Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 6ης Οκτωβρίου 2016 σχετικά με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς: ΔΠΧΑ 9 (2016/2898(RSP))
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,
– έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1606/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Ιουλίου 2002, για την εφαρμογή διεθνών λογιστικών προτύπων(1),
– έχοντας υπόψη το τελικό σχέδιο του κανονισμού (ΕΕ) .../... της Επιτροπής σχετικά με την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1126/2008 για την υιοθέτηση ορισμένων διεθνών λογιστικών προτύπων σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1606/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, όσον αφορά το Διεθνές Πρότυπο Χρηματοοικονομικής Αναφοράς 9,
– έχοντας υπόψη το Διεθνές Πρότυπο Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) 9 σχετικά με τα χρηματοοικονομικά μέσα που εκδόθηκε στις 24 Ιουλίου 2014 από το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (ΣΔΛΠ), τις συμβουλές της Ευρωπαϊκής Συμβουλευτικής Ομάδας για Θέματα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (EFRAG) σχετικά με την έγκριση του ΔΠΧΑ 9(2), την αξιολόγηση της EFRAG σχετικά με τη συμμόρφωση του ΔΠΧΑ 9 με την αρχή της πραγματικής και αμερόληπτης απεικόνισης, και τις επιστολές σχολιασμού της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) και της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών (ΕΑΤ) σχετικά με την έγκριση του ΔΠΧΑ 9,
– έχοντας υπόψη τις τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 4 που εκδόθηκαν στις 12 Σεπτεμβρίου 2016 από το ΣΔΛΠ με τίτλο «Applying IFRS 9 “Financial Instruments” with IFRS 4 “Insurance Contracts”» (Εφαρμογή του ΔΠΧΑ 9 «Χρηματοοικονομικά Μέσα» σε συνδυασμό με το ΔΠΧΑ 4 «Ασφαλιστήρια Συμβόλαια»),
– έχοντας υπόψη την έκθεση του Οκτωβρίου 2013 του Philippe Maystadt με τίτλο «Should IFRS standards be more European?» (Θα έπρεπε τα ΔΠΧΑ να είναι περισσότερο ευρωπαϊκά;),
– έχοντας υπόψη τη δήλωση των ηγετών της G20 της 2ας Απριλίου 2009,
– έχοντας υπόψη την έκθεση, της 25ης Φεβρουαρίου 2009, της ομάδας υψηλού επιπέδου για τη χρηματοπιστωτική εποπτεία στην ΕΕ, υπό την προεδρία του Jacques de Larosière,
– έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 7ης Ιουνίου 2016, σχετικά με την αξιολόγηση των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (ΔΛΠ) και τις δραστηριότητες του Ιδρύματος Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ), της Ευρωπαϊκής Συμβουλευτικής Ομάδας για Θέματα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (EFRAG) και του Συμβουλίου Εποπτείας Δημοσίου Συμφέροντος (PIOB)(3),
– έχοντας υπόψη την επιστολή, με ημερομηνία 8 Ιανουαρίου 2016, της Επιτροπής Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής προς τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ), με τίτλο «The financial stability implications of the introduction of IFRS 9 – Request for analysis» (Οι συνέπειες της εισαγωγής του ΔΠΧΑ 9 για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα – Αίτημα για ανάλυση), και την απαντητική επιστολή της 29ης Φεβρουαρίου 2016,
– έχοντας υπόψη την επιστολή, με ημερομηνία 16 Ιουνίου 2016, της Επιτροπής Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής προς τον Επίτροπο για τη Χρηματοπιστωτική Σταθερότητα, τις Χρηματοοικονομικές Υπηρεσίες και την Ένωση Κεφαλαιαγορών σχετικά με την έγκριση του ΔΠΧΑ 9, και την απαντητική επιστολή της 15ης Ιουλίου 2016,
– έχοντας υπόψη τις μελέτες για την Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής σχετικά με το ΔΠΧΑ 9 με τίτλο «IFRS Endorsement Criteria in Relation to IFRS 9» (Κριτήρια έγκρισης των ΔΠΧΑ σε σχέση με το ΔΠΧΑ 9), «The Significance of IFRS 9 for Financial Stability and Supervisory Rules» (Η σημασία του ΔΠΧΑ 9 για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και τους κανόνες εποπτείας), «Impairments of Greek Government Bonds under IAS 39 and IFRS 9: A Case Study» (Απομείωση των ελληνικών κρατικών ομολόγων βάσει του ΔΛΠ 39 και του ΔΠΧΑ 9: μελέτη περίπτωσης) και «Expected-Loss-Based Accounting for the Impairment of Financial Instruments: the FASB and IASB IFRS 9 Approaches» (Λογιστική με βάση τη μέθοδο των αναμενόμενων ζημιών για την απομείωση χρηματοοικονομικών μέσων: οι προσεγγίσεις του FASB και του ΣΔΛΠ ως προς το ΔΠΧΑ 9),
– έχοντας υπόψη την ερώτηση προς την Επιτροπή σχετικά με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς: ΔΠΧΑ 9 (O-000115/2016 – B8-0721/2016),
– έχοντας υπόψη την πρόταση ψηφίσματος της Επιτροπής Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής,
– έχοντας υπόψη το άρθρο 128 παράγραφος 5 και το άρθρο 123 παράγραφος 2 του Κανονισμού του,
Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση είχε ως αποτέλεσμα να ενσωματωθεί στα θεματολόγια της ομάδας G20 και της ΕΕ ο ρόλος των Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και στην ανάπτυξη, και ιδίως στους κανόνες για την αναγνώριση των ζημιών που υπέστη το τραπεζικό σύστημα· λαμβάνοντας υπόψη ότι η έκθεση της ομάδας G20 και η έκθεση de Larosière επισήμαιναν βασικά ζητήματα σε σχέση με τα λογιστικά πρότυπα πριν από την κρίση, συμπεριλαμβανομένων της προκυκλικότητας που σχετίζεται με την αρχή της αποτίμησης σε τρέχουσες τιμές της αγοράς και με την αναγνώριση κερδών και ζημιών, της υποτίμησης της συσσώρευσης κινδύνων κατά τη διάρκεια των ανοδικών φάσεων του κύκλου, και της έλλειψης κοινής και διαφανούς μεθοδολογίας για την αποτίμηση των μη ρευστοποιήσιμων και απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων·
Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (ΣΔΛΠ) εξέδωσε το ΔΠΧΑ 9 «Χρηματοοικονομικά μέσα» ως βασική απάντηση σε ορισμένες πτυχές της χρηματοπιστωτικής κρίσης και στις συνέπειές της για τον τραπεζικό τομέα· λαμβάνοντας υπόψη ότι το ΔΠΧΑ 9 θα τεθεί σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2018 και αντικαθιστά το ΔΛΠ 39·
Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η EFRAG εξέδωσε θετική γνώμη σχετικά με την έγκριση του ΔΠΧΑ 9, με ορισμένες παρατηρήσεις όσον αφορά τη χρήση του όρου «εύλογη αξία» σε συνθήκες πίεσης της αγοράς, την έλλειψη εννοιολογικής βάσης ως προς την προσέγγιση υπολογισμού των αναμενόμενων ζημιών σε δωδεκάμηνη βάση, και τις μη ικανοποιητικές διατάξεις σχετικά με μακροπρόθεσμες επενδύσεις· λαμβάνοντας υπόψη ότι, λόγω της διαφοράς στην ημερομηνία έναρξης ισχύος του ΔΠΧΑ 9 και του επικείμενου νέου ασφαλιστικού προτύπου ΔΠΧΑ 17, στη γνώμη διατυπώνεται επιφύλαξη σχετικά με τη δυνατότητα εφαρμογής του προτύπου στον ασφαλιστικό τομέα·
Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι διαφωνίες και η αντιπαράθεση σχετικά με τον αντίκτυπο της λογιστικής της εύλογης αξίας στις μακροπρόθεσμες επενδύσεις επιτείνονται από την έλλειψη ποσοτικής εκτίμησης αντικτύπου σχετικά με το θέμα αυτό·
Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι η αναγνώριση των μη πραγματοποιηθέντων κερδών με βάση τη λογιστική της εύλογης αξίας θα μπορούσε να θεωρηθεί παράβαση της οδηγίας σχετικά με τη διατήρηση κεφαλαίου και της λογιστικής οδηγίας· λαμβάνοντας υπόψη ότι η Επιτροπή προβαίνει επί του παρόντος σε σύγκριση των πρακτικών των κρατών μελών όσον αφορά τη διανομή μερισμάτων·
ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η αρχή της σύνεσης πρέπει να είναι η κύρια κατευθυντήρια αρχή για κάθε λογιστικό πρότυπο·
Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το νέο πρότυπο φαίνεται να είναι εξίσου, αν όχι πιο πολύπλοκο από το πρότυπο ΔΛΠ 39 το οποίο αντικαθιστά· λαμβάνοντας υπόψη ότι ο αρχικός στόχος ήταν να μειωθεί η πολυπλοκότητα·
Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι το επικείμενο νέο ασφαλιστικό πρότυπο ΔΠΧΑ 17, το οποίο αντικαθιστά το ΔΠΧΑ 4, πιθανότατα θα τεθεί σε εφαρμογή μετά το 2020· λαμβάνοντας υπόψη ότι έχουν εκφραστεί ανησυχίες σχετικά με την αναντιστοιχία των ημερομηνιών έναρξης ισχύος των προτύπων ΔΠΧΑ 9 και ΔΠΧΑ 17· λαμβάνοντας υπόψη ότι το ΣΔΛΠ εξέδωσε τις τελικές τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 4 τον Σεπτέμβριο του 2016, προσφέροντας δύο προαιρετικές λύσεις: την προσέγγιση επικάλυψης και μια προσωρινή εξαίρεση σε επίπεδο αναφέρουσας οντότητας·
Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής προέβη σε ενδελεχή έλεγχο του ΔΠΧΑ 9 «Χρηματοοικονομικά μέσα», καθότι διενήργησε δημόσια ακρόαση, ανέθεσε τέσσερις μελέτες σχετικά με το ΔΠΧΑ 9, και οργάνωσε τις δραστηριότητες ελέγχου σε επίπεδο επιτροπής και τις δραστηριότητες της μόνιμης ομάδας της σχετικά με τα ΔΠΧΑ·
1. σημειώνει ότι το ΔΠΧΑ 9 «Χρηματοοικονομικά μέσα» αποτελεί μία από τις σημαντικότερες απαντήσεις του ΣΔΛΠ στη χρηματοπιστωτική κρίση· σημειώνει ότι βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη προσπάθειες εφαρμογής·
2. αναγνωρίζει ότι το ΔΠΧΑ 9 συνιστά βελτίωση σε σχέση με το ΔΛΠ 39, στον βαθμό που η μετάβαση από ένα μοντέλο απομείωσης βάσει των «υφιστάμενων ζημιών» σε ένα μοντέλο που βασίζεται στις «αναμενόμενες ζημίες» αντιμετωπίζει το πρόβλημα της ανεπαρκούς και καθυστερημένης δράσης κατά τις διαδικασίες αναγνώρισης ζημιών από δάνεια· σημειώνει, ωστόσο, ότι το ΔΠΧΑ 9 προβλέπει σημαντική διακριτική ευχέρεια στο πλαίσιο της λογιστικής διαδικασίας· υπογραμμίζει ότι υπάρχουν τεράστιες διαφορές απόψεων και ελάχιστες συγκεκριμένες οδηγίες από ελεγκτές σε σχέση με το θέμα αυτό· ζητεί, ως εκ τούτου, να καταρτιστούν κατευθυντήριες γραμμές από τις ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές σε συνεργασία με την Επιτροπή και την EFRAG, προκειμένου να αποτραπεί κάθε κατάχρηση της διακριτικής ευχέρειας της διεύθυνσης·
3. παρότι δεν αντιτίθεται στον κανονισμό της Επιτροπής σχετικά με την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1126/2008 για την υιοθέτηση ορισμένων διεθνών λογιστικών προτύπων σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1606/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, όσον αφορά το Διεθνές Πρότυπο Χρηματοοικονομικής Αναφοράς 9, υπενθυμίζει τα αιτήματα που διατυπώθηκαν σχετικά με το ΔΠΧΑ 9 στο προαναφερθέν ψήφισμά του της 7ης Ιουνίου 2016·
4. υπενθυμίζει ότι η προσέγγιση για τη βελτίωση της νομοθεσίας προβλέπει εκτίμηση αντικτύπου· σημειώνει την απουσία κατάλληλης ποσοτικής εκτίμησης αντικτύπου για το ΔΠΧΑ 9, γεγονός που οφείλεται εν μέρει στην έλλειψη αξιόπιστων στοιχείων· υπογραμμίζει την ανάγκη να υπάρξει καλύτερη κατανόηση του αντικτύπου του ΔΠΧΑ 9 στον τραπεζικό τομέα, στον ασφαλιστικό τομέα και στις χρηματοπιστωτικές αγορές γενικά, αλλά και στον χρηματοπιστωτικό τομέα συνολικά· επαναλαμβάνει, συνεπώς, το αίτημά του προς το ΣΔΛΠ και την EFRAG να ενισχύσουν την ικανότητα τους να αναλύουν τον αντίκτυπο, ιδίως σε μακροοικονομικό επίπεδο·
5. επαναλαμβάνει το αίτημα της Επιτροπής Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής προς το ΕΣΣΚ για ανάλυση των συνεπειών της εισαγωγής του ΔΠΧΑ 9 για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα· υπενθυμίζει τη δέσμευση του ΕΣΣΚ να ανταποκριθεί στο εν λόγω αίτημα εντός του 2017· εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι το ΕΣΣΚ έχει συγκροτήσει νέα ειδική ομάδα σχετικά με το ΔΠΧΑ 9· υπενθυμίζει τις συστάσεις της έκθεσης Maystadt για τη διεύρυνση του κριτηρίου του «δημόσιου συμφέροντος», δηλαδή ότι τα λογιστικά πρότυπα δεν πρέπει ούτε να θέτουν σε κίνδυνο τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα στην ΕΕ ούτε να εμποδίζουν την οικονομική ανάπτυξη της ΕΕ·
6. σημειώνει ότι είναι σημαντικό να γίνει πλήρως κατανοητή η αλληλεπίδραση του ΔΠΧΑ 9 με άλλες ρυθμιστικές απαιτήσεις· εκφράζει την ικανοποίησή του για την εν εξελίξει εκτίμηση της ΕΑΤ σχετικά με τον αντίκτυπο του ΔΠΧΑ 9 στις τράπεζες στην ΕΕ, η οποία αποσκοπεί στην καλύτερη κατανόηση των συνεπειών του προτύπου στα ρυθμιστικά ίδια κεφάλαια, της αλληλεπίδρασής του με άλλες απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας, και του τρόπου προετοιμασίας των θεσμικών οργάνων για την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 9· επισημαίνει ότι οι τράπεζες που χρησιμοποιούν την τυποποιημένη προσέγγιση πιθανότατα θα πλήττονταν περισσότερο από τυχόν μείωση των βασικών ιδίων κεφαλαίων τους της κατηγορίας 1· καλεί, συνεπώς, την Επιτροπή να προτείνει έως τα τέλη του 2017 κατάλληλα μέτρα εντός του πλαισίου προληπτικής εποπτείας, π.χ. να εισαγάγει στον κανονισμό περί κεφαλαιακών απαιτήσεων ένα καθεστώς σταδιακής εφαρμογής που θα μετριάζει τον αντίκτυπο του νέου μοντέλου απομείωσης για περίοδο τριών ετών, ή έως ότου τεθεί σε εφαρμογή μια ικανοποιητική διεθνής λύση, και θα συμβάλλει στο να αποφευχθούν απότομες αδικαιολόγητες επιπτώσεις στους δείκτες κεφαλαίων και τη δανειοδοτική ικανότητα των τραπεζών·
7. σημειώνει την αναντιστοιχία μεταξύ των ημερομηνιών έναρξης ισχύος του ΔΠΧΑ 9 και του επικείμενου νέου ασφαλιστικού προτύπου ΔΠΧΑ 17· σημειώνει ότι το ΣΔΛΠ εξέδωσε τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 4 με τις οποίες λαμβάνονται υπόψη ορισμένες από τις ανησυχίες, ιδίως όσον αφορά τη χρήση της προσέγγισης προαιρετικής αναβολής· καλεί την Επιτροπή να αντιμετωπίσει προσεκτικά το ζήτημα αυτό και να δώσει ικανοποιητική και επαρκή απάντηση, με τη στήριξη της EFRAG, προκειμένου να εξασφαλιστούν ίσοι όροι ανταγωνισμού στην ΕΕ·
8. υπογραμμίζει τη σημασία των μακροπρόθεσμων επενδύσεων για την οικονομική ανάπτυξη· εκφράζει την ανησυχία του για το γεγονός ότι η λογιστική αντιμετώπιση, στο πλαίσιο του ΔΠΧΑ 9, ορισμένων χρηματοοικονομικών μέσων που κατέχονται άμεσα ή έμμεσα ως μακροπρόθεσμες επενδύσεις, ειδικότερα των ιδίων κεφαλαίων, ενδέχεται να αντιστρατεύεται τον ευρύτερο στόχο της προώθησης των μακροπρόθεσμων επενδύσεων· καλεί την Επιτροπή να εξασφαλίσει ότι το ΔΠΧΑ 9 εξυπηρετεί την μακροπρόθεσμη επενδυτική στρατηγική της ΕΕ και περιορίζει τη φιλοκυκλικότητα και τα κίνητρα για ανάληψη υπερβολικών κινδύνων· καλεί την Επιτροπή να υποβάλει την αξιολόγησή της το αργότερο τον Δεκέμβριο του 2017·
9. εκφράζει την ικανοποίησή του για την τρέχουσα πρωτοβουλία της Επιτροπής να συγκρίνει τις πρακτικές των κρατών μελών όσον αφορά τη διανομή μερισμάτων· καλεί την Επιτροπή να εξασφαλίσει τη συμμόρφωση του ΔΠΧΑ 9 με την οδηγία σχετικά με τη διατήρηση κεφαλαίου και τη λογιστική οδηγία, και να συνεργαστεί, όπου χρειάζεται, με το ΣΔΛΠ, τους εθνικούς φορείς καθορισμού προτύπων και τους αντίστοιχους φορείς τρίτων χωρών, ώστε να εξασφαλίσει την υποστήριξή τους για τροποποιήσεις ή, σε περίπτωση που δεν καταστεί αυτό δυνατό, να προβλέψει κατάλληλες αλλαγές στο πλαίσιο του δικαίου της ΕΕ·
10. καλεί την Επιτροπή, σε συνεργασία με τις ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές (ΕΕΑ), την ΕΚΤ, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ) και την EFRAG, να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 9 στην ΕΕ, να καταρτίσει μια εκ των υστέρων εκτίμηση αντικτύπου το αργότερο τον Ιούνιο 2019 και να την υποβάλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, και να ενεργεί σύμφωνα με τη θέση του Κοινοβουλίου·
11. καλεί το ΣΔΛΠ να διενεργήσει ανασκόπηση μετά την εφαρμογή (PIR) του ΔΠΧΑ 9, προκειμένου να εντοπιστούν και να αξιολογηθούν οι ακούσιες συνέπειες του προτύπου, ιδίως στις μακροπρόθεσμες επενδύσεις·
12. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στην Επιτροπή.