Ευρετήριο 
 Προηγούμενο 
 Επόμενο 
 Πλήρες κείμενο 
Διαδικασία : 2015/0135(NLE)
Διαδρομή στην ολομέλεια
Διαδρομή του εγγράφου : A8-0191/2016

Κείμενα που κατατέθηκαν :

A8-0191/2016

Συζήτηση :

Ψηφοφορία :

PV 08/06/2016 - 12.7
Αιτιολογήσεις ψήφου

Κείμενα που εγκρίθηκαν :

P8_TA(2016)0259

Κείμενα που εγκρίθηκαν
PDF 430kWORD 94k
Τετάρτη 8 Ιουνίου 2016 - Στρασβούργο
Επικύρωση και προσχώρηση στο πρωτόκολλο του 2010 της σύμβασης επικινδύνων και επιβλαβών ουσιών με εξαίρεση τις πτυχές δικαστικής συνεργασίας σε αστικές υποθέσεις
P8_TA(2016)0259A8-0191/2016

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 8ης Ιουνίου 2016 σχετικά με το σχέδιο απόφασης του Συμβουλίου για την επικύρωση και την προσχώρηση των κρατών μελών, προς το συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο πρωτόκολλο του 2010 της διεθνούς σύμβασης για την αστική ευθύνη και αποζημίωση για ζημία σε σχέση με τη θαλάσσια μεταφορά επικινδύνων και επιβλαβών ουσιών, με εξαίρεση τις πτυχές δικαστικής συνεργασίας σε αστικές υποθέσεις (13806/2015 – C8-0410/2015 – 2015/0135(NLE))

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

–  έχοντας υπόψη το σχέδιο απόφασης του Συμβουλίου (13806/2015),

–  έχοντας υπόψη την αίτηση του Συμβουλίου για παροχή έγκρισης σύμφωνα με το άρθρο 100 παράγραφος 2 και το άρθρο 218 παράγραφος 6 στοιχείο α) σημείο v) της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (C8-0410/2015),

–  έχοντας υπόψη το άρθρο 3 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

–  έχοντας υπόψη τη γνώμη του Δικαστηρίου της 14ης Οκτωβρίου 2014(1),

–  έχοντας υπόψη τη διεθνή σύμβαση του 1996 σχετικά με την ευθύνη και την αποζημίωση για ζημίες σε σχέση με τη θαλάσσια μεταφορά επικινδύνων και επιβλαβών ουσιών («σύμβαση HNS του 1996»),

–  έχοντας υπόψη το πρωτόκολλο του 2010 στη σύμβαση HNS του 1996 («σύμβαση HNS του 2010»),

–  έχοντας υπόψη την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου (COM(2015)0304),

–  έχοντας υπόψη την απόφαση 2002/971/ΕΚ του Συμβουλίου της 18ης Νοεμβρίου 2002 με την οποία εξουσιοδοτούνται τα κράτη μέλη να επικυρώσουν ή να προσχωρήσουν προς το συμφέρον της Κοινότητας στη σύμβαση HNS του 1996(2),

–  έχοντας υπόψη την οδηγία 2004/35/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 21ης Απριλίου 2004 σχετικά με την περιβαλλοντική ευθύνη όσον αφορά την πρόληψη και την αποκατάσταση περιβαλλοντικής ζημίας(3) («οδηγία περί περιβαλλοντικής ευθύνης», ή «ΟΠΕ»),

–  έχοντας υπόψη τη δήλωση της Επιτροπής στα πρακτικά της Επιτροπής Μονίμων Αντιπροσώπων και του Συμβουλίου της 20ής Νοεμβρίου και της 8ης Δεκεμβρίου 2015(4),

–  έχοντας υπόψη το έγγραφο των ναυτιλιακών επιχειρήσεων της 18ης Σεπτεμβρίου 2015 με το οποίο καλούνται μετ’ επιτάσεως τα κράτη μέλη να επικυρώσουν ή να προσχωρήσουν το ταχύτερο δυνατόν στο πρωτόκολλο του 2010 της σύμβασης HNS σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής(5),

–  έχοντας υπόψη την τελική έκθεση που εκπόνησε στις 19 Φεβρουαρίου 2014 για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής η BIO Intelligence Service με τίτλο «Μελέτη σχετικά με την αποτελεσματικότητα της ΟΠΕ: πεδίο εφαρμογής και εξαιρέσεις»(6),

–  έχοντας υπόψη το σημείωμα της Νομικής Υπηρεσίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 11ης Φεβρουαρίου 2016 σχετικά με τη νομική βάση της προαναφερθείσας πρότασης απόφασης του Συμβουλίου (SJ-0066/16) και την επακόλουθη γνωμοδότηση υπό μορφήν επιστολής σχετικά με την κατάλληλη νομική βάση της εν λόγω πρότασης απόφασης που εξέδωσε η Επιτροπή Νομικών Θεμάτων στις 19 Φεβρουαρίου 2016(7) και η οποία παρατίθεται συνημμένη στην έκθεση Α8-0191/2016,

–  έχοντας υπόψη το άρθρο 99 παράγραφος 3 του Κανονισμού του

–  έχοντας υπόψη την προσωρινή έκθεση της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων (A8-0191/2016),

Α.  λαμβάνοντας υπόψη ότι στόχος της σύμβασης HNS του 2010 είναι να διασφαλίσει, μέσω του ειδικευμένου διεθνούς ταμείου αποζημιώσεων HNS, λογοδοσία και την καταβολή επαρκούς, άμεσης και ουσιαστικής αποζημίωσης για απώλειες ή ζημίες σε πρόσωπα, περιουσιακά στοιχεία και στο περιβάλλον που προκαλούνται από τη θαλάσσια μεταφορά επικίνδυνων και επιβλαβών ουσιών·

Β.  λαμβάνοντας, συνεπώς, υπόψη ότι η εν λόγω σύμβαση αποσκοπεί αφενός στην εφαρμογή της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει» και των αρχών της πρόληψης και της προφύλαξης σύμφωνα με τις οποίες, σε περίπτωση πιθανής περιβαλλοντικής ζημίας, πρέπει να λαμβάνονται προληπτικά μέτρα, και ως εκ τούτου εμπίπτει στην πολιτική της Ένωσης και στις γενικές αρχές που αφορούν το περιβάλλον, και αφετέρου στη ρύθμιση ζητημάτων που προκύπτουν από ζημιές που προκαλούνται από τις θαλάσσιες μεταφορές και στην πρόληψη και ελαχιστοποίηση των ζημιών αυτών και ως εκ τούτου εμπίπτει στην πολιτική της Ένωσης για τις μεταφορές·

Γ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής (COM(2015)0304), η σύναψη της σύμβασης HNS του 2010 θα οδηγήσει συνεπώς σε αλληλεπικάλυψη, όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής, με τις ρυθμίσεις της οδηγίας περί περιβαλλοντικής ευθύνης·

Δ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η σύμβαση HNS του 2010 επικαλύπτει το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας περί περιβαλλοντικής ευθύνης στο μέτρο που αφορά περιβαλλοντικές ζημίες που προκαλούνται στην επικράτεια και στα χωρικά ύδατα που τελούν υπό τη δικαιοδοσία ενός συμβαλλόμενου κράτους, ζημιές από ρύπανση του περιβάλλοντος στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) ή ισοδύναμη περιοχή ενός συμβαλλόμενου κράτους (έως και 200 ναυτικά μίλια από τις γραμμές βάσεως) και τη λήψη προληπτικών μέτρων για την αποτροπή και την ελαχιστοποίηση των εν λόγω ζημιών·

Ε.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η σύμβαση HNS του 2010 θεσπίζει αντικειμενική ευθύνη του πλοιοκτήτη για κάθε ζημία που προξενείται από τη θαλάσσια μεταφορά επικίνδυνων και επιβλαβών ουσιών που καλύπτονται από τη σύμβαση και την υποχρέωσή του να ασφαλιστεί ή να προβεί σε άλλη οικονομική διασφάλιση για την κάλυψη της ευθύνης του για ζημίες στο πλαίσιο της σύμβασης, και απαγορεύει για το σκοπό αυτό όλες τις άλλες αξιώσεις εις βάρος του πλοιοκτήτη πλην εκείνων βάσει της εν λόγω σύμβασης (άρθρο 7 παράγραφοι 4 και 5)·

ΣΤ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι υπάρχει συνεπώς κίνδυνος δυνητικής σύγκρουσης μεταξύ της ΟΠΕ και της σύμβασης HNS του 2010, ο κίνδυνος δε αυτός μπορεί να αποτραπεί δυνάμει του άρθρου 4 παράγραφος 2 της ΟΠΕ, το οποίο ορίζει ότι η οδηγία «δεν εφαρμόζεται σε περιβαλλοντική ζημία ή σε τυχόν επικείμενη απειλή τέτοιας ζημίας που προκύπτει λόγω συμβάντος, η ευθύνη ή η αποζημίωση για το οποίο εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής μιας από τις διεθνείς συμβάσεις που απαριθμούνται στο παράρτημα IV, συμπεριλαμβανομένων τυχόν μελλοντικών τροποποιήσεων των συμβάσεων αυτών, η οποία ισχύει στο οικείο κράτος μέλος»·

Ζ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η ΟΠΕ εξαιρεί, συνεπώς, από το πεδίο εφαρμογής της περιβαλλοντικές ζημίες ή επικείμενες απειλές τέτοιων ζημιών που καλύπτονται από τη σύμβαση HNS του 2010 μετά την έναρξη ισχύος της, σε περίπτωση δε που όλα τα κράτη μέλη δεν επικυρώσουν ή δεν προσχωρήσουν εντός της ίδιας προθεσμίας στη σύμβαση HNS του 2010, θα προκύψει ένα κατακερματισμένο νομικό πλαίσιο, με ορισμένα κράτη μέλη να υπάγονται στη σύμβαση HNS του 2010 και άλλα στην οδηγία περί περιβαλλοντικής ευθύνης· τούτο θα προκαλέσει άνιση μεταχείριση για τα θύματα της ρύπανσης, όπως παράκτιες κοινότητες, αλιείς κ.λπ., και θα ήταν αντίθετο με το πνεύμα της σύμβασης HNS του 2010·

Η.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι βασικές αρχές που διέπουν τις συμβάσεις του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού και οι οποίες ισχύουν και για τη σύμβαση HNS του 2010 είναι: αντικειμενική ευθύνη του πλοιοκτήτη, υποχρεωτική ασφάλιση για την κάλυψη ζημιών τρίτων, δικαίωμα άμεσης προσφυγής των προσώπων που υφίστανται ζημίες κατά του ασφαλιστή, περιορισμός της ευθύνης και, όταν πρόκειται για πετρέλαιο και επικίνδυνες και επιβλαβείς ουσίες, δημιουργία ειδικού ταμείου για την καταβολή αποζημιώσεων όταν οι ζημίες υπερβαίνουν τα όρια ευθύνης του πλοιοκτήτη·

Θ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι προς το συμφέρον της Ένωσης συνολικά να διαθέτει ένα ομοιογενές καθεστώς ευθύνης, το οποίο να διέπει τις περιβαλλοντικές ζημίες που προξενούνται από τη θαλάσσια μεταφορά επικίνδυνων και επιβλαβών ουσιών·

Ι.  λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν είναι απολύτως σαφές εάν, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2 της ΟΠΕ, η εφαρμογή δεν είναι δυνατή σε ένα κράτος μέλος που έχει επικυρώσει τη σύμβαση HNS του 2010 ή ότι η απαγόρευση αυτή περιορίζεται στο μέτρο στο οποίο η ευθύνη ή η αποζημίωση εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της εν λόγω σύμβασης·

ΙΑ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η σύμβαση HNS του 2010 αποτελεί ένα σύστημα παροχής αποζημίωσης και έχει, συνεπώς, λιγότερο δραστικό χαρακτήρα από την ΟΠΕ, η οποία θεσπίζει ένα καθεστώς, στο πλαίσιο του οποίου οι φορείς εκμετάλλευσης υποχρεούνται αυτοβούλως ή μετά από παρέμβαση των αρμοδίων αρχών να αποτρέψουν μία επικείμενη απειλή περιβαλλοντικής ζημίας ή να αποκαταστήσουν μια επελθούσα περιβαλλοντική ζημία·

ΙΒ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, σε αντίθεση με την ΟΠΕ, δεν χορηγείται σύμφωνα με τη σύμβαση HNS του 2010 αποζημίωση για ζημία που δεν έχει οικονομικό χαρακτήρα·

ΙΓ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η ΟΠΕ δεν απαιτεί από τους φορείς εκμετάλλευσης πρόβλεψη επαρκούς ασφαλιστικής κάλυψης προκειμένου να εξασφαλίζεται ότι αυτοί διαθέτουν επαρκή κεφάλαια για να αποσοβήσουν και αποκαταστήσουν περιβαλλοντικές ζημίες, εκτός εάν ένα κράτος μέλος έχει θεσπίσει αυστηρότερες διατάξεις από την ΟΠΕ·

ΙΔ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι με τη σύμβαση HNS του 2010 θεσπίζεται σαφής υποχρέωση του πλοιοκτήτη να συνάψει ασφάλιση ή να παρέχει άλλη χρηματοοικονομική ασφάλεια προκειμένου να καλύψει την ευθύνη του για ζημίες βάσει της σύμβασης·

ΙΕ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι λοιπές συμβάσεις του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού που περιλαμβάνονται στο παράρτημα IV της ΟΠΕ έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές, δεδομένου ότι έχουν επιτύχει μία εξισορρόπηση μεταξύ περιβαλλοντικών και επιχειρηματικών συμφερόντων μέσω ενός σαφούς καταλογισμού της ευθύνης, στο πλαίσιο του οποίου δεν υπάρχει συνήθως αμφιβολία για το ποιος φέρει την ευθύνη, καθώς και μέσω της σύναψης υποχρεωτικής ασφάλισης και μηχανισμών ταχείας αποκατάστασης που δεν περιορίζονται μόνο σε περιβαλλοντικές ζημίες·

1.  καλεί το Συμβούλιο και την Επιτροπή να λάβουν υπόψη τις εξής συστάσεις:

   i) να διασφαλιστεί η τήρηση της αρχής της δοτής αρμοδιότητας της Ένωσης που θεσπίζεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1 ΣΕΕ και της πάγιας νομολογίας του Δικαστηρίου, σύμφωνα με την οποία «η επιλογή της νομικής βάσης για ένα κοινοτικό μέτρο πρέπει να στηρίζεται σε αντικειμενικούς παράγοντες επιδεκτικούς δικαστικού ελέγχου, όπως είναι ειδικότερα ο σκοπός και το περιεχόμενο του μέτρου»(8)·
   ii) να ληφθεί, συνεπώς υπόψη, η γνώμη υπό μορφήν επιστολής, της 19ης Φεβρουαρίου 2016, που διατύπωσε η Επιτροπή Νομικών Θεμάτων σύμφωνα με την οποία:

«εφόσον η προτεινόμενη απόφαση του Συμβουλίου έχει ως σκοπό να εξουσιοδοτηθούν τα κράτη μέλη να κυρώσουν το πρωτόκολλο HNS του 2010, ή να προσχωρήσουν σε αυτό, εξ ονόματος της Ένωσης, και, κατά συνέπεια, να δεσμευθούν από τη σύμβαση HNS του 2010 και λαμβάνοντας υπόψη ότι η σύμβαση αυτή καλύπτει όχι μόνο περιπτώσεις περιβαλλοντικής ζημίας (μέσω της εφαρμογής των αρχών ότι πρέπει να αναλαμβάνεται προληπτική δράση και ότι ο ρυπαίνων πρέπει να πληρώνει), αλλά και περιπτώσεις μη περιβαλλοντικής ζημίας, που προκαλούνται αμφότερες από τη θαλάσσια μεταφορά ορισμένων ουσιών, το άρθρο 100 παράγραφος 2, το άρθρο 192 παράγραφος 1 και το άρθρο 218 παράγραφος 6 στοιχείο α) σημείο v) ΣΛΕΕ αποτελούν τις κατάλληλες νομικές βάσεις της πρότασης.»·

   iii) να διασφαλιστεί ότι, σύμφωνα με την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, οι διεθνείς υποχρεώσεις που θα αναληφθούν με την επικύρωση ή την προσχώρηση στη σύμβαση HNS του 2010 δεν θα θίξουν τον ενιαίο χαρακτήρα, την ακεραιότητα και αποτελεσματικότητα των κοινών διατάξεων της ΕΕ(9)·
   iv) να δοθεί στη συνάρτηση αυτή προσοχή στην επικάλυψη μεταξύ της οδηγίας περί περιβαλλοντικής ευθύνης και της σύμβασης HNS του 2010 όσον αφορά την περιβαλλοντική ζημία που προκαλείται στην επικράτεια και τα χωρικά ύδατα που βρίσκονται στη δικαιοδοσία ενός συμβαλλόμενου κράτους, ζημιές από ρύπανση του περιβάλλοντος προκληθείσα στην ΑΟΖ ή ισοδύναμη περιοχή (έως και 200 ναυτικά μίλια από τις γραμμές βάσεως) ενός συμβαλλόμενου κράτους και τα προληπτικά μέτρα για την αποτροπή ή ελαχιστοποίηση μίας τέτοιας ζημίας (προληπτικά μέτρα, πρωτογενής αποκατάσταση και συμπληρωματική αποκατάσταση)·
   v) να ληφθεί μέριμνα ώστε να ελαχιστοποιηθεί το ενδεχόμενο σύγκρουσης μεταξύ της οδηγίας περί περιβαλλοντικής ευθύνης και της σύμβασης HNS του 2010, μέσω της λήψης κάθε κατάλληλου μέτρου προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η ρήτρα αποκλειστικότητας βάσει του άρθρου 7 παράγραφοι 4 και 5 της σύμβασης HNS του 2010, στο πλαίσιο της οποίας δεν επιτρέπεται να ασκηθούν άλλες αγωγές εις βάρος του πλοιοκτήτη πλην εκείνων σύμφωνα με την προαναφερθείσα σύμβαση, γίνεται πλήρως σεβαστή από τα κράτη μέλη που επικυρώνουν ή προσχωρούν στη σύμβαση, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2 και του παράρτημα IV της οδηγίας περί περιβαλλοντικής ευθύνης·
   vi) να διασφαλιστεί ότι ελαχιστοποιείται ο κίνδυνος δημιουργίας και παγίωσης ενός ανταγωνιστικού μειονεκτήματος για τα κράτη που προτίθενται να προσχωρήσουν στη σύμβαση HNS του 2010 σε σύγκριση με τα κράτη που προτίθενται ενδεχομένως να αναβάλλουν τη διαδικασία αυτή και να συνεχίσουν να υπόκεινται μόνο στις διατάξεις της ΟΠΕ·
   vii) να διασφαλιστεί ότι δεν θα συνυπάρχουν στο διηνεκές δύο καθεστώτα ευθύνης στον τομέα της ναυτιλίας – ένα ενωσιακό και ένα διεθνές – τα οποία θα οδηγούσαν στον κατακερματισμό της νομοθεσίας της ΕΕ και, επιπλέον, θα αναιρούσαν τον σαφή καταλογισμό ευθυνών και θα προκαλούσαν χρονοβόρες και δαπανηρές δικαστικές διαδικασίες προς βλάβην των θυμάτων και των ναυτιλιακών επιχειρήσεων·
   viii) να διασφαλιστεί συναφώς ότι θα επιβληθεί στα κράτη μέλη μία σαφής υποχρέωση να λάβουν όλα τα απαραίτητα μέτρα για την επίτευξη συγκεκριμένου αποτελέσματος, δηλαδή να επικυρώσουν ή να προσχωρήσουν στη σύμβαση HNS του 2010 εντός ενός ευλόγου χρονικού διαστήματος, το οποίο δεν πρέπει να υπερβαίνει τα δύο έτη από την ημερομηνία που θα τεθεί σε ισχύ η απόφαση του Συμβουλίου·

2.  φρονεί ότι με το παρόν ψήφισμα θα δοθεί στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή μία ακόμη δυνατότητα να ανταποκριθούν στις συστάσεις που εκτίθενται στην παράγραφο 1·

3.  αναθέτει στον Πρόεδρό του να ζητήσει τη διενέργεια περαιτέρω διαλόγου με την Επιτροπή και το Συμβούλιο·

4.  αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, στην Επιτροπή, καθώς και στις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των κρατών μελών.

(1) Γνώμη του Δικαστηρίου της 14ης Οκτωβρίου 2014, 1/13, ECLI:EU:C:2014:2303.
(2) ΕΕ L 337 της 13.12.2002, σ. 55.
(3) ΕΕ L 143 της 30.4.2004, σ. 56.
(4) Σημείωμα σημείου 13142/15.
(5) Διατίθεται ηλεκτρονικά στη διεύθυνση: http://www.ics-shipping.org/docs/default-source/Submissions/EU/hazardous-and-noxious-substances.pdf.
(6) Διατίθεται ηλεκτρονικά στη διεύθυνση: http://ec.europa.eu/environment/legal/liability/pdf/BIO%20ELD%20Effectiveness_report.pdf.
(7) PE576.992
(8) Απόφαση του Δικαστηρίου της 19ης Ιουλίου 2012, Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατά Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, C-130/10, ECLI:EU:C:2012:472, σκέψη 42.
(9) Γνώμη του Δικαστηρίου της 19ης Μαρτίου 1993, 2/91, ECLI:EU:C:1993:106, σκέψη 25· απόφαση του Δικαστηρίου της 5ης Νοεμβρίου 2002, Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά Βασιλείου της Δανίας, C-467/98, ECLI:EU:C:2002:625, σκέψη 82· γνώμη του Δικαστηρίου της 7ης Φεβρουαρίου 2006, 1/03, ECLI:EU:C:2006:81, σκέψεις 120 και 126· γνώμη του Δικαστηρίου της 14ης Οκτωβρίου 2014, 1/13, ECLI:EU:C:2014:2303.

Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου - Πολιτική απορρήτου