10 listopada 2015 r. z postępów Serbii w 2015 r. (SWD(2015)0211),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 11 marca 2015 r. w sprawie sprawozdania z postępów Serbii w 2014 r.(2),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 kwietnia 2015 r. z okazji Międzynarodowego Dnia Romów – antycyganizm w Europie i uznanie przez UE dnia pamięci o ludobójstwie Romów podczas drugiej wojny światowej(3),

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 15 grudnia 2015 r. w sprawie rozszerzenia oraz procesów stabilizacji i stowarzyszenia,

–  uwzględniając pracę stałego sprawozdawcy Komisji Spraw Zagranicznych ds. Serbii Davida McAllistera,

–  uwzględniając art. 123 ust. 2 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że w dniu 28 czerwca 2013 r. Rada Europejska postanowiła rozpocząć negocjacje akcesyjne z Serbią; mając na uwadze, że w dniu 21 stycznia 2014 r. odbyła się pierwsza konferencja międzyrządowa; mając na uwadze, że w marcu 2015 r. zakończono przegląd zgodności prawa krajowego z prawem unijnym; mając na uwadze, że we wrześniu 2015 r. Serbia zatwierdziła pełny skład swojego zespołu negocjacyjnego;

B.  mając na uwadze, że w swoim sprawozdaniu za 2015 r. w sprawie Serbii Komisja zdała relację z postępów Serbii poczynionych na drodze do integracji europejskiej i oceniła starania tego kraju, by spełnić kryteria kopenhaskie oraz warunki procesu stabilizacji i stowarzyszenia; mając na uwadze, że Komisja zastosowała nowe podejście do sprawozdawczości, zgodnie z którym odnośne państwa otrzymują znacznie precyzyjniejsze wskazówki dotyczące obszarów, na których muszą się skoncentrować;

C.  mając na uwadze, że Serbię, jak każde państwo ubiegające się o członkostwo w UE, należy oceniać na podstawie postępów w wypełnianiu, wdrażaniu i stosowaniu wspólnego dla wszystkich zbioru kryteriów, a także mając na uwadze, że harmonogram akcesji zależy od zaangażowania w realizację niezbędnych reform oraz ich jakości;

D.  mając na uwadze, że Serbia poczyniła istotne kroki w celu normalizacji stosunków z Kosowem, czego wynikiem jest Pierwsze porozumienie w sprawie zasad regulujących normalizację stosunków z dnia 19 kwietnia 2013 r.; mając na uwadze, że dnia 25 sierpnia 2015 r. osiągnięto cztery ważne porozumienia; mając na uwadze, że postępy negocjacji akcesyjnych Serbii muszą odbywać się równolegle z postępami w procesie normalizacji stosunków z Kosowem zgodnie z ramami negocjacyjnymi; mając na uwadze, że dalsze wysiłki mają fundamentalne znaczenie dla trwałego uspokojenia tych stosunków; mając na uwadze, że sprawą najwyższej wagi jest pełne wdrożenie wszystkich porozumień przez obie strony;

E.  mając na uwadze, że w lipcu 2015 r. Serbia przystąpiła jako 33. państwo do unijnego mechanizmu ochrony ludności;

F.  mając na uwadze, że UE podkreśliła konieczność wzmocnienia zarządzania gospodarczego, praworządności i zdolności administracji publicznej we wszystkich krajach Bałkanów Zachodnich;

G.  mając na uwadze, że UE uczyniła praworządność głównym elementem polityki rozszerzenia;

H.  mając na uwadze, że w styczniu 2015 r. Serbia objęła przewodnictwo Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE);

1.  z zadowoleniem przyjmuje rozpoczęcie negocjacji oraz otwarcie rozdziałów 32 (kontrola finansowa) i 35 (inne kwestie – punkt 1: normalizacja stosunków między Serbią a Kosowem) na konferencji międzyrządowej w Brukseli w dniu 14 grudnia 2015 r.; z zadowoleniem przyjmuje stałe zaangażowanie Serbii w proces integracji europejskiej; wzywa Serbię do czynnych działań w celu upowszechniania wiedzy o tej strategicznej decyzji w społeczeństwie serbskim; zauważa z zadowoleniem, że Serbia przyjęła ambitny program reform; wzywa Serbię do stanowczego stawienia czoła reformom systemowym i społeczno-gospodarczym; wzywa Serbię, aby podczas wdrażania reform potraktowała ze szczególną uwagą młodzież;

2.  z zadowoleniem przyjmuje przygotowania Serbii do faktycznego rozpoczęcia negocjacji akcesyjnych, obejmujące zakończenie przeglądu zgodności prawa krajowego z prawem unijnym oraz opracowanie i złożenie kompleksowych planów działania dotyczących rozdziałów 23 (wymiar sprawiedliwości i prawa podstawowe) i 24 (sprawiedliwość, wolność i bezpieczeństwo); wyraża nadzieję, że rozdziały te będzie można otworzyć na początku 2016 r.; podkreśla, że szczegółowe negocjacje w sprawie rozdziałów 23 i 24 są niezbędne, aby poruszyć kwestię koniecznych reform w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i praw podstawowych oraz sprawiedliwości, wolności i bezpieczeństwa; przypomina, że postępom w tych obszarach powinny towarzyszyć ogólne postępy w negocjacjach; podkreśla, że negocjacje w sprawie rozdziału 35 mają kluczowe znaczenie dla postępów Serbii na ścieżce ku integracji z UE; w związku z tym jest zdania, że pełna normalizacja stosunków między Serbią a Kosowem jest istotnym warunkiem przystąpienia Serbii do UE;

3.  podkreśla, że gruntowne wdrożenie przepisów i strategii politycznych pozostaje głównym wskaźnikiem pomyślnego procesu integracji; zachęca serbskich przywódców politycznych do kontynuowania reform koniecznych do dostosowania do standardów UE; wzywa władze serbskie, by usprawniły planowanie, koordynację i monitorowanie wdrażania nowych przepisów i strategii politycznych;

4.  z zadowoleniem przyjmuje postępy Serbii w dziedzinie przedsiębiorczości, w ograniczaniu deficytu budżetowego, a także na rynku pracy, w tym w odniesieniu do prawa pracy i polityki zatrudnienia; zachęca władze serbskie do dalszej poprawy klimatu inwestycyjnego w całej Serbii oraz do zmniejszania różnic ekonomicznych i społecznych między regionami, zapewnienia ochrony inwestycji zagranicznych i rozwiązania długotrwałych sporów inwestycyjnych oraz, uznając postępy w restrukturyzacji przedsiębiorstw publicznych, wskazuje na znaczenie odpowiednich dalszych postępów i przejrzystości procesu prywatyzacji; podkreśla, że Serbia musi dostosować przepisy w dziedzinie kontroli pomocy państwa do wspólnotowego dorobku prawnego;

5.  z zadowoleniem przyjmuje postępy w reformach gospodarczych, które poprawiły sytuację budżetową Serbii, a także wzywa Komisję do dalszego wspierania rządu w jego planach przeprowadzenia kolejnych reform, w szczególności dotyczących nierównowagi budżetowej oraz reform najważniejszych sektorów gospodarki;

6.  pochwala konstruktywną postawę Serbii w obliczu kryzysu migracyjnego; stwierdza jednak, że konieczne jest pogłębienie konstruktywnej postawy wobec krajów sąsiadujących; zauważa, że Serbia jest ważnym i pomocnym partnerem UE na Bałkanach i że z tego względu UE powinna koniecznie zapewnić zasoby i odpowiednią pomoc finansową; zauważa z zadowoleniem, że Serbia poczyniła znaczne starania, aby – przy wsparciu UE i międzynarodowym – zapewnić obywatelom państw trzecich schronienie i pomoc humanitarną; wzywa Serbię do niezwłocznego zwiększenia swoich zdolności recepcyjnych; zauważa, że konieczne są kompleksowe reformy, aby usprawnić cały system azylowy i dostosować go do dorobku prawnego UE i norm międzynarodowych; odnotowuje, że Serbia podjęła dalsze działania, aby zająć się problemem bezzasadnych wniosków o udzielenie azylu składanych przez obywateli serbskich w państwach członkowskich UE i państwach stowarzyszonych w ramach Schengen; wzywa Serbię, aby przyczyniła się do dalszego zmniejszenia liczby bezzasadnych wniosków; podkreśla, że zdolności i zasoby umożliwiające reintegrację osób powracających pozostają ograniczone;

7.  wzywa Serbię, by zwiększyła starania w celu stopniowego dostosowania swojej polityki zagranicznej i polityki bezpieczeństwa do polityki prowadzonej przez UE, w tym polityki wobec Rosji; w tym kontekście ubolewa nad przeprowadzeniem wspólnych serbsko-rosyjskich ćwiczeń wojskowych; z zadowoleniem przyjmuje aktywny udział Serbii w międzynarodowych operacjach utrzymywania pokoju;

Praworządność

8.  podkreśla nadrzędne znaczenie zasad praworządności; podkreśla istotne znaczenie niezawisłego sądownictwa; zauważa, że choć poczyniono pewne postępy w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości, a mianowicie przyjęto przepisy dotyczące oceny sędziów i prokuratorów, ingerencja polityczna nadal jest znaczna; zauważa, że profesjonalne organy sądowe domagają się zapewnienia odpowiednich zasobów; wzywa władze do wdrożenia krajowej strategii reformy sądownictwa zgodnie z planem działania dotyczącym rozdziału 23, do zapewnienia niezawisłości sądownictwa oraz do dopilnowania, by praca sędziów i prokuratorów była wolna od wpływów politycznych; wzywa rząd do przyjęcia nowej ustawy o bezpłatnej pomocy prawnej oraz wprowadzenia zmian prawnych mających na celu poprawę jakości i spójności praktyki sądowej i kształcenia sędziów; wyraża zaniepokojenie z powodu ciągłych zaległości w rozpatrywaniu spraw sądowych pomimo programu ograniczenia liczby takich spraw przygotowanego przez Najwyższy Sąd Kasacyjny oraz wzywa Serbię do poczynienia dalszych kroków, aby zwiększyć zaufanie do wymiaru sprawiedliwości;

9.  przypomina rządowi serbskiemu, by w pełni i w sposób wykluczający dyskryminację wdrożył ustawę o rehabilitacji; sugeruje rządowi Serbii, by wprowadził dalsze poprawki do ustawy o restytucji w celu usunięcia wszelkich przeszkód proceduralnych i prawnych uniemożliwiających restytucję w naturze;

10.  zauważa, że w regionie szerzy się korupcja i przestępczość zorganizowana, które stanowią przeszkodę dla demokratycznego, społecznego i gospodarczego rozwoju Serbii; odnotowuje, że poczyniono pewne postępy w zwalczaniu korupcji, która jednak nadal stanowi niepokojący element serbskiej rzeczywistości, dzięki stałemu wdrażaniu przepisów i uchwaleniu ustawy o ochronie demaskatorów; podkreśla potrzebę odniesienia wymiernych sukcesów w zakresie śledztw dotyczących korupcji i ostatecznych aktów oskarżenia o to przestępstwo, w tym o korupcję na wysokim szczeblu, a także potrzebę koordynacji i monitorowania pełnej realizacji strategii antykorupcyjnej, o której mowa w planie działania dotyczącym rozdziału 23, we wszystkich kluczowych instytucjach; wzywa władze do dopilnowania, by Agencja Antykorupcyjna i Rada Antykorupcyjna były w stanie w pełni i skutecznie realizować swój mandat, a instytucje publiczne podejmowały działania następcze na podstawie ich zaleceń; jest zdania, że aby skuteczniej walczyć z tymi problemami, niezbędna jest strategia regionalna oraz ściślejsza współpraca wszystkich krajów w regionie; wzywa ośrodki akademickie, aby wraz z władzami państwowymi i urzędnikami państwowymi przyjęły przepisy w tym obszarze w celu przeprowadzenia dochodzenia w przypadkach plagiatu i zapobiegania takim sytuacjom w przyszłości;

11.  wzywa władze serbskie do nowelizacji i wdrożenia przepisów kodeksu karnego dotyczących przestępstw gospodarczych i korupcji, aby zapewnić wiarygodne i przewidywalne ramy prawa karnego; kolejny raz powtarza, że jest głęboko zaniepokojony zapisami i wdrożeniem art. 234 kodeksu karnego dotyczącego nadużywania władzy wynikającej z zajmowania odpowiedzialnych stanowisk; ponownie wzywa do przeprowadzenia niezależnego i dogłębnego przeglądu przekwalifikowanych spraw związanych z nadużywaniem władzy wynikającej z zajmowania odpowiedzialnych stanowisk, tak aby można było niezwłocznie wycofać długoletnie niesprawiedliwe oskarżenia;

12.  zauważa, że konieczne są większe wysiłki w walce z przestępczością zorganizowaną oraz wymierne sukcesy w wydawaniu prawomocnych wyroków skazujących, zgodnie z planem działania dotyczącym rozdziału 24; wzywa Komisję i państwa członkowskie do zapewnienia Serbii wsparcia eksperckiego, aby mogła ustanowić ramy instytucjonalne i pozyskać wiedzę fachową w celu skutecznego zwalczania przestępczości zorganizowanej; w związku z tym wzywa do bezpośredniej współpracy między serbskimi i kosowskimi organami ścigania oraz biurami łącznikowymi w Belgradzie i Prisztinie;

Demokracja

13.  odnotowuje wysiłki mające na celu poprawę procesu konsultacji w parlamencie i dalszy wzrost zaangażowania parlamentu w proces negocjacji akcesyjnych; jest nadal zaniepokojony zbyt częstym stosowaniem trybu nadzwyczajnego przy uchwalaniu prawa, w tym prawa dotyczącego procesu przystąpienia do UE, ponieważ w tym trybie nie zawsze jest możliwe przeprowadzenie wystarczających konsultacji z zainteresowanymi stronami i opinią publiczną; podkreśla, że należy dodatkowo wzmocnić nadzór parlamentarny nad władzą wykonawczą; podkreśla znaczenie aktywnego i konstruktywnego udziału opozycji w procesie podejmowania decyzji i instytucjach demokratycznych; podkreśla, że finansowanie partii politycznych musi być przejrzyste i zgodne z najwyższymi międzynarodowymi standardami;

14.  podkreśla znaczenie działalności organizacji społeczeństwa obywatelskiego w społeczeństwie demokratycznym; zauważa, że poprawiła się współpraca między rządem a organizacjami społeczeństwa obywatelskiego; zachęca władze serbskie do podjęcia dodatkowych działań, aby zapewnić przejrzysty dialog między społeczeństwem obywatelskim a instytucjami państwowymi oraz zwiększyć skuteczne zaangażowanie przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego i mniejszości narodowych w proces podejmowania decyzji; wzywa władze do zagwarantowania odpowiedniego wsparcia finansowego dla skutecznego funkcjonowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego; apeluje o terminowe i przejrzyste informowanie obywateli, organizacji i opinii publicznej o postępach w procesie negocjacji akcesyjnych oraz o ułatwianie im szerokiego udziału w tym procesie;

15.  ponawia swój apel do serbskiego rządu o pełne wprowadzenie zaleceń wydanych misje obserwacji wyborów z ramienia OBWE/ODIHR, zwłaszcza dotyczących przejrzystości finansowania kampanii i procesów wyborczych; wzywa władze do odpowiedniego zbadania przypadków użycia przemocy, zastraszania i nieprawidłowości, do których doszło w trakcie wyborów samorządowych oraz podczas kampanii wyborczej;

16.  ponownie zaznacza, jak ważną rolę odgrywają niezależne organy regulacyjne, w tym Rzecznik Praw Obywatelskich, w zapewnianiu nadzoru nad władzą wykonawczą i jej rozliczaniu; wzywa władze, by udzieliły Rzecznikowi Praw Obywatelskich pełnego wsparcia politycznego i administracyjnego w jego pracy oraz powstrzymały się od narażania go na nieuzasadnioną krytykę;

17.  z zadowoleniem odnotowuje przyjęcie planu działania dotyczącego kompleksowej reformy administracji publicznej, ustawy o kontroli inspekcji, krajowej strategii szkoleniowej dla samorządów oraz ustawy o maksymalnej liczbie pracowników sektora publicznego, a także apeluje o ich natychmiastowe wdrożenie; podkreśla potrzebę odpolitycznienia i profesjonalizacji administracji publicznej oraz zwiększenia przejrzystości procedur rekrutacji i zwolnień z myślą o zapewnieniu profesjonalizmu, neutralności i ciągłości administracji publicznej;

Prawa człowieka

18.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Serbia dysponuje odpowiednimi ramami prawnymi i instytucjonalnymi, aby chronić prawa człowieka i podstawowe wolności; zauważa jednak, że nadal występują uchybienia w ich wdrażaniu, zwłaszcza w odniesieniu do zapobiegania dyskryminacji grup szczególnie wrażliwych, w tym osób niepełnosprawnych, osób z HIV/AIDS i osób LGBTI; wyraża zadowolenie z powodu pomyślnego przeprowadzenia parady równości w dniu 20 września 2015 r.; podkreśla jednak, że dyskryminacja i przemoc wobec osób LGBTI wciąż jest przedmiotem zaniepokojenia; w związku z tym zachęca rząd, by zastosował się do zalecenia CM/Rec(2010)5 Komitetu Ministrów Rady Europy dla państw członkowskich; wyraża zaniepokojenie liczbą ataków na członków grup szczególnie wrażliwych, które nie zostały jeszcze w pełni zbadane; ponadto wyraża zaniepokojenie utrzymującym się problemem przemocy domowej; wzywa władze do aktywnego promowania poszanowania praw człowieka dla wszystkich;

19.  wyraża zaniepokojenie faktem, że nie poczyniono postępów w celu poprawy sytuacji dotyczącej wolności słowa i mediów; z niepokojem odnotowuje ciągłą presję polityczną, która podważa niezależność mediów, prowadząc do rosnącej autocenzury mediów; jest zaniepokojony, że dziennikarze są poddawani presji politycznej, zastraszani, brutalnie traktowani i kierowane są pod ich adresem groźby, kiedy wykonują swój zawód; wzywa władze do prowadzenia dochodzeń we wszystkich przypadkach ataków na dziennikarzy i redakcje, silnie potępianych również przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Dziennikarzy; przypomina, że nowe ustawy medialne muszą zostać wdrożone w całości; podkreśla, że konieczna jest całkowita przejrzystość w zakresie własności mediów i ich finansowania, a także niedyskryminacji w kwestii przydziału reklam państwowych;

20.  jest poważnie zaniepokojony powtarzającymi się przeciekami do mediów na temat toczących się postępowań karnych, które naruszają domniemanie niewinności; wzywa serbskie władze, aby dogłębnie zbadały szereg głośnych przypadków, w których dowody rzekomych nadużyć zostały przedstawione przez media;

Poszanowanie i ochrona mniejszości

21.  podkreśla, jak ważna jest rola Krajowych Rad Mniejszości we wspieraniu praw mniejszości narodowych oraz ich demokratycznego charakteru, a także zachęca do odpowiedniego i podlegającego weryfikacji finansowania tych rad; wyraża zadowolenie z powodu zaangażowania Serbii w przygotowanie odpowiedniego planu działania dla mniejszości narodowych, który dalej usprawni wdrażanie i rozwój praktyk i ram prawnych dotyczących mniejszości narodowych; ponawia apel do Serbii o dopilnowanie, by poziom nabytych praw i kompetencji pozostał niezmieniony w procesie ich prawnego dostosowywania do decyzji serbskiego Trybunału Konstytucyjnego, oraz wzywa do jak najszybszego przyjęcia ustawy o Krajowych Radach Mniejszości w celu wyjaśnienia ich statusu prawnego i pewności co do ich jurysdykcji; wyraża poważne zaniepokojenie w związku z przerwaniem nadawania programów w językach mniejszości z powodu zapowiedzianej prywatyzacji mediów; wzywa Serbię do zwiększenia wysiłków mających na celu skuteczne i spójne wdrożenie przepisów dotyczących ochrony mniejszości i niedyskryminacyjnego traktowania mniejszości narodowych w całej Serbii, w tym w dziedzinie edukacji, zwłaszcza w kwestii terminowego finansowania i tłumaczenia podręczników w językach mniejszości, używania języków mniejszości, reprezentacji w organach administracji publicznej i organach przedstawicielskich na szczeblu lokalnym, regionalnym i krajowym oraz dostępu do mediów i posługi religijnej w językach mniejszości; zachęca rząd Serbii do wdrożenia wszystkich traktatów międzynarodowych i umów dwustronnych dotyczących praw mniejszości;

22.  zauważa, że różnorodność kulturowa Wojwodiny również wnosi wkład w tożsamość Serbii; podkreśla, że autonomii Wojwodiny nie należy osłabiać oraz że należy bez dalszej zwłoki przyjąć ustawę o zasobach Wojwodiny, zgodnie z konstytucją;

23.  wzywa władze serbskie do wdrożenia konkretnych środków na rzecz poprawy sytuacji Romów, zwłaszcza w odniesieniu do wydawania dokumentów osobistych, edukacji, mieszkalnictwa, opieki zdrowotnej i zatrudnienia; apeluje ponadto do władz serbskich o zagwarantowanie sprawiedliwej reprezentacji Romów w instytucjach publicznych i życiu publicznym, w tym również o poświęcenie szczególnej uwagi włączeniu społecznemu kobiet romskich; podkreśla, że należy dalej wzmacniać politykę integracji Romów i skutecznie zwalczać dyskryminację, uwzględniając przemoc doświadczaną przez przedstawicieli organizacji pozarządowych reprezentujących tę mniejszość, w związku z tym oczekuje na środki z zapowiadanego planu działania i strategii włączenia społecznego Romów; w tym kontekście z zadowoleniem przyjmuje „deklarację z Prisztiny”, w której wezwano rządy, organizacje międzynarodowe i międzyrządowe oraz organizacje społeczeństwa obywatelskiego do powszechnego stosowania zasad niedyskryminacji i równości w pracach i działaniach na rzecz wspierania i przestrzegania praw Romów;

Współpraca regionalna i stosunki dobrosąsiedzkie

24.  docenia konstruktywną postawę serbskiego rządu w stosunkach z krajami sąsiedzkimi, gdyż umożliwiła ona znaczne postępy zarówno we współpracy regionalnej, jak i w zacieśnianiu stosunków z UE, oraz wzywa Serbię do dalszego zacieśniania stosunków dobrosąsiedzkich; wzywa Serbię do wspierania dobrosąsiedzkich stosunków oraz pokojowego rozwiązywania sporów, co obejmuje propagowanie klimatu tolerancji i potępianie wszelkich form nawoływania do nienawiści lub retoryki wojennej oraz unikanie gestów, takich jak publiczne powitania osób skazanych za zbrodnie wojenne; zauważa, że nierozstrzygnięte spory i problemy, zwłaszcza kwestie wytyczenia granic, sukcesji, zwrotu dóbr kultury i ujawnienia jugosłowiańskich archiwów, należy rozwiązać zgodnie z prawem międzynarodowym i ustalonymi zasadami, m.in. przez wykonywanie prawnie wiążących umów, w tym umowy w sprawie sukcesji, oraz że spory dwustronne należy rozwiązać na wczesnych etapach procesu akcesyjnego zgodnie z prawem międzynarodowym; podkreśla konstruktywną rolę Serbii w „procesie berlińskim” oraz w inicjatywie sześciu państw Bałkanów Zachodnich i jej programie dotyczącym sieci połączeń; z zadowoleniem przyjmuje inne inicjatywy ukierunkowane na przyszłość Bałkanów Zachodnich, zwłaszcza proces z Brda, który tworzy ważne ramy współpracy w obszarze politycznym i technicznym; ponadto jest zdania, że konkretna współpraca w obszarach wzajemnego zainteresowania może przyczyniać się do stabilizacji Bałkanów Zachodnich; w związku z tym pochwala pierwsze wspólne posiedzenie ministerialne Serbii oraz Bośni i Hercegowiny, które odbyło się dnia 4 listopada 2015 r. w Sarajewie; wzywa Serbię do dalszego promowania stabilizacji i umocnienia instytucjonalnego Bośni i Hercegowiny w ramach istniejących kontaktów i stosunków dobrosąsiedzkich z tym krajem; ponownie wzywa władze serbskie do podjęcia dalszych środków na rzecz współpracy transgranicznej z sąsiadującymi państwami członkowskimi UE, w tym również w ramach programów współpracy transgranicznej i transnarodowej na lata 2014–2020 oraz strategii UE na rzecz regionu Dunaju; z zadowoleniem przyjmuje koncepcję rozpoczęcia negocjacji w sprawie podpisania traktatu o stosunkach dobrosąsiedzkich z sąsiadującymi krajami i ma nadzieję, że wpłynie to korzystnie na rozwój w całym regionie; wyraża zadowolenie z powodu spotkania premierów Bułgarii, Rumunii i Serbii w sprawie współpracy w dziedzinie infrastruktury energetycznej i transportowej;

25.  zachęca Serbię do dalszej współpracy z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla Byłej Jugosławii (MTKJ) w duchu pojednania i stosunków dobrosąsiedzkich; podkreśla znaczenie nadrzędnej strategii krajowej na rzecz rozliczania na szczeblu krajowym zbrodni wojennych; wzywa władze do dalszych prac poświęconych losowi osób zaginionych oraz przygotowaniu systemu odszkodowań dla ofiar i ich rodzin będącego ważnym warunkiem wstępnym pojednania, a także zapewnieniu rodzinom ofiar możliwości poznania losu ich zaginionych członków rodziny; zaznacza, że ustawa o ofiarach cywilnych powinna zostać przyjęta bez zbędnej zwłoki, zważywszy że istniejące przepisy nie uznają wielu grup ofiar zbrodni wojennych; zauważa, że nadal pojawiają się kontrowersje, zwłaszcza dotyczące różnych interpretacji najnowszej historii; ponownie wyraża poparcie dla inicjatywy RECOM, komisji regionalnej ds. ustalenia faktów dotyczących zbrodni wojennych i innych poważnych przypadków naruszenia praw człowieka popełnionych w byłej Jugosławii;

26.  wyraża zadowolenie z powodu publikacji projektu krajowej strategii w sprawie zbrodni wojennych, określającej plany ścigania przestępstw popełnionych w latach 90. ubiegłego wieku w byłej Jugosławii; podkreśla potrzebę wzmocnienia i odpolitycznienia serbskich instytucji zajmujących się zbrodniami wojennymi; wzywa Serbię do ustanowienia efektywnego systemu ochrony świadków i ofiar oraz do zagwarantowania ofiarom i ich rodzinom prawa do odszkodowania; wzywa do poprawy współpracy regionalnej w sprawach dotyczących zbrodni wojennych; ponawia apel do Serbii o powtórne zbadanie przepisów dotyczących jurysdykcji w sprawach dotyczących zbrodni wojennych w duchu pojednania i dobrosąsiedzkich stosunków oraz we współpracy z Komisją i sąsiadami;

27.  z zadowoleniem przyjmuje stałe zaangażowanie Serbii w proces normalizacji stosunków z Kosowem oraz finalizację kluczowych porozumień w dniu 25 sierpnia 2015 r., a mianowicie porozumień dotyczących ustanowienia stowarzyszenia/wspólnoty gmin kosowskich zamieszkiwanych w większości przez Serbów, energetyki, telekomunikacji oraz mostu w Mitrowicy; wzywa Serbię do szybkiego wdrożenia jej części tych porozumień i do konstruktywnej współpracy z Kosowem w formułowaniu i wdrażaniu przyszłych porozumień; dostrzega postępy w następujących dziedzinach: policja i obrona cywilna, ubezpieczenia pojazdów, cła, uzgodnienia w zakresie instytucji łącznikowych i kataster; przypomina, że postępy w rozmowach powinny być mierzone konkretnymi rozwiązaniami w terenie; wzywa Serbię i Kosowo do unikania negatywnej retoryki i do dalszych działań na rzecz pełnego i terminowego wykonania w dobrej wierze wszystkich już osiągniętych porozumień oraz do stanowczej kontynuacji procesu normalizacji; wzywa oba rządy i instytucje UE do podejmowania nieustannych wysiłków w celu komunikowania i wyjaśniania postanowień osiągniętych porozumień, aby zbliżyć do siebie albańskie i serbskie wspólnoty etniczne w Kosowie; wyraża uznanie dla wysiłków środowiska przedsiębiorców, któremu przewodzą izby handlowe, na rzecz normalizacji stosunków przez zaangażowanie w dialog między izbami handlowymi Serbii i Kosowa w celu zniesienia barier w prowadzeniu działalności gospodarczej między dwiema stronami i ułatwienia kontaktów oraz współpracy między przedsiębiorstwami; apeluje do Komisji, aby wspierała utrzymanie i rozwój tych działań w przyszłości; zachęca Serbię i Kosowo do wskazania nowych tematów dialogu z myślą o poprawie warunków życia ludzi i o kompleksowej normalizacji stosunków; wzywa Europejską Służbę Działań Zewnętrznych (ESDZ) do przeprowadzenia oceny wyników obu stron w wypełnianiu ich zobowiązań; apeluje do Serbii o prowadzenie działań w duchu stosunków dobrosąsiedzkich i wyraża nadzieję, że kwestia odrzuconego wniosku Kosowa o członkostwo w UNESCO nie przeszkodzi w dialogu ani dalszej integracji Kosowa w organizacjach regionalnych i międzynarodowych oraz że nadal będzie trwać współpraca i będą podejmowane wysiłki na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego; zachęca Belgrad i Prisztinę do utrzymywania dobrosąsiedzkich stosunków; z zadowoleniem przyjmuje wznowienie rozmów między premierem Serbii A. Vučiciem i premierem Kosowa I. Mustafą w dniu 27 stycznia 2016 r.; zauważa, że tematem dyskusji było między innymi wzajemne uznawanie dyplomów szkół wyższych i dyplomów zawodowych oraz poprawa połączeń drogowych i kolejowych; podkreśla, że postępy na miejscu przyniosą korzyści całemu regionowi;

28.  w kontekście procesu berlińskiego popiera utworzenie Forum Społeczeństwa Obywatelskiego Bałkanów Zachodnich, które daje przedstawicielom społeczeństwa obywatelskiego z tego regionu okazję do wymiany idei, wyrażenia niepokojów i formułowania konkretnych zaleceń dla decydentów, oraz wzywa do kontynuacji tego procesu na następnym szczycie, który ma odbyć się w 2016 r. w Paryżu, i do zorganizowania warsztatów przygotowawczych dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego w regionie;

Energia, środowisko i transport

29.  podkreśla, że Serbia jako strona Wspólnoty Energetycznej powinna nadal odgrywać czynną rolę w pracach instytucji tej Wspólnoty i kontynuować wdrażanie dorobku prawnego, aby budować zrównoważone i bezpieczne systemy energetyczne; wzywa władze, by rozpoczęły realizację celów ustanowionych w strategii rozwoju sektora energetyki, ponieważ w sektorze energii ze źródeł odnawialnych nie ma żadnej znaczącej inwestycji; zachęca Serbię do rozwijania konkurencji na rynku gazu oraz do podjęcia działań w celu lepszego dostosowania przepisów w dziedzinie energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej do dorobku prawnego Wspólnoty, a także wzywa Serbię do zwrócenia większej uwagi na zieloną energię; wzywa Komisję do wspierania rządu Serbii w jego staraniach na rzecz zmniejszenia zależności kraju od importu energii oraz dywersyfikacji dostaw gazu do Serbii; odnotowuje, że ostatnio przyjęty pakiet IPA II 2015 obejmuje program o wartości 155 mln EUR na wsparcie finansowania ważnych regionalnych projektów infrastrukturalnych w sektorach energetyki i transportu na Bałkanach Zachodnich; zachęca Serbię, aby dołączyła do średnich zobowiązań UE w obszarze zmiany klimatu i porozumienia osiągniętego w Paryżu na konferencji COP21;

30.  w związku ze znaczeniem europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej (EUWT) dla dalszego rozwoju współpracy transgranicznej pomiędzy państwami członkowskimi UE i ich sąsiadami, wzywa rząd Serbii do zapewnienia niezbędnych ram prawnych, które pozwolą na udział Serbii w EUWT;

31.  wyraża zaniepokojenie brakiem egzekwowania przepisów dotyczących odpadów i wzywa władze serbskie do zwiększenia wysiłków na rzecz zamknięcia i uprzątnięcia nielegalnych wysypisk śmieci oraz do opracowania wiarygodnej polityki ograniczania ilości odpadów zgodnie z dyrektywą ramową w sprawie odpadów;

32.  z zadowoleniem przyjmuje plan odbudowy, unowocześnienia i modernizacji części sieci kolejowej i zachęca serbskie władze do dalszego udoskonalania transportu publicznego we współpracy z krajami sąsiadującymi;

o
o   o

33.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz rządowi i parlamentowi Serbii.

(1) Dz.U. L 80 z 19.3.2008, s. 46.
(2) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0065.
(3) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0095.


Proces integracji Kosowa z Unią Europejską
PDF 375kWORD 134k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 4 lutego 2016 r. w sprawie sprawozdania za 2015 r. w sprawie Kosowa (2015/2893(RSP))
P8_TA(2016)0047B8-0167/2016

Parlament Europejski,

–  uwzględniając konkluzje prezydencji z posiedzenia Rady Europejskiej w Salonikach w dniach 19–20 czerwca 2003 r. dotyczące perspektywy przystąpienia państw Bałkanów Zachodnich do Unii Europejskiej,

–  uwzględniając decyzję Rady z dnia 22 października 2012 r. w sprawie upoważnienia Komisji do rozpoczęcia negocjacji dotyczących umowy ramowej z Kosowem w sprawie uczestnictwa w programach unijnych,

–  uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej z dnia 28 czerwca 2013 r., w których przyjęto decyzję upoważniającą do rozpoczęcia negocjacji w sprawie układu o stabilizacji i stowarzyszeniu między Unią Europejską a Kosowem,

–  uwzględniając Pierwsze porozumienie w sprawie zasad regulujących normalizację stosunków podpisane przez premierów Hashima Thaçiego i Ivicę Dačicia w dniu 19 kwietnia 2013 r. oraz plan jego realizacji z dnia 22 maja 2013 r.,

–  uwzględniając decyzję Rady 2014/349/WPZiB z dnia 12 czerwca 2014 r. zmieniającą wspólne działanie 2008/124/WPZiB w sprawie misji Unii Europejskiej w zakresie praworządności w Kosowie, EULEX KOSOWO,

–  uwzględniając podpisanie układu o stabilizacji i stowarzyszeniu między UE a Kosowem w dniu 27 października 2015 r. i jego ratyfikację przez Zgromadzenie Kosowa w dniu 2 listopada 2015 r.,

–  uwzględniając sprawozdania Sekretarza Generalnego ONZ dotyczące bieżącej działalności Misji Tymczasowej Administracji ONZ w Kosowie (UNMIK) i odnośnych wydarzeń, w tym ostatnie sprawozdanie z dnia 3 listopada 2015 r.,

–  uwzględniając przedłużenie terminu ważności mandatu specjalnego przedstawiciela UE w Kosowie Samuela Žbogara do dnia 28 lutego 2017 r.,

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 10 listopada 2015 r. pt. „Strategia rozszerzenia UE” (COM(2015)0611),

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 15 grudnia 2015 r. w sprawie rozszerzenia oraz procesów stabilizacji i stowarzyszenia,

–  uwzględniając wnioski z posiedzenia Rady ds. Ogólnych z dnia 7 grudnia 2009 r., 14 grudnia 2010 r. i 5 grudnia 2011 r., w których podkreślono i potwierdzono, że Kosowo powinno również – bez względu na stanowisko państw członkowskich dotyczące jego statusu – odnieść korzyści z przyszłego docelowego złagodzenia wymogów wizowych po spełnieniu przez ten kraj wszystkich warunków,

–  uwzględniając rozpoczęcie w styczniu 2012 r. dialogu wizowego, plan działania dotyczący liberalizacji reżimu wizowego z czerwca 2012 r., drugie sprawozdanie Komisji z dnia 24 lipca 2014 r. w sprawie postępów poczynionych przez Kosowo w realizacji wymogów planu działania dotyczącego liberalizacji reżimu wizowego (COM(2014)0488) oraz misję ekspertów Komisji z lipca 2015 r.,

–  uwzględniając rezolucję Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1244 (1999), opinię doradczą Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości (MTS) z dnia 22 lipca 2010 r. w sprawie kwestii zgodności jednostronnej deklaracji niepodległości Kosowa z prawem międzynarodowym oraz rezolucję Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 64/298 z dnia 9 września 2010 r., w której uznano treść opinii MTS i z zadowoleniem przyjęto gotowość UE do ułatwienia dialogu między Serbią a Kosowem,

–  uwzględniając wspólne oświadczenia wydane na posiedzeniach międzyparlamentarnych PE–Kosowo w dniach 28–29 maja 2008 r., 6–7 kwietnia 2009 r., 22–23 czerwca 2010 r., 20 maja 2011 r., 14–15 marca 2012 r., 30–31 października 2013 r. oraz 29–30 kwietnia 2015 r.,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji z dnia 10 listopada 2015 r. dotyczące postępów Kosowa w 2015 r. (SWD(2015)0215),

–  uwzględniając swoje poprzednie rezolucje,

–  uwzględniając pracę stałej sprawozdawczyni Komisji Spraw Zagranicznych ds. Kosowa Ulrike Lunacek,

–  uwzględniając art. 123 ust. 2 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że niepodległość Kosowa uznało 110 ze 193 państw członkowskich ONZ, w tym 23 z 28 państw członkowskich UE;

B.  mając na uwadze, że w dniu 27 października 2015 r. podpisano układ o stabilizacji i stowarzyszeniu (SAA) między UE a Kosowem, który został ratyfikowany przez Zgromadzenie Kosowa w dniu 2 listopada 2015 r.; mając na uwadze, że Parlament Europejski wyraził zgodę na jego przyjęcie w dniu 21 stycznia 2016 r.;

C.  mając na uwadze, że (potencjalne) kraje kandydujące są oceniane na podstawie własnych osiągnięć oraz mając na uwadze, że harmonogram akcesji zależy od tempa i jakości niezbędnych reform;

D.  mając na uwadze, że UE wielokrotnie potwierdzała swoją wolę, aby wspomagać rozwój gospodarczy i polityczny Kosowa w ramach jasno określonej perspektywy europejskiej, zgodnie z europejską perspektywą regionu;

E.  mając na uwadze, że UE uczyniła praworządność głównym elementem polityki rozszerzenia;

F.  mając na uwadze, że UE podkreśliła konieczność wzmocnienia zarządzania gospodarczego, praworządności i zdolności administracji publicznej we wszystkich krajach Bałkanów Zachodnich;

G.  mając na uwadze, że mandat misji Unii Europejskiej w zakresie praworządności (EULEX) wygasa z dniem 14 czerwca 2016 r.; mając na uwadze, że trwa przegląd strategiczny misji EULEX KOSOWO;

1.  z zadowoleniem przyjmuje podpisanie układu o stabilizacji i stowarzyszeniu UE–Kosowo z dnia 27 października 2015 r., jako pierwszego takiego stosunku umownego, oraz jego szybką ratyfikację przez Zgromadzenie Kosowa w dniu 2 listopada 2015 r.; podkreśla, że układ o stabilizacji i stowarzyszeniu toruje drogę do integracji Kosowa z UE oraz będzie stanowił silną zachętę do wdrożenia i instytucjonalizacji reform, a także umożliwi nawiązanie współpracy z UE w wielu dziedzinach z myślą o pogłębieniu dialogu politycznego i zacieśnieniu integracji handlowej, umożliwiając ponadto wzmocnienie stosunków z krajami ościennymi i zapewnienie stabilności w regionie; apeluje do rządu Kosowa o skoncentrowanie działań na wdrażaniu kompleksowych reform koniecznych do wypełnienia jego zobowiązań wynikających z układu o stabilizacji i stowarzyszeniu;

2.  z zadowoleniem przyjmuje przyjęcie przez Komisję pakietu mającego na celu wsparcie reform i współpracy regionalnej na Bałkanach Zachodnich; pakiet ten odzwierciedla zobowiązanie UE do wspierania krajów w procesie reform politycznych i gospodarczych na ich drodze do członkostwa w UE;

3.  podkreśla, że układ o stabilizacji i stowarzyszeniu ma na celu promowanie europejskich standardów w obszarach takich jak konkurencja, zamówienia publiczne, własność intelektualna i ochrona konsumentów, a także ma na celu ustanowienie strefy wolnego handlu będącej konkretnym krokiem ku gospodarczej integracji Kosowa z UE;

4.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w 2015 r. poczyniono postępy na drodze do osiągnięcia porozumień w ramach procesu normalizacji stosunków między Kosowem a Serbią, a mianowicie w sprawie powołania związku/stowarzyszenia gmin w Kosowie, w których większość mieszkańców stanowią Serbowie, w sprawie energii i w sprawie mostu w Mitrowicy, w tym również porozumień: z dnia 25 sierpnia 2015 r. w sprawie usług telekomunikacyjnych, z czerwca 2015 r. w sprawie ubezpieczeń samochodowych oraz z lutego 2015 r. w sprawie sądownictwa; popiera działania mediacyjne stale prowadzone przez wiceprzewodniczącą Komisji/wysoką przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa na rzecz normalizacji stosunków między Serbią a Kosowem, której jeszcze nie udało się w pełni osiągnąć; apeluje do Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych o dokonanie dogłębnej, całościowej oceny stanu wdrożenia wszystkich podpisanych dotychczas porozumień pod kątem przepisów przyjętych na miejscu oraz o przedstawianie Parlamentowi Europejskiemu oraz parlamentom Kosowa i Serbii regularnych sprawozdań w tej sprawie; apeluje do wiceprzewodniczącej/wysokiej przedstawiciel o identyfikację istniejących braków i zażądanie od stron wywiązania się z zobowiązań, a także wzywa Serbię i Kosowo do unikania negatywnej retoryki i do dalszych działań na rzecz pełnego wykonania wszystkich już osiągniętych porozumień w dobrej wierze i terminowo oraz do stanowczej kontynuacji procesu normalizacji; podkreśla, że stały i konstruktywny dialog między Prisztiną a Belgradem oraz pełne wdrożenie osiągniętych porozumień mają kluczowe znaczenie dla normalizacji ich stosunków; z zadowoleniem przyjmuje wznowienie rozmów między premierem Serbii Vučiciem i premierem Kosowa Mustafą w środę 27 stycznia 2016 r.; zauważa, że wśród dyskutowanych zagadnień znalazło się wzajemne uznawanie dyplomów szkół wyższych i dyplomów zawodowych oraz ulepszenie połączeń drogowych i kolejowych; podkreśla, że osiągane na miejscu postępy przyniosą korzyści całemu regionowi;

5.  jest zaniepokojony wysoką liczbą osób zaginionych w okresie wojny i niewielkimi postępami osiągniętymi w tym względzie; apeluje o pełną współpracę międzypaństwową w tym zakresie, zważywszy że pełna współpraca przy ustalaniu prawdy o osobach zaginionych ma kluczowe znaczenie dla pojednania;

6.  odnotowuje decyzję Trybunału Konstytucyjnego dotyczącą utworzenia Związku Gmin Serbskich ; wzywa do pełnego i dokładnego wdrożenia osiągniętych porozumień; wzywa do poszanowania praworządności, ubolewa, że siły opozycji nie wykorzystały tego okresu zawieszenia do wznowienia dialogu parlamentarnego, i zachęca wszystkie siły polityczne do podjęcia konstruktywnych działań w interesie swojego kraju, jego instytucji demokratycznych i obywateli; uważa, że pełne poszanowanie zasad demokracji, dialog polityczny i niezakłócone prace parlamentarne mają zasadnicze znaczenie dla wdrażania wszystkich aspektów programu reform Kosowa; zdecydowanie potępia przypadki agresywnego blokowania w Zgromadzeniu, wzywa do zapobiegania dalszym gwałtownym protestom w Zgromadzeniu, a także podkreśla, że Zgromadzenie powinno stanowić miejsce, w którym wybrani posłowie spotykają się i dyskutują przy zachowaniu pełnego szacunku dla tej instytucji; podkreśla, że rząd powinien szanować rezolucje i decyzje parlamentu, a także powinien składać mu sprawozdanie przed podjęciem decyzji o podpisaniu porozumień z innymi państwami, zgodnie z wymogiem organu prawodawczego; w związku z tym z zadowoleniem przyjmuje starannie przygotowany wniosek z dnia 20 listopada 2015 r. przedstawiony przez dwóch kosowskich posłów, z których jeden reprezentuje koalicję rządząca, a drugi opozycję; wzywa wszystkie podmioty polityczne do wznowienia dialogu politycznego w celu przełamania impasu i znalezienia praktycznego rozwiązania umożliwiającego przywrócenie normalnego funkcjonowania Zgromadzenia Kosowa; zwraca się do wszystkich przywódców Kosowa o nadanie tej kwestii najwyższego znaczenia i o podjęcie odpowiedzialnych działań, mając na uwadze, że Zgromadzenie jest wybierane przez ludność Kosowa i dla niej; wyraża głębokie zaniepokojenie powtarzającymi się aktami przemocy i wzywa organy ścigania do wywiązywania się ze swoich obowiązków w sposób zgodny z zasadami procedur prawnych; z zaniepokojeniem odnotowuje wydarzenia, które doprowadziły do aresztowania kilku posłów, i wzywa do przeprowadzenia dochodzenia w sprawie ewentualnych nadużyć władzy w związku z aresztowaniami; wzywa Zgromadzenie Kosowa do wyjaśnienia zasad dotyczących uchylania immunitetów jego członków; odnotowuje wystosowany przez rzecznika praw obywatelskich do prokuratury krajowej w Prisztinie wniosek o wszczęcie dochodzenia w sprawie interwencji policji dnia 28 listopada 2015 r.;

7.  zaznacza, że Zgromadzenie powinno stać się skuteczniejsze i przestrzegać swojego regulaminu w każdych okolicznościach oraz że rząd powinien przestrzegać tego regulaminu; podkreśla potrzebę wzmocnienia roli nadzorczej Zgromadzenia, a w szczególności wzywa Zgromadzenie do jak najszybszego przyjęcia ustawodawstwa przewidującego rozszerzenie roli Komitetu Integracji Europejskiej w procesie integracji Kosowa z UE oraz pełne zaangażowanie opozycji w ten proces; zachęca Zgromadzenie, by regularnie konsultowało się z komisją wenecką i angażowało ją w rozpatrywanie ustawodawstwa; podkreśla pilną potrzebę mianowania – w ramach przejrzystej i niepolitycznej procedury selekcji opartej na zasługach – kompetentnych członków organów regulacyjnych i nadzorczych, aby zapewnić odpowiednie funkcjonowanie administracji państwowej;

8.  zauważa, że pięć państw członkowskich nie uznało formalnie Kosowa, i jest zdania, że dalsze przypadki uznania pomogłyby wzmocnić stabilność w regionie, ułatwić dalszą normalizację stosunków między Serbią a Kosowem oraz zwiększyć wiarygodność polityki zewnętrznej UE; w tym względzie z zadowoleniem przyjmuje decyzję pięciu państw członkowskich, które nie uznały Kosowa, o ułatwieniu zatwierdzenia układu o stabilizacji i stowarzyszeniu w Radzie; apeluje do wszystkich państw członkowskich o podjęcie wszelkich starań, aby ułatwić kontakty gospodarcze, międzyludzkie i społeczne między ich obywatelami a obywatelami Kosowa, mając na uwadze układ o stabilizacji i stowarzyszeniu oraz ustanowienie formalnych stosunków umownych; z zadowoleniem przyjmuje przedstawienie przez Kosowo pierwszego programu reform gospodarczych, będącego pierwszym krokiem w kierunku pogłębienia dialogu gospodarczego z UE;

9.  z zadowoleniem przyjmuje starania podjęte przez władze Kosowa na rzecz położenia kresu tendencji związanej z nielegalną migracją, która osiągnęła swój szczytowy punkt na początku 2015 r.; podkreśla, że krótkoterminowym środkom zniechęcającym ludność do wyjazdu powinny towarzyszyć postępy społeczno-ekonomiczne i tworzenie miejsc pracy, co zachęciłoby obywateli do pozostania w Kosowie i budowania przyszłości swojego kraju; jest przekonany, że liberalizacja reżimu wizowego także przyczyniłaby się do ograniczenia nielegalnej imigracji, ponieważ umożliwiłaby obywatelom kontakty międzyludzkie i stworzyła możliwości odbywania zagranicznych podróży w celach turystycznych oraz by odwiedzić rodzinę i znajomych, bez konieczności długiej i kosztownej procedury wizowej, oraz zmniejszyłaby poczucie izolacji tych osób; przypomina o potencjalnym niebezpieczeństwie, jakie stanowi Kosowo będące przez zbyt długi okres jedynym zamkniętym i odizolowanym terytorium w regionie; apeluje również do Prisztiny, aby skutecznie zwalczała siatki przestępcze, które biorą udział w handlu ludźmi; jest zdania, że uznanie Kosowa za bezpieczny kraj pochodzenia i wpisanie go do unijnego wspólnego wykazu bezpiecznych krajów pochodzenia mogłoby pomóc w zwalczaniu nielegalnej migracji;

10.  z zadowoleniem przyjmuje postępy we wdrażaniu planu działania na rzecz liberalizacji reżimu wizowego; apeluje do władz o szybkie i pełne wdrożenie wszystkich wymaganych kryteriów; wzywa Komisję do zintensyfikowania prac nad liberalizacją reżimu wizowego obowiązującego Kosowo; jest gotów poprzeć ruch bezwizowy dla Kosowa i wzywa Radę, by również go poparła, gdy tylko Komisja w odpowiednim czasie uzna, że wszystkie kryteria techniczne zostały spełnione; jednocześnie podkreśla potrzebę dalszego poszukiwania i ścigania handlarzy ludźmi i przemytników, aby zniechęcić ich do popełniania przestępstw; wzywa wszystkie instytucje UE, zwłaszcza Komisję, by przyspieszyły liberalizację reżimu wizowego obowiązującego Kosowo, a także wzywa władze Kosowa, by wypełniły swoje zobowiązania i wprowadziły pozostałe kryteria z myślą o tym, by w 2016 r. objąć Kosowo ruchem bezwizowym, umożliwiając obywatelom Kosowa zbliżenie z UE;

11.  popiera kontynuowanie rozmów na temat umowy ramowej umożliwiającej Kosowu uczestnictwo w programach unijnych;

12.  z zadowoleniem przyjmuje przyjęcie pakietu w zakresie praw człowieka wzmacniającego instytucjonalny system nadzoru nad ochroną i poszanowaniem praw człowieka; podkreśla, że niezmiernie ważne jest wdrożenie tych przepisów; z zadowoleniem przyjmuje w szczególności ustanowienie i powołanie rzecznika praw obywatelskich, zwłaszcza w kontekście budowania zaufania społecznego wśród kosowskiego społeczeństwa; wyraża jednak ubolewanie, że jego pracę utrudnia brak odpowiedniej siedziby, i wzywa władze do szybkiego przydzielenia nowego lokalu przeznaczonego na jego biuro, zgodnie z zasadami paryskimi; apeluje do władz o zapewnienie pełnej funkcjonalności wszystkim istniejącym niezależnym instytucjom i organom regulacyjnym;

13.  z zaniepokojeniem zauważa wciąż bardzo słabą wolę polityczną po stronie władz do autentycznej współpracy ze społeczeństwem obywatelskim; apeluje do władz o wdrożenie w dobrej wierze ram prawnych w sprawie współpracy ze społeczeństwem obywatelskim, zwłaszcza poprzez zapewnienie Wspólnemu Komitetowi Doradczemu wszelkich niezbędnych środków; zachęca Biuro UE do sprzyjania takim konsultacjom i ich ułatwiania w razie potrzeby;

14.  ponadto z zadowoleniem przyjmuje przyjęcie w maju 2015 r. ustawy w sprawie ochrony przed dyskryminacją oraz przyznanie rzecznikowi praw obywatelskich mandatu do działania w charakterze organu ds. równości; w dalszym ciągu ubolewa nad niskim poziomem rozpatrywania i badania spraw dotyczących mowy nienawiści, zwłaszcza skierowanej przeciwko społecznościom LGBTI i mniejszościowym; zachęca grupę ds. doradztwa i koordynacji działań na rzecz praw społeczności LGBTI, aby aktywnie śledziła te sprawy i obawy;

15.  z zadowoleniem przyjmuje również przyjęcie ustawy w sprawie równouprawnienia płci i wzywa władze Kosowa do uznania za priorytet uwzględniania aspektu płci oraz dopilnowania, aby organy rządzące i władze stanowiły tu wzór do naśladowania; jest zaniepokojony przeszkodami strukturalnymi utrudniającymi wdrożenie tej ustawy; w dalszym ciągu jest zaniepokojony niedostateczną reprezentacją kobiet na stanowiskach decyzyjnych; jest zaniepokojony brakiem postępów w zwalczaniu przemocy domowej i przemocy ze względu na płeć; wzywa władze, by publicznie wspierały oraz wdrożyły środki dotyczące ochrony i schronienia dla kobiet, które przerywają milczenie i zgłaszają przypadki przemocy domowej; uznaje, że liczba kobiet będących właścicielkami nieruchomości jest niepokojąco niska; apeluje do władz o aktywne zapewnienie kobietom prawa do własności nieruchomości, w tym w drodze rejestracji wszystkich współwłaścicieli nieruchomości przez funkcjonariuszy katastralnych i odpowiedzialnych za rejestrację nieruchomości oraz poprzez kampanię informacyjną;

16.  wyraża zaniepokojenie z powodu bardzo ograniczonych postępów poczynionych w ciągu ostatniego roku w obszarze wolności słowa i wolności mediów; jest zaniepokojony, że dziennikarze są narażeni na przemoc i groźby w czasie wykonywania swojej pracy, oraz podkreśla potrzebę wzmocnienia ochrony dziennikarzy przez systematyczne reagowanie na ataki na dziennikarzy, publiczne piętnowanie takich ataków, natychmiastowe prowadzenie odnośnych dochodzeń i szybkie rozstrzyganie takich spraw; podkreśla, że należy również poczynić dalsze postępy w zakresie niezależności mediów; wzywa władze, by – po przeprowadzeniu dogłębnych i szerokich konsultacji publicznych – szybko uzupełniły systemowe luki w przepisach, tak aby zagwarantować wolność mediów, zwłaszcza pod względem przejrzystości własności mediów oraz zrównoważonego przekazu nadawców publicznych; wzywa władze do skutecznego wdrożenia przepisów dotyczących zniesławienia, mowy nienawiści i szkalowania;

17.  przypomina, że Kosowo i Serbia muszą znaleźć trwałe rozwiązania dla uchodźców zgodnie z odnośnymi ustaleniami Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców (UNHCR) i ze sprawozdaniem specjalnego sprawozdawcy Narodów Zjednoczonych ds. praw człowieka uchodźców wewnętrznych z 2014 r.;

18.  zauważa, że potrzebne są dalsze działania na rzecz ochrony i gwarantowania w praktyce praw wszystkich mniejszości etnicznych w Kosowie, w tym społeczności romskich, aszkalskich i egipskich, jak również społeczności gorańskiej, przez pełne wdrożenie stosownych przepisów, mając na uwadze najlepsze praktyki z regionu i państw członkowskich UE; apeluje do władz krajowych i lokalnych o dołożenie większych starań w celu wdrożenia przyjętych już przepisów, tak aby mogły się one przyczynić do trwałego rozwoju wieloetnicznego społeczeństwa, zwłaszcza pod względem edukacji i zatrudnienia członków mniejszości, co pozwoli również zapobiegać bezpośredniej i pośredniej dyskryminacji; z zadowoleniem przyjmuje „deklarację z Prisztiny”, w której wezwano rządy, organizacje międzynarodowe i międzyrządowe oraz organizacje społeczeństwa obywatelskiego do powszechnego stosowania zasad niedyskryminacji i równości w pracach i działaniach na rzecz wspierania i przestrzegania praw Romów oraz zwalczania antycygańskości na Bałkanach Zachodnich;

19.  ponownie wyraża zaniepokojenie brakiem istotnych postępów w zwalczaniu korupcji na dużą skalę i przestępczości zorganizowanej oraz w tworzeniu rejestru postępowań i wyroków skazujących; podkreśla, że przestępczość zorganizowana wciąż stanowi poważny powód do zaniepokojenia; zauważa, że rząd Kosowa musi jasno i wyraźnie pokazać, że kraj ten prowadzi systematyczną walkę z korupcją na wszystkich szczeblach; wzywa władze do natychmiastowego przyjęcia kompleksowego i strategicznego podejścia do zwalczania powszechnej korupcji, która wciąż stanowi poważną przeszkodę na drodze Kosowa do demokratycznego, społecznego i gospodarczego rozwoju; wzywa kosowską agencję antykorupcyjną, by wszczęła większą liczbę dochodzeń, a także wzywa prokuraturę do podejmowania działań w sprawach przekazanych przez tę agencję; podkreśla, że przejrzystość postępowań jest zasadniczym elementem zwalczania korupcji i zapewnienia poszanowania praw podstawowych; podkreśla ponadto rolę i odpowiedzialność elity politycznej w zwalczaniu korupcji;

20.  z zadowoleniem przyjmuje zwiększone wysiłki i stanowcze zobowiązanie do zwalczania terroryzmu oraz zachęca do wdrożenia strategii zwalczania terroryzmu; wzywa władze do eliminacji przyczyn radykalizacji, zwłaszcza wysokiego bezrobocia wśród młodych ludzi i agresywnego ekstremizmu; z zadowoleniem przyjmuje udział Kosowa w koalicji na rzecz zwalczania terroryzmu oraz środki, jakie podejmują władze, by zapobiec radykalizacji młodych ludzi; wzywa władze do ścisłego monitorowania i zapobiegania mobilizacji potencjalnych islamskich terrorystów i bojowników z zagranicy; z zadowoleniem przyjmuje fakt, że konstytucja Kosowa gwarantuje zasadę świeckości państwa i jego neutralność w kwestiach przekonań religijnych;

21.  zauważa, że według Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Kosowa około 300 obywateli Kosowa dołączyło do dżihadystów w Syrii i Iraku oraz że wielu z nich powróciło już do Kosowa; z zadowoleniem przyjmuje środki podjęte przez rząd obejmujące kary więzienia dla obywateli, którzy uczestniczyli w działalności terrorystycznej;

22.  zauważa, że poczyniono pewne postępy w zakresie sądownictwa dzięki przyjęciu odpowiedniego ustawodawstwa; podkreśla, że należy natychmiast przystąpić do jego konkretnego i skutecznego wdrożenia; pozostaje poważnie zaniepokojony opieszałością wymiaru sprawiedliwości oraz dużą liczbą zaległych spraw, brakiem zasobów w systemie sądowniczym, niskim poziomem odpowiedzialności i rozliczalności urzędników sądowych oraz możliwością wywierania politycznych nacisków na struktury sądowe, czemu obecne ustawodawstwo nadal nie przeciwdziała w wystarczający sposób, oraz podkreśla znaczenie posiadania w pełni funkcjonalnego systemu sądownictwa z ustalonymi zasadami dotyczącymi czasu na rozpatrzenie spraw sądowych; z zadowoleniem przyjmuje postępy w integracji sądownictwa na północy kraju w postaci mianowania m.in. kosowskich Serbów na stanowiska sędziów i prokuratorów; wzywa władze polityczne, aby jasno wyraziły pełne poparcie dla niezależności sędziów i prokuratorów, którzy nadal są narażeni na naciski w celu wywarcia wpływu na trwające śledztwa i postępowania sądowe; wzywa władze do zmiany konstytucji, tak aby większość członków Rady Sądownictwa Kosowa była wybierana przez osoby pełniące takie same funkcje, zgodnie z zaleceniami Komisji Weneckiej;

23.  wzywa Kosowo, by kierowało się wytycznymi wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa UE;

24.  z zadowoleniem przyjmuje przyjęcie poprawek do konstytucji ustanawiających nadzwyczajne izby sądowe i urząd prokuratury nadzwyczajnej; z zadowoleniem przyjmuje zakończenie negocjacji między Kosowem a Holandią w sprawie umowy z państwem przyjmującym i oczekuje, że wyspecjalizowany sąd będzie jak najszybciej w pełni operacyjny, a urząd prokuratury nadzwyczajnej dysponuje odpowiednią liczbą pracowników, wystarczającą do pełnienia jego funkcji; wzywa nadzwyczajne izby sądowe i urząd prokuratury nadzwyczajnej, aby skorzystały z doświadczenia i najlepszych praktyk Międzynarodowego Trybunału Karnego dla Byłej Jugosławii (MTKJ), zgodnie z odnośnymi przepisami konstytucyjnymi dotyczącymi jego ustanowienia; wzywa władze Kosowa do pełnej współpracy z nowym sądem; wzywa UE i państwa członkowskie do zapewnienia wystarczających środków finansowych na funkcjonowanie tych izb;

25.  uważa, że przeglądowi misji EULEX i jej ostatecznemu stopniowemu wycofywaniu muszą towarzyszyć wzmocnienie i rozszerzenie mandatu Specjalnego Przedstawiciela Unii Europejskiej (SPUE) ds. Praw Człowieka, tak aby zapewnić, by SPUE miał niezbędną możliwość prowadzenia działań monitorujących, mentorskich i doradczych, rozszerzenia procesu integracji Kosowa z UE, zwalczania przestępczości zorganizowanej i korupcji oraz ścigania zbrodni wojennych; w międzyczasie wzywa do zwiększenia skuteczności misji EULEX w trakcie jej mandatu, a także do zapewnienia jej pełnej przejrzystości i odpowiedzialności; odnotowuje wnioski Rady z grudnia 2015 r. dotyczące mandatu misji EULEX i wzywa władze Kosowa, by przyczyniały się do tego, że misja ta będzie mogła w pełni i bez przeszkód wykonywać swoje zadania w ramach przedłużonego mandatu; podkreśla, że rewizja tego mandatu musi uwzględniać ustalenia i realizować zalecenia zawarte w sprawozdaniu prof. Jeana-Paula Jacquégo sporządzonym w następstwie oskarżeń o korupcję w ramach misji EULEX; wzywa EULEX do osiągnięcia porozumienia z UNMIK w sprawie przekazywania otwartych spraw właściwym władzom Kosowa; wzywa państwa członkowskie do zastępowania dobrze wyszkolonych i wykwalifikowanych rzeczoznawców na niezbędny okres oraz do zagwarantowania ich reintegracji w służbie krajowej po zakończeniu misji;

26.  ubolewa nad odrzuceniem wniosku Kosowa o członkostwo w UNESCO spowodowanym m.in. aktywnym blokowaniem tego procesu przez Serbię, sprzecznym z zobowiązaniem tego kraju do utrzymywania dobrych stosunków sąsiedzkich, jak również brakiem jednomyślności między państwami członkowskimi; z zadowoleniem przyjmuje ustawę w sprawie ochrony dziedzictwa historycznego w Prizren i wzywa do jej pełnego wdrożenia; zwraca jednakże uwagę na zagrożenia, na jakie jest narażone dziedzictwo tego miasta, z powodu szerzącej się samowoli budowlanej; z zadowoleniem przyjmuje renowację za pieniądze kosowskich podatników kilku ośrodków serbskiego dziedzictwa religijnego i kulturowego, które zostały w pożałowania godny sposób zniszczone w 2004 r., na przykład katedry prawosławnej oraz apeluje o dalsze prace nad renowacją serbskiego dziedzictwa religijnego i kulturowego; w związku z tym wzywa zainteresowane strony, w tym władze Kosowa, rząd Serbii, wspólnotę serbską w Kosowie i serbski Kościół prawosławny, by wypracowały system wspierania, ochrony i zachowania dziedzictwa kulturowego i religijnego Kosowa, które należy traktować jako wspólne dziedzictwo europejskie; z zadowoleniem przyjmuje fakt, że konstytucja Kosowa potwierdza przywiązanie Kosowa do zachowania i ochrony dziedzictwa kulturowego i religijnego, oraz wzywa do dalszych wysiłków na rzecz ochrony praw wszystkich mniejszości wyznaniowych, w tym chrześcijańskich Kosowian; podkreśla, że przyłączenie się do międzynarodowych i regionalnych organizacji oraz mechanizmów powinno być priorytetem dla Kosowa; w związku z tym przypomina, że należy przestrzegać porozumienia osiągniętego w sprawie współpracy regionalnej; uważa, że utworzenie regionalnego biura ds. współpracy na rzecz młodzieży na Bałkanach Zachodnich (w ramach procesu berlińskiego), które wspiera wiele podmiotów, przyniesie pozytywne efekty, zwłaszcza dla stosunków między młodymi ludźmi z Serbii i Kosowa;

27.  w kontekście procesu berlińskiego popiera utworzenie Forum Społeczeństwa Obywatelskiego Bałkanów Zachodnich, które daje przedstawicielom społeczeństwa obywatelskiego z tego regionu okazję do wymiany idei, wyrażenia niepokojów i formułowania konkretnych zaleceń dla decydentów, oraz wzywa do kontynuacji tego procesu na następnym szczycie, który ma odbyć się w 2016 r. w Paryżu, i do zorganizowania warsztatów przygotowawczych dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego w regionie;

28.  z zadowoleniem przyjmuje zaproszenie Zgromadzenia Kosowa do stałego uczestnictwa – na wszystkich szczeblach i na równych warunkach – w działalności i w posiedzeniach Zgromadzenia Parlamentarnego procesu współpracy w Europie Południowo-Wschodniej (SEECP), zgodnie z decyzją z maja 2015 r., a także uznaje ten krok za ważny element regionalnego dialogu parlamentarnego; ubolewa, że Zgromadzenie Kosowa nie uzyskało pełnoprawnego członkostwa w innych inicjatywach na rzecz regionalnej współpracy parlamentarnej, takich jak zachodniobałkańska konferencja parlamentarnych komisji integracji europejskiej państw uczestniczących w procesie stabilizacji i stowarzyszenia (COSAP) oraz sieć parlamentarnych komisji gospodarki, finansów i integracji europejskiej parlamentów Bałkanów Zachodnich (NPC); wzywa wszystkie parlamenty regionu, by przyjęły bardziej integrujące podejście do wniosków Zgromadzenia Kosowa o członkostwo w inicjatywach regionalnych, przyczyniając się w ten sposób do wzmocnienia współpracy regionalnej;

29.  ponawia swój apel do Kosowa o dokończenie prac nad ramami ustawodawczymi dotyczącymi służby cywilnej oraz o pełne wdrożenie ram strategicznych w sprawie administracji publicznej i odpowiedniego planu działania; apeluje do władz o zaprzestanie upolityczniania administracji państwowej, promocję profesjonalizmu opartego na osiągnięciach we wszystkich instytucjach publicznych, zapewnienie należytego zarządzania finansami w instytucjach publicznych oraz przejrzystości w sprawowanym przez Zgromadzenie nadzorze nad wykonaniem budżetu;

30.  podkreśla, że należy zwiększyć finansowanie projektów dla kosowskich organizacji pozarządowych, których celem jest większe poszanowanie zasad dobrych rządów, zwiększenie przejrzystości i rozliczalności, wzmocnienie mechanizmów instytucjonalnych w systemie wymiaru sprawiedliwości, dalsza konsolidacja demokracji instytucjonalnej i społecznej, większe starania na rzecz ochrony i promowania praw zmarginalizowanych grup i mniejszości etnicznych;

31.  ponownie wyraża zaniepokojenie z powodu wysokiej stopy bezrobocia, zwłaszcza wśród kobiet i osób młodych, oraz potępia powszechną dyskryminację kobiet w społeczeństwie i na rynku pracy; podkreśla, że należy dać kosowskiej młodzieży perspektywy na przyszłość; apeluje do Kosowa o skoncentrowanie działań na niwelowaniu niedoboru wykwalifikowanej kadry na rynku pracy, o usunięcie wszelkich przeszkód administracyjnych, które mogą prowadzić do praktyk dyskryminacyjnych, oraz do poprawy ogólnego otoczenia biznesowego w kraju, zwłaszcza dla małych i średnich przedsiębiorstw; apeluje do Komisji o dalsze udzielanie pomocy na rzecz młodych przedsiębiorców w ramach finansowania z Instrumentu Pomocy Przedakcesyjnej (IPA), szczególnie poprzez szkolenia, warsztaty i wymianę fachowej wiedzy, co powinno obejmować środki ułatwiające kontakty z przedsiębiorcami w państwach członkowskich UE, przy jednoczesnym podejmowaniu wszelkich wysiłków w celu uniknięcia drenażu mózgów, zwłaszcza po wejściu w życie układu o stabilizacji i stowarzyszeniu;

32.  zwraca uwagę, że reformy strukturalne wciąż mają kluczowe znaczenie dla zwiększenia potencjału wzrostu, podniesienia produktywności i zwiększenia elastyczności i konkurencyjności gospodarki Kosowa; popiera pogląd Komisji, że Kosowo powinno wzmocnić średniookresowe ramy fiskalne, poprawić przejrzystość finansów publicznych, przekierować wydatki budżetowe na środki wzrostu oraz skierować bezpośrednie inwestycje zagraniczne i środki pieniężne na sektory produkcyjne; wzywa Kosowo do przyspieszenia restrukturyzacji przedsiębiorstw państwowych, ulepszenia procedur dotyczących upadłości i niewypłacalności, a także do ograniczenia zależności od należności celnych poprzez rozbudowę krajowej bazy podatkowej i modernizację poboru dochodów;

33.  podkreśla, że reformy rynku pracy, dopełnione reformami systemu edukacji, mają kluczowe znaczenie z uwagi na wysokie bezrobocie oraz niski współczynnik aktywności zawodowej; podkreśla, że konieczne są dalsze działania mające na celu lepsze dopasowanie systemu edukacji do potrzeb rynku pracy, w szczególności zmiana programów nauczania na poziomie przeduniwersyteckim; podkreśla ponadto znaczenie rozszerzenia systemu kształcenia zawodowego, któremu muszą towarzyszyć aktywne strategie polityczne na rynku pracy;

34.  zauważa, że Kosowo jest na wczesnym etapie rozwoju gospodarki funkcjonalności; z zadowoleniem przyjmuje fakt, że osiągnięto pewne postępy w dziedzinie przemysłu oraz MŚP; wzywa do dalszego zmniejszania obciążeń dla MŚP oraz wskazuje na potrzebę wprowadzenia oceny skutków regulacji prawnych dla MŚP, poza wsparciem dla przedsiębiorstw rozpoczynających działalność i innowacyjnych przedsiębiorstw, które stanowią wysoką wartość dodaną, tak aby pobudzać przedsiębiorczość, co przyniesie zarówno korzyści społeczne, jak i gospodarcze; apeluje do Komisji o dalsze udzielanie pomocy na rzecz młodych przedsiębiorców w ramach finansowania IPA, co powinno obejmować środki ułatwiające kontakty z przedsiębiorcami z państw członkowskich UE oraz uczestnictwo kosowskich stowarzyszeń przedsiębiorców w Europejskiej Konfederacji Młodych Przedsiębiorców, zwłaszcza po wejściu w życie układu o stabilizacji i stowarzyszeniu; wzywa kosowskie instytucje, by stworzyły warunki do finansowania inwestycji dla społecznych i zrównoważonych przedsiębiorstw w celu stawienia czoła wyzwaniom związanym z problemami społecznymi i trwałym wzrostem;

35.  podkreśla, jak ważne jest, aby Kosowo jak najszybciej otrzymało własny międzynarodowy kod telefoniczny, co pomoże nadać temu krajowi dodatkową międzynarodową widoczność; wzywa Międzynarodowy Związek Telekomunikacyjny (ITU) do poczynienia postępów w kierunku zawarcia tej umowy;

36.  podkreśla, że przy wydawaniu zaproszeń istotne jest poszanowanie kwestii drażliwych dla wszystkich społeczności, jak miało to miejsce w przypadku gen. Dikovicia, oraz wzywa KFOR do współpracy z władzami Kosowa w celu uniknięcia gestów obrażających pamięć ofiar, które ponadto szkodziłyby dialogowi między Prisztiną a Belgradem; przypomina, że biura łącznikowe w Kosowie i Serbii muszą być odpowiednio poinformowane na 48 godzin przed takimi wizytami;

37.  zwraca uwagę na poprawę infrastruktury w zakresie mobilności i transportu drogowego, zwłaszcza w odniesieniu do autostrad, a także niedawne przyjęcie w 2015 r. pakietu IPA II, który obejmuje duży projekt dotyczący infrastruktury kolejowej Kosowa; ubolewa jednak nad wysokimi kosztami budowy; wyraża nadzieję, że niedawna umowa pożyczki podpisana między Kosowem a Europejskim Bankiem Inwestycyjnym w sprawie modernizacji kosowskiej części europejskiej trasy kolejowej „European Rail Route 10” może zachęcić do opracowania kompleksowego planu na rzecz poprawy transportu publicznego i modernizacji infrastruktury kolejowej; w związku z tym z zadowoleniem przyjmuje porozumienie zawarte 27 stycznia 2016 r. między premierem Isą Mustafą i premierem Aleksandarem Vučiciem w sprawie rozpoczęcia rozmów na temat bezpośrednich połączeń lotniczych i kolejowych między Kosowem i Serbią; pamiętając, że Komisja nadała programowi dotyczącemu sieci połączeń jeden z najważniejszych priorytetów i że uznaje go za kluczowy czynnik rozwoju gospodarczego regionu, wzywa władze Kosowa, by zapewniły pełne i szybkie wdrożenie standardów technicznych i miękkich środków w dziedzinie transportu, które zostały uzgodnione w 2015 r. na wiedeńskim szczycie w sprawie Bałkanów Zachodnich;

38.  wyraża zaniepokojenie obecną niepewną sytuacją Kosowa w zakresie energii, która negatywnie odbija się na codziennym życiu obywateli; zwraca uwagę, że aktualny poziom straty energii elektrycznej i związanych z nimi szkód handlowych jest bardzo wysoki z uwagi na przestarzałe sieci energetyczne, i wzywa do przeprowadzenia dużych reform mających na celu zwiększenie wydajności energetycznej i bezpieczeństwa dostaw dzięki inwestycjom w renowację istniejącej sieci energii elektrycznej, ponieważ funkcjonalna sieć energii elektrycznej jest warunkiem wstępnym dla krajowych i zagranicznych przedsiębiorstw, które zamierzają podjąć działalność gospodarczą w Kosowie; apeluje do Urzędu Regulacji Energetyki o większą elastyczność w przyznawaniu licencji i pozwoleń dla nowych przedsiębiorców inwestujących w branży odnawialnych źródeł energii; zwraca uwagę na porozumienie zawarte z amerykańskim przedsiębiorstwem Contour Global w sprawie budowy elektrowni „Nowe Kosowo” o łącznej mocy 500 MW oraz wzywa do zachowania przejrzystości tego procesu, któremu powinna towarzyszyć ocena skutków tego projektu dla społeczeństwa i środowiska przy pełnym poszanowaniu standardów unijnych;

39.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Europejskiej Służbie Działań Zewnętrznych oraz rządowi i Zgromadzeniu Narodowemu Kosowa.


Sytuacja w Libii
PDF 258kWORD 96k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 4 lutego 2016 r. w sprawie sytuacji w Libii (2016/2537(RSP))
P8_TA(2016)0048RC-B8-0146/2016

Parlament Europejski,

–  uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie Libii, w szczególności rezolucję z dnia 15 września 2011 r.(1), 22 listopada 2012 r.(2), 18 września 2014 r.(3) i 15 stycznia 2015 r.(4),

–  uwzględniając decyzję Rady 2013/233/WPZiB z dnia 22 maja 2013 r. w sprawie misji Unii Europejskiej dotyczącej pomocy w zintegrowanym zarządzaniu granicami w Libii (EUBAM Libya),

–  uwzględniając decyzję o rozpoczęciu operacji EUNAVFOR MED Sophia w dniu 18 maja 2015 r. w celu rozpoznawania, przejmowania i unieszkodliwiania statków i rozpoznawania innych zasobów wykorzystywanych przez przemytników migrantów lub handlarzy ludźmi lub gdy podejrzewa się takie ich użycie,

–  uwzględniając ostatnie oświadczenia wiceprzewodniczącej Komisji/ wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa (wiceprzewodniczącej Komisji/ wysokiej przedstawiciel) Federiki Mogherini w sprawie Libii, w szczególności te z dni 30 kwietnia, 26 i 27 maja, 30 czerwca, 12 lipca, 17 sierpnia, 13 i 22 września, 9 października, 19 i 26 listopada, 14 i 17 grudnia 2015 r. oraz 7, 11 i 18 stycznia 2016 r.,

–  uwzględniając konkluzje Rady w sprawie Libii z dnia 18 stycznia 2016 r.,

–  uwzględniając libijskie porozumienie polityczne podpisane w Skhirat w Maroku w dniu 17 grudnia 2015 r.,

–  uwzględniając wspólny komunikat z posiedzenia ministerialnego na temat Libii, które odbyło się w Rzymie w dniu 13 grudnia 2015 r., przyjęty przez Algierię, Chiny, Egipt, Francję, Niemcy, Włochy, Jordanię, Maroko, Rosję, Katar, Arabię Saudyjską, Hiszpanię, Tunezję, Turcję, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Zjednoczone Królestwo, Stany Zjednoczone, Unię Europejską, Narody Zjednoczone, Ligę Państw Arabskich i Unię Afrykańską,

–  uwzględniając rezolucję 2259 (2015) Rady Bezpieczeństwa ONZ w sprawie sytuacji w Libii, przyjętą jednomyślnie w dniu 23 grudnia 2015 r.,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 9 lipca 2015 r. w sprawie przeglądu europejskiej polityki sąsiedztwa(5),

–  uwzględniając krajową konferencję w sprawie plemion libijskich, która odbyła się w Trypolisie w lipcu 2011 r. i w której wezwano do ogłoszenia prawa o amnestii generalnej w celu zakończenia wojny domowej,

–  uwzględniając spotkanie liderów i działaczy politycznych, które odbyło się w Algierze w dniu 11 marca 2015 r.,

–  uwzględniając oświadczenie rządów Algierii, Francji, Niemiec, Włoch, Maroka, Hiszpanii, Tunezji, Zjednoczonych Emiratów Arabskich, Zjednoczonego Królestwa i Stanów Zjednoczonych wyrażające wsparcie dla rządu jedności narodowej w Libii,

–  uwzględniając art. 123 ust. 2 i 4 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że pod dyktaturą Kaddafiego Libia posiadała największy arsenał wojskowy na południowym wybrzeżu Morza Śródziemnego, a od momentu upadku dyktatora stała się głównym źródłem nielegalnego handlu bronią, a także strefą zaopatrzenia dla wszystkich terrorystów i ekstremistów w rejonie Sahelu (Mali, Niger, Nigeria) oraz ruchów opozycyjnych w Sudanie, Czadzie i Syrii;

B.  mając na uwadze, że w kontekście arabskiej wiosny w lutym 2011 r. Libijczycy wyszli na ulice, co przerodziło się w dziewięciomiesięczny konflikt wewnętrzny; mając na uwadze, że NATO wspierało powstańców, którzy stali w obliczu masowych represji ze strony państwa, a wsparcie to miało decydujące znaczenie w odsunięciu od władzy reżimu Kaddafiego;

C.  mając na uwadze, że libijskie społeczeństwo – przed zamachem stanu i w szczególności po nim – zawsze było zorganizowane wokół systemu plemiennego; mając na uwadze, że sojusze plemienne według tożsamości etnicznej (głównie mniejszości Arabów i Berberów, Tubów i Tuaregów) nadal odgrywają znaczną rolę w obecnym chaosie w Libii;

D.  mając na uwadze, że grupy zbrojne, które walczyły z Kaddafim, były infiltrowane przez islamistów, którzy stopniowo uzyskiwali przewagę, a niektóre z tych grup odegrały kluczową rolę w konflikcie; mając na uwadze, że w odnośnych rezolucjach Rady Bezpieczeństwa ONZ zaliczono Daisz, Ansar al-Sharia i Al-Kaidę – wszystkie trzy obecne na terytorium Libii – do organizacji terrorystycznych;

E.  mając na uwadze, że w sierpniu 2012 r. Przejściowa Rada Narodowa przekazała władzę Powszechnemu Kongresowi Narodowemu, wybranemu parlamentowi, który przystąpił do wyboru tymczasowej głowy państwa; mając na uwadze, że w czerwcu 2014 r. wyborcy wybrali nowy parlament, zastępujący Powszechny Kongres Narodowy, w formie Izby Reprezentantów, który przeniesiono do Tobruku; mając na uwadze, że wcześniejszy Powszechny Kongres Narodowy, zdominowany przez Braci Muzułmanów, zgromadził się ponownie niedługo potem i wybrał własnego premiera, kwestionując władzę Izby Reprezentantów podczas walk, w wyniku których nawet stolica Trypolis przeszła w inne ręce; mając na uwadze, że obie zwalczające się strony otrzymują prawdopodobnie wsparcie ze strony podmiotów zewnętrznych, w szczególności Egiptu, Arabii Saudyjskiej, Zjednoczonych Emiratów Arabskich po stronie Izby Reprezentantów (Tobruk) i Turcji oraz Kataru po stronie nowego Powszechnego Kongresu Narodowego (Trypolis);

F.  mając na uwadze, że od sierpnia 2014 r. każdy z tych dwóch organów politycznych (Izba Reprezentantów w Tobruku, uznana przez społeczność międzynarodową, i nowy Powszechny Kongres Narodowy, który powstał w Trypolisie) twierdzi, że sprawuje władzę w kraju, i każdy z nich jest wspierany przez ciężko uzbrojone ugrupowania zbrojne powiązane z regionami, miastami i plemionami z różnych środowisk;

G.  mając na uwadze, że próżnię polityczną i brak stabilnych rządów wykorzystuje Daisz, w którego szeregi wchodzą cudzoziemcy i libijscy terroryści, którzy powrócili do domu po walkach w Iraku i Syrii; mając na uwadze, że ci powracający, wraz z dżihadystami z innych krajów, zajęli miasto Darna na wschód od Bengazi w listopadzie 2014 r. i złożyli przysięgę lojalności wobec Daiszu; mając na uwadze, że siły te lub siły z nimi sprzymierzone stały się od tej pory aktywne wzdłuż prawie całego wybrzeża od Darny do Trypolisu, w tym w Al-Bajdzie, Bengazi, Adżdabiji, Abu Greinie i Misracie, przy czym przejęły pełną kontrolą nad ponad 200 km wokół Syrty oraz posiadają również obóz szkoleniowy na zachód od Trypolisu w pobliżu granicy tunezyjskiej; mając na uwadze, że Daisz rozpoczął lokalną kampanię terroru – z obcinaniem głów, zabójstwami i zamachami bombowymi – jednocześnie rozszerzając swoje terytorium, przejął kontrolę nad drogą i może zaszkodzić połączeniom wschodu z zachodem;

H.  mając na uwadze, że Libia stała się ojczyzną dla największych sił Daiszu poza Bliskim Wschodem i stanowi przyczółek Daiszu na południowym wybrzeżu Morza Śródziemnego, stwarzając najpoważniejsze zagrożenie dla sąsiadujących krajów Sahelu i Sahary, a także dla Europy za sprawą działań terrorystycznych;

I.  mając na uwadze, że od 4 stycznia 2016 r. Daisz prowadzi wielkie ofensywy na główne instalacje naftowe w Libii, których celem jest rozszerzenie finansowania jego działań wojennych i kontrola ogromnej wschodniej infrastruktury naftowej w Sydrze, Ras al-Unuf i Marsie al-Burajce, co jednocześnie niszczy podstawową infrastrukturę leżącą u podstaw zasobów gospodarczych Libii oraz stawia pod znakiem zapytania podstawowe dochody potrzebne do odbudowy kraju;

J.  mając na uwadze, że pogrążona w anarchii Libia stała się państwem tranzytu w procederze handlu ludźmi przerzucanymi na południowe granice Europy; mając na uwadze, że Libia nadal przyjmuje setki tysięcy migrantów i osób ubiegających się o azyl z różnych krajów, przy czym wielu z tych ludzi żyje w tragicznych warunkach i przez to stanowi łatwy cel dla przemytników;

K.  mając na uwadze wciąż pogarszającą się sytuację w zakresie praw człowieka w całym kraju, gdzie przypadki arbitralnych aresztowań, porwań, egzekucji pozasądowych, tortur i przemocy wobec ludności cywilnej, dziennikarzy, urzędników, polityków i obrońców praw człowieka dokonywane przez wszystkie strony stały się tragiczną rzeczywistością; mając na uwadze, że w dniu 26 lutego 2011 r. Rada Bezpieczeństwa ONZ skierowała sprawę dotyczącą sytuacji w Libii do Międzynarodowego Trybunału Karnego; mając na uwadze, że Międzynarodowy Trybunał Karny jest organem właściwym do prowadzenia dochodzeń w sprawie naruszeń praw człowieka popełnionych w tym kraju oraz do ścigania winnych takich naruszeń; mając na uwadze, że Międzynarodowy Trybunał Karny wydał w dniu 27 czerwca 2011 r. nakaz aresztowania Muammara Kaddafiego i Saifa al-Islama Kaddafiego, a także mając na uwadze, że pozostali podejrzani nie zostali aresztowani przez trybunał; mając na uwadze, że władze libijskie nalegają, aby byli oni sądzeni przed libijskim wymiarem sprawiedliwości;

L.  mając na uwadze, że za polityczny aspekt dialogu libijskiego odpowiadali główni uczestnicy libijskiego procesu demokratyzacji, w tym członkowie Izby Reprezentantów, Powszechnego Kongresu Narodowego i Przejściowej Rady Narodowej; mając na uwadze, że inne niezależne zainteresowane strony takie jak rady miejskie, partie polityczne, władze plemienne i organizacje kobiece również aktywnie sprzyjały prawdziwemu pojednaniu;

M.  mając na uwadze, że celem libijskiego porozumienia politycznego jest zagwarantowanie obywatelom Libii demokratycznych praw, ustanowienie rządu w oparciu o zasadę rozdziału władzy oraz wzmocnienie pozycji instytucji państwa, takich jak rząd jedności narodowej; mając na uwadze, że w związku z wyzwaniami, przed którymi stoi Libia, nie ma czasu do stracenia, jeśli chodzi o powołanie rządu jedności narodowej, który będzie działał na korzyść wszystkich obywateli Libii oraz zbuduje fundamenty dla pokoju, stabilności, odbudowy i rozwoju tego kraju;

N.  mając na uwadze, że libijska Izba Reprezentantów (mająca siedzibę w Tobruku) odrzuciła w dniu 25 stycznia 2016 r. rząd jedności popierany przez ONZ, jednocześnie zatwierdzając libijskie porozumienie polityczne, które stanowi podstawę dla przemian politycznych w kraju;

O.  mając na uwadze, że bezpieczna i stabilna politycznie Libia jest absolutną koniecznością nie tylko dla jej obywateli, lecz również dla bezpieczeństwa w całym regionie i w Unii Europejskiej;

1.  z zadowoleniem przyjmuje popierane przez ONZ libijskie porozumienie polityczne podpisane w dniu 17 grudnia 2015 r., w pełni wspiera Radę Prezydencką oraz wyraża uznanie dla specjalnego przedstawiciela sekretarza generalnego ONZ Martina Koblera za jego niezwykle ciężką pracę;

2.  ubolewa nad odrzuceniem pierwszej propozycji zjednoczonego rządu przedstawionej przez Izbę Reprezentantów w Tobruku; wzywa dwa główne libijskie organy do poparcia tego porozumienia, które jest kluczowym etapem wdrażania libijskiego porozumienia politycznego i którego ambicją jest zaprowadzenie pokoju i stabilności w kraju oraz ochrona wszystkich obywateli Libii; nalega na Izbę Reprezentantów w Tobruku i jej przewodniczącego, by wykazali się wolą kompromisu i kontynuowali dyskusje nad składem gabinetu z zamiarem poparcia rządu jedności narodowej przewidzianego w libijskim porozumieniu politycznym;

3.  uzna i będzie wspierać rząd jedności narodowej utworzony w drodze konsensusu między libijskimi partiami, jako jedyny prawomocny rząd Libii; podkreśla, że prowadzenie procesu politycznego należy do Libii oraz jak ważne jest, by proces ten był pluralistyczny, również przez konstruktywne włączanie w niego rad plemiennych, konstruktywny udział kobiet i organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz pozytywny wkład ze strony podmiotów politycznych i lokalnych w terminowe zmiany i wdrażanie konstytucji respektującej zasady demokracji, prawa człowieka i wolności obywatelskie;

4.  wzywa wspólnotę międzynarodową, ONZ, UE, UA i państwa Ligi Arabskiej, aby wyraziły gotowość wsparcia Libijczyków w ich staraniach na rzecz pomyślnego wdrożenia porozumienia; spodziewa się, że państwa członkowskie i instytucje międzynarodowe będą utrzymywać oficjalne kontakty jedynie ze stronami libijskiego porozumienia politycznego; wzywa UE do nałożenia sankcji takich jak zakaz podróży i zamrożenie aktywów na osoby i organizacje bojkotujące libijskie porozumienie polityczne;

5.  ubolewa z powodu trwającej wojny zastępczej pomiędzy pochodzącymi z innych krajów ugrupowaniami sunnitów; wzywa podmioty regionalne do powstrzymania się od działań, które mogłyby pogłębić podziały i utrudnić demokratyczne przemiany w kierunku stabilnej, pluralistycznej i demokratycznej Libii i które mogłyby prowadzić do destabilizacji państw ościennych; ponownie deklaruje silne zaangażowanie na rzecz suwerenności, integralności terytorialnej, jedności narodowej i przemian demokratycznych w Libii;

6.  potępia przeprowadzone przez Daisz destabilizujące ataki terrorystyczne wymierzone w Libijczyków, w tym mniejszości, jak również w infrastrukturę naftową w Sidrze i Ras al-Unuf oraz wszelkie próby zakłócenia procesu stabilizacji w kraju; wzywa koalicję międzynarodową do zajęcia się problemem rosnącej obecności Daiszu w Libii, która to obecność destabilizuje kraj i stanowi zagrożenie nie tylko dla sąsiadujących państw Sahelu i Afryki Subsaharyjskiej, lecz również dla UE;

7.  podkreśla, że nieszczelność libijskich granic w połączeniu z brakiem centralnej kontroli politycznej w znacznym stopniu ułatwia rozprzestrzenianie i przemyt broni oraz swobodne przemieszczanie się ugrupowań zbrojnych, zarówno libijskich, jak i pochodzących z innych krajów; jest zaniepokojony wpływem sytuacji w Libii na jej bezpośrednich sąsiadów, szczególnie Egiptu, Tunezji, ale także Algierii, pod względem bezpieczeństwa; uważa, że UE powinna użyć dostępnych narzędzi z zakresu dyplomacji i polityki zagranicznej w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO) oraz innych polityk, takich jak polityka handlu i polityka współpracy, w celu zachęcenia tych państw Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej do pozytywnego zaangażowania się w proces przemian w Libii;

8.  uważa, że odbudowa gospodarki stanowi ważny krok w kierunku demokratycznej transformacji Libii; w pełni popiera nowe władze Libii w ich walce z terroryzmem, której celem jest zapewnienie koniecznej ochrony ludności libijskiej i głównej infrastruktury gospodarczej;

9.  przypomina kluczową rolę wymiaru parlamentarnego w kwestii politycznego rozwiązania kryzysu; podkreśla, że organy i posłowie Parlamentu Europejskiego mogą podzielić się swoim doświadczeniem instytucjonalnym z libijskimi podmiotami, aby wesprzeć ich w prowadzeniu pluralistycznego dialogu politycznego;

10.  wyraża głębokie zaniepokojenie losem migrantów, osób ubiegających się o azyl i uchodźców w Libii, których już trudna do zniesienia sytuacja ulega dalszemu pogorszeniu; apeluje do Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców (UNHCR) o większe zaangażowanie na rzecz koordynowania działań ONZ; wzywa UE i jej państwa członkowskie do skutecznego opanowania spirali migracji z Afryki Północnej, w szczególności z Libii; wzywa libijskie władze i grupy zbrojne do zapewnienia dostępu z zewnątrz do ośrodków detencyjnych, zwłaszcza tych, w których przebywają migranci;

11.  wzywa Komisję i Europejską Służbę Działań Zewnętrznych, aby koordynowała działania państw członkowskich w Libii i skoncentrowała wsparcie na budowie państwowości i instytucji, oraz by wspólnie z państwami członkowskimi, ONZ, NATO i partnerami regionalnymi pomogła w reformie sił bezpieczeństwa i tworzeniu, pod kontrolą rządu jedności narodowej, skutecznych sił zbrojnych i sił policyjnych, które będą w stanie objąć kontrolę nad całym terytorium Libii i jej wodami oraz zabezpieczyć granice państwa; podkreśla, że UE powinna również nadać priorytetowe znaczenie pomocy w reformowaniu libijskiego systemu sądownictwa, a także innych obszarów zasadniczych dla demokratycznych rządów;

12.  popiera operację EUNAVFOR MED Sophia zmierzającą do zaradzenia kryzysowi migracyjnemu i walki z wyzyskującymi migrantów przemytnikami; przypomina, że powodzenie operacji ma bezpośredni związek ze stabilnością dialogu politycznego w Libii oraz koniecznością przywrócenia pokoju i stabilności w tym kraju; wzywa do zawarcia porozumienia z rządem jedności narodowej w celu umożliwienia misji UE prowadzenia operacji na libijskich wodach terytorialnych w najbliższym czasie;

13.  wyraża uznanie dla UE za udostępnienie już pakietu 100 mln EUR oraz za jej gotowość do udzielenia natychmiastowego wsparcia w obszarach, które będą traktowane priorytetowo wraz z nowym rządem jedności narodowej Libii, kiedy zostanie on utworzony; wzywa UE i ONZ, by zaplanowały wsparcie dla budowania państwowości, bezpieczeństwa i misji pokojowych oraz dla szkoleń w zakresie wdrażania potencjału reagowania na sytuacje nadzwyczajne i klęski żywiołowe, poszanowania praw człowieka i rządów prawa;

14.  apeluje do państw członkowskich, by nie działały indywidualnie, lecz wspierały wiceprzewodniczącą/ wysoką przedstawiciel w sformułowaniu kompleksowej strategii, w koordynacji z UNSMIL oraz władzami Libii, na rzecz wsparcia transformacji i nowego rządu Libii; uważa, że reforma sektora bezpieczeństwa oraz programy rozbrojenia, demobilizacji i reintegracji mają pierwszorzędne znaczenie dla kraju, i wzywa Komisję, wiceprzewodniczącą/ wysoką przedstawiciel oraz państwa członkowskie, by były gotowe do udzielenia niezbędnej pomocy w tych dziedzinach, jeżeli nowy rząd zwróci się z taką prośbą;

15.  podkreśla znaczenie zwiększenia przez wspólnotę międzynarodową środków na pomoc humanitarną, aby zaspokoić najpilniejsze potrzeby osób, które najdotkliwiej ucierpiały w konflikcie w Libii; podkreśla potrzebę dostarczenia środków finansowych, by pomóc organizacjom humanitarnym w lepszej ocenie sytuacji i w lepszym reagowaniu na potrzeby na miejscu; wzywa państwa członkowskie, aby wypełniły swoje zobowiązania wobec kryzysowego funduszu powierniczego UE dla Afryki;

16.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Unii dla Śródziemnomorza, Lidze Państw Arabskich, Radzie Unii Afrykańskiej oraz sekretarzowi generalnemu ONZ.

(1) Dz.U. C 51 E z 22.2.2013, s. 114.
(2) Dz.U. C 419 z 16.12.2015, s. 192.
(3) Teksty przyjęte, P8_TA(2014)0028.
(4) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0010.
(5) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0272.


Regiony wyspiarskie
PDF 247kWORD 82k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 4 lutego 2016 r. w sprawie specyficznej sytuacji wysp (2015/3014(RSP))
P8_TA(2016)0049B8-0165/2016

Parlament Europejski,

–  uwzględniając art. 174 i 175 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1301/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz w sprawie przepisów szczegółowych dotyczących realizacji celu „Inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia” i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1080/2006,

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006,

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005,

–  uwzględniając szósty raport Komisji na temat spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej (COM(2014)0473),

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie „Specyficznych problemów wysp” (1229/2011),

–  uwzględniając skierowane do Komisji pytanie w sprawie wyspiarskiego charakteru (O-000013/2016 – B8-0106/2016),

–  uwzględniając art. 128 ust. 5 i art. 123 ust. 2 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że wyspy, sklasyfikowane jako regiony NUTS- 2 i NUTS- 3, mają wspólne i trwałe cechy szczególne, które jasno odróżniają je od obszarów kontynentalnych;

B.  mając na uwadze, że art. 174 TFUE uznaje trwałe niekorzystne warunki przyrodnicze i geograficzne za cechy specyficzne wysp;

C.  mając na uwadze, że redukcja nierówności gospodarczych, społecznych i środowiskowych między poszczególnymi regionami, a także policentryczny i harmonijny rozwój stanowią główne cele polityki spójności, w ścisłym powiązaniu z realizacją celów strategii „Europa 2020”;

D.  mając na uwadze, że kryzys gospodarczy znacząco wpłynął na budżety krajowe i regionalne wielu państw członkowskich poprzez ograniczenie dostępności środków finansowych w wielu sektorach i prowadząc do upadku 20% inwestycji publicznych; mając na uwadze, że – jak wskazano też w szóstym sprawozdaniu w sprawie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej – skutki tego kryzysu poważnie wpłynęły na potencjał rozwoju wielu regionów w niekorzystnym położeniu, w tym wysp; mając na uwadze, że kryzys gospodarczy spowodował odwrócenie długoterminowej tendencji konwergencji w zakresie PKB i stopy bezrobocia w całej UE, powodując wzrost ubóstwa i wykluczenia społecznego oraz uniemożliwiając osiągnięcie długofalowego unijnego celu spójności gospodarczej i terytorialnej;

E.  mając na uwadze, że wyspy są także regionami peryferyjnymi, w niektórych przypadkach leżącymi na zewnętrznych granicach UE, i są szczególnie narażone na wyzwania, wobec których stoi obecnie Europa, takie jak globalizacja, trendy demograficzne, zmiana klimatu, dostawy energii, a szczególnie na obszarach południowych – ekspozycja na rosnące przepływy migracyjne;

F.  mając na uwadze, że europejskie wyspy przyczyniają się do różnorodności Unii zarówno pod względem środowiskowym (unikalne siedliska i gatunki endemiczne), jak i kulturowym (spuścizna architektoniczna, obiekty, krajobrazy, cechy geograficzne o charakterze rolnym i nierolnym oraz tożsamości geograficzne);

G.  mając na uwadze, że europejskie wyspy mogą przyczyniać się do wzmacniania zrównoważonego rozwoju w Unii ze względu na swój wysoki potencjał produkcji energii ze źródeł odnawialnych dzięki specyficznej ekspozycji na wiatry, prądy oceaniczne i światło słoneczne;

H.  mając na uwadze, że dostępność regionów i połączenia między samymi wyspami są kluczowymi czynnikami zwiększającymi atrakcyjność obszarów wyspiarskich dla wykwalifikowanych pracowników i przedsiębiorstw; mając na uwadze konieczność przyciągnięcia inwestycji, tworzenia nowych miejsc pracy obniżenia kosztów transportu morskiego i lotniczego dla osób i towarów, zgodnie z zasadą ciągłości terytorialnej, podejmując jednocześnie starania na rzecz ograniczenia emisji i zanieczyszczeń pochodzących z transportu morskiego i lotniczego;

I.  mając na uwadze, że rolnictwo, hodowla zwierząt i rybołówstwo stanowią ważne elementy lokalnej gospodarki wyspiarskiej, będące źródłem zaopatrzenia dla znacznej części sektora rolno-przemysłowego, mając też na uwadze, że sektory te cierpią z powodu braku dostępności, szczególnie w przypadku MŚP, niskiego poziomu zróżnicowania produktów i warunków klimatycznych;

J.  mając na uwadze, że intensywna turystyka jest dla większości wysp ważnym elementem ich lokalnej gospodarki, jednak zazwyczaj jest ona skoncentrowana tylko na pewnych okresach roku i nieodpowiednio rozplanowana poza sezonem, a to może stwarzać zagrożenie dla zrównoważonego pod względem przyrodniczym rozwoju regionów wyspiarskich;

1.  zachęca Komisję do przedstawienia jasnej definicji trwale niekorzystnych warunków geograficznych, naturalnych i demograficznych, jakie występują w regionach wyspiarskich, powołując się na art. 174 TFUE;

2.  pyta Komisję, w jaki sposób zamierza ona wcielić w życie treść art. 174 TFUE dotyczącą trwale niekorzystnych warunków regionów wyspiarskich, które utrudniają ich naturalny rozwój i uniemożliwiają im osiągnięcie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej;

3.  uznaje znaczenie przeciwdziałania istotnemu trendowi wyludniania się regionów wyspiarskich; przypomina, że niektóre ograniczenia są trudniejsze przezwyciężenia na wyspach proporcjonalnie do ich małej powierzchni i oddalenia od kontynentu europejskiego;

4.  wzywa Komisję do przeprowadzenia dogłębnej analizy/ badania dodatkowych kosztów ponoszonych wskutek wyspiarskiego charakteru – pod kątem systemu transportu ludzi i towarów, dostaw energii i dostępu do rynku, w szczególności dla MŚP;

5.  jest zdania, że wyspy powinny zostać prawidłowo zdefiniowane/ sklasyfikowane, by możliwe było uwzględnienie nie tylko ich różnic i cech specyficznych, lecz także ich szczególnej sytuacji; zwraca się do Komisji, na podstawie art. 174 TFUE, który uznaje specyficzne cechy wysp, z wnioskiem o utworzenie jednolitej grupy składającej się z wszystkich terytoriów wyspiarskich; wzywa ponadto Komisję do uwzględniania oprócz PKB także innych wskaźników statystycznych, które mogą odzwierciedlać trudną sytuację gospodarczą i społeczną wynikającą ze stałych ograniczeń naturalnych;

6.  przypomina, że zgodnie z dyrektywą Rady 2006/112/WE niektórym europejskim wyspom pozwolono stosować szczególne przepisy podatkowe w celu zrównoważenia ich stałych ograniczeń naturalnych i demograficznych; podkreśla znaczenie tych szczególnych przepisów podatkowych dla lokalnych społeczności i gospodarek oraz wzywa do ich kontynuacji, szczególnie w tych państwach członkowskich, które są objęte programami dostosowań gospodarczych;

7.  przypomina zwłaszcza o potrzebie lepszej łączności drogą morską, poprawie dostępu do portów i lepszych usługach transportu lotniczego; uważa, że szczególny nacisk należy położyć na węzły transportowe, transport intermodalny i zrównoważoną mobilność; podkreśla również konieczność wsparcia zrównoważonego rozwoju terytorialnego obszarów wyspiarskich poprzez propagowanie innowacji i konkurencyjności w tych regionach, które są oddalone od głównych ośrodków administracyjnych i gospodarczych oraz nie korzystają z łatwego dostępu do transportu, a także poprzez umacnianie lokalnej produkcji przeznaczonej na rynki lokalne;

8.  podkreśla, że zdolności cyfrowe są kluczowym sposobem na zrównoważenie niedostatecznych połączeń regionów wyspiarskich; podkreśla, że inwestycje w infrastrukturę są niezbędne w celu zapewnienia szerokopasmowego dostępu do internetu na wyspach i pełnego uczestnictwa wysp w jednolitym rynku cyfrowym;

9.  przypomina, że wiele wysp Morza Śródziemnego przyjęło znaczne liczby przybywających tam migrantów i muszą one poradzić sobie z tą sytuacją; podkreśla potrzebę kompleksowego podejścia UE, które powinno obejmować wsparcie UE oraz wspólne starania ze strony wszystkich państw członkowskich;

10.  podkreśla znaczenie zapewnienia edukacji na wszystkich poziomach, w razie konieczności również poprzez szersze wykorzystanie systemów kształcenia na odległość; przypomina również, że wyspy są narażone na poważne skutki zmiany klimatu, o szczególnie poważnych konsekwencjach, co obejmuje też rosnącą liczbę katastrof naturalnych;

11.  podkreśla, że choć wyspy borykają się z ograniczeniami, korzystają one również z potencjału terytorialnego, który należy wykorzystać jako szansę na rozwój, wzrost i tworzenie miejsc pracy; podkreśla znaczenie prowadzenia polityki niskich podatków i ograniczania biurokracji jako kluczowych zachęt przyciągających inwestycje; przypomina w tym kontekście o rozwoju zrównoważonej turystyki oprócz turystyki sezonowej, kładącej nacisk na promowanie dziedzictwa kulturowego i specyficznej tradycyjnej działalności gospodarczej; podkreśla też ogromny potencjał energii morskiej, wiatrowej i słonecznej oraz potencjał, jakim dysponują wyspy mogące stać się ważnym źródłem energii alternatywnej, mogące zapewnić sobie autonomię energetyczną, a przede wszystkim mogące zapewnić tańsze dostawy energii dla swoich mieszkańców;

12.  podkreśla w związku z tym znaczenie wykorzystania wszelkich możliwych synergii między europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi a innymi instrumentami Unii w celu zrównoważenia utrudnień występujących na wyspach i zwiększenia ich wzrostu gospodarczego, liczby tworzonych miejsc pracy i zadbania o zrównoważony rozwój;

13.  wzywa Komisję do ustanowienia „Strategicznych ram UE dla wysp” z myślą o połączenie instrumentów, które mogą mieć istotne oddziaływanie terytorialne;

14.  wzywa państwa członkowskie oraz władze regionalne i lokalne do odegrania ważnej roli w strategiach rozwoju wysp w oparciu o podejście pionowe obejmujące wszystkie szczeble sprawowania władzy, zgodnie z zasadą pomocniczości, aby zagwarantować zrównoważony rozwój wysp w UE;

15.  sugeruje, aby Komisja ustanowiła punkt pomocniczy dla wysp powiązany z Dyrekcją Generalną ds. Polityki Regionalnej i Miejskiej (DG REGIO), składający się z małej grupy urzędników mających za zadanie koordynować i analizować kwestie dotyczące regionów wyspiarskich;

16.  wzywa Komisję do przedstawienia komunikatu zawierającego „Agendę na rzecz wysp UE” oraz w następnej kolejności do przedstawienia białej księgi, aby monitorować rozwój wysp w oparciu o najlepsze praktyki oraz angażując organy lokalne, regionalne i krajowe, a także inne istotne podmioty, w tym partnerów gospodarczych i społecznych oraz przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego;

17.  apeluje do Komisji o przedłożenie wniosku w sprawie Europejskiego Roku Wysp i Obszarów Górskich;

18.  zwraca się do Komisji, by pamiętała o szczególnej sytuacji wysp, przygotowując wniosek dotyczący kolejnych wieloletnich ram finansowych;

19.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Komitetowi Regionów i państwom członkowskim.


Rola władz lokalnych i regionalnych w europejskich funduszach strukturalnych i inwestycyjnych
PDF 331kWORD 79k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 4 lutego 2016 r. w sprawie roli władz lokalnych i regionalnych w europejskich funduszach strukturalnych i inwestycyjnych (2015/3013(RSP))
P8_TA(2016)0050B8-0171/2016

Parlament Europejski,

–  uwzględniając art. 174–178 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006(1) (zwane dalej „rozporządzeniem w sprawie wspólnych przepisów”),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1301/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i przepisów szczególnych dotyczących celu „Inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia” oraz w sprawie uchylenia rozporządzenia (WE) nr 1080/2006(2),

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Regionów z dnia 9 lipca 2015 r. zatytułowaną „Wynik negocjacji dotyczących umów partnerstwa oraz programów operacyjnych”,

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 14 grudnia 2015 r. zatytułowany „Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu gospodarczego – maksymalizowanie wkładu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych” (COM(2015)0639),

–  uwzględniając białą księgę Komitetu Regionów w sprawie wielopoziomowego sprawowania rządów,

–  uwzględniając pytanie do Komisji w sprawie roli władz lokalnych i regionalnych w europejskich funduszach strukturalnych i inwestycyjnych (O-000012/2016 – B8-0105/2016),

–  uwzględniając art. 128 ust. 5 i art. 123 ust. 2 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że polityka spójności UE w okresie programowania 2014–2020 nadal stanowi główny instrument inwestycyjny obejmujący wszystkie regiony Unii i że zapewnia ona możliwość rozwoju bardziej oddolnego procesu na rzecz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, sprzyjając tworzeniu miejsc pracy, przedsiębiorczości i innowacyjności na szczeblu gospodarek lokalnych i regionalnych, poprawie jakości życia obywateli oraz wspieraniu solidarności i intensywniejszego rozwoju regionów UE;

B.  mając na uwadze, że zgodnie z definicją w TFUE celem polityki spójności jest też zmniejszanie różnic gospodarczych, społecznych i terytorialnych między państwami członkowskimi UE i ich regionami za pośrednictwem integrującej strategii;

C.  mając na uwadze, że po raz pierwszy (na okres 2014–2020) stworzono spójne ramy – rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów – ustanawiające wspólne zasady dla pięciu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych: Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS), Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (EFMR);

D.  mając na uwadze, że wspólne ramy strategiczne wprowadzone na mocy rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów przyczyniają się do zmaksymalizowania oddziaływania i skuteczności wydatkowania środków publicznych oraz umożliwiają powstanie synergii dzięki łączeniu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych z innymi programami finansowanymi ze środków UE;

E.  mając na uwadze, że art. 7 rozporządzenia w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego stanowi, iż co najmniej 5% środków z EFRR należy przeznaczyć na wspieranie zintegrowanych działań na rzecz zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich, przy czym miasta i podmioty poniżej szczebla regionalnego lub podmioty lokalne odpowiedzialne za realizację strategii zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich odpowiadają za zadania związane przynajmniej z wyborem operacji;

F.  mając na uwadze, że w obecnym okresie programowania na lata 2014–2020 rozwój lokalny kierowany przez społeczność i lokalne grupy działania również kwalifikują się do finansowania z EFRR i EFS;

G.  mając na uwadze, że zasady partnerstwa i wielopoziomowego sprawowania rządów określone w art. 5 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów należą do podstawowych zasad europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych;

1.  podkreśla kluczową rolę władz lokalnych i regionalnych w tworzeniu i wdrażaniu strategii UE, uznając jednocześnie rolę licznych zainteresowanych podmiotów, począwszy od państw członkowskich po społeczności lokalne; ponadto uważa, że bliskie kontakty tych władz z obywatelami oraz różnorodność rządów na szczeblu lokalnym i regionalnym są atutem UE;

2.  popiera synergie i komplementarność między europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi a innymi programami UE, w których władze lokalne i regionalne mogą odgrywać przydatną rolę przy realizacji celów polityki spójności; podkreśla jednak, że jakiekolwiek przeprogramowanie europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych powinno się odbywać zgodnie z postanowieniami rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów i że nowe inicjatywy nie powinny osłabić istoty tych funduszów;

3.  odwołuje się do zasady ściślejszego partnerstwa oraz europejskiego kodeksu postępowania w zakresie partnerstwa, które określają ramy prawne zaangażowania władz lokalnych i regionalnych oraz wprowadzają minimalne wymogi ich udziału na wszystkich etapach przygotowywania i realizowania programów operacyjnych; uznaje, że choć w większości przypadków konsultowano się z władzami lokalnymi i regionalnymi w czasie negocjacji dotyczących umów partnerstwa i programów operacyjnych, to ich zaangażowanie nigdy nie miało charakteru pełnego partnerstwa; w związku z tym wzywa państwa członkowskie do całkowitego przestrzegania tych wymogów i dołożenia większych starań na rzecz usunięcia braków;

4.  podkreśla, że poprawa potencjału administracyjnego i zaradzenie słabościom strukturalnym władz lokalnych i regionalnych mają zasadnicze znaczenie dla etapów programowania i realizacji programów operacyjnych oraz dla osiągnięcia wyższego wskaźnika absorpcji środków z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych; w związku z tym wzywa Komisję do zagwarantowania, że władze lokalne i regionalne oraz ich administracje i instytucje będą otrzymywały wsparcie przy budowaniu potencjału, co umożliwi im odgrywanie istotnej roli w polityce spójności, szczególnie w przypadku przekazywania zadań wykonawczych niższym szczeblom administracji, a zwłaszcza władzom miejskim;

5.  zauważa, że polityka spójności UE jest dobrym przykładem wielopoziomowego sprawowania rządów z podejściem oddolnym, w ramach którego władze lokalne i regionalne, zajmując się europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi, zachowują równowagę między dążeniem Unii do zapewnienia większej spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej a skutkami terytorialnymi polityki UE;

6.  zwraca uwagę na znaczenie inicjatywy rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność, w której władze lokalne są partnerami; podkreśla, że należy utrzymać podejście oddolne przy określaniu celów interwencji związanych z potrzebami lokalnymi i regionalnymi;

7.  uważa, że nowe inicjatywy zintegrowanych inwestycji terytorialnych (ZIT) i rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność stanowią dużą zmianę pod względem możliwości łączenia strumieni finansowania z planowaniem dobrze ukierunkowanych inicjatyw lokalnych przez lokalne zainteresowane podmioty;

8.  uważa, że wielopoziomowe sprawowanie rządów wspiera podstawowe cele polityczne UE, takie jak wzrost gospodarczy, postęp społeczny i zrównoważony rozwój, oraz że wzmacnia ono demokratyczny wymiar Unii i zwiększa skuteczność jej działań politycznych;

9.  zwraca uwagę na wyzwania, w których obliczu stoją władze lokalne i regionalne, takie jak globalizacja, zmiana klimatu, bezpieczeństwo energetyczne, przepływy migracyjne i postępująca urbanizacja, przy czym należy pamiętać, że każdy region ma własne specyficzne potrzeby i cechy charakterystyczne;

10.  jest przekonany, że obszary miejskie odgrywają coraz większą rolę we współczesnym świecie i że polityka UE ma istotne znaczenie dla określenia właściwych ram, w których europejskie obszary miejskie będą mogły uwolnić swój potencjał rozwoju;

11.  wzywa Komisję do ścisłego monitorowania i informowania Parlamentu o wdrażaniu art. 7 rozporządzenia w sprawie EFRR;

12.  uważa, że program UE dla miast może poprawić rozwój oraz wdrażanie polityki i programów, zapewniając tym samym spójniejsze oddziaływanie na miasta i ich wsparcie, a jednocześnie przyczynić się do realizacji wspólnych celów europejskich i krajowych przy pełnym poszanowaniu zasad pomocniczości i proporcjonalności; podkreśla znaczenie paktu amsterdamskiego i postępu w realizacji określonych w nim celów; zauważa jednak, że w odniesieniu do strategii politycznych UE wywierających wpływ na obszary miejskie i wiejskie należy podjąć działania na rzecz usunięcia utrudnień i niespójności;

13.  wzywa Komisję do dalszego rozwoju wcześniejszych i aktualnych inicjatyw, w tym konsultacji społecznych, w celu określenia środków służących wzmocnieniu roli władz lokalnych i regionalnych w zarządzaniu europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi oraz w ich wdrażaniu za pośrednictwem umów partnerstwa i programów operacyjnych;

14.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Komisji, Radzie, Komitetowi Regionów oraz parlamentom narodowym i regionalnym państw członkowskich.

(1) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 320.
(2) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 289.


Systematyczne masowe mordy ISIS na mniejszościach religijnych
PDF 351kWORD 104k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 4 lutego 2016 r. w sprawie systematycznego masowego mordowania mniejszości religijnych przez tzw. „ISIS/Daisz” (2016/2529(RSP))
P8_TA(2016)0051RC-B8-0149/2016

Parlament Europejski,

–  uwzględniając swoje poprzednie rezolucje: z dnia 27 lutego 2014 r. w sprawie sytuacji w Iraku(1), z dnia 18 września 2014 r. w sprawie sytuacji w Iraku i Syrii oraz ofensywy Państwa Islamskiego, w tym prześladowań mniejszości(2), w szczególności jej ust. 4, z dnia 27 listopada 2014 r. w sprawie Iraku: porywania kobiet i znęcania się nad nimi(3), z dnia 12 lutego 2015 r. w sprawie kryzysu humanitarnego w Iraku i Syrii, zwłaszcza w kontekście Państwa Islamskiego (IS)(4), w szczególności jej ust. 27, z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie ostatnich ataków i uprowadzeń dokonanych przez Państwo Islamskie/Daisz na Bliskim Wschodzie, zwłaszcza wobec Asyryjczyków(5), w szczególności jej ust. 2, z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie rocznego sprawozdania dotyczącego praw człowieka i demokracji na świecie za rok 2013 oraz polityki Unii Europejskiej w tym zakresie(6), w szczególności jej ust. 129 i 211, z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie priorytetów UE w Radzie Praw Człowieka ONZ w 2015 r.(7), w szczególności jej ust. 66 i 67, z dnia 30 kwietnia 2015 r. w sprawie prześladowania chrześcijan na świecie, w związku z zabójstwem kenijskich studentów przez ugrupowanie terrorystyczne Al-Szabab(8), w szczególności jej ust. 10, oraz z dnia 30 kwietnia 2015 r. w sprawie niszczenia zabytków kultury przez ISIS/Daisz(9),

–  uwzględniając swoje zalecenie dla Rady z dnia 18 kwietnia 2013 r. w sprawie zasady ONZ dotyczącej obowiązku ochrony(10),

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 16 marca 2015 r. w sprawie regionalnej strategii UE dotyczącej Syrii i Iraku oraz zagrożeń ze strony ISIL/Daiszu, z dnia 20 października 2014 r. w sprawie kryzysu związanego z ISIL/Da’esh w Syrii i Iraku, z dnia 30 sierpnia 2014 r. w sprawie Iraku i Syrii, z dnia 14 kwietnia 2014 r. i 12 października 2015 r. w sprawie Syrii oraz 15 sierpnia 2014 r. w sprawie Iraku,

–  uwzględniając decyzję Rady 2003/335/WSiSW z dnia 8 maja 2003 r. w sprawie wykrywania i karania ludobójstwa, zbrodni przeciw ludzkości i zbrodni wojennych(11),

–  uwzględniając: wytyczne UE w sprawie propagowania i ochrony wolności religii lub przekonań, konkluzje UE w sprawie promowania przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego, wytyczne UE w sprawie aktów przemocy wobec kobiet i zwalczania wszelkich form dyskryminacji kobiet, wytyczne w sprawie polityki UE wobec państw trzecich dotyczącej tortur i innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania, wytyczne UE w sprawie dzieci w konfliktach zbrojnych, wytyczne UE w sprawie promowania i ochrony praw dziecka, wytyczne UE w sprawie praw człowieka dotyczące wolności wypowiedzi w internecie i poza nim, a także wytyczne na rzecz promowania i ochrony wszystkich praw człowieka przysługujących lesbijkom, gejom, osobom biseksualnym, transpłciowym i interseksualnym (LGBTI),

–  uwzględniając oświadczenia wiceprzewodniczącej Komisji/ wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa w sprawie Iraku i Syrii,

–  uwzględniając rezolucję nr 2091 (2016) w sprawie zagranicznych bojowników w Syrii i Iraku, przyjętą przez Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy w dniu 27 stycznia 2016 r.,

–  uwzględniając oświadczenie wysokiej komisarz ONZ ds. praw człowieka Navi Pillay z dnia 25 sierpnia 2014 r. w sprawie cywilnej ludności irackiej doświadczającej strasznych powszechnych systematycznych prześladowań,

–  uwzględniając niedawne rezolucje Rady Bezpieczeństwa ONZ w sprawie Iraku i Syrii, zwłaszcza rezolucję nr 2249(2015), potępiającą ostatnie ataki terrorystyczne ISIS, oraz rezolucję nr 2254(2015), zatwierdzającą plan działania dotyczący procesu pokojowego w Syrii i określającą datę rozpoczęcia rozmów,

–  uwzględniając rezolucję Rady Praw Człowieka ONZ S-22/1 z dnia 3 września 2014 r. w sprawie stanu przestrzegania praw człowieka w Iraku w świetle nadużyć popełnianych przez tzw. Islamskie Państwo w Iraku i Lewancie i powiązane z nim ugrupowania,

–  uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka z 1948 r.,

–  uwzględniając Deklarację ONZ w sprawie likwidacji wszelkich form nietolerancji i dyskryminacji ze względu na wyznanie lub przekonania z 1981 r.,

–  uwzględniając konwencję ONZ w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania z 1984 r.,

–  uwzględniając Konwencję Organizacji Narodów Zjednoczonych w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa z dnia 9 grudnia 1948 r.,

–  uwzględniając statut rzymski Międzynarodowego Trybunału Karnego, a zwłaszcza jego art. 5–8,

–  uwzględniając analizę urzędu specjalnego doradcy Sekretarza Generalnego ONZ ds. zapobiegania ludobójstwu,

–  uwzględniając oświadczenie z dnia 12 sierpnia 2014 r. w sprawie sytuacji w Iraku, wydane przez specjalnego doradcę sekretarza generalnego ONZ ds. zapobiegania ludobójstwu i specjalnego doradcę sekretarza generalnego ONZ ds. obowiązku ochrony,

–  uwzględniając sprawozdanie Biura Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka z dnia 27 marca 2015 r. w sprawie stanu przestrzegania praw człowieka w Iraku w świetle nadużyć popełnianych przez tzw. Islamskie Państwo w Iraku i Lewancie i powiązane z nim ugrupowania, a zwłaszcza jego ust. 16 dotyczący naruszeń popełnionych przez ISIL oraz ataków przeciw grupom religijnym i etnicznym,

–  uwzględniając oświadczenie z dnia 13 października 2015 r. wydane przez specjalnego doradcę Sekretarza Generalnego ONZ ds. zapobiegania ludobójstwu oraz specjalnego doradcę Sekretarza Generalnego ONZ ds. obowiązku ochrony dotyczące eskalacji podżegania do przemocy w Syrii na tle religijnym,

–  uwzględniając sprawozdanie niezależnej międzynarodowej komisji śledczej ds. Syryjskiej Republiki Arabskiej, przedłożone Radzie Praw Człowieka w dniu 13 sierpnia 2015 r., a zwłaszcza jego ust. 165–173,

–  uwzględniając art. 123 ust. 2 i 4 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że jak stwierdzono w rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ 2249 (2015), agresywna ekstremistyczna ideologia tzw. „ISIS/Daisz”, jego ataki terrorystyczne, jego budzące odrazę nieustanne, systematyczne i powszechne ataki przeciwko ludności cywilnej, naruszenia praw człowieka i międzynarodowego prawa humanitarnego, w tym te popełniane na tle religijnym lub etnicznym, oraz niszczenie dziedzictwa kulturowego i nielegalny handel dobrami kultury stanowią globalne i bezprecedensowe zagrożenie dla międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa;

B.  mając na uwadze, że celem ataków tzw. „ISIS/Daisz” są mniejszości wyznaniowe i etniczne, takie jak społeczności chrześcijan (Chaldejczyków/syrokatolików/Asyryjczyków/Melchitów, Ormian) , jazydów, Turkmenów, Szabaków, jarsanitów, sabejskich mandejczyków, Kurdów i szyitów, a także wielu Arabów i sunnitów; mając na uwadze, że wielu z nich jest zabijanych, mordowanych, bitych, a także stosuje się wobec nich wymuszenia, uprowadzenia i tortury; mając na uwadze, że trafiają oni do niewoli (co dotyczy zwłaszcza kobiet i dziewcząt, które ulegają również innym formom przemocy seksualnej), są przymuszani do zmiany religii oraz padają ofiarą przymusowych małżeństw i handlu ludźmi; mając na uwadze, że dzieci są też przymusowo wcielane do wojska; mając na uwadze, że celowo dewastowane są meczety, zabytki, kaplice, kościoły i inne miejsca kultu, groby i cmentarze;

C.  mając na uwadze, że ludobójstwo, zbrodnie przeciwko ludzkości i zbrodnie wojenne – niezależnie od tego, gdzie i kiedy mają miejsce – nie mogą pozostać bezkarne, oraz mając na uwadze, że należy zapewnić ich skuteczne ściganie przez podejmowanie środków na szczeblu krajowym i zacieśnianie współpracy międzynarodowej, a także za pośrednictwem Międzynarodowego Trybunału Karnego i międzynarodowego sądownictwa karnego;

D.  mając na uwadze, że ludobójstwo, zbrodnie przeciw ludzkości i zbrodnie wojenne są przedmiotem zainteresowania wszystkich państw członkowskich UE, które są zdecydowane współpracować w celu zapobiegania takim zbrodniom i położenia kresu bezkarności ich sprawców, zgodnie ze wspólnym stanowiskiem Rady 2003/444/WPZiB z dnia 16 czerwca 2003 r.;

E.  mając na uwadze, że rezolucja Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 2249(2015) zezwala tym państwom członkowskim, które posiadają odpowiednie zdolności, na podjęcie wszelkich koniecznych działań – zgodnie z prawem międzynarodowym, zwłaszcza z Kartą Narodów Zjednoczonych i międzynarodowym prawem dotyczącym praw człowieka, uchodźców i prawa humanitarnego – na terytorium kontrolowanym przez tzw. „ISIS/Daisz” w Syrii i Iraku, w celu zdwojenia i koordynowania wysiłków z myślą o zapobieganiu i powstrzymywaniu ataków terrorystycznych;

F.  mając na uwadze, że międzynarodowa definicja prawna ludobójstwa, zgodnie z art. II przyjętej przez ONZ w 1948 r. Konwencji w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa, zawiera sformułowanie: „którykolwiek z następujących czynów, dokonany w zamiarze zniszczenia w całości lub części grup narodowych, etnicznych, rasowych lub religijnych, jako takich: a) zabójstwo członków grupy, b) spowodowanie poważnego uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia psychicznego członków grupy, c) rozmyślne stworzenie dla członków grupy warunków życia, obliczonych na spowodowanie ich całkowitego lub częściowego zniszczenia fizycznego, d) stosowanie środków, które mają na celu wstrzymanie urodzin w obrębie grupy, oraz e) przymusowe przekazywanie dzieci członków grupy innej grupie”; mając na uwadze, że art. III tej konwencji uznaje za karalne nie tylko ludobójstwo, ale także spisek mający na celu popełnienie ludobójstwa, bezpośrednie publiczne nawoływanie do popełnienia ludobójstwa oraz współudział w ludobójstwie;

G.  mając na uwadze, że według szacunków od 2014 r. zabito 5000 jazydów, a wielu pozostałych poddano torturom lub zmuszono do przejścia na islam; mając na uwadze, że co najmniej 2000 jazydzkich kobiet dostało się do niewoli, padając ofiarą przymusowych małżeństw i handlu ludźmi; mając na uwadze, że nawet tak małe dziewczynki jak sześciolatki padły ofiarą gwałtów, a jazydzkie dzieci siłą wciela się do wojska, by walczyły dla tzw. „ISIS/Daisz”; mając na uwadze, że istnieją jasne dowody na istnienie masowych grobów ludności jazydzkiej zamordowanej przez tzw. „ISIS/Daisz”;

H.  mając na uwadze, że w nocy 6 sierpnia 2014 r. ponad 150 000 chrześcijan uciekło przed tzw. „ISIS/Daisz” z Mosulu, Karakosz i innych miasteczek na równinie Niniwy, przy czym pozbawieni zostali całego swojego dobytku, a także mając na uwadze, że do chwili obecnej wciąż są wysiedleńcami i że żyją w niepewnych warunkach w północnym Iraku; mając na uwadze, że tzw. „ISIS/Daisz” pojmał tych, którzy nie byli w stanie uciec z Mosulu i z równiny Niniwy, a niemuzułmańskie kobiety i dzieci uczynił niewolnikami, część z nich sprzedając, a część brutalnie zabijając, co było filmowane przez sprawców;

I.  mając na uwadze, że w lutym 2015 r. tzw. „ISIS/Daisz” porwało ponad 220 asyryjskich chrześcijan po najechaniu szeregu wspólnot rolniczych na południowym brzegu rzeki Khabur w północno–wschodniej prowincji Hasaka, i że do tej pory jedynie nieliczne osoby zostały wypuszczone, a los innych pozostaje nieznany;

J.  mając na uwadze, że w kilku sprawozdaniach organów ONZ, w tym specjalnego doradcy Sekretarza Generalnego ONZ ds. zapobiegania ludobójstwu, specjalnego doradcy Sekretarza Generalnego ONZ ds. obowiązku ochrony i Biura Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka stwierdzono, że czyny popełniane przez tzw. „ISIS/Daisz” można uznać za zbrodnie wojenne, zbrodnie przeciwko ludzkości oraz ludobójstwo;

K.  mając na uwadze, że niezależna międzynarodowa komisja śledcza udokumentowała i ujawniła, że osoby należące do mniejszości etnicznych i wyznaniowych w opozycji do tzw. „ISIS/Daisz” i innych ugrupowań terrorystycznych, bojówek i pozapaństwowych ugrupowań zbrojnych, pozostających de facto pod ich kontrolą ISIS, nadal są prześladowane;

L.  mając na uwadze, że zgodnie z zasadami obowiązku ochrony kiedy państwo (lub podmiot niepaństwowy) wyraźnie nie zapewnia ochrony swojej ludności lub samo jest sprawcą takich przestępstw, społeczność międzynarodowa ma obowiązek podjęcia zbiorowego działania w celu ochrony danej ludności zgodnie z Kartą ONZ;

M.  mając na uwadze, że na mocy prawa międzynarodowego każdy człowiek ma prawo do życia zgodnie ze swoim sumieniem i swobodnie wyznawać i zmieniać przekonania religijne i niereligijne; mając na uwadze, że liderzy polityczni i religijni mają obowiązek zwalczania ekstremizmu na każdym szczeblu i propagowania wzajemnego szacunku między obywatelami i wśród wspólnot religijnych;

1.  ponownie zdecydowanie potępia tzw. „ISIS/Daisz” i dokonywane przez nie rażące naruszenia praw człowieka, które zgodnie z Rzymskim Statutem Międzynarodowego Trybunału Karnego (MTK) stanowią zbrodnie przeciwko ludzkości i zbrodnie wojenne oraz podkreśla, że należy podjąć działania w celu uznania ich za ludobójstwo przez Radę Bezpieczeństwa ONZ; jest głęboko zaniepokojony celowymi atakami tej grupy terrorystycznej na chrześcijan, (Chaldejczyków/syrokatolików/Asyryjczyków/Melchitów i Ormian), jazydów, Turkmenów, szyitów, Szabaków, Sabejczyków, jarsanitów i sunnitów, którzy nie zgadzają się z jej interpretacją islamu, podejmowanymi w ramach prób eksterminacji wszelkich mniejszości religijnych i etnicznych na obszarach znajdujących się pod jej kontrolą;

2.  wyraża pogląd, że prześladowania, okrucieństwa i międzynarodowe zbrodnie należy uznać za zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości; podkreśla, że tzw. „ISIS/Daisz” dopuszcza się ludobójstwa na chrześcijanach i jazydach oraz na innych mniejszościach religijnych i etnicznych, które nie zgadzają się z interpretacją islamu głoszoną przez „ISIS/Daisz”, oraz że w związku z tym wymagane są działania na mocy Konwencji ONZ w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa z 1948 r.; podkreśla fakt, że każdy, kto celowo spiskuje, planuje, podżega, popełnia lub usiłuje popełnić, współuczestniczy lub popiera okrucieństwa ze względów etnicznych lub religijnych, powinien zostać postawiony przed wymiarem sprawiedliwości i osądzony za łamanie prawa międzynarodowego, zwłaszcza za zbrodnie wojenne, zbrodnie przeciwko ludzkości i zbrodnię ludobójstwa;

3.  wzywa umawiające się strony Konwencji ONZ w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa podpisanej w Paryżu w dniu 9 grudnia 1948 r. oraz innych stosownych międzynarodowych porozumień, a zwłaszcza wzywa państwa członkowskie UE, do zapobiegania zbrodniom wojennym, zbrodniom przeciwko ludzkości i ludobójstwu na swoich terytoriach; wzywa Syrię i Irak do uznania jurysdykcji Międzynarodowego Trybunału Karnego;

4.  wzywa członków Rady Bezpieczeństwa ONZ do wspierania wnoszenia spraw przez Radę Bezpieczeństwa do Międzynarodowego Trybunału Karnego w celu zbadania naruszeń praw chrześcijan i jazydów oraz mniejszości religijnych i etnicznych przez tzw. „ISIS/Daisz”;

5.  wzywa umawiające się strony Konwencji ONZ w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa z 1948 r. oraz innych międzynarodowych porozumień na rzecz zapobiegania zbrodniom wojennym, zbrodniom przeciwko ludzkości i ludobójstwu oraz ich karania, w szczególności właściwe organy krajów – oraz ich obywateli – które w jakikolwiek sposób wspierają te zbrodnie przez współpracę lub finansowanie bądź współuczestniczą w nich, aby w pełni przestrzegały swoich zobowiązań prawnych wynikających z tej konwencji i innych stosownych porozumień międzynarodowych;

6.  wzywa właściwe organy krajów, które w jakikolwiek sposób bezpośrednio lub pośrednio wspierają te zbrodnie wojenne, zbrodnie przeciwko ludzkości i zbrodnie ludobójstwa przez współpracę lub finansowanie bądź współuczestniczą w nich, aby w pełni przestrzegały swoich zobowiązań prawnych wynikających z prawa międzynarodowego i powstrzymały te niedopuszczalne zachowania wyrządzające ogromne szkody społeczeństwom Iraku i Syrii oraz poważnie destabilizujące sąsiednie kraje, pokój międzynarodowy i bezpieczeństwo;

7.  przypomina, że rezolucja Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 2253 (2015) nałożyła na państwa członkowskie ONZ obowiązek prawny zakazania wszelkiej pomocy dla tzw. „ISIS/Daisz” i innych organizacji terrorystycznych, zwłaszcza dostarczania broni i pomocy finansowej, w tym nielegalnego handlu ropą, a także apeluje do nich o uczynienie z tego rodzaju pomocy przestępstwa na mocy prawa krajowego; przypomina, że brak działania w związku z tym ze strony niektórych państw członkowskich stanowiłoby pogwałcenie prawa międzynarodowego i że inne państwa członkowskie zobowiązane prawnie do wdrażania rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ byłyby zmuszone do działania w celu postawienia odpowiedzialnych osób i jednostek przed wymiarem sprawiedliwości;

8.  potępia w najmocniejszych słowach niszczenie miejsc kultu religijnego oraz dóbr kultury przez tzw. „ISIS/Daisz”, co stanowi zamach na dziedzictwo kulturowe wszystkich mieszkańców Syrii i Iraku oraz całej ludzkości; wzywa wszystkie państwa do przyspieszenia postępowań karnych i zwiększenia współpracy sądowej w celu określenia wszystkich ugrupowań odpowiedzialnych za nielegalny handel dobrami kultury i uszkadzanie lub niszczenie dziedzictwa kulturowego, które należy do całej ludzkości, w Syrii, Iraku oraz ogólnie na Bliskim Wschodzie i w regionach Afryki Północnej;

9.  apeluje do wszystkich państw społeczności międzynarodowej, w tym państw członkowskich UE, o aktywne działanie w dziedzinie zwalczania radykalizacji oraz usprawniania systemu prawnego i sądowniczego, tak by nie dopuszczać do możliwości wyjazdu ich obywateli w celu przyłączenia się do tzw. „ISIS/Daisz” i udziału w łamaniu praw człowieka oraz międzynarodowego prawa humanitarnego, a także, aby dopilnować, by w razie gdyby to uczynili, byli jak najszybciej ścigani za przestępstwo karne, w tym za podżeganie online i popieranie popełniania tych zbrodni;

10.  wzywa UE do powołania stałego specjalnego przedstawiciela ds. wolności religii i przekonań;

11.  potwierdza i popiera niezbywalne prawo wszystkich mniejszości etnicznych, religijnych i innych żyjących w Iraku i Syrii do dalszego przebywania na terenach będących ich historyczną i zwyczajową ojczyzną z poszanowaniem godności, równości i bezpieczeństwa, a także do zupełnie swobodnego praktykowania religii i przekonań bez żadnego przymusu, przemocy czy dyskryminacji, oraz wzywa do poszanowania tego prawa przez wszystkich; jest zdania, że aby położyć kres cierpieniom i masowemu exodusowi chrześcijan, jazydów i innych wspólnot z tego regionu, wszyscy regionalni przywódcy polityczni i religijni muszą jasno i wyraźnie oświadczyć, że popierają ich stałą obecność w tym regionie, a także ich pełne i równe prawa jako obywateli w ich ojczyznach;

12.  wzywa społeczność międzynarodową i wchodzące w jej skład państwa, w tym UE i jej państwa członkowskie, do zapewnienia koniecznych warunków bezpieczeństwa i perspektyw dla tych, którzy zostali zmuszeni do opuszczenia ojczyzny lub przymusowo przesiedleni, do urzeczywistnienia jak tylko będzie to możliwe ich prawa do powrotu do ojczyzny, do ochrony ich domostw, ziemi, własności i dobytku, a także kościołów i obiektów religijnych i kulturowych, a także do umożliwienie im godnego życia i przyszłości;

13.  uznaje, że trwające prześladowania grup religijnych i etnicznych na Bliskim Wschodzie są czynnikiem, który przyczynia się do masowej migracji i wewnętrznych przesiedleń;

14.  podkreśla znaczenie zapewnienia przez społeczność międzynarodową ochrony i pomocy, w tym wojskowej ochrony i pomocy, zgodnie z prawem międzynarodowym, wszystkim grupom, które systematycznie obierane są za cel przez tzw. „ISIS/Daisz” i inne organizacje terrorystyczne na Bliskim Wschodzie, takim jak mniejszości etniczne i religijne, a także zagwarantowania udziału tych grup w przyszłym trwałym rozwiązaniu politycznym; wzywa wszystkie strony biorące udział w konflikcie do przestrzegania uniwersalnych praw człowieka i ułatwiania dostarczania pomocy humanitarnej i wsparcia wszystkimi możliwymi kanałami; wzywa do utworzenia korytarzy humanitarnych; uważa, że miejsca bezpiecznego schronienia, zabezpieczane przez siły ONZ, mogłyby stanowić część odpowiedzi na masowe wyzwanie, jakim jest zapewnienie tymczasowej ochrony milionom uchodźców z objętych konfliktem Syrii i Iraku;

15.  potwierdza swoje pełne i aktywne poparcie dla międzynarodowych starań dyplomatycznych i pracy specjalnego wysłannika ONZ Staffana de Mistury na rzecz rozpoczęcia w nadchodzących dniach, przez wszystkie strony z Syrii, negocjacji pokojowych w Genewie z udziałem wszystkich istotnych podmiotów globalnych i regionalnych oraz dla jego propozycji w sprawie lokalnego zawieszenia broni; wzywa UE i społeczność międzynarodową do wywierania presji na wszystkich darczyńcach, by wypełniali swoje obietnice i w pełni zaangażowali się w dostarczanie wsparcia finansowego dla krajów przyjmujących, zwłaszcza z myślą o konferencji darczyńców na rzecz Syrii, która odbędzie się w Londynie w dniu 4 lutego 2016 r.;

16.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, wiceprzewodniczącej Komisji/wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, specjalnemu przedstawicielowi UE ds. praw człowieka, rządom i parlamentom państw członkowskich, rządowi i parlamentowi Syrii, rządowi i Izbie Reprezentantów Iraku, regionalnemu rządowi Kurdystanu, instytucjom Organizacji Współpracy Islamskiej (OWI), Radzie Współpracy Państw Zatoki (RWPZ), Sekretarzowi Generalnemu Organizacji Narodów Zjednoczonych, Zgromadzeniu Ogólnemu ONZ, Radzie Bezpieczeństwa ONZ i Radzie Praw Człowieka ONZ.

(1) Teksty przyjęte, P7_TA(2014)0171.
(2) Teksty przyjęte, P8_TA(2014)0027.
(3) Teksty przyjęte, P8_TA(2014)0066.
(4) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0040.
(5) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0071.
(6) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0076.
(7) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0079.
(8) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0178.
(9) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0179.
(10) Teksty przyjęte, P7_TA(2013)0180.
(11) Dz.U. L 118 z 14.5.2003, s. 12.

Zastrzeżenia prawne - Polityka ochrony prywatności