Ευρετήριο 
 Προηγούμενο 
 Επόμενο 
 Πλήρες κείμενο 
Διαδικασία : 2016/2245(INI)
Διαδρομή στην ολομέλεια
Διαδρομή του εγγράφου : A8-0329/2017

Κείμενα που κατατέθηκαν :

A8-0329/2017

Συζήτηση :

PV 13/11/2017 - 19
CRE 13/11/2017 - 19

Ψηφοφορία :

PV 14/11/2017 - 5.6
CRE 14/11/2017 - 5.6
Αιτιολογήσεις ψήφου

Κείμενα που εγκρίθηκαν :

P8_TA(2017)0427

Κείμενα που εγκρίθηκαν
PDF 544kWORD 70k
Τρίτη 14 Νοεμβρίου 2017 - Στρασβούργο
Ανάπτυξη των μηχανισμών της πολιτικής συνοχής ανά περιφέρεια για την αντιμετώπιση των δημογραφικών αλλαγών
P8_TA(2017)0427A8-0329/2017

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 14ης Νοεμβρίου 2017 σχετικά με την ανάπτυξη των μηχανισμών πολιτικής συνοχής ανά περιφέρεια για την αντιμετώπιση των δημογραφικών αλλαγών (2016/2245(INI))

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

—  έχοντας υπόψη το άρθρο 174 και το άρθρο 175 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ),

–  έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2013, περί καθορισμού κοινών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής, το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας, περί καθορισμού γενικών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 του Συμβουλίου(1),

–  έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1301/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2013, σχετικά με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και για τη θέσπιση ειδικών διατάξεων σχετικά με τον στόχο «Επενδύσεις στην ανάπτυξη και την απασχόληση» και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1080/2006(2),

–  έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1304/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2013, για το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1081/2006 του Συμβουλίου(3),

–  έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1299/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2013, περί καθορισμού ειδικών διατάξεων για την υποστήριξη του στόχου της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης(4),

–  έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1302/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2013, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1082/2006 για τον ευρωπαϊκό όμιλο εδαφικής συνεργασίας (ΕΟΕΣ) όσον αφορά την αποσαφήνιση, την απλούστευση και τη βελτίωση της διαδικασίας ίδρυσης και λειτουργίας αυτών των ομίλων(5),

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 4ης Φεβρουαρίου 2016 σχετικά με την ειδική κατάσταση των νησιών(6),

–  έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1300/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2013, σχετικά με το Ταμείο Συνοχής και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1084/2006 του Συμβουλίου(7),

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 4ης Απριλίου 2017 σχετικά με τις γυναίκες και τους ρόλους τους στις αγροτικές περιοχές(8),

—  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 10ης Μαΐου 2016 σχετικά με την πολιτική συνοχής στις ορεινές περιοχές της ΕΕ(9),

—  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 9ης Σεπτεμβρίου 2015 σχετικά με την έκθεση για την υλοποίηση, τα αποτελέσματα και τη συνολική αξιολόγηση του Ευρωπαϊκού Έτους 2012 Ενεργού Γήρανσης και Αλληλεγγύης μεταξύ των Γενεών(10),

—  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 10ης Μαΐου 2016 σχετικά με τα νέα εργαλεία εδαφικής ανάπτυξης στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής 2014-2020: ολοκληρωμένη χωρική επένδυση (ΟΧΕ) και τοπική ανάπτυξη με πρωτοβουλία των τοπικών κοινοτήτων (ΤΑΠΤΚ)(11),

—  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 15ης Νοεμβρίου 2011 σχετικά με τη δημογραφική αλλαγή και τις συνέπειές της για τη μελλοντική πολιτική συνοχής της ΕΕ(12),

—  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 11ης Νοεμβρίου 2010 σχετικά με τη δημογραφική πρόκληση και την αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών(13),

—  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 22ας Σεπτεμβρίου 2010 σχετικά με την ευρωπαϊκή στρατηγική για την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη των ορεινών περιοχών, των νήσων και των αραιοκατοικημένων περιοχών(14),

—  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 21ης Φεβρουαρίου 2008 σχετικά με το δημογραφικό μέλλον της Ευρώπης(15),

—  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 23ης Μαρτίου 2006 σχετικά με τις δημογραφικές προκλήσεις και την αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών(16),

—  έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής με τίτλο «Η έκθεση του 2015 για τη δημογραφική γήρανση. Οικονομικές και δημοσιονομικές προβλέψεις για τα 28 κράτη μέλη της ΕΕ (2013-2060)» (European Economy 3/2015),

—  έχοντας υπόψη την έκτη έκθεση της Επιτροπής για την οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή με τίτλο : «Επενδύσεις για θέσεις εργασίας και ανάπτυξη: προώθηση της ανάπτυξης και της καλής διακυβέρνησης στις περιφέρειες και πόλεις της ΕΕ», της 23ης Ιουλίου 2014,

—  έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 26ης Απριλίου 2017 με τίτλο «Πρωτοβουλία με στόχο τη στήριξη της ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής για τους εργαζόμενους γονείς και φροντιστές» (COM(2017)0252),

—  έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 29ης Απριλίου 2009 με τίτλο «Η αντιμετώπιση των επιπτώσεων της δημογραφικής γήρανσης στην ΕΕ (Έκθεση για τη δημογραφική γήρανση 2009)» (COM(2009)0180),

—  έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 10ης Μαΐου 2007 με τίτλο «Προώθηση της αλληλεγγύης μεταξύ των γενεών» (COM(2007)0244),

—  έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 12ης Οκτωβρίου 2006 με τίτλο «Το δημογραφικό μέλλον της Ευρώπης – μετατροπή μιας πρόκλησης σε ευκαιρία» (COM(2006)0571),

—  έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 16ης Μαρτίου 2005 με τίτλο «Πράσινη Βίβλος “Μπροστά στις δημογραφικές αλλαγές, μία νέα αλληλεγγύη μεταξύ γενεών”» (COM(2005)0094),

—  έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 6ης Μαΐου 2015 με τίτλο «Στρατηγική για την ψηφιακή ενιαία αγορά της Ευρώπης» (COM(2015)0192),

—  έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών της 16ης Ιουνίου 2016 με θέμα για την απάντηση της ΕΕ στη δημογραφική πρόκληση(17),

—  έχοντας υπόψη τη μελέτη του Σεπτεμβρίου του 2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εκ μέρους της Γενικής Διεύθυνσης Εσωτερικών Πολιτικών, Θεματικό Τμήμα Β: Διαρθρωτικές Πολιτικές και Πολιτική Συνοχής με τίτλο «Πώς μπορούν οι περιφερειακές πολιτικές και οι πολιτικές συνοχής» να αντιμετωπίσουν τις δημογραφικές προκλήσεις;»

—  έχοντας υπόψη τη δημοσίευση του ESPON με θέμα «Αποκαλύπτοντας τις εδαφικές δυνατότητες και διαμορφώνοντας νέες πολιτικές σε συγκεκριμένου τύπου περιφέρειες στην Ευρώπη: νησιά, ορεινές ζώνες, αραιοκατοικημένες περιοχές και παράκτιες περιοχές»(18),

—  έχοντας υπόψη το άρθρο 52 του Κανονισμού του,

—  έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας και τις υπό μορφή τροπολογιών θέσεις της Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων (A8-0329/2017),

A.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η δημογραφική αλλαγή αποτελεί πραγματικό πρόβλημα στην Ευρώπη και σε όλο τον κόσμο και κύρια πρόκληση, όχι μόνο γενικά αλλά και για την τοπική ανάπτυξη και αναβάθμιση των πολιτικών στην ΕΕ σήμερα, μαζί με τα θέματα που συνδέονται με την απασχόληση, την ανεξέλεγκτη παγκοσμιοποίηση, την αλλαγή του κλίματος, τη μετάβαση προς οικονομίες χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και τις προκλήσεις της βιομηχανικής και τεχνολογικής αλλαγής και της κοινωνικής και οικονομικής ένταξης·

B.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, όπως συμβαίνει στις περισσότερες μεταβιομηχανικές κοινωνίες, ο πληθυσμός της Ευρώπης χαρακτηρίζεται από αύξηση της μακροζωίας και της υπογεννητικότητας εδώ και πολλές δεκαετίες, γεγονός που ενδέχεται να τροποποιήσει τη δομή του πληθυσμού και την πυραμίδα των ηλικιών και συνεπάγεται δυσμενείς επιπτώσεις λόγω της συρρίκνωσης του ενεργού πληθυσμού και της γήρανσης του πληθυσμού· λαμβάνοντας υπόψη ότι η οικονομική κρίση που έχει πλήξει ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση είχε σοβαρό αντίκτυπο σε πολλές περιοχές και περιφέρειες, κυρίως αγροτικές, και προκάλεσε, όλως ιδιαιτέρως, φτώχεια και συρρίκνωση του πληθυσμού· λαμβάνοντας υπόψη ότι το επίμονο μισθολογικό χάσμα και το αυξανόμενο συνταξιοδοτικό χάσμα μεταξύ των δύο φύλων παρεμποδίζουν τη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας·

Γ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η ταχεία αύξηση του πληθυσμού στις αναπτυσσόμενες χώρες και η δημογραφική μείωση του πληθυσμού της ΕΕ αναμένεται να οδηγήσει σε συρρίκνωση του ποσοστού συμμετοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον παγκόσμιο πληθυσμό από 6,9 % το 2015 σε 5,1 % το 2060(19)·

Δ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με τις προβλέψεις, σε 132 από τις 273 περιφέρειες του επιπέδου NUTS 2 θα υπάρξει μείωση του πληθυσμού μεταξύ 2015 και 2050(20)· και ότι αυτή η μείωση θα επηρεάσει ιδίως τις τοπικές διοικητικές μονάδες (ΤΔΜ)·

E.  λαμβάνοντας υπόψη ότι πρωταρχικός στόχος για την Ένωση και το σύνολο των κρατών μελών της είναι η προώθηση της ανάπτυξης στις τρεις διαστάσεις της, ήτοι έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς·

ΣΤ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι τα γεωγραφικά ή δημογραφικά χαρακτηριστικά εντείνουν τα προβλήματα ανάπτυξης, και για τον λόγο αυτό η Συνθήκη της Λισαβόνας προσέθεσε την εδαφική συνοχή στους στόχους της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής·

Ζ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η δημογραφική αλλαγή δεν επηρεάζει όλες τις χώρες και περιοχές με ομοιόμορφο τρόπο, ταυτόχρονα λόγω των φυσικών δυναμικών και των μεταναστευτικών ρευμάτων που συνεπάγεται, με την πλειονότητα των αστικών, και ειδικότερα μητροπολιτικών περιοχών να καταγράφουν πληθυσμιακή αύξηση και τις περισσότερες αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές να παρουσιάζουν μείωση του πληθυσμού, ενώ η κατάσταση στις εξόχως απόκεντρες περιφέρειες εμπεριέχει πολλές αντιθέσεις· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι εν λόγω ανισορροπίες αποτελούν σοβαρές προκλήσεις τόσο για τις περιοχές που πλήττονται από συρρίκνωση του πληθυσμού όσο και για αυτές που καταγράφουν εισροές πληθυσμού· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι απομακρυσμένες περιοχές και οι περιοχές με περιορισμένη πρόσβαση πλήττονται περισσότερο από τη δημογραφική συρρίκνωση· λαμβάνοντας υπόψη ότι, από την άλλη πλευρά, θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις επιπτώσεις της «προαστικοποίησης», η οποία, ως συνέπεια μεγάλων πληθυσμιακών μετακινήσεων από τις μεγάλες πόλεις προς τις γύρω περιοχές, ασκεί πίεση τόσο στις τοπικές όσο και στις περιφερειακές αρχές·

H.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ευρωπαϊκές περιφέρειες δεν είναι ομοιογενείς περιοχές, ότι μπορεί να πλήττονται από ανεργία ή φτώχεια και να αντιμετωπίζουν ειδικές προκλήσεις, ιδίως όσον αφορά τη δημογραφική αλλαγή, η οποία καθιστά απαραίτητη την ανάπτυξη στοχευμένων εργαλείων για τη μείωση των διαπεριφερειακών ανισοτήτων και την προώθηση καλύτερης εδαφικής ισορροπίας μεταξύ των αστικών, περιαστικών και αγροτικών περιοχών·

Θ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι γυναίκες, και ειδικά οι μόνες μητέρες, είναι περισσότερο εκτεθειμένες στη φτώχεια και τον αποκλεισμό·

Ι.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η δημογραφική αλλαγή συνιστά πρόκληση όσον αφορά την εξασφάλιση της κοινωνικής συνοχής και της ευημερίας του συνόλου του πληθυσμού, καθώς και την προώθηση της ισόρροπης οικονομικής ανάπτυξης· λαμβάνοντας υπόψη ότι η δημογραφική αλλαγή έχει αντίκτυπο στις υποδομές και την προσβασιμότητα και την ποιότητα των υπηρεσιών, γεγονός που μεταφράζεται σε ελλιπή συνδεσιμότητα και το φαινόμενο των ιατρικών ερήμων και συχνά είναι το αποτέλεσμα της ανεπαρκούς σύνδεσης των αστικών και αγροτικών πληθυσμών·

ΙΑ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η δημογραφική αλλαγή συνεπάγεται σημαντικές προκλήσεις πολιτικής σε διάφορους τομείς που συνδέονται με ένα ευρύ φάσμα πεδίων της πολιτικής συνοχής· λαμβάνοντας υπόψη ότι η περιφερειακή πολιτική και τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία της (ΕΔΕΤ), συμπεριλαμβανομένου του Ταμείου Συνοχής, αποτελούν βασικά μέσα για την αντιμετώπιση αυτής της αλλαγής·

ΙΒ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι μη αστικοποιημένες περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι τόπος κατοικίας 113 εκατομμυρίων ατόμων, περιέχουν 12 εκατομμύρια γεωργικές εκμεταλλεύσεις και 172 εκατομμύρια εκτάρια γεωργικής γης, και συνεισφέρουν σε μεγάλη κλίμακα στις οικονομίες, τις πολιτιστικές ταυτότητες και τα οικοσυστήματα της Ευρώπης·

ΙΓ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι επαρκείς υποδομές και το κατάλληλο επίπεδο υπηρεσιών συνιστούν σημαντικούς παράγοντες για τη διαχείριση της πληθυσμιακής διάρθρωσης σε αραιοκατοικημένες ή σε περιοχές που πλήττονται από τη μετανάστευση, όπου η σημασία των επενδύσεων και των θέσεων εργασίας είναι μεγαλύτερη·

ΙΔ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι κατάλληλες υποδομές και η πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες και σε ποιοτικές θέσεις εργασίας αποτελούν σημαντικούς παράγοντες παραμονής σε μια συγκεκριμένη περιοχή·

ΙΕ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι γυναίκες είναι περισσότερο εκτεθειμένες στη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό σε σχέση με τους άνδρες –ιδίως μετά το 60ό έτος της ηλικίας·

ΙΣΤ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η δημογραφική αλλαγή έχει σημαντικότερες επιπτώσεις στις αναπτυξιακά καθυστερημένες περιφέρειες·

ΙΖ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η δημογραφική αλλαγή που επηρεάζει τις αγροτικές περιοχές δεν έχει μόνο συγκεκριμένες σοβαρές δημογραφικές επιπτώσεις, αλλά και επιπτώσεις σε οικονομικό, κοινωνικό, περιβαλλοντικό επίπεδο καθώς και σε επίπεδο εδαφικής αποδιάρθρωσης και ποιότητας ζωής·

ΙΗ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η ισότητα των φύλων είναι ένα θεμελιώδες δικαίωμα, μια κοινή αξία της ΕΕ και μια απαραίτητη προϋπόθεση για την επίτευξη των στόχων της ΕΕ για την ανάπτυξη, την απασχόληση και την κοινωνική συνοχή·

ΙΘ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η ισότητα των φύλων συνιστά σημαντικό εργαλείο οικονομικής ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής·

Κ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η αρνητική δημογραφική αλλαγή αυξάνει τη ζήτηση για ισχυρότερη αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών·

Γενικές παρατηρήσεις

1.  τονίζει ότι η δημογραφική αλλαγή συνεπάγεται μείζονες οικονομικές, κοινωνικές, δημοσιονομικές και περιβαλλοντικές πιέσεις στις κυβερνήσεις των κρατών μελών και στις τοπικές και περιφερειακές αρχές όσον αφορά την παροχή δημόσιων υπηρεσιών, κυρίως κοινωνικών υπηρεσιών και υπηρεσιών πρόνοιας, καθώς και τη δημιουργία και διαχείριση υποδομών, και την εξασφάλιση της διατήρησης των οικοσυστημάτων μέσω βιώσιμου χωροταξικού σχεδιασμού· τονίζει ότι αυτές οι πιέσεις θα καταστούν ακόμη μεγαλύτερες από την μείωση του ενεργού πληθυσμού και υψηλότερα ποσοστά εξάρτησης· υπογραμμίζει τον καίριο ρόλο των υψηλής ποιότητας δημόσιων και ιδιωτικών υπηρεσιών· υπογραμμίζει τη σημασία των προσβάσιμων και οικονομικά προσιτών δημόσιων και ιδιωτικών υπηρεσιών υψηλής ποιότητας ως μέσο για τη διασφάλιση της ισότητας των φύλων·

2.  θεωρεί ότι η δημογραφική αλλαγή θα πρέπει να αντιμετωπιστεί συντονισμένα με τη δράση όλων των ευρωπαϊκών, εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών και με την εφαρμογή στρατηγικών προσαρμογής που να αντικατοπτρίζουν τις τοπικές και περιφερειακές πραγματικότητες και αναπτύσσοντας μια αποτελεσματική πολυεπίπεδη διακυβέρνηση, όχι μόνον όσον αφορά τη δομή αυτών των ειδικών πολιτικών για τις ειδικές περιοχές, αλλά και ως προς την εφαρμογή τους· είναι της άποψης ότι μια τέτοια συντονισμένη και ολοκληρωμένη αντιμετώπιση θα πρέπει να στοχεύει στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών και στην παροχή καλύτερων οικονομικών ευκαιριών προς αυτούς, καθώς και στην επένδυση στην ποιότητα, στη διαθεσιμότητα και στην οικονομική προσιτότητα των κοινωνικών και δημόσιων υπηρεσιών στις σχετικές περιφέρειες· θεωρεί, πέραν τούτου, ότι θα πρέπει επίσης να συμμετέχουν και οι εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών και άλλοι ενδιαφερόμενοι φορείς· επισημαίνει ότι σε κάθε συνολική προσέγγιση πρέπει να αποτυπώνεται ο ρόλος των πόλεων, των αγροτικών περιοχών και των αλιευτικών και παράκτιων περιοχών, καθώς και των περιοχών που αντιμετωπίζουν ειδικά προβλήματα σε σχέση με τη γεωγραφική ή δημογραφική τους κατάσταση, συνεπώς πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη οι ειδικές προκλήσεις των εξόχως απόκεντρων περιοχών, των υπερβόρειων περιοχών με χαμηλή πυκνότητα πληθυσμού και των νησιωτικών, διασυνοριακών και ορεινών περιοχών, όπως έχει αναγνωριστεί ρητώς στη Συνθήκη της Λισαβόνας· καλεί τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να λάβουν υπόψη τα αποτελέσματα των διαφόρων πολιτικών για την ισότητα των φύλων και τη δημογραφική αλλαγή·

3.  αναγνωρίζει ότι η δημογραφική αλλαγή, ενώ δημιουργεί νέες προκλήσεις, προσφέρει επίσης ευκαιρίες ανάπτυξης σε τοπικό επίπεδο, ως αποτέλεσμα των μεταβολών της ζήτησης των αστικών κοινωνιών, ιδίως όσον αφορά τα τρόφιμα, την αναψυχή και την ανάπαυση, μέσω του αγροτικού, δασικού και αλιευτικού δυναμικού και της παροχής ποιοτικών, ασφαλών και διαφοροποιημένων προϊόντων· κρίνει ότι ο αγροτικός τουρισμός εν γένει και ο οικολογικός τουρισμός, το ηλεκτρονικό εμπόριο, η παροχή υπηρεσιών σε επίπεδο τοπικής κοινωνίας και η οικονομία της τρίτης ηλικίας, ειδικότερα, προσφέρουν επίσης ευκαιρίες ανάπτυξης σε τοπικό επίπεδο, ενισχύοντας την αξία των εγχώριων γεωργικών και μη γεωργικών προϊόντων, όπως οι χειροτεχνίες, κεντήματα και τα είδη κεραμικής, μέσω του ευρωπαϊκού συστήματος προστασίας των γεωγραφικών ενδείξεων· υπογραμμίζει, στο πλαίσιο αυτό, τη σημασία στρατηγικών για την έξυπνη εξειδίκευση, οι οποίες είναι δυνατό να βοηθήσουν τις περιφέρειες και τις τοπικές κοινωνίες να εντοπίζουν τις δραστηριότητες υψηλής προστιθέμενης αξίας, και να αναπτύσσουν ελκυστικά οικοσυστήματα καινοτομίας, βάσει μιας πραγματικά πολυλειτουργικής στρατηγικής αγροτικής ανάπτυξης που θα εντάσσει την κυκλική οικονομία στον χωροταξικό σχεδιασμό· επισημαίνει ότι ο αγροτουρισμός, ο οποίος συμβάλλει στη διατήρηση ενός δυναμικού τρόπου ζωής στις αγροτικές περιοχές, αποτελεί επίσης σημαντικό παράγοντα· επισημαίνει τη σημασία του κοινωνικού διαλόγου και της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων μαζί με άλλους τοπικούς φορείς και αρχές σε όλα τα στάδια του προγραμματισμού και της υλοποίησης των ΕΔΕΤ, ώστε να προβλέπονται καλύτερα οι επιπτώσεις της δημογραφικής αλλαγής στις τοπικές αγορές εργασίας και να αναπτύσσονται νέες στρατηγικές για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων·

Χαρακτηριστικά της δημογραφικής αλλαγής στην ΕΕ

4.  σημειώνει ότι τα κύρια προβλήματα που σχετίζονται με τη δημογραφική αλλαγή που αντιμετωπίζουν σήμερα πολλές περιφέρειες της ΕΕ είναι η γήρανση ως αποτέλεσμα της αποδόμησης της πυραμίδας του πληθυσμού, η πτώση της γεννητικότητας και, συνεπώς, η δραστική μείωση του παιδικού και νεανικού πληθυσμού, και η συνεχής μείωση του πληθυσμού, η έλλειψη ειδικευμένου εργατικού δυναμικού, η έλλειψη θέσεων εργασίας, η μετανάστευση των νέων λόγω έλλειψης ευκαιριών απασχόλησης και των αλλαγών στη δημογραφική διάρθρωση· αναγνωρίζει ότι η σημερινή γεωργική πολιτική, η απώλεια παραδοσιακών δραστηριοτήτων, προϊόντων και συστημάτων παραγωγής, εργατικού δυναμικού και τοπικής τεχνογνωσίας, η αφάνεια της γυναικείας εργασίας, το περιορισμένο επιχειρηματικό πνεύμα, η ελάχιστη ή μηδενική εδαφική ανταγωνιστικότητα λόγω της έλλειψης επενδύσεων, καθώς και η μείωση της βιοποικιλότητας, η θαμνοποίηση των δασών και ο κίνδυνος πυρκαγιάς, επίσης αποτελούν σημαντικά προβλήματα που σχετίζονται με τη δημογραφική αλλαγή· υπογραμμίζει ότι οι επιπτώσεις των τάσεων αυτών διαφέρουν σημαντικά από τη μία περιφέρεια στην άλλη, εν μέρει λόγω της μετακίνησης προσώπων στα μεγάλα αστικά κέντρα σε αναζήτηση θέσεων εργασίας·

5.  Τονίζει ότι ένας από τους κύριους στόχους μιας δημογραφικής πολιτικής της ΕΕ θα πρέπει να είναι να λαμβάνει υπόψη της όλες τις περιοχές που αντιμετωπίζουν δημογραφικές ανισορροπίες καθώς και τις ιδιαιτερότητες των εν λόγω περιοχών, παράγοντες στους οποίους επιδιώκει επί μακρόν να προσαρμοστεί η πολιτική συνοχής, και θα πρέπει να καταβάλει πολύ περισσότερες προσπάθειες για τον σκοπό αυτό μετά το 2020· επισημαίνει ότι η δημογραφική αλλαγή επηρεάζει όλες τις περιοχές, είτε πρόκειται για αγροτικές είτε για αστικές περιοχές, όμως οι επιπτώσεις της είναι διαφορετικές και εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες, όπως η ένταση και η ταχύτητα με την οποία εξελίσσεται ή το αν αφορά περιοχές υποδοχής μεταναστών ή περιοχές με συρρικνούμενο πληθυσμό·

6.  τονίζει την ανάγκη για προώθηση και στήριξη των μικρών και μεσαίων αγροτικών εκμεταλλεύσεων οι οποίες, χάρη στη χρήση παραδοσιακών τεχνικών και μεθόδων παραγωγής οι οποίες αξιοποιούν με ολοκληρωμένο και βιώσιμο τρόπο τους φυσικούς πόρους, όπως τα λιβάδια και τα διάφορα είδη κτηνοτροφικών καλλιεργειών, παράγουν προϊόντα με ιδιαίτερα ποιοτικά χαρακτηριστικά, και μπορούν να συμβάλουν στην αναστροφή ή τη μείωση της συρρίκνωσης του πληθυσμού σε αυτές τις περιοχές·

7.  Τονίζει ότι αυτά τα δημογραφικά φαινόμενα που επηρεάζουν την Ένωση δεν είναι νέα, αλλά έχουν αυξηθεί πλέον με μια άνευ προηγουμένου ένταση, ιδίως ως αποτέλεσμα κοινωνικών και οικονομικών πιέσεων· εφιστά την προσοχή στη σταθερή αύξηση του αριθμού των ατόμων τρίτης ηλικίας - περίπου δύο εκατομμύρια άνθρωποι διασχίζουν κάθε χρόνο το κατώφλι των 60 ετών - με συνέπειες για τον χωροταξικό σχεδιασμό, τη στέγαση, τις μεταφορές και άλλα είδη υποδομών και υπηρεσιών· σημειώνει με ανησυχία ότι οι περιοχές που χαρακτηρίζονται από απότομη μείωση του ενεργού πληθυσμού θα πληγούν εντονότερα από τις δημογραφικές προκλήσεις· αναγνωρίζει ότι η έλλειψη επενδύσεων, οι επισφαλείς υποδομές, η χαμηλή συνδεσιμότητα, η περιορισμένη πρόσβαση σε κοινωνικές υπηρεσίες και η έλλειψη θέσεων εργασίας είναι οι κύριοι παράγοντες που συμβάλλουν στη μείωση του πληθυσμού· τονίζει ότι οι δημογραφικές μεταβολές μπορεί να έχουν ισχυρό αντίκτυπο στις συντάξεις και ειδικότερα στην περιβαλλοντική βιωσιμότητα, καθώς η συρρίκνωση του πληθυσμού των αγροτικών περιοχών και η αυξανόμενη αστικοποίηση επηρεάζουν τα οικοσυστήματα, τη διατήρηση της φύσης και τη χρήση των φυσικών πόρων, με ιδιαίτερες επιπτώσεις για τη χρήση της αστικής γης, τις υποδομές, τις αγορές κατοικίας και το πράσινο·

8.  Θεωρεί ότι η διάσταση του φύλου στην δημογραφική αλλαγή θα πρέπει να ληφθεί υπόψη με οριζόντιο τρόπο, επειδή οι περιοχές που αντιμετωπίζουν δημογραφική συρρίκνωση πλήττονται επίσης από ανισορροπίες όσον αφορά το φύλο και την ηλικία λόγω μετανάστευσης· θεωρεί ότι οι δημογραφικές προκλήσεις μπορούν και πρέπει να αντιμετωπιστούν στο ευνοϊκό πολιτικό πλαίσιο της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών, και ως εκ τούτου η πτυχή του φύλου θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη σε όλες τις συζητήσεις σχετικά με τα δημογραφικά θέματα· θεωρεί συνεπώς ότι η ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου σε όλα τα ΕΔΕΤ θα πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω στο μέλλον,·

9.  υπενθυμίζει ότι στη στρατηγική «Ευρώπη 2020» αντιμετωπίζεται το ζήτημα των δημογραφικών προκλήσεων στις περισσότερες από τις επτά εμβληματικές πρωτοβουλίες της, που έχουν σχεδιαστεί για την επίλυση των προβλημάτων και τον καθορισμό των θεμελιωδών προτεραιοτήτων της Ένωσης στους τομείς της απασχόλησης, της καινοτομίας, της εκπαίδευσης, της μείωσης της φτώχειας και στον τομέα του κλίματος και της ενέργειας, υπογραμμίζει ότι ένα σημαντικό μέρος της εφαρμογής της εν λόγω στρατηγικής και των εμβληματικών πρωτοβουλιών της βασίζεται στη χρηματοδοτική στήριξη από τα μέσα άσκησης της πολιτικής για τη συνοχή, συμπεριλαμβανομένων των διατάξεων για την αντιμετώπιση της αλλαγής και της γήρανσης του πληθυσμού, και ότι οι εν λόγω διαστάσεις του ζητήματος πρέπει να τονισθούν στο σύνολο των μέσων της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

10.  θεωρεί ότι οι προκλήσεις της μείωσης και γήρανσης του πληθυσμού απαιτούν αντικειμενικές, ενδελεχείς και ολοκληρωμένες επαναξιολογήσεις πολλών υφιστάμενων οικονομικών, κοινωνικών και άλλων πολιτικών και προγραμμάτων, που θα χρειαστεί να ενσωματώσουν μια μακροπρόθεσμη προοπτική·

Συντονισμός των πολιτικών της ΕΕ

11.  ζητεί μεγαλύτερο συντονισμό των μέσων της ΕΕ, και συγκεκριμένα της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής, των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων (ΕΔΕΤ), της Ευρωπαϊκής Εδαφικής Συνεργασίας, του Ευρωπαϊκού Ταμείου Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ) και της διευκόλυνσης «Συνδέοντας την Ευρώπη», ώστε να εξασφαλιστεί μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση στη δημογραφική αλλαγή· προτείνει όπως, δεδομένου ότι οι μηχανισμοί που έχουν χρησιμοποιηθεί μέχρι στιγμής δεν κατόρθωσαν να αποτρέψουν την περαιτέρω ανάπτυξη των δημογραφικών ανισορροπιών, είναι αναγκαία η ριζική αναθεώρηση των ισχυουσών πολιτικών και της λειτουργίας όλων των μηχανισμών αυτών· επικροτεί, σε αυτό το πλαίσιο, τις προσπάθειες μεγιστοποίησης των συνεργειών μεταξύ των ΕΔΕΤ και του ΕΤΣΕ· ζητεί εκ νέου από την Επιτροπή να προτείνει μια στρατηγική για τη δημογραφική αλλαγή η οποία θα δίνει προτεραιότητα στους εξής τομείς: αξιοπρεπείς θέσεις απασχόλησης και ποιοτικές εργασιακές σχέσεις, με ιδιαίτερη προσοχή στις νέες μορφές εργασίας και την κοινωνική λειτουργία τους· στο πλαίσιο των πολιτικών προώθησης της οικονομικής δραστηριότητας και τις απασχόλησης, θα δίνεται προτεραιότητα στην εδαφική διάσταση· προώθηση των υποδομών ως παράγοντα εγκατάστασης επιχειρήσεων, ώστε τα εδάφη που αντιμετωπίζουν δημογραφικές αλλαγές να καταστούν προσβάσιμα και ανταγωνιστικά· καθολίκευση της ποιοτικής κάλυψης στο πλαίσιο των ΤΠΕ, σε ανταγωνιστικές τιμές, στις περιοχές με χαμηλότερη πυκνότητα πληθυσμού· παροχή βασικών υπηρεσιών κράτους πρόνοιας στις περιοχές που αντιμετωπίζουν δημογραφικές προκλήσεις· δημόσιες συγκοινωνίες σε τοπική κλίμακα, για την εξασφάλιση της πρόσβασης στις δημόσιες υπηρεσίες· πολιτικές που έχουν σχεδιαστεί με σκοπό να εξασφαλιστεί καλύτερη ισορροπία μεταξύ των οικογενειακών και των επαγγελματικών υποχρεώσεων, η βιώσιμη ανανέωση των γενεών και η κατάλληλη μέριμνα για τα εξαρτώμενα πρόσωπα· πολιτικές για την υποδοχή και την ένταξη μεταναστών και προσφύγων που βρίσκονται υπό διεθνή προστασία και η εκτεταμένη χρήση νέων, πιο ελκυστικών ρυθμίσεων για τη διαβίβαση των πληροφοριών σχετικά με την αγροτική ζωή· υπογραμμίζει τη σημασία των υφιστάμενων πρωτοβουλιών όπως η ευρωπαϊκή σύμπραξη καινοτομίας για την ενεργό και υγιή γήρανση, η υποβοηθούμενη από το περιβάλλον αυτόνομη διαβίωση και οι κοινότητες της γνώσης και της καινοτομίας για τον ψηφιακό τομέα και τον τομέα της υγείας του ΕΙΤ· καλεί την Επιτροπή να λάβει υπόψη τις λύσεις που ήδη έχουν αναπτυχθεί από αυτές τις πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση των δημογραφικών προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές περιφέρειες· Υπογραμμίζει ότι το ευρωπαϊκό πλαίσιο επαγγελματικών προσόντων για τη διά βίου μάθηση είναι σημαντικό για την εκπαίδευση και κατάρτιση στις περιοχές που κινδυνεύουν με συρρίκνωση του πληθυσμού· θεωρεί ότι η πρωτοβουλία για τη βελτίωση της νομοθεσίας πρέπει να περιλαμβάνει στην ανάλυση αντικτύπου, η οποία διενεργείται πριν από οποιαδήποτε ευρωπαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία, την πιθανή επίδραση των νομοθετικών πρωτοβουλιών στη δημογραφική εξέλιξη·

12.  Υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό η ΕΕ να ενσωματώσει τους δημογραφικούς παράγοντες σε όλο το φάσμα πολιτικής και να συμπεριλάβει στον προϋπολογισμό της γραμμές που θα καταστήσουν δυνατή την ανάπτυξη των εν λόγω πολιτικών, ιδίως όσον αφορά τη συνοχή, την απασχόληση, τη γεωργία, το περιβάλλον, την κοινωνία της πληροφορίας, την ΕΑΚ (έρευνα, ανάπτυξη και καινοτομία), την απασχόληση, την εκπαίδευση, την κοινωνική πολιτική και τις μεταφορές· θεωρεί απαραίτητο να ενσωματωθούν εκθέσεις δημογραφικού αντικτύπου στον σχεδιασμό και δημογραφικά κριτήρια στην αξιολόγηση ανεπιθύμητων αποτελεσμάτων και επιπτώσεων όλων των πολιτικών της, με σκοπό την προώθηση μιας προσέγγισης της δημογραφικής αλλαγής που να περιλαμβάνει τη συμμετοχή των περιφερειακών και τοπικών αρχών· είναι της άποψης ότι θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις αγροτικές περιοχές που αντιμετωπίζουν αυτά τα δημογραφικά προβλήματα με πιο έντονο τρόπο· επισημαίνει, σε αυτό το πλαίσιο, τις δυνατότητες της πρωτοβουλίας «Έξυπνα χωριά», στο πλαίσιο της οποίας, με σύγχρονες τεχνολογίες όπως η 5G και με καινοτομία, οι κοινότητες της υπαίθρου μπορούν να αναζωογονηθούν· τονίζει, επιπλέον, τη σημασία μιας ενισχυμένης συνεργασίας μεταξύ αγροτικών και αστικών περιοχών· επισημαίνει τη σημασία της παροχής καθολικής πρόσβασης σε υψηλής ποιότητας, οικονομικά προσιτές δημόσιες υπηρεσίες και υποδομές, συμπεριλαμβανομένων των ψηφιακών δημοσίων υπηρεσιών και υποδομών, ειδικά για τα παιδιά και τους ηλικιωμένους, ώστε να προαχθεί η κοινωνική ένταξη, να εξασφαλιστεί η ισότητα των φύλων και να μετριαστούν οι επιπτώσεις της δημογραφικής αλλαγής· Υπογραμμίζει τη σημασία της παροχής, πρωτίστως στις περιοχές που κινδυνεύουν με συρρίκνωση του πληθυσμού, νέων ευκαιριών αμειβόμενης απασχόλησης, προκειμένου να διατηρηθούν οι κοινότητες και να διαμορφωθούν οι συνθήκες που θα διευκολύνουν την ικανοποιητική εξισορρόπηση επαγγελματικής και προσωπικής ζωής· θεωρεί ότι είναι σημαντικό να δοθεί έμφαση σε μια ολιστική γεωγραφική θεώρηση των αστικών και των αγροτικών περιοχών ως συμπληρωματικών λειτουργικών χώρων· υπογραμμίζει ότι απαιτείται μεγαλύτερη ολοκλήρωση μεταξύ των διαφορετικών ταμείων, με σκοπό την επίτευξη πραγματικά συμμετοχικής και βιώσιμης τοπικής ανάπτυξης· επισημαίνει ότι η δημογραφική πολιτική της ΕΕ θα πρέπει να καταστεί πιο ολιστική να συντονιστεί οριζόντια με τα κράτη μέλη· υπενθυμίζει ότι η ΕΕ δεν παρέχει απλώς χρηματοδότηση για την εδαφική ανάπτυξη αλλά, διαμορφώνει επίσης ως έναν βαθμό την ικανότητα των τοπικών και περιφερειακών αρχών να αξιοποιούν τους πόρους τους για την καταπολέμηση των κοινωνικοεδαφικών ανισοτήτων· επιμένει ότι ενώ μέσω της διαδικασίας εκσυγχρονισμού των κρατικών ενισχύσεων έχουν απλουστευθεί και αυξηθεί οι εξαιρέσεις που δεν απαιτούν γνωστοποίηση, το τρέχον πλαίσιο εξακολουθεί να είναι ιδιαίτερα περίπλοκο και επαχθές για τις πολύ μικρές τοπικές και περιφερειακές αρχές· θεωρεί ότι, μολονότι οι κανόνες για τις δημόσιες συμβάσεις απλουστεύθηκαν το 2014, εξακολουθούν να υφίστανται πολλά εμπόδια που δεν επιτρέπουν στις μικρές τοπικές και περιφερειακές αρχές να βελτιώσουν την οικονομία αυτών των ευαίσθητων περιοχών·

13.  θεωρεί ότι η ΕΕ θα πρέπει να υποστηρίξει τις πολιτικές μετανάστευσης και ένταξης των κρατών μελών, σεβόμενη τα δικαιώματα και τις αρμοδιότητες των κρατών μελών, καθώς και την αρχή της επικουρικότητας, προκειμένου να ελαχιστοποιηθούν οι αρνητικές δημογραφικές τάσεις· επισημαίνει το ρόλο των πολιτικών για την αύξηση της γεννητικότητας και τη στήριξη της οικογένειας· θεωρεί ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές πρέπει να εξουσιοδοτηθούν ώστε να μπορέσουν να εφαρμόσουν στην πράξη και με επιτυχία τις πολιτικές ένταξης· θεωρεί ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές πρέπει να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο στα μέτρα που λαμβάνονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου για την αντιμετώπιση των δημογραφικών αλλαγών· ζητεί στην ετήσια επισκόπηση της ανάπτυξης και στις ειδικές συστάσεις ανά χώρα να λαμβάνονται υπόψη οι περιφερειακές ανισότητες και οι ενδοπεριφερειακές ανισορροπίες στα κράτη μέλη· πιστεύει ότι κατά τη συνεργασία στις παραμεθόριες περιοχές πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τόσο τα αιτήματα όσο και οι προοπτικές για διασυνοριακές πρωτοβουλίες· προτείνει την ανάπτυξη προγραμμάτων επιμόρφωσης στον εν λόγω τομέα προκειμένου να δημιουργηθεί μεγαλύτερη κατανόηση και επίγνωση των ζητημάτων· θεωρεί ότι η αντιμετώπιση των δημογραφικών προβλημάτων πρέπει να ακολουθεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση σε ολόκληρη την Ευρώπη και ότι η επίλυση του προβλήματος σε ένα μέρος της Ευρώπης δεν θα πρέπει να έχει αρνητική επίδραση σε άλλα ευρωπαϊκά εδάφη· ζητεί τη δημιουργία δικτύων για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και τεχνογνωσίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, μέσω των οποίων οι περιφερειακές και τοπικές αρχές καθώς και οι φορείς της κοινωνίας των πολιτών μπορούν να μαθαίνουν αμοιβαία για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που προκύπτουν από τη δημογραφική αλλαγή·

Ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των ευρωπαϊκών κονδυλίων

14.  τονίζει ότι τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία (ΕΔΕΤ) πρέπει να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητά τους όσον αφορά την αντιμετώπιση της δημογραφικής αλλαγής κατά την προσεχή περίοδο προγραμματισμού με τους εξής τρόπους: μεγαλύτερη και πιο συγκεκριμένη έμφαση στη δημογραφική αλλαγή ως τομέα προτεραιότητας στο πλαίσιο των τελικών κανονισμών και διάδοση κατευθυντήριων γραμμών με στόχο τη στήριξη των κρατών μελών, των περιφερειών και των τοπικών κυβερνήσεων, μέσω της διερεύνησης των δυνατοτήτων που μπορούν να προσφέρουν τα ΕΔΕΤ για την αντιμετώπιση της δημογραφικής αλλαγής κατά τον σχεδιασμό και την εφαρμογή των συμφωνιών εταιρικής σχέσης και των επιχειρησιακών προγραμμάτων· ενεργητικότερη προσέγγιση όσον αφορά τη διατύπωση δημογραφικών πολιτικών και την ανταλλαγή ορθών πρακτικών και εμπειριών θεσμικής εκμάθησης· παροχή τεχνικής βοήθειας στις αρχές διαχείρισης και στους τοπικούς ενδιαφερόμενους φορείς με σκοπό την εφαρμογή αποτελεσματικών πολιτικών για την αντιμετώπιση της δημογραφικής αλλαγής τόσο σε εθνικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο· και την υποχρεωτική ενεργό συμμετοχή των τοπικών αρχών στον σχεδιασμό, τη διαχείριση και την εσωτερική αξιολόγηση των προγραμμάτων εφαρμογής των κονδυλίων των ταμείων, και στον απαραίτητο εντοπισμό των περιοχών που αντιμετωπίζουν δημογραφικές προκλήσεις σε επίπεδο NUTS 3 και σε επίπεδο ΤΔΜ· ενθαρρύνει την παροχή τεχνικής βοήθειας και κατάρτισης στους τοπικούς ενδιαφερόμενους φορείς και στις αρχές διαχείρισης με σκοπό την εφαρμογή αποτελεσματικών πολιτικών με σκοπό την αντιμετώπιση της δημογραφικής αλλαγής σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο· θεωρεί ότι, σε ορισμένα κράτη μέλη, οι περιφερειακές επιχορηγήσεις σε επίπεδο NUTS 2 συνήθως κρύβουν κοινωνικοεδαφικές, ενδοπεριφερειακές ή ακόμη και υπερπεριφερειακές ανισότητες· ζητεί οι χάρτες της Ένωσης να καταρτίζονται στην κατάλληλη κλίμακα προκειμένου να αποτυπώνονται τα προβλήματα εδαφικού χαρακτήρα, συμβάλλοντας έτσι στη χορήγηση της στήριξης στις πλέον μειονεκτικές περιοχές·

15.  ζητεί από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) να βοηθήσει και να υποστηρίξει περισσότερο τις περιοχές με υψηλούς δείκτες γήρανσης, αγροτικότητας και πληθυσμιακής εξόδου να βελτιώσουν τις υποδομές μεταφορών και τηλεπικοινωνιών τους, να μειώσουν το ψηφιακό χάσμα (και μεταξύ των γενεών) και να έχουν καλύτερες δημόσιες υπηρεσίες· τονίζει στο πλαίσιο αυτό τη σημασία του τομέα της ηλεκτρονικής υγείας· καλεί τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες να στοχεύσουν καλύτερα τις διαθέσιμες επενδύσεις ώστε να αντιμετωπίσουν τις δημογραφικές μεταβολές και τον αντίκτυπό τους·

16.  παροτρύνει την Επιτροπή να χρησιμοποιήσει τα μέτρα της πολιτικής συνοχής για να θέσει τέρμα στην αύξηση της μετανάστευσης από αραιοκατοικημένες περιοχές, όπου οι επαρκείς υποδομές και το κατάλληλο επίπεδο υπηρεσιών συνιστούν ουσιαστικές προϋποθέσεις, ιδίως για τις οικογένειες με παιδιά·

17.  επισημαίνει ότι το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) πρέπει επίσης να συμβάλει στην αύξηση των δυνατοτήτων απασχόλησης των γυναικών, στη βελτίωση της ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής και στην καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού των ηλικιωμένων· τονίζει περαιτέρω ότι το ταμείο αυτό θα πρέπει να βελτιώσει τις προοπτικές απασχόλησης καθώς και την κοινωνική ένταξη των γυναικών, των νέων και των ηλικιωμένων των περιφερειών αυτών· επισημαίνει, σε αυτό το πλαίσιο, ότι όταν χρησιμοποιείται το ΕΚΤ για τη στήριξη εξόχως απόκεντρων περιοχών, δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στη διασφάλιση καλύτερη ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής· ζητεί από την Επιτροπή να εξετάσει το ενδεχόμενο δημιουργίας ενός ταμείου ειδικού σκοπού ή ενσωμάτωσης των περιοχών με σοβαρά και μόνιμα δημογραφικά μειονεκτήματα στα ήδη υπάρχοντα ταμεία· ζητεί η κατανομή των ταμειακών πόρων να πραγματοποιηθεί σύμφωνα με ένα σχέδιο που να δίνει προτεραιότητα σε γραμμές προϋπολογισμού με βραχυπρόθεσμο, μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα· υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό το Ταμείο Συνοχής να συμπεριληφθεί στις μελλοντικές στρατηγικές για την αντιμετώπιση της δημογραφικής αλλαγής, υπενθυμίζοντας ότι το εν λόγω ταμείο δημιουργήθηκε με σκοπό την ενίσχυση της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής της ΕΕ· θεωρεί ότι είναι σημαντικό να υποστηριχθούν περισσότερο μέσω του ΕΚΤ μικρές οργανώσεις που αναπτύσσουν και διαχειρίζονται καινοτόμα κοινωνικά προγράμματα, καθώς και διασυνοριακά πιλοτικά προγράμματα σε επίπεδο ΕΕ με στόχο κοινωνικά θέματα και την απασχόληση του εργατικού δυναμικού, για να διευκολυνθεί η καινοτόμα συνεργασία σε περιφερειακό, διασυνοριακό, διακρατικό και μακροπεριφερειακό επίπεδο και για να αντιμετωπιστούν έτσι κοινές προκλήσεις που προκύπτουν από τη δημογραφική αλλαγή·

18.  εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι, όπως επισημαίνεται στην ειδική έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου αριθ. 5/2017, το πρόγραμμα Εγγυήσεις για τη Νεολαία, που θα πρέπει να στοχεύει στη στήριξη των νέων χωρίς εργασία, κατάρτιση ή εκπαίδευση, έχει σημειώσει περιορισμένη πρόοδο και τα αποτελέσματά του υπολείπονται των αρχικών προσδοκιών·

19.  θεωρεί ότι το ΕΤΣΕ, προκειμένου να αποφύγει τις εδαφικές ρήξεις, πρέπει να ωφελήσει τα εδάφη με χαμηλότερη δημογραφική δυναμική μέσω της αύξησης των επενδύσεων σε τομείς προτεραιότητας της Ένωσης όπως η ενέργεια, οι μεταφορές, η παιδεία, οι επιχειρήσεις, η καινοτομία, η έρευνα, οι ΜΜΕ, η εκπαίδευση και οι κοινωνικές υποδομές· θεωρεί ότι, κατά την κατάρτιση της πολιτικής συνοχής μετά το 2020, θα πρέπει να εξεταστεί η θέσπιση ειδικού καθεστώτος για τις περιοχές με δημογραφικά μειονεκτήματα·

Το μέλλον της πολιτικής συνοχής για την αντιμετώπιση των δημογραφικών αλλαγών

20.  πιστεύει ότι η πολιτική συνοχής διαθέτει κατάλληλα μέσα για να συμβάλει στην αντιμετώπιση της δημογραφικής αλλαγής, ειδικότερα σε συνδυασμό με άλλες ενωσιακές, εθνικές και περιφερειακές πολιτικές, τόσο από την άποψη της γήρανσης όσο και από την άποψη της μείωσης του πληθυσμού, και συνεπώς θα πρέπει να διαδραματίσει περισσότερο εξέχοντα ρόλο με σκοπό να υποστηρίξει τις περιφέρειες στην προσαρμογή τους στη δημογραφική αλλαγή· πιστεύει ότι τούτο θα πρέπει να αντικατοπτρίζεται στους ειδικούς για τα ταμεία κανονισμούς για την αντιμετώπιση της δημογραφικής αλλαγής, ως μέρος των ρητών αρμοδιοτήτων σύμφωνα με το άρθρο 174 ΣΛΕΕ· ζητεί έναν σαφή ορισμό της έννοιας «σοβαρά και μόνιμα δημογραφικά μειονεκτήματα» του άρθρου 174 ΣΛΕΕ και του άρθρου 121 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, προκειμένου να καταγραφούν στατιστικά με σαφήνεια οι δημογραφικές προκλήσεις· επισημαίνει τη σημασία των συνδέσεων μεταξύ αστικών και αγροτικών περιοχών και καλεί την Επιτροπή να εξετάσει τη δυνατότητα να συνδυαστούν οι ολοκληρωμένες βιώσιμες στρατηγικές αστικής ανάπτυξης με συμπράξεις για βιώσιμη αστική-αγροτική ανάπτυξη· θεωρεί ότι η Επιτροπή πρέπει να λάβει προορατικά μέτρα για την πρόληψη των αρνητικών επιπτώσεων της δημογραφικής αλλαγής και να παράσχει τεχνική συνδρομή στις περιοχές που πλήττονται περισσότερο από τη συρρίκνωση του πληθυσμού·

21.  τονίζει ότι η πολιτική συνοχής θα πρέπει να προωθεί την απασχολησιμότητα και την ένταξη των γυναικών, ειδικά των μητέρων που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εύρεση εργασίας· ζητεί επομένως να δοθεί στις γυναίκες πρόσβαση σε προγράμματα κατάρτισης και μάθησης· επισημαίνει, ωστόσο, ότι τα προσόντα που αποκτούν θα πρέπει να ανταποκρίνονται στις ανάγκες της αγοράς εργασίας· τονίζει τη σημασία της στήριξης των νέων μητέρων προκειμένου να επιστρέφουν στην εργασία, με την παροχή αξιόπιστων υποδομών ολοήμερης παιδικής μέριμνας για παιδιά όλων των ηλικιών, συμπεριλαμβανομένων υποδομών προσχολικής εκπαίδευσης, ώστε να περιοριστεί η συρρίκνωση του πληθυσμού·

22.  πιστεύει ότι για να αντιμετωπιστούν οι δημογραφικές προκλήσεις, οι περιφέρειες θα πρέπει να χρησιμοποιήσουν τα ΕΔΕΤ με περισσότερο προδραστικό τρόπο ώστε να αντιμετωπίσουν την ανεργία των νέων και να δώσουν στους νέους την ευκαιρία να ξεκινήσουν μια σωστή σταδιοδρομία· σημειώνει ότι αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την υποστήριξη των προγραμμάτων κατάρτισης και της επιχειρηματικότητας των νέων·

23.  ζητεί τη θέσπιση ενός νομικού πλαισίου εντός του μελλοντικού κανονισμού περί κοινών διατάξεων (ΚΚΔ), προκειμένου να αναγνωριστούν οι περιφέρειες που αντιμετωπίζουν σοβαρές και μόνιμες δημογραφικές προκλήσεις· τονίζει την ανάγκη μιας πιο προορατικής και ενεργούς προσέγγισης κατά την εκπόνηση των δημογραφικών πολιτικών, δεδομένου ότι η περιφερειακή απόκλιση στις δημογραφικές τάσεις θα προκαλέσει πιθανότατα σημαντικό ασύμμετρο κοινωνικοοικονομικό αντίκτυπο στα ευρωπαϊκά εδάφη, ο οποίος μπορεί να αυξήσει ακόμη περισσότερο τις περιφερειακές ανισότητες στην ΕΕ· ζητεί να ενισχυθεί και να απλουστευθεί η διαχείριση των νέων μέσων που αποσκοπούν στην ενίσχυση της προσέγγισης από τη βάση προς την κορυφή και της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης, όπως η τοπική ανάπτυξη με πρωτοβουλία τοπικών κοινοτήτων (ΤΑΠΤΚ) και οι ολοκληρωμένες χωρικές επενδύσεις (ΟΧΕ), με στόχο την περαιτέρω ενσωμάτωση των τοπικών και περιφερειακών επιπέδων στην ολοκληρωμένη και συνολική προσέγγιση της περιφερειακής ανάπτυξης· ζητεί τη δημιουργία διαδικτυακών υπηρεσιών, οι οποίες θα βοηθήσουν τις υφιστάμενες αγροτικές επιχειρήσεις να συνδεθούν καλύτερα με τους ομολόγους τους· υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό να ληφθούν περισσότερο υπόψη, στο πλαίσιο της μελλοντικής πολιτικής συνοχής, οι εδαφικές ιδιαιτερότητες που εκφράζονται σε διαπεριφερειακό επίπεδο· υπογραμμίζει ότι ένα από τα κυριότερα εμπόδια για την επιτυχία των προγραμμάτων των ΕΔΕΤ σε πολλές περιφερειακές και τοπικές αρχές είναι η έλλειψη επαρκούς ικανότητας και άρτιας διακυβέρνησης και ζητεί, στο πλαίσιο αυτό, τη θέσπιση μέσων ενίσχυσης της ικανότητας·

24.  καλεί την Επιτροπή να ορίσει νέα κριτήρια που θα καθιστούν δυνατή την μεμονωμένη οριοθέτηση των περιοχών που αντιμετωπίζουν δημογραφικές προκλήσεις και θα βασίζονται σε δημογραφικές και οικονομικές μεταβλητές, σε περιβαλλοντικές επιπτώσεις στις περιοχές και στην προσβασιμότητα, αφετέρου δε να πραγματοποιήσει μελέτες σχετικά με ενδεχόμενους κοινωνικοοικονομικούς και περιβαλλοντικούς δείκτες προς συμπλήρωση του δείκτη ΑΕγχΠ με κριτήρια κοινωνικού κεφαλαίου, συμπεριλαμβανομένων του προσδόκιμου ζωής και της ποιότητας του περιβάλλοντος· θεωρεί ότι το ΑΕΠ και η πυκνότητα του πληθυσμού δεν αποτελούν δείκτες που να αρκούν από μόνο τους ώστε να χαρακτηριστεί ένα έδαφος ως έχον σοβαρά και μόνιμα δημογραφικά μειονεκτήματα· καλεί την Επιτροπή να ενσωματώσει νέους δυναμικούς δείκτες πέραν του δείκτη ΑΕΠ που θα μπορούσαν να εντοπίσουν τις περιοχές που αντιμετωπίζουν δημογραφικές προκλήσεις, όπως ενός δημογραφικούς δείκτη, ή να εξετάσει μια πρόσθετη χρηματοδότηση για αυτές τις περιοχές, όπως στην περίπτωση των αραιοκατοικημένων περιοχών στην τρέχουσα προγραμματική περίοδο (παράρτημα VII σημείο 9 του ΚΚΔ)· τονίζει την ανάγκη ειδικών μηχανισμών για την παρακολούθηση και την εκτίμηση των δυνατοτήτων και των πραγματικών αποτελεσμάτων των ΕΔΕΤ κατά την αντιμετώπιση της δημογραφικής αλλαγής, μέσω της παροχής οδηγιών και της μεταγενέστερης ανάπτυξης κατάλληλων δημογραφικών δεικτών· τονίζει τη σημασία της ύπαρξης επικαιροποιημένων, αξιόπιστων και κατανεμημένων στατιστικών στοιχείων για την περισσότερο αποτελεσματική και αντικειμενική πολιτική διαχείριση, ιδίως για την πιο εμπεριστατωμένη κατανόηση των εγγενών χαρακτηριστικών των διαφορετικών περιοχών με χαμηλή πυκνότητα πληθυσμού· για τον σκοπό αυτό, ζητεί από την Eurostat μεγαλύτερο βαθμό λεπτομέρειας των σχετικών στατιστικών στοιχείων για τη χάραξη κατάλληλης ευρωπαϊκής δημογραφικής πολιτικής, ιδίως όσον αφορά τα στοιχεία που παρέχονται για τους δημογραφικούς, οικογενειακούς, κοινωνικούς και οικονομικούς δείκτες, ζητώντας επιπλέον την κατανομή αυτών τουλάχιστον σε υποπεριφερειακό επίπεδο ή σε επίπεδο NUTS 3·

25.  θεωρεί ότι η πολιτική για τη συνοχή θα πρέπει να περιλαμβάνει ειδικά μέτρα για τις περιοχές που πλήττονται περισσότερο από τις δημογραφικές προκλήσεις, καθώς και μεγαλύτερη ευελιξία όσον αφορά την επιλογή των θεματικών στόχων ή τα ποσοστά συγχρηματοδότησης, με στόχο τη διαμόρφωση ενδοπεριφερειακών και διαπεριφερειακών στρατηγικών εντός του ίδιου κράτους μέλους, με τοπική συμμετοχή· ζητεί από την Επιτροπή να εξετάσει ως νέα εκ των προτέρων αιρεσιμότητα την δυνατότητα μιας εθνικής στρατηγικής για τη δημογραφική ανάπτυξη·

26.  καλεί την Επιτροπή να θεσπίσει μια εμβληματική πρωτοβουλία σχετικά με τη δημογραφική εξέλιξη στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», που θα χρηματοδοτείται από τα ισχύοντα ΕΔΕΤ και θα περιλαμβάνει ένα σύνολο δράσεων βάσει τριών κατηγοριών: έξυπνη ανάπτυξη, μέσω μέτρων που βοηθούν τις περιοχές που πλήττονται από τις δημογραφικές προκλήσεις και προσανατολίζονται στις ΤΠΕ, την Ε&Α&Κ και τις ΜΜΕ· ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς, αφενός με την ενσωμάτωση ειδικών δράσεων για τη διατήρηση των νέων στην περιοχή, που θα ενθαρρύνουν την ανανέωση των γενεών και την αυτοαπασχόληση, και αφετέρου με τη λήψη μέτρων κοινωνικής ένταξης για μετανάστες· και διατηρήσιμη ανάπτυξη, με μέτρα που βοηθούν τις εν λόγω περιοχές να επενδύσουν στην «πράσινη οικονομία», συμπεριλαμβανομένων των βιώσιμων συστημάτων μεταφορών· εκφράζει την ικανοποίησή του για την δράση της ΕΕ για έξυπνα χωριά, που απαιτεί από τις πολιτικές να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στην υπέρβαση του ψηφιακού χάσματος μεταξύ των αστικών και των αγροτικών περιοχών και την αξιοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρει η συνδεσιμότητα και ψηφιοποίηση των αγροτικών περιοχών, και η οποία υποστηρίζει την Πρωτοβουλία για έξυπνα νησιά ως μια εκ των κάτω προς τα άνω προσπάθεια εκ μέρους των ευρωπαϊκών νησιωτικών αρχών και των τοπικών κοινοτήτων που επιδιώκουν τη βελτίωση της ζωής στα νησιά με βιώσιμες και ολοκληρωμένες λύσεις·

27.  θεωρεί ότι το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο μετά το 2020 πρέπει να δώσει αποφασιστική και δραστική λύση στις δημογραφικές προκλήσεις, με γνώμονα την τρέχουσα δημογραφική κατάσταση και εξέλιξη, και να ενσωματώσει την προώθηση λύσεων μέσω στοχοθετημένων μέτρων, όπως ad hoc κονδύλια όπου χρειάζεται· ζητεί από την ΚΓΠ να ενισχύσει σε μεγαλύτερο βαθμό, μέσω του «δεύτερου πυλώνα» της, ο οποίος αφορά την αγροτική ανάπτυξη και χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΠΑ), τις υπηρεσίες και τις υποδομές που οδηγούν στην κοινωνική και ψηφιακή συνοχή, καθώς και να ανατρέψει τις τάσεις κοινωνικής και οικονομικής υποβάθμισης και της συρρίκνωσης του πληθυσμού σε περιοχές με σοβαρά και μόνιμα δημογραφικά μειονεκτήματα· καλεί τις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές να ανταλλάσσουν εμπειρίες, βέλτιστες πρακτικές και νέες προσεγγίσεις με σκοπό την αποτροπή των αρνητικών επιπτώσεων της δημογραφικής αλλαγής· θεωρεί ότι τα διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών (ΔΕΔ-Μ) και οι θαλάσσιες αρτηρίες πρέπει να καλύπτουν τις περιοχές με σοβαρά και μόνιμα δημογραφικά προβλήματα·

28.  υπογραμμίζει την προστιθεμένη αξία της μεθοδολογίας της ενιαίας τοπικής ανάπτυξης με πρωτοβουλία των τοπικών κοινοτήτων (ΤΑΠΤΚ) σε όλα τα ΕΔΕΤ, ώστε να αναπτύσσονται και να εφαρμόζονται ολοκληρωμένες και ειδικά προσαρμοσμένες λύσεις από κάτω προς τα πάνω· εκφράζει ωστόσο τη λύπη του για το ότι η ΤΑΠΤΚ είναι υποχρεωτική μόνο για το ΕΓΤΑΑ και ότι οι τοπικές και συμμετοχικές προσεγγίσεις μειώνονται στα ΕΤΠΑ, ΕΚΤ και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας (ΕΤΘΑ)· καλεί συνεπώς την Επιτροπή να καταστήσει υποχρεωτική τη χρήση της ΤΑΠΤΚ σε όλα τα ΕΔΕΤ·

o
o   o

29.  αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή.

(1) ΕΕ L 347 της 20.12.2013, σ. 320.
(2) ΕΕ L 347 της 20.12.2013, σ. 289.
(3) ΕΕ L 347 της 20.12.2013, σ. 470.
(4) ΕΕ L 347 της 20.12.2013, σ. 259.
(5) ΕΕ L 347 της 20.12.2013, σ. 303.
(6) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P8_TA(2016)0049.
(7) ΕΕ L 347 της 20.12.2013, σ. 281.
(8) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P8_TA(2017)0099.
(9) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P8_TA(2016)0213.
(10) ΕΕ C 316 της 22.9.2017, σ. 145.
(11) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P8_TA(2016)0211.
(12) EE C 153 E της 31.5.2013, σ. 9.
(13) ΕΕ C 74 E της 13.3.2012, σ. 19.
(14) ΕΕ C 50 E της 21.2.2012, σ. 55.
(15) EE C 184 E της 6.8.2009, σ. 75.
(16) ΕΕ C 292 Ε της 1.12.2006, σ. 131.
(17) ΕΕ C 17 της 18.1.2017, σ. 40.
(18) Έγγραφο εργασίας του ESPON. Λουξεμβούργο, ESPON, EGTC, Μάρτιος 2017.
(19) Eurostat, «Η ΕΕ στον κόσμο», έκδοση 2016.
(20) Eurostat, «Περιφερειακή Επετηρίδα της Eurostat», έκδοση 2016.

Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου - Πολιτική απορρήτου