Indeks 
Teksty przyjęte
Wtorek, 13 czerwca 2017 r. - StrasburgWersja ostateczna
Zwiększenie zaangażowania partnerów i widoczności wyników europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych
 Opłacalność 7. programu badań
 Bezpaństwowość w Azji Południowej i Południowo-Wschodniej
 Transgraniczne łączenia i podziały spółek
 Uczestnictwo Unii w partnerstwie w dziedzinie badań i innowacji w regionie Morza Śródziemnego (PRIMA) ***I
 Szczególne środki w celu zapewnienia dodatkowej pomocy państwom członkowskim dotkniętym klęskami żywiołowymi ***I
 Etykietowanie efektywności energetycznej ***I
 Ustanowienie działania Unii na rzecz Europejskich Stolic Kultury na lata 2020–2033 ***I
 Przegląd wdrażania programu „Horyzont 2020”
 Elementy składowe europejskiej polityki spójności na okres po roku 2020
 Stan stad ryb oraz sytuacja społeczno-gospodarcza w sektorze rybołówstwa w regionie Morza Śródziemnego

Zwiększenie zaangażowania partnerów i widoczności wyników europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych
PDF 458kWORD 61k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 czerwca 2017 r. w sprawie zwiększenia zaangażowania partnerów i widoczności wyników europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (2016/2304(INI))
P8_TA(2017)0245A8-0201/2017

Parlament Europejski,

–  uwzględniając art. 174, 175 i 177 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (zwane dalej „rozporządzeniem w sprawie wspólnych przepisów”)(1),

–  uwzględniając rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 240/2014 z dnia 7 stycznia 2014 r. w sprawie europejskiego kodeksu postępowania w zakresie partnerstwa w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych(2),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie inwestycji na rzecz zatrudnienia i wzrostu gospodarczego – maksymalizowanie wkładu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych: ocena sprawozdania na mocy art. 16 ust. 3 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów(3),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie opóźnienia we wdrażaniu programów operacyjnych europejskich funduszów strukturalnych i inwestycyjnych – wpływ na politykę spójności oraz dalsze działania(4),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 10 maja 2016 r. w sprawie nowych narzędzi rozwoju terytorialnego w polityce spójności na lata 2014–2020: zintegrowane inwestycje terytorialne (ZIT) oraz rozwój lokalny kierowany przez społeczność (CLLD)(5),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 26 listopada 2015 r. w sprawie dążenia do uproszczenia polityki spójności na lata 2014–2020 i ukierunkowania jej na wyniki(6),

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 16 listopada 2016 r. w sprawie wyników i nowych elementów polityki spójności i europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych(7),

–  uwzględniając komunikat Komisji pt. „Zapewnienie widoczności polityki spójności: Zasady informacyjno-komunikacyjne na lata 2014–2020”(8),

–  uwzględniając zamówione przez Komisję badanie Eurobarometr Flash nr 423 z września 2015 r. pt. „Citizens’ awareness and perceptions of EU: Regional Policy” [„Wiedza obywateli na temat UE oraz jej postrzeganie: polityka regionalna”](9),

–  uwzględniając sprawozdanie L. Van den Brandego z października 2014 r. pt. „Multilevel Governance and Partnership” [„Wielopoziomowy system zarządzania i partnerstwa”], przygotowane na wniosek komisarza ds. polityki regionalnej i miejskiej Johannesa Hahna(10),

–  uwzględniając plan komunikacji Komitetu Regionów na rok 2016 pt. „Łączenie regionów i miast na rzecz silniejszej Europy”(11),

–  uwzględniając zlecone przez Komisję badanie pt. „Implementation of the partnership principle and multi-level governance in the 2014-2020 ESI Funds” [„Wdrażanie zasady partnerstwa i wielopoziomowego systemu zarządzania w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych na lata 2014–2020”] z lipca 2016 r.(12),

–  uwzględniając prezentację sekretariatu Interreg Europa pt. „Designing a project communication strategy” [„Opracowywanie strategii komunikacji związanej z projektami”](13),

–  uwzględniając raport przygotowany w ramach „Ewaluacji ex post i prognozy korzyści uzyskiwanych przez państwa UE-15 w wyniku realizacji polityki spójności w krajach Grupy Wyszehradzkiej”, zlecony przez polskie Ministerstwo Rozwoju Regionalnego i zatytułowany „Jak państwa UE-15 korzystają z realizacji polityki spójności w krajach Grupy Wyszehradzkiej?”(14),

–  uwzględniając podręcznik opracowany w 2014 r. przez Europejską Sieć Przeciwdziałania Ubóstwu pt. „Giving a voice to citizens: Building stakeholder engagement for effective decision-making – Guidelines for Decision-Makers at EU and national levels” [„Udzielić głosu obywatelom: budowanie zaangażowania zainteresowanych stron z myślą o skutecznym podejmowaniu decyzji – wytyczne dla decydentów na szczeblu unijnym i krajowym”](15),

–  uwzględniając badanie opracowane przez Dyrekcję Generalną ds. Polityki Wewnętrznej UE (Departament Polityczny B: Polityka Strukturalna i Polityka Spójności) z listopada 2014 r. pt. „Informowanie obywateli o Europie: obecna sytuacja i perspektywy”,

–  uwzględniając briefing opracowany przez Dyrekcję Generalną ds. Polityki Wewnętrznej UE (Departament Polityczny B: Polityka Strukturalna i Polityka Spójności) z kwietnia 2016 r. pt. „Research for REGI Committee: Mid-term review of the MFF and Cohesion Policy” [„Badanie dla Komisji Rozwoju Regionalnego: przegląd śródokresowy WRF i polityki spójności”],

–  uwzględniając dokument roboczy służb Komisji z dnia 19 września 2016 r. pt. „Ocena ex post EFRR i Funduszu Spójności 2007–2013” (SWD(2016)0318),

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Rozwoju Regionalnego oraz opinie Komisji Budżetowej i Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych (A8-0201/2017),

A.  mając na uwadze, że polityka spójności przyczynia się znacząco do stymulowania wzrostu i tworzenia miejsc pracy, a także do zmniejszania dysproporcji między regionami UE;

B.  mając na uwadze, że finansowanie w ramach unijnej polityki spójności wywiera pozytywny wpływ zarówno na gospodarkę, jak i na życie obywateli, co wykazano w szeregu sprawozdań i niezależnych ocen, ale wyniki nie zawsze są należycie komunikowane i poziom świadomości jej pozytywnych skutków pozostaje dość niski; mając na uwadze, że wartość dodana unijnej polityki spójności wykracza poza udowodnione pozytywne skutki gospodarcze, społeczne i terytorialne, ponieważ polityka ta wiąże się też z zaangażowaniem państw członkowskich i regionów na rzecz wzmocnienia integracji europejskiej;

C.  mając na uwadze, że wiedza użytkowników końcowych i społeczeństwa obywatelskiego o istnieniu lokalnych programów finansowanych przez UE jest niezwykle istotna, niezależnie od poziomów finansowania w danym regionie;

D.  mając na uwadze, że zasada partnerstwa i model zarządzania wielopoziomowego, opierające się na wzmocnionej koordynacji między organami publicznymi, partnerami gospodarczymi i społecznymi oraz społeczeństwem obywatelskim, mogą skutecznie przyczynić się do lepszego informowania o celach i wynikach polityki UE;

E.  mając na uwadze, że stały dialog i zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego są niezwykle istotne dla zapewnienia rozliczalności i legitymacji polityki publicznej, dzięki tworzeniu poczucia wspólnej odpowiedzialności i przejrzystości w procesie podejmowania decyzji;

F.  mając na uwadze, że zwiększenie widoczności europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (EFSI) może przyczynić się do bardziej pozytywnego postrzegania skuteczności polityki spójności oraz do odzyskania zaufania obywateli do projektu europejskiego i ich zainteresowania tym projektem;

G.  mając na uwadze, że niezwykle istotne jest spójne prowadzenie działań komunikacyjnych, nie tylko po fakcie w odniesieniu do konkretnych wyników EFSI, lecz także z wyprzedzeniem w celu informowania promotorów projektów o możliwościach finansowania, z myślą o zwiększeniu zaangażowania publicznego w proces wdrażania;

H.  mając na uwadze, że należy wzmocnić i usprawnić metody przekazywania informacji i dywersyfikowania kanałów komunikacyjnych;

Uwagi ogólne

1.  podkreśla, że polityka spójności stanowi jedno z podstawowych publicznych narzędzi wzrostu, które – dzięki pięciu EFSI – zapewnia inwestycje we wszystkich regionach UE i pomaga zmniejszać dysproporcje, wspierać konkurencyjność i inteligentny, zrównoważony wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu oraz podnosić jakość życia obywateli europejskich;

2.  dostrzega z zaniepokojeniem malejącą na przestrzeni lat świadomość społeczną i słabnące postrzeganie przez społeczeństwo skuteczności unijnej polityki regionalnej; odsyła do badania Eurobarometr nr 423 z września 2015 r., z którego wynika, że zaledwie nieco ponad jedna trzecia (34 %) Europejczyków twierdzi, iż słyszała o współfinansowanych przez UE projektach poprawiających jakość życia na zamieszkiwanym przez nich obszarze; zauważa, że większość respondentów jako ważne dziedziny wymieniła edukację, zdrowie, infrastrukturę społeczną i politykę środowiskową; uważa, że warunkiem wstępnym pozytywnej komunikacji jest nie tylko ilość, lecz głównie jakość projektów finansowanych w ramach EFSI i ich wartość dodana pod względem namacalnych wyników; w związku z tym podkreśla, że ocena, selekcja, wdrażanie i finalizacja projektów muszą koncentrować się na osiągnięciu oczekiwanych wyników w celu uniknięcia nieefektywnych wydatków, które mogłyby prowadzić do negatywnego obrazu polityki spójności; zwraca uwagę, że środki komunikacyjne muszą być wybierane ze szczególnym uwzględnieniem ich treści i zakresu, a jednocześnie powtarza, że najlepszą reklamą jest zademonstrowanie znaczenia i użyteczności realizowanych projektów;

3.  zauważa, że zapewnienie widoczności inwestycji w ramach polityki spójności pozostaje wspólnym zadaniem Komisji i państw członkowskich, z myślą o sformułowaniu skutecznych europejskich strategii komunikacyjnych służących zapewnieniu widoczności inwestycji w ramach polityki spójności; w tym kontekście zauważa rolę instytucji zarządzających, w szczególności właściwych organów lokalnych i regionalnych, za pośrednictwem komunikacji instytucjonalnej, a także beneficjentów, gdyż stanowią oni najskuteczniejsze ogniwo komunikacji z obywatelami, jako że przekazują informacje in situ i przybliżają im Europę; ponadto przypomina, że organy te najlepiej znają realia i potrzeby lokalne i regionalne oraz że poprawa widoczności wymaga wzmożonych wysiłków na rzecz lepszego informowania i większej przejrzystości na szczeblu lokalnym;

4.  podkreśla, że zapewnienie widoczności polityki wiąże się z dwutorowym procesem komunikacji i interakcji z partnerami; podkreśla ponadto, że ze względu na kompleksowe wyzwania, a także aby zapewnić legitymację i wypracować skuteczne długofalowe rozwiązania, organy publiczne muszą włączyć odpowiednie zainteresowane podmioty we wszystkie fazy negocjacji i wdrażania umowy o partnerstwie oraz programów operacyjnych, zgodnie z zasadą partnerstwa; ponadto podkreśla potrzebę wzmocnienia potencjału instytucjonalnego organów publicznych i partnerów oraz przypomina o roli, jaką w tym zakresie może odgrywać Europejski Fundusz Społeczny (EFS);

5.  podkreśla w tym kontekście odnotowane w państwach członkowskich nierównomierne postępy w usprawnianiu procedur administracyjnych pod kątem szerszej mobilizacji i zaangażowania partnerów regionalnych i lokalnych, w tym partnerów gospodarczych i społecznych oraz podmioty reprezentujące społeczeństwo obywatelskie; przypomina o znaczeniu dialogu społecznego w tym zakresie;

Wyzwania, którym trzeba sprostać

6.  zwraca uwagę na coraz większy eurosceptycyzm i coraz silniejszą populistyczną propagandę antyeuropejską, które skutkują zniekształcaniem informacji na temat polityki Unii, oraz wzywa Komisję i Radę do przeanalizowania przyczyn leżących u ich podstaw i do zaradzenia im; w związku z tym podkreśla, że należy pilnie opracować skuteczniejsze strategie komunikacyjne, w ramach których używany będzie język przyjazny dla obywateli i które będą zmierzać do zmniejszenia odległości między UE a jej obywatelami, w tym osobami bezrobotnymi i osobami zagrożonymi wykluczeniem społecznym, za pośrednictwem różnego rodzaju platform medialnych na szczeblu lokalnym, regionalnym i krajowym, zdolnych do przekazywania obywatelom rzetelnego i spójnego przekazu dotyczącego wartości dodanej, jaką projekt europejski ma dla jakości ich życia i dla ich dobrobytu;

7.  zwraca się do Komisji i Rady o przeanalizowanie – zarówno w odniesieniu do obecnych ram, jak i do reformy polityki spójności po 2020 r. – wpływu, jaki na postrzeganie polityki UE wywierają środki mające na celu wzmocnienie powiązania z europejskim semestrem oraz wdrożenie reform strukturalnych za pośrednictwem programów finansowanych z EFSI;

8.  wskazuje na ograniczenia ram prawnych w odniesieniu do zapewniania odpowiedniej widoczności polityki spójności; podkreśla, że wskutek tego przekazywanie informacji na temat jej wymiernych osiągnięć nie zawsze było priorytetem dla poszczególnych zainteresowanych stron; uważa, że zalecane działania komunikacyjne dotyczące wymiernych osiągnięć powinny podlegać nieustannej aktualizacji; w tym kontekście odnotowuje fakt, iż pomoc techniczna w ramach EFSI nie obejmuje puli finansowej przeznaczonej specjalnie na komunikację, ani na szczeblu unijnym, ani na szczeblu państw członkowskich; podkreśla jednak odpowiedzialność instytucji zarządzających i beneficjentów za regularne monitorowanie zgodności, jeśli chodzi o działania informacyjne i komunikacyjne przewidziane w art. 115 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów i w załączniku XII do tego rozporządzenia;

9.  przypomina o konieczności znalezienia właściwej równowagi między potrzebą uproszczenia zasad dotyczących realizacji polityki spójności a potrzebą utrzymania należytego i przejrzystego zarządzania finansami i zwalczania oszustw, przy jednoczesnym prawidłowym informowaniu o tym społeczeństwa; w tym kontekście przypomina, że należy wyraźnie odróżniać nieprawidłowości od oszustw, tak aby nie powodować nieufności obywateli do instytucji zarządzających i administracji lokalnej; ponadto podkreśla, że potrzebne jest uproszczenie i zmniejszenia obciążenia administracyjnego dla beneficjentów, bez szkody dla niezbędnych kontroli i audytów;

10.  podkreśla, że konieczne jest zwiększenie zarówno lokalnego, jak i regionalnego poczucia odpowiedzialności za politykę w celu zapewnienia skutecznego osiągania wyników oraz informowania o nich; docenia fakt, że zasada partnerstwa wnosi wartość dodaną w realizację europejskiej polityki publicznej, co potwierdzono w niedawnym badaniu Komisji; wskazuje jednak, że mobilizowanie partnerów pozostaje w niektórych przypadkach dość trudne ze względu na to, że zasada partnerstwa jest formalnie realizowana, lecz nie umożliwia rzeczywistego uczestnictwa w procesie zarządzania; przypomina, że należy włożyć więcej wysiłku i zainwestować większe zasoby w zaangażowanie w ramach partnerstwa i wymianę doświadczeń za pośrednictwem platform dialogu dla partnerów, z myślą o – dodatkowo – sprawieniu, by rozpowszechniali oni wiedzę możliwościach i sukcesach związanych z finansowaniem unijnym;

11.  ponadto przypomina, że długofalowy strategiczny charakter inwestycji w ramach polityki spójności oznacza, iż niekiedy wyniki nie są natychmiastowe, która to sytuacja nie sprzyja widoczności instrumentów polityki spójności, zwłaszcza w porównaniu z innymi unijnymi narzędziami, takimi jak Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS); w związku z tym apeluje, aby działania komunikacyjne były kontynuowane, w stosownych przypadkach, przez kolejne cztery lata po zamknięciu projektu; podkreśla, że wyniki niektórych inwestycji (zwłaszcza w kapitał ludzki) są mniej widoczne i trudniejsze do przedstawienia ilościowego niż inwestycje „fizyczne” oraz wzywa do bardziej szczegółowej i zróżnicowanej oceny długoterminowego wpływu polityki spójności na życie obywateli; ponadto uważa, że należy zwrócić szczególną uwagę na oceny ex post i przekazywanie informacji na temat przyczyniania się EFSI do realizacji unijnej strategii na rzecz inteligentnego, zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu, będącej długoterminową strategią europejską na rzecz rozwoju;

12.  dostrzega istotną rolę mediów w informowaniu obywateli o poszczególnych strategiach politycznych Unii oraz ogólnie o sprawach UE; z żalem zauważa, jednak, że temat inwestycji w ramach unijnej polityki spójności jest w dość ograniczonym stopniu podejmowany w mediach; podkreśla, że należy przygotować kampanie informacyjne i strategie komunikacyjne kierowane do mediów, dostosowane do aktualnych wyzwań informacyjnych i przekazujące informacje w przystępnej i atrakcyjnej formie; podkreśla, że należy wykorzystać rosnący wpływ mediów społecznościowych, korzyści możliwe dzięki postępowi w dziedzinie cyfryzacji oraz połączenie różnego rodzaju dostępnych kanałów komunikacyjnych, aby lepiej wykorzystywać je przy promowaniu możliwości oferowanych przez EFSI oraz wyników osiąganych za ich pośrednictwem;

Usprawnienie komunikacji i zwiększenie zaangażowania partnerów w drugiej połowie okresu 2014–2020

13.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do zwiększenia koordynacji i dostępności istniejących środków i narzędzi komunikacji na szczeblu UE z myślą o poruszaniu kwestii, które mają wpływ na działania UE; w tym kontekście podkreśla znaczenie zapewnienia wytycznych określających techniki i metody skutecznego informowania o tym, w jaki sposób polityka spójności przynosi wyniki odczuwalne w codziennym życiu obywateli UE; wzywa instytucje zarządzające i beneficjentów do aktywnego i systematycznego przekazywania informacji na temat rezultatów, korzyści i długoterminowych skutków tej polityki, z uwzględnieniem poszczególnych etapów realizacji projektów;

14.  podkreśla, że z uwagi na ilość i jakość informacji przekazywanych w ramach tradycyjnych i nowych mediów, samo umieszczenie logotypu Komisji Europejskiej na tablicy informacyjnej danego projektu nie jest już wystarczające; wzywa Komisję do stworzenia skuteczniejszych narzędzi służących identyfikacji;

15.  z zadowoleniem przyjmuje obecne szczególne działania komunikacyjne, takie jak kampania „Europa w moim regionie”, przygotowana przez Komisję aplikacja internetowa „EU Budget for Results”, współpraca z federacją CIRCOM Regional(16), program „Europa dla Obywateli”, a także możliwości oferowane przez nowo utworzony Europejski Korpus Solidarności; podkreśla ponadto kluczową rolę, jaką centra informacyjne Europe Direct odgrywają w zdecentralizowanej komunikacji, z myślą o zwiększeniu wiedzy o wpływie polityki spójności w terenie, zarówno na szczeblu lokalnym, jak i regionalnym; podkreśla ponadto, że należy ukierunkować wysiłki na docieranie do studentów i dziennikarzy jako potencjalnych wektorów komunikacji, a także na zapewnienie równowagi geograficznej w ramach kampanii komunikacyjnych;

16.  podkreśla potrzebę dostosowania ustaleń dotyczących komunikacji określonych w rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów; zwraca się do Komisji, aby rozważyła wartość dodaną zapewnienia specjalnej puli finansowej na komunikację w ramach pomocy technicznej, a także wartość dodaną zwiększenia, w stosownych przypadkach, liczby wiążących wymogów w zakresie promocji i informacji w odniesieniu do projektów w ramach polityki spójności; wzywa Komisję, aby w 2017 r. przedstawiła jasne wytyczne precyzyjnie określające sposób, w jaki pomoc techniczna mogłaby zostać wykorzystana na potrzeby komunikacji w obecnym okresie finansowania, w celu zapewnienia pewności prawa organom lokalnym i regionalnym oraz innym beneficjentom; ponadto ponownie zauważa, że zwykłe standardy w zakresie komunikacji i reklamy są wprawdzie dobrze pomyślane w przypadku inwestycji strukturalnych i technologicznych, lecz nie są równie skuteczne w przypadku inwestycji niematerialnych w kapitał ludzki;

17.  podkreśla, że należy postawić komunikację wyżej w hierarchii priorytetów unijnej polityki spójności, zwłaszcza w kontekście pracy personelu zarządzającego nieodpowiadającego bezpośrednio za komunikację, oraz włączyć komunikację w zwykłą procedurę dotyczącą EFSI; apeluje o większy profesjonalizm w dziedzinie komunikacji, zwłaszcza przez działania na poziomie lokalnym i unikanie unijnego żargonu;

18.  z zadowoleniem przyjmuje przeprowadzoną przez Komisję ocenę ex post programów polityki spójności na lata 2007–2013, stanowiącą doskonałe źródło informacji na temat osiągniętych rezultatów i wywartego wpływu; odnotowuje inicjatywę krajów Grupy Wyszehradzkiej dotyczącą skutków zewnętrznych polityki spójności w państwach UE-15(17) oraz wzywa Komisję do przygotowania szerszej obiektywnej analizy na szczeblu państw UE-28; wzywa ponadto Komisję, aby zróżnicowała swoje strategie komunikacyjne kierowane do państw członkowskich będących płatnikami netto i państw członkowskich będących beneficjentami netto oraz uwypukliła konkretne korzyści, jakie polityka spójności niesie w dziedzinach takich jak pobudzanie gospodarki realnej, wspieranie przedsiębiorczości i innowacji, tworzenie wzrostu i zatrudnienia we wszystkich regionach UE oraz usprawnianie infrastruktury społecznej i gospodarczej, zarówno przez inwestycje bezpośrednie, jak i wywóz bezpośredni i pośredni (skutki zewnętrzne);

19.  wzywa Komisję i instytucje zarządzające, aby wskazały sposoby ułatwienia i standaryzacji dostępu do informacji, a także promowały wymianę wiedzy i dobrych praktyk w zakresie strategii komunikacyjnych, tak aby lepiej wykorzystywać zdobyte doświadczenia oraz zwiększyć przejrzystość i widoczność możliwości finansowania;

20.  z zadowoleniem przyjmuje wprowadzenie w ramach obecnego okresu programowania zasady e-spójności, która ma na celu uproszczenie i usprawnienie wdrażania EFSI; podkreśla możliwość skutecznego przyczyniania się przez nią do uzyskiwania dostępu do informacji, monitorowania rozwoju programu i tworzenia użytecznych powiązań między zainteresowanymi stronami;

21.  uważa, że potrzebna jest wzmożona komunikacja za pośrednictwem nowych kanałów medialnych, które będą wymagać strategii dotyczącej platform mediów cyfrowych i społecznościowych służących informowaniu obywateli i zapewnianiu im możliwości wyrażenia potrzeb, koncentrującej się na docieraniu do użytkowników końcowych za pomocą zbioru narzędzi takich jak interaktywne metody internetowe, obejmującej opracowywanie łatwiej dostępnych treści i aplikacji mobilnych, a także zapewniającej dostosowanie informacji do poszczególnych wiekowych i ich dostępność w różnych językach, w stosownych przypadkach; zwraca się do instytucji zarządzających o przekazanie właściwym DG aktualnych informacji na temat danych finansowych, osiągnięć i inwestycji, w celu przedstawienia czytelnych danych i wykresów w ramach platformy zawierającej otwarte dane dotyczące EFSI, z myślą o dziennikarzach; wzywa do podejmowania inicjatyw regionalnych dotyczących nagród za najlepsze projekty, na wzór RegioStars;

22.  sugeruje ponadto usprawnienie monitoringu i oceny aktualnych działań w zakresie komunikacji oraz proponuje ustanowienie regionalnych grup zadaniowych ds. komunikacji obejmujących podmioty na wielu szczeblach;

23.  wskazuje na znaczenie europejskiego kodeksu postępowania w zakresie partnerstwa oraz rolę zasady partnerstwa we wzmacnianiu wspólnego zaangażowania na rzecz polityki spójności oraz wspólnej odpowiedzialności za nią; wzywa do wzmocnienia powiązania między organami publicznymi, potencjalnymi beneficjentami, sektorem prywatnym, społeczeństwem obywatelskim i obywatelami w drodze otwartego dialogu, a w razie potrzeby do zmiany składu partnerstw w toku realizacji, z myślą o zapewnieniu kombinacji partnerów odpowiedniej do tego, by reprezentować interesy społeczności na każdym etapie procesu;

24.  z zadowoleniem przyjmuje innowacyjny model współpracy wielopoziomowej i obejmującej wiele zainteresowanych stron, zaproponowany w ramach agendy miejskiej UE, oraz zaleca jego powielenie, w możliwym zakresie, w ramach realizacji polityki spójności;

25.  podkreśla potrzebę wzmocnienia komunikacyjnego wymiaru współpracy transgranicznej i międzyregionalnej, w tym na szczeblu realizowanych obecnie strategii makroregionalnych, które powinny być lepiej widoczne dla obywateli UE, przez upowszechnianie dobrych praktyk oraz informacji o udanych inwestycjach i o możliwościach;

Rozwój komunikacji dotyczącej polityki spójności po roku 2020

26.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby podniosły atrakcyjność finansowania w ramach unijnej polityki spójności przez dalsze uproszczenie i ograniczenie nadmiernie rygorystycznego wdrażania oraz rozważyły ograniczenie złożoności i, w stosownych przypadkach, liczby przepisów i wytycznych, w świetle niedawnego zalecenia grupy wysokiego szczebla niezależnych ekspertów ds. monitorowania uproszczenia dla beneficjentów EFSI;

27.  biorąc pod uwagę, jak unijna polityka spójności przyczynia się do pozytywnej identyfikacji z projektem integracji europejskiej, wzywa Komisję, aby rozważyła wprowadzenie w formularzach wniosków projektowych obowiązkowego pola dotyczącego komunikacji, co stanowiłoby element zwiększonego wykorzystywania pomocy technicznej za pośrednictwem puli zarezerwowanej na komunikację, na szczeblu programów, przy jednoczesnym wystrzeganiu się możenia ograniczeń i zapewnieniu niezbędnej elastyczności; ponadto wzywa instytucje zarządzające oraz organy lokalne i regionalne do poprawy jakości informowania o ostatecznych wynikach projektów;

28.  podkreśla, że należy koniecznie zintensyfikować dialog prowadzony przez Unię z obywatelami, ponownie przemyśleć kanały i strategie komunikacyjne oraz – zważywszy na możliwości oferowane przez sieci społecznościowe i nowe technologie cyfrowe – dostosować przekaz do kontekstów lokalnych i regionalnych; ponadto zwraca uwagę na potencjalną rolę podmiotów społeczeństwa obywatelskiego jako wektorów komunikacji; ponownie zauważa jednak, że treści edukacyjne są tak samo ważna jak strategie medialne i promocja za pośrednictwem różnych platform;

29.  w kontekście komunikacji i widoczności podkreśla potrzebę dalszego uproszczenia polityki po roku 2020, w tym w odniesieniu do zarządzania dzielonego i systemów kontroli, w celu osiągnięcia równowagi między ukierunkowaniem polityki na rezultaty, właściwą liczbą weryfikacji i kontroli oraz uproszczeniem procedur;

30.  wzywa do dalszego wzmocnienia zasady partnerstwa w ramach okresu programowania na okres po 2020 r.; jest przekonany, że aktywne włączenie zainteresowanych stron, w tym organizacji reprezentujących społeczeństwo obywatelskie, w proces negocjowania i wdrażania umowy o partnerstwie i programów operacyjnych mogłoby przyczynić się do wzmocnienia odpowiedzialności za realizację polityki i do zwiększenia jej przejrzystości, a także wiązać się z lepszą realizacją polityki pod względem budżetu UE; w związku z tym wzywa państwa członkowskie, aby rozważyły wdrożenie istniejących modeli zarządzania partycypacyjnego, angażujących wspólnie wszystkich odpowiednich partnerów społecznych i włączających zainteresowane podmioty w proces budżetowania partycypacyjnego w celu określenia, w stosownych przypadkach, zasobów przydzielanych na współfinansowanie krajowe, regionalne i lokalne, z myślą o zwiększeniu wzajemnego zaufania oraz zaangażowania obywateli w podejmowanie decyzji dotyczących wydatków publicznych; ponadto sugeruje przeprowadzenie ocen wyników z udziałem zainteresowanych stron, obejmujących beneficjentów i różne zainteresowane podmioty w celu zgromadzenia odpowiednich danych, co mogłoby przyczynić się do pobudzenia czynnego udziału w przyszłych działaniach i do zwiększenia ich widoczności;

31.  nalega ponadto na wzmocnienie współpracy miejsko-wiejskiej z myślą o rozwoju partnerstw terytorialnych między miastami a obszarami wiejskimi poprzez pełne wykorzystywanie potencjału synergii między funduszami UE i opieranie się na wiedzy specjalistycznej obszarów miejskich oraz ich większych zdolnościach do zarządzania funduszami;

32.  apeluje do Komisji i państw członkowskich, aby ponadto w poszczególnych planach działania w zakresie komunikacji skoncentrowały się na wzmocnieniu współpracy między poszczególnymi dyrekcjami generalnymi, ministerstwami i podmiotami różnych szczebli zajmującymi się komunikacją, a także na przeprowadzeniu przeglądu odbiorców docelowych, z myślą o opracowywaniu i przekazywaniu komunikatów dostosowanych do konkretnych grup docelowych, aby bardziej bezpośrednio docierać do obywateli w terenie i lepiej ich informować;

33.  podkreśla w tym kontekście znaczenie zmiany kulturowej polegającej na tym, że odpowiedzialność za komunikację spoczywa na wszystkich zaangażowanych podmiotach oraz że sami beneficjenci stają się głównymi podmiotami odpowiedzialnymi za komunikację;

34.  ponadto zwraca się do Komisji i państw członkowskich, aby wzmocniły rolę i pozycję już istniejących sieci komunikacyjnych i informacyjnych oraz wykorzystywały unijną interaktywną platformę komunikacji elektronicznej w zakresie realizacji polityki spójności, tak aby gromadzić wszelkie odpowiednie dane dotyczące projektów w ramach EFSI, umożliwiając użytkownikom końcowym przekazywanie informacji zwrotnych na temat procesu wdrażania i osiągniętych wyników, które to informacje wykraczałyby poza skąpy opis projektu i poniesionych kosztów; uważa, że taka platforma ułatwiłaby też ocenę skuteczności przekazywania informacji na temat polityki spójności;

o
o   o

35.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Komitetowi Regionów oraz parlamentom narodowym i regionalnym państw członkowskich.

(1) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 320.
(2) Dz.U. L 74 z 14.3.2014, s. 1.
(3) Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0053.
(4) Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0055.
(5) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0211.
(6) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0419.
(7) http://www.consilium.europa.eu/press-releases-pdf/2016/11/47244650399_pl.pdf.
(8) http://ec.europa.eu/regional_policy/en/information/publications/brochures/2014/ensuring-the-visibility-of-cohesion-policy-information-and-communication-rules-2014-2020
(9) http://ec.europa.eu/COMMFrontOffice/publicopinion/index.cfm/ResultDoc/download/DocumentKy/67400
(10) http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/informing/dialog/2014/5_vandenbrande_report.pdf
(11) http://cor.europa.eu/en/about/Documents/CoR-communication-plan-2016.pdf
(12) http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/policy/how/studies_integration/impl_partner_report_en.pdf
(13) http://www.interregeurope.eu/fileadmin/user_upload/events/Rotterdam/pdf/Designing_communication_strategy.pdf
(14) https://www.strukturalni-fondy.cz/getmedia/fdc8a04e-590d-47ac-9213-760d4ac76f75/V4_EU15_manazerske-shrnuti.pdf?ext=.pdf
(15) http://www.eapn.eu/images/stories/docs/EAPN-position-papers-and-reports/2014-eapn-handbook-Give-a-voice-to-citizens-Guidelines-for-Stakeholder-Engagement.pdf
(16) Europejskie Stowarzyszenie Telewizji Regionalnych.
(17) Raport przygotowany w ramach „Ewaluacji ex post i prognozy korzyści uzyskiwanych przez państwa UE-15 w wyniku realizacji polityki spójności w krajach Grupy Wyszehradzkiej”, zlecony przez polskie Ministerstwo Rozwoju Regionalnego i zatytułowany „Jak państwa UE-15 korzystają z realizacji polityki spójności w krajach Grupy Wyszehradzkiej?”


Opłacalność 7. programu badań
PDF 463kWORD 59k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 czerwca 2017 r. w sprawie opłacalności siódmego programu badań (2015/2318(INI))
P8_TA(2017)0246A8-0194/2017

Parlament Europejski,

–  uwzględniając tytuł XIX Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE),

–  uwzględniając decyzję nr 1982/2006/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. dotyczącą siódmego programu ramowego Wspólnoty Europejskiej w zakresie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007-2013)(1),

–  uwzględniając Protokół nr 1w sprawie roli parlamentów narodowych w Unii Europejskiej,

–  uwzględniając Protokół nr 2 w sprawie stosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności,

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1291/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. ustanawiające „Horyzont 2020” – program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji (2014–2020)(2),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii(3) (rozporządzenie finansowe),

–  uwzględniając sprawozdanie roczne Trybunału Obrachunkowego dotyczące wykonania budżetu za rok budżetowy 2014 wraz z odpowiedziami instytucji(4),

–  uwzględniając sprawozdanie specjalne Trybunału Obrachunkowego nr 2/2013 pt. „Czy Komisja zapewniła wydajną realizację siódmego programu ramowego w zakresie badań?”,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji ds. Nauki i Technologii Izby Gmin Zjednoczonego Królestwa pt. „Wystąpienie z UE: konsekwencje i możliwości dla nauki oraz badań naukowych” z dnia 16 listopada 2016 r.(5),

–  uwzględniając swoją decyzję z dnia 28 kwietnia 2016 r. w sprawie absolutorium z wykonania budżetu ogólnego Unii Europejskiej za rok budżetowy 2014, sekcja III – Komisja(6),

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej (A8-0194/2017),

A.  mając na uwadze, że wieloletnie ramy finansowe (WRF) na lata 2007–2013 dobiegły końca, lecz realizacja siódmego programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji (7PR) wciąż jest w toku;

B.  mając na uwadze, że projekty badawcze i innowacyjne realizowane w trakcie WRF na lata 2014–2020 są objęte rozporządzeniem w sprawie programu „Horyzont 2020”;

C.  mając na uwadze, że – zgodnie z jego najlepszą wiedzą – nie istnieje kompleksowa analiza opłacalności w odniesieniu do 7PR;

D.  mając na uwadze, że najlepiej byłoby, gdyby kompleksowa ocena 7PR poprzedzała wejście w życie programu „Horyzont 2020”;

E.  mając na uwadze, że poziomy błędów i ocena ex post programu nie dają wyczerpujących informacji na temat opłacalności;

Siódmy program ramowy (7PR)

1.  podkreśla fakt, że uchwalony budżet 7PR wyniósł łącznie 55 mld EUR, co stanowi około 3 % ogólnych wydatków w dziedzinie badań naukowych i rozwoju technologicznego w Europie lub 25 % finansowania opartego na zasadach konkurencji; w ciągu siedmiu lat trwania 7PR przedłożono ponad 139 000 wniosków badawczych, z czego wybrano 25 000 projektów najwyższej jakości, które otrzymały finansowanie; głównymi beneficjentami wśród 29 000 organizacji uczestniczących w 7PR były między innymi uniwersytety (44 % finansowania w ramach 7PR), organizacje badawcze i technologiczne (27 %), duże przedsiębiorstwa prywatne (11 %) oraz MŚP (13 %), natomiast sektor publiczny (3 %) oraz organizacje społeczeństwa obywatelskiego (2 %) stanowiły mniej istotną część;

2.  jest świadomy faktu, że siódmy program ramowy jest skierowany do beneficjentów ze wszystkich państw członkowskich UE, krajów stowarzyszonych i krajów kandydujących do Unii, takich jak Szwajcaria, Izrael, Norwegia, Islandia, Liechtenstein, Turcja, Chorwacja, była jugosłowiańska republika Macedonii, Serbia, Albania, Czarnogóra, Bośnia i Hercegowina, Wyspy Owcze i Mołdawia, oraz krajów uczestniczących we współpracy międzynarodowej;

3.  zwraca uwagę na ocenę ex post 7 PR przeprowadzoną przez grupę ekspertów wysokiego szczebla(7), w której stwierdzono, że 7PR odniósł sukces; grupa wysokiego szczebla podkreśliła w szczególności, że 7 PR:

   pobudza doskonałość naukową na poziomie indywidualnym i instytucjonalnym;
   wspiera przełomowe badania naukowe za pomocą nowego programu 7PR-„Pomysły” (Europejska Rada ds. Badań Naukowych);
   strategicznie angażuje przemysł oraz MŚP;
   wzmacnia nowy sposób współpracy oraz otwarte ramy innowacji;
   wzmacnia europejską przestrzeń badawczą poprzez katalizowanie kultury współpracy oraz tworzenie kompleksowych sieci zdolnych do sprostania wyzwaniom tematycznym;
   odpowiada na określone wyzwania społeczne poprzez badania naukowe, technologię i innowacje – 7PR-„Współpraca”;
   promuje harmonizację krajowych badań naukowych oraz systemów i strategii politycznych w zakresie innowacji;
   stymuluje mobilność naukowców w całej Europie – 7PR-„Ludzie” stworzył niezbędne warunki dla otwartego rynku pracy dla naukowców;
   wspiera inwestycje w europejską infrastrukturę badawczą;
   osiągnął masę krytyczną w odniesieniu do badań naukowych w Europie i na świecie;

4.  zauważa, że publiczne konsultacje z zainteresowanymi stronami w kontekście oceny 7PR, które odbyły się między lutym i majem 2015 r., wskazały następujące niedociągnięcia:

   duże obciążenie administracyjne oraz uciążliwe przepisy prawne i finansowe;
   wysoki stopień przekroczenia limitu wniosków;
   niewystarczający nacisk na wpływ społeczny;
   zbyt wąski zakres tematów i zaproszeń;
   niewystarczający nacisk na zaangażowanie przemysłu;
   wysoki próg dla nowych uczestników; niski średni wskaźnik powodzenia wniosków i wnioskodawców, wynoszący odpowiednio 19 % i 22 %;
   słaba komunikacja;

5.  jest zaniepokojony, że zdaniem komisarza 7PR nie zostanie w pełni zrealizowany i oceniony przed 2020 r., co może spowodować opóźnienia w przyszłych programach następczych; apeluje do Komisji o jak najszybsze opublikowanie sprawozdania z oceny, nie później niż przed przedstawieniem programu badawczego na okres po zakończeniu programu „Horyzont -2020”;

Ustalenia Europejskiego Trybunału Obrachunkowego (Trybunał)

6.  podkreśla z zaniepokojeniem, że Trybunał uważa, iż systemy nadzoru i kontroli w zakresie badań naukowych i innych obszarów polityki wewnętrznej są „częściowo skuteczne”;

7.  wzywa Komisję do szczegółowego poinformowania właściwej komisji o 10 transakcjach, na które składa się 77 % błędów w 2015 r., oraz o podejmowanych środkach naprawczych;

8.  z zaniepokojeniem stwierdza, że w ostatnich latach rozliczeniowych poziom błędu dla badań, rozwoju technologicznego i innowacji utrzymywał się powyżej 5 %;

9.  zauważa, że w 2015 r. na 150 transakcji skontrolowanych przez Trybunał 72 transakcje (48 %) zawierały błędy; na podstawie 38 błędów skwantyfikowanych przez Trybunał szacuje się, że poziom błędu wynosi 4,4 %; ponadto w przypadku 16 błędów kwantyfikowalnych Komisja, organy krajowe lub niezależni biegli rewidenci dysponowali wystarczającymi informacjami, aby zapobiec tym błędom lub je wykryć i skorygować przed zaakceptowaniem zadeklarowanych wydatków; gdyby wszystkie te informacje wykorzystano w celu skorygowania błędów, szacowany poziom błędu dla tego rozdziału byłby niższy o 0,6 %;

10.  ubolewa, że w przypadku 10 spośród 38 transakcji obarczonych skwantyfikowanym błędem Trybunał zwrócił uwagę na błędy dotyczące ponad 20 % badanych pozycji; te 10 przypadków (dziewięć dotyczących siódmego programu ramowego w zakresie badań i jeden dotyczący programu na rzecz konkurencyjności i innowacji na lata 2007–2013) składa się na 77 % ogólnego szacowanego poziomu błędu w dziale „Konkurencyjność na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia” za 2015 r.;

11.  ubolewa, że większość skwantyfikowanych błędów stwierdzonych przez Trybunał (33 spośród 38) dotyczyła niekwalifikowanych kosztów osobowych i kosztów pośrednich zadeklarowanych przez beneficjentów, natomiast prawie wszystkie błędy stwierdzone przez Trybunał w zestawieniach kosztów wynikały z błędnej interpretacji złożonych zasad kwalifikowalności lub nieprawidłowego wyliczenia kosztów kwalifikowalnych przez beneficjentów, co w oczywisty sposób dowodzi konieczności uproszczenia tych zasad;

12.  zauważa, że Komisja obliczyła poziom błędu resztowego (na koniec programu i po korektach), który wyniósł 3 % w 2014 r. (2,88 % w 2015 r.);

13.  przypomina swoje stanowisko przy okazji udzielania absolutorium Komisji w 2012 i 2014 r.: „jest przekonany, że Komisja powinna nadal dążyć do akceptowalnej równowagi między atrakcyjnością programów dla uczestników a uzasadnioną koniecznością zadbania o odpowiedzialność i kontrolę finansową; w związku z tym przypomina, iż w swoim oświadczeniu z 2012 r. dyrektor generalny zwrócił uwagę na fakt, że podejście, w ramach którego niezależnie od okoliczności dąży się do osiągnięcia 2 % poziomu błędu resztowego, nie jest skutecznym rozwiązaniem”;

14.  ubolewa, że głównymi źródłami błędu są niewłaściwie obliczone koszty osobowe oraz niekwalifikowalne koszty bezpośrednie i pośrednie;

15.  wskazuje z zaniepokojeniem na ustalenia zawarte w sprawozdaniu specjalnym Trybunału nr 2/2013, w którym Trybunał stwierdził, że procedury Komisji są skonstruowane w sposób, który ma zapewnić, by środki przeznaczane były na finansowanie badań o wysokiej jakości; czasami niewystarczająco wiele uwagi poświęcano jednak wydajności;

   istniejące narzędzia informatyczne nie pozwalają na efektywną realizację projektów, a w ośmiu służbach Komisji zatrudnionych jest ponad 2500 pracowników w celu realizacji 7PR, spośród których 1500 osób (60 %) bezpośrednio przydzielono do zarządzania realizacją programu szczegółowego „Współpraca”;
   należy jeszcze bardziej skrócić czas oczekiwania na przyznanie dotacji;
   model kontroli finansowej 7PR w niewystarczającym stopniu uwzględnia ryzyko błędów;

16.  odnotowuje odpowiedzi Komisji na wnioski Trybunału, który zauważył, że niemniej jednak przyznano 4324 dotacje obejmujące prawie 20 000 uczestników, że już skrócono czas oczekiwania na przyznanie dotacji oraz że system kontroli został zaprojektowany w taki sposób, aby w jak największym stopniu można było polegać na kontroli ex post;

Opłacalność w odniesieniu do 7PR

17.  podkreśla, że opłacalność powinna być oceniana pod kątem oszczędności, skuteczności i wydajności (należyte zarządzanie finansami)(8) w dążeniu do realizacji celów polityki;

18.  zwraca uwagę, że realizacja programów ramowych w dziedzinie badań rozłożona była między różne dyrekcje generalne, agencje wykonawcze, wspólne przedsięwzięcia, organy ustanowione na mocy art. 185, Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) oraz Europejski Instytut Innowacji i Technologii (EIT);

19.  zaznacza, że Dyrekcja Generalna ds. Badań Naukowych i Innowacji (DG RTD) w 2015 r. zatwierdziła płatności w wysokości 3,8 mld EUR, z czego 67,4 % zostało dokonane w ramach bezpośredniego obszaru kompetencji DG, 12,6 % przez wspólne przedsiębiorstwa, 10,7 % przez EBI i Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI) a 2,4 % przez agencje wykonawcze;

20.  zauważa, że według rocznego sprawozdania z działalności za 2015 r. DG RTD Unia Europejska wyasygnowała 44,56 mld EUR na program 7PR, z czego 58 % przeznaczono na następujące państwa: Niemcy (16 %), Zjednoczone Królestwo (16 %), Francja (11 %), Włochy (8 %) i Hiszpania (7 %);

21.  zwraca uwagę, że DG RTD ustanowiła ramy kontroli mające na celu złagodzenie nieodłącznego ryzyka na różnych etapach bezpośredniego i pośredniego procesu zarządzania dotacjami; ponadto DG RTD wprowadziła strategię nadzoru instrumentów finansowych, które są realizowane przez EBI i EFI;

22.  zwraca uwagę, że w przypadku 7PR na lata 2007–2013 DG RTD zakończyła i zamknęła z końcem 2015 r. 3035 spośród 4950 umów o udzielenie dotacji i 1915 projektów, a 1,6 mld EUR pozostaje do zapłaty; DG RTD dokonała 826 płatności końcowych w 2015 r.; zachęca DG do rozwoju tych danych statystycznych w kolejnych latach rozliczeniowych;

23.  podkreśla w szczególności fakt, że wskaźniki takie jak czas oczekiwania na przyznanie dotacji, czas oczekiwania na uzyskanie informacji oraz czas oczekiwania na dokonanie płatności wykazały pozytywną tendencję i zostały uznane za satysfakcjonujące (93–100 % zgodności);

24.  zwraca uwagę, że DG RTD przeprowadziła 1550 kontroli obejmujących 1404 beneficjentów i 58,7 % budżetu w trakcie okresu programowania 7PR;

25.  zauważa, że według DG RTD zatrudniono ekwiwalent 9,4 pełnych etatów w celu nadzorowania i koordynowania działań związanych z agencjami wykonawczymi; stanowiło to 1,35 % (1,26 mln EUR) łącznych kosztów administracyjnych; ponadto Agencja Wykonawcza ds. Badań Naukowych (REA) i Agencja Wykonawcza Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERCEA) zrealizowały budżet operacyjny w wysokości 1,94 mld EUR, a Agencja Wykonawcza ds. Małych i Średnich Przedsiębiorstw (EASME) oraz Agencja Wykonawcza ds. Innowacyjności i Sieci (INEA) zrealizowały środki na płatności w wysokości 480,5 mln EUR w 2015 r.;

26.  zauważa, że poniesione przez DG RTD koszty nadzoru działalności wspólnych przedsięwzięć wyniosły 1,67 mln EUR, czyli 0,35 % kwoty 479,9 mln EUR wypłaconej na rzecz wspólnych przedsięwzięć; zauważa ponadto, że poniesione przez DG RTD koszty nadzoru działalności organów ustanowionych na mocy art. 185 wyniosły 0,7 mln EUR, czyli 0,78 % płatności dokonanych na rzecz tych organów;

27.  podkreśla, że wspólne przedsięwzięcia i organy ustanowione na mocy art. 185 odpowiedzialne są za swoje własne kontrole, których wyniki mają być przekazywane DG RTD;

28.  z zaniepokojeniem zauważa, że DG RTD oszacowała ogólny poziom błędu na 4,35 %; jednocześnie DG uznała, że poziom błędu resztowego (na koniec programu i po korektach) wynosi 2,88 %;

29.  zwraca uwagę, że na koniec 2016 r. kwota, która ma zostać odzyskana, wyniosła 68 mln EUR, z czego skutecznie ściągnięto 49,7 mln EUR;

30.  zauważa jednak, że przepisy dotyczące 7PR były niedostatecznie zgodne z ogólnymi praktykami biznesowymi, system kontroli powinien zapewniać większą równowagę między ryzykiem a kontrolą, beneficjenci powinni otrzymać lepsze wytyczne, aby poradzić sobie ze złożonością systemu, a metody zwrotu powinny być efektywniejsze;

31.  jest zaniepokojony faktem, że w rocznym sprawozdaniu z działalności DG RTD wskazano, że na koniec 2015 r. nadal nie zakończono 1 915 projektów 7PR o wartości 1,63 mld EUR, co może spowodować opóźnienie realizacji programu „Horyzont 2020”;

32.  przyjmuje do wiadomości, że Unia Europejska mogłaby czerpać korzyści z tworzenia synergii między sektorem badań naukowych i innowacji a funduszami strukturalnymi;

33.  zwraca uwagę, że Komisja powinna dopilnować, aby finansowanie 7PR i badań krajowych odbywało się zgodnie ze unijnymi zasadami pomocy państwa w celu uniknięcia niespójności i podwójnego finansowania; podkreśla, że należy uwzględniać specyfikę poszczególnych państw;

34.  podkreśla znaczenie instrumentów finansowych w dziedzinie badań naukowych i innowacji; podkreśla, z myślą o konkurencyjności badań naukowych, że wykorzystanie instrumentów finansowych do realizacji projektów na wyższych poziomach gotowości technologicznej może zapewnić dostateczny zwrot z inwestycji publicznych; w tym kontekście zwraca uwagę na fakt, że mechanizm finansowania oparty na podziale ryzyka (2007–2013) oferuje kredyty lub finansowanie hybrydowe bądź typu mezzanine, aby poprawić dostęp do finansowania ryzyka dla projektów naukowo-badawczych i innowacyjnych; Wkład Unii z tytułu mechanizmu finansowania opartego na podziale ryzyka w latach 2007–2015, wynoszący 961 mln EUR, umożliwił finansowanie w wysokości ponad 10,22 mld EUR w stosunku do spodziewanych 11,31 mld EUR; zauważa, że w ramach instrumentu podziału ryzyka (RSI) dla MŚP udzielono finansowanie w kwocie ponad 2,3 mld EUR przy wkładzie Unii wynoszącym 270 mln EUR(9); uważa, że liczby te podkreślają duże zainteresowanie przedsiębiorstw i innych beneficjentów finansowaniem ryzyka;

35.  zauważa potrzebę lepszego ukierunkowania instrumentów finansowych 7PR w celu zapewnienia wsparcia nowym podmiotom o ograniczonym dostępie do finansowania w dziedzinie badań naukowych i innowacji;

36.  stwierdza, że niektóre środki zalecane przez audytora zewnętrznego lub Służbę Audytu Wewnętrznego Komisji nie zostały wypełnione, tj. nie uwzględniono dwóch środków dotyczących systemów kontroli nadzoru podmiotów zewnętrznych i trzech środków dotyczących funduszu gwarancyjnego dla uczestników;

37.  proponuje szersze upowszechnianie wyników w państwach członkowskich oraz przeprowadzanie kampanii informacyjnych poświęconych programowi;

Przyszłe perspektywy w ramach programu „Horyzont 2020”

38.  zwraca uwagę na fakt, że w ramach programu „Horyzont 2020” do końca 2015 r. opublikowano 198 zaproszeń z ostatecznym terminem składania wniosków przypadającym na tę datę; w odpowiedzi na te zaproszenia otrzymano ogółem 78 268 wniosków, z czego 10 658 zostało wciągniętych na główną listę lub listę rezerwową; oznacza to, że wskaźnik skuteczności wyniósł około 14 % przy uwzględnieniu jedynie kwalifikujących się wniosków; w tym samym okresie podpisano z beneficjentami 8 832 umów o udzielenie dotacji, z których 528 zostało podpisanych przez DG RTD;

39.  przyjmuje do wiadomości, że oszczędności kosztów 7PR w porównaniu z 6PR wyniosły 551 mln EUR, a Komisja podjęła starania o dalsze uproszenie realizacji programu „Horyzont 2020” w porównaniu z 7PR; podkreśla jednak, że istotne jest, by wszystkie obszary polityki, w tym fundusze strukturalne, skorzystały z uproszczenia, tak aby utrzymać równe traktowanie beneficjentów korzystających z europejskiej pomocy finansowej;

40.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że DG RTD stara się w jeszcze większym stopniu ograniczyć ogólne koszty poprzez eksternalizację zarządzania umowami do agencji wykonawczych i innych organów; podkreśla w tym kontekście, że w ramach programu „Horyzont 2020” 55 % budżetu będzie zarządzane przez agencje wykonawcze;

41.  podkreśla, że duża liczba podmiotów politycznych, w tym dyrekcje generalne Komisji, agencje wykonawcze, wspólne przedsięwzięcia oraz organy ustanowione na mocy art. 185, wymaga znacznej koordynacji, której skuteczność ma pierwszorzędne znaczenie;

42.  zwraca uwagę na różnicę zdań pomiędzy EIT i Komisją, z jednej strony, a Trybunałem, z drugiej strony, dotyczącą legalności płatności; jest zdania, że nie wolno rozwiązać tego sporu ze szkodą dla beneficjentów, którzy działali w dobrej wierze;

43.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w ramach programu „Horyzont 2020”:

   struktura programu jest mniej skomplikowana i zapewnia interoperacyjność różnych części,
   zastosowanie ma obecnie jeden zbiór przepisów,
   istnieje obecnie jedna stopa finansowania,
   koszty pośrednie objęte są stawką zryczałtowaną (25 %),
   sprawdzana jest tylko zdolność finansowa koordynatorów projektów,
   wprowadzono bardziej wymierne podejście ukierunkowane na wyniki,
   w stosunku do dziedziny badań naukowych i innowacji stosuje się jednolitą strategię kontroli,
   utworzono wspólny portal dla uczestników w celu zarządzania dotacjami i ekspertami,
   dotacje, umowy z ekspertami i archiwizacja zarządzane są drogą elektroniczną;

44.  z zadowoleniem przyjmuje utworzenie wspólnego centrum wsparcia (CSC), które pomoże w koordynowaniu i realizacji programu w sposób efektywny i zharmonizowany w siedmiu dyrekcjach generalnych Komisji, czterech agencjach wykonawczych i sześciu wspólnych przedsięwzięciach; odnotowuje, że począwszy od dnia 1 stycznia 2014 r. CSC zapewnia wspólne usługi w zakresie wsparcia prawnego, systemów i operacji informatycznych, procesów biznesowych, informacji i danych na temat programu wszystkim dyrekcjom generalnym zajmującym się badaniami naukowymi, agencjom wykonawczym i wspólnym przedsięwzięciom, które realizują program „Horyzont 2020”;

45.  sugeruje zwiększenie roli krajowych punktów kontaktowych w celu zapewnienia wysokiej jakości pomocy technicznej w terenie; roczna ocena wyników, szkoleń i nagradzania działalności skutecznych krajowych punktów kontaktowych umożliwi zwiększenie wskaźnika powodzenia realizacji programu „Horyzont 2020”;

46.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że środki programu „Horyzont 2020” przydzielone na małe i średnie przedsiębiorstwa zwiększono z 19,4 % w 2014 r. do 23,4 % w 2015 r., i zaleca podejmowanie działań w celu utrzymania tej tendencji;

47.  uznaje za niedopuszczalne, że DG RTD nie spełniła żądania Parlamentu, by dyrekcje generalne publikowały wszystkie zalecenia dla poszczególnych krajów w rocznych sprawozdaniach z działalności;

48.  domaga się od Komisji podjęcia działań mających zapewnić równe płace badaczom wykonującym taką samą pracę w ramach jednego projektu, jak również apeluje o przedstawienie wykazu wszystkich przedsiębiorstw notowanych na giełdzie lub wykazujących zysk w bilansie rocznym oraz otrzymujących fundusze z programu „Horyzont 2020”, wyszczególnionych według przynależności państwowej;

49.  przyznaje, że nowe elementy wprowadzone do programu „Horyzont 2020” uwzględniają również uwagi poczynione przez Trybunał;

50.  przypomina, że jest przygotowywany dziewiąty program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji; podkreśla konieczność zapewnienia, by podczas opracowywania tego programu uwzględniano najlepsze praktyki programu „Horyzont 2020”; proponuje, aby przeznaczyć większe fundusze na innowacje, które są opłacalne dla sektora działalności gospodarczej, a także postuluje zwiększenie elastyczności budżetów różnych programów cząstkowych, aby nie dopuścić do braku funduszy na programy sklasyfikowane jako „doskonałe”;

Konsekwencje wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej dla 7PR

51.  przyjmuje z poszanowaniem wynik głosowania obywateli Zjednoczonego Królestwa w dniu 23 czerwca 2016 r., w którym wyrazili oni polityczną wolę wystąpienia z Unii Europejskiej;

52.  z zadowoleniem przyjmuje prace Izby Gmin Zjednoczonego Królestwa w odniesieniu do oceny skutków tego głosowania w dziedzinie nauki i badań naukowych(10), a także dążenie do zminimalizowania negatywnego wpływu na konkurencyjność Europy;

53.  zwraca uwagę, że organizacje z siedzibą w Zjednoczonym Królestwie otrzymały w 2014 r. 1,27 mld EUR w ramach zaproszeń do składania wniosków o dofinansowanie w formie dotacji, co wynosi 15 % ogółu finansowania, a w 2015 r. 1,18 mld EUR w ramach zaproszeń do składania wniosków, co wynosi 15,9 % ogółu finansowania – i stanowi najwyższy poziom finansowania unijnego otrzymanego w owym roku przez państwo członkowskie(11);

Wnioski

54.  stwierdza, że Komisja – ogólnie rzecz biorąc – zarządzała 7PR w sposób oszczędny; odnotowuje, że program poprawił swą efektywność, pomimo opóźnień i powtarzających się poziomów błędu w wykonaniu;

55.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że kwestie wskazane przez Trybunał zostały wzięte pod uwagę;

56.  apeluje do Komisji o dopilnowanie, aby usprawnienia wprowadzone w ramach programu „Horyzont 2020”, jak np. stawki ryczałtowe dla kosztów pośrednich, jednolita strategia kontroli, wspólny portal dla uczestników itd., były stosowane w podobny sposób w innych dziedzinach polityki, np. w funduszach strukturalnych; podkreśla, że wszyscy beneficjenci dotacji powinni być traktowani w sposób sprawiedliwy i równy;

57.  wzywa państwa członkowskie do podjęcia dodatkowego wysiłku pod kątem osiągnięcia celu, jakim jest zainwestowanie w badania 3 % DNB; uważa, że umożliwiłoby to stymulowanie dążenia do doskonałości i innowacji; w związku z tym zwraca się do Komisji o zbadanie możliwości wystąpienia z wnioskiem dotyczącym paktu na rzecz nauki na szczeblu lokalnym, regionalnym i krajowym na wzór istniejącego Porozumienia Burmistrzów;

58.  jest zaniepokojony tym, że w swoich sprawozdaniach z oceny obie agencje – Agencja Wykonawcza ds. Badań Naukowych oraz Agencja Wykonawcza Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych – wskazują, iż można bardziej usprawnić przekazywanie informacji zwrotnych oraz komunikację pomiędzy Komisją i agencjami wykonawczymi;

o
o   o

59.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji rządom i parlamentom państw członkowskich, Europejskiemu Trybunałowi Obrachunkowemu oraz Komisji.

(1) Dz.U. L 412 z 30.12.2006, s. 1.
(2) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 104.
(3) Dz.U. L 298 z 26.10.2012, s. 1.
(4) Dz.U. C 373 z 10.11.2015, s. 1.
(5) http://www.parliament.uk/business/committees/committees-a-z/commons-select/science-and-technology-committee/inquiries/parliament-2015/leaving-the-eu-inquiry-16-17/publications/
(6) Dz.U. L 246 z 14.9.2016, s. 25.
(7) Zaangażowanie i spójność, ocena ex-post siódmego programu ramowego UE, listopad 2015 r. https://ec.europa.eu/research/evaluations/pdf/fp7_final_evaluation_expert_group_report.pdf
(8) Tytuł II Rozdział 7 rozporządzenia finansowego.
(9) COM(2016)0675, s. 18 i 19.
(10) Zob. sprawozdanie Brytyjskiej Izby Gmin, Komisji do spraw Nauki i Techniki z dnia 16 listopada 2016 r.
(11) „Horyzont 2020” – sprawozdanie monitorujące za rok 2015, s. 21 i następne.


Bezpaństwowość w Azji Południowej i Południowo-Wschodniej
PDF 435kWORD 61k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 czerwca 2017 r. w sprawie bezpaństwowości w Azji Południowej i Południowo-Wschodniej (2016/2220(INI))
P8_TA(2017)0247A8-0182/2017

Parlament Europejski,

–  uwzględniając postanowienia instrumentów ONZ w zakresie praw człowieka, w tym postanowienia dotyczące prawa do obywatelstwa, takie jak Karta ONZ, Powszechna deklaracja praw człowieka, Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych, Konwencja o prawach dziecka, Międzynarodowa konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji rasowej, Konwencja dotycząca statusu bezpaństwowców z 1954 r., Konwencja o ograniczaniu bezpaństwowości z 1961 r., Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet oraz protokół fakultatywny do niej, jak również Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych, Międzynarodowa konwencja o ochronie praw wszystkich pracowników migrujących i członków ich rodzin,

–  uwzględniając inne instrumenty ONZ w zakresie bezpaństwowości oraz prawa do obywatelstwa, takie jak konkluzja Komitetu Wykonawczego Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców (UNHCR) nr 106 dotyczące identyfikowania i ograniczania zjawiska bezpaństwowości oraz zapobiegania mu, a także ochrony bezpaństwowców(1), które zostało zatwierdzone rezolucją Zgromadzenia Ogólnego ONZ A/RES/61/137 z 2006 r.,

–  uwzględniając kampanię UNHCR na rzecz wyeliminowania bezpaństwowości do 2024 r.(2) oraz światową kampanię na rzecz równych praw obywatelstwa, wspieraną przez UNHCR, UN Women oraz inne organizacje i zatwierdzoną przez Radę Praw Człowieka ONZ,

–  uwzględniając rezolucję Rady Praw Człowieka ONZ z dnia 15 lipca 2016 r. w sprawie praw człowieka i arbitralnego pozbawienia obywatelstwa (A/HRC/RES/32/5),

–  uwzględniając deklarację wiedeńską i program działania(3), przyjęte przez Światową Konferencję Praw Człowieka w dniu 25 czerwca 1993 r.,

–  uwzględniając zalecenie ogólne nr 32 Komitetu ds. Likwidacji Dyskryminacji Kobiet (CEDAW) w sprawie związanych z płcią aspektów statusu uchodźcy, azylu, obywatelstwa i bezpaństwowości kobiet(4),

–  uwzględniając deklarację Stowarzyszenia Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN) w sprawie praw człowieka(5),

–  uwzględniając art. 3 ust. 5 Traktatu o Unii Europejskiej, zgodnie z którym „w stosunkach zewnętrznych” UE powinna przyczyniać się do „wyeliminowania ubóstwa oraz do ochrony praw człowieka, w szczególności praw dziecka, a także do ścisłego przestrzegania i rozwoju prawa międzynarodowego, w szczególności zasad Karty Narodów Zjednoczonych”,

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 20 lipca 2015 r. w sprawie planu działania UE dotyczącego praw człowieka i demokracji na lata 2015–2019(6),

–  uwzględniając ramy strategiczne i Plan działania UE dotyczący praw człowieka i demokracji z dnia 25 czerwca 2012 r.(7),

–  uwzględniając konkluzje Rady w sprawie bezpaństwowości z dnia 4 grudnia 2015 r.(8),

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 20 czerwca 2016 r. w sprawie strategii UE wobec Mjanmy/Birmy(9),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 25 października 2016 r. w sprawie praw człowieka i migracji w państwach trzecich(10),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 7 lipca 2016 r. w sprawie Mjanmy/Birmy, ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji Rohindżów(11),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie rocznego sprawozdania dotyczącego praw człowieka i demokracji na świecie za rok 2013 oraz polityki Unii Europejskiej w tym zakresie(12),

–  uwzględniając badanie Dyrekcji Generalnej ds. Polityki Zewnętrznej Unii Europejskiej z listopada 2014 r. pt. „Reakcja wobec wpływu bezpaństwowości na prawa człowieka w działaniach zewnętrznych UE”,

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Zagranicznych oraz opinię Komisji Rozwoju (A8-0182/2017),

A.  mając na uwadze, że region Azji Południowej oraz Południowo-Wschodniej obejmuje następujące kraje: Afganistan, Bangladesz, Bhutan, Brunei, Kambodżę, Indie, Indonezję, Laos, Malezję, Malediwy, Mjanmę, Nepal, Pakistan, Filipiny, Singapur, Sri Lankę, Tajlandię, Timor Wschodni i Wietnam, oraz że wszystkie te kraje są członkami Stowarzyszenia Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN) lub Południowoazjatyckiego Stowarzyszenia na rzecz Współpracy Regionalnej (SAARC) lub mają status obserwatora w tych stowarzyszeniach;

B.  mając na uwadze, że zgodnie z Powszechną deklaracją praw człowieka (PDPC) wszyscy ludzie rodzą się równi pod względem godności i praw; mając na uwadze, że prawo do posiadania obywatelstwa oraz zakaz arbitralnego pozbawiania obywatelstwa są zapisane w art. 15 PDPC oraz w innych międzynarodowych instrumentach dotyczących praw człowieka; mając jednak na uwadze, że główny cel międzynarodowych instrumentów prawnych dotyczący ochrony prawa każdego człowieka do obywatelstwa nie został jeszcze osiągnięty;

C.  mając na uwadze, że wszystkie prawa człowieka są powszechne, niepodzielne, współzależne i powiązane ze sobą; mając na uwadze, że prawa człowieka i podstawowe wolności są prawami przysługującymi wszystkim ludziom od urodzenia, a ich ochrona i promowanie jest głównym zadaniem rządu;

D.  mając na uwadze, że Konwencja o prawach dziecka, która została ratyfikowana przez wszystkie kraje Azji Południowej oraz Południowo-Wschodniej, przewiduje, że niezwłocznie po urodzeniu dziecka zostaje sporządzony jego akt urodzenia, a dziecko od momentu urodzenia ma prawo do uzyskania obywatelstwa; mając na uwadze, że według szacunków połowa bezpaństwowców na świecie to dzieci oraz że wiele z nich jest bezpaństwowcami od urodzenia;

E.  mając na uwadze, że zgodnie z Deklaracją praw człowieka ASEAN każda osoba posiada ustawowe prawo do obywatelstwa i nikogo „nie można arbitralnie pozbawić obywatelstwa ani odmówić prawa do zmiany obywatelstwa”;

F.  mając na uwadze, że bezpaństwowiec został zdefiniowany w Konwencji dotyczącej statusu bezpaństwowców z 1954 r. jako „[osoba], która nie jest uznawana za obywatela żadnego państwa w zakresie obowiązywania jego prawa”; mając na uwadze, że przyczyny bezpaństwowości mogą być różne i obejmować m.in. sukcesję i rozpad państw, w niektórych przypadkach zdarzenia powodujące konieczność ucieczki, migrację i handel ludźmi, a także zmiany i luki w prawie krajowym, wygaśnięcie obywatelstwa z powodu zamieszkiwania poza własnym krajem przez dłuższy czas, arbitralne pozbawienie obywatelstwa, dyskryminację ze względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne lub z innych względów, przeszkody administracyjne i biurokratyczne, w tym w zakresie uzyskania i zarejestrowania aktu urodzenia; mając na uwadze, że większość, jeżeli nie wszystkie z tych przyczyn można zidentyfikować wśród przypadków bezpaństwowości w Azji Południowej i Południowo-Wschodniej;

G.  mając na uwadze, że należy podkreślić, iż kwestia tego, czy dana osoba jest bezpaństwowcem, jest odrębna od kwestii bycia uchodźcą; mając na uwadze, że większość bezpaństwowców nigdy nie opuściło miejsca urodzenia lub nigdy nie przekroczyło międzynarodowej granicy;

H.  mając na uwadze, że bezpaństwowość to problem wieloaspektowy, który prowadzi do wielu poważnych naruszeń praw człowieka obejmujących m.in. problemy związane z aktami urodzenia i innymi dokumentami dotyczącymi stanu cywilnego, a także dokumentami dotyczącymi praw własności, wykluczenie z udziału w programach opieki zdrowotnej dla dzieci i w publicznym systemie oświatowym, problemy w zakresie praw własności do przedsiębiorstwa, reprezentacji politycznej, udziału w głosowaniach, dostępu do zabezpieczenia społecznego i usług publicznych; mając na uwadze, że zjawisko bezpaństwowości może przyczynić się do handlu ludźmi, arbitralnych zatrzymań, naruszania swobody przemieszczania się, wykorzystywania i niegodziwego traktowania dzieci oraz dyskryminacji wobec kobiet;

I.  mając na uwadze, że bezpaństwowość nadal zwraca międzynarodową uwagę w ograniczonym zakresie, pomimo bardzo niepokojącego wpływu na prawa człowieka w skali globalnej i regionalnej, i jest nadal postrzegana jako wewnętrzna sprawa państw; mając na uwadze, że ograniczanie i ostatecznie wyeliminowanie zjawiska bezpaństwowości powinno stać się priorytetem na szczeblu międzynarodowym, jeśli chodzi o kwestie praw człowieka;

J.  mając na uwadze, że prawna dyskryminacja ze względu na płeć, na przykład w odniesieniu do uzyskiwania lub przekazywania obywatelstwa swoim dzieciom lub małżonkowi, nadal występuje w Azji Południowej oraz Południowo-Wschodniej w krajach takich jak Nepal, Malezja i Brunei;

K.  mając na uwadze, że zgodnie z szacunkami UNHCR w przypadku 135 mln dzieci w wieku poniżej 5 lat w całym regionie nie wydano aktów urodzenia i zagraża im bezpaństwowość;

L.  mając na uwadze, że wyeliminowanie zjawiska bezpaństwowości doprowadzi również do wzmocnienia demokracji, ponieważ byli bezpaństwowcy zostaną włączeni w demokratyczne procesy i będą mogli wnieść w nie swój wkład;

M.  mając na uwadze, że złożonemu problemowi bezpaństwowości poświęca się bardzo odległą pozycję w prawie międzynarodowym, choć nie jest to kwestia marginalna;

N.  mając na uwadze, że bezpaństwowość osłabia perspektywy rozwoju społeczeństw, których dotyczy, oraz utrudnia skuteczne wdrożenie programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030;

O.  mając na uwadze, że globalny plan działania UNHCR na rzecz wyeliminowania bezpaństwowości na lata 2014–2024 ma na celu wspieranie rządów w rozwiązaniu głównych istniejących problemów związanych z bezpaństwowością, zapobieganie jej nowym przypadkom oraz lepszą identyfikację i ochronę bezpaństwowców; mając na uwadze, że działanie 10. zawarte w planie działania wskazuje również na konieczność poprawy ilościowych i jakościowych danych dotyczących bezpaństwowości; mając na uwadze, że UE zobowiązała się do aktywnego wspierania planu działania;

P.  mając na uwadze, że konkluzje Rady w sprawie planu działania UE dotyczącego praw człowieka i demokracji na lata 2015–2019 potwierdzają znaczenie podnoszenia kwestii bezpaństwowości w stosunkach z krajami priorytetowymi oraz skupienia wysiłków na tym, by zapobiegać pojawianiu się grup bezpaństwowców w wyniku konfliktów, przesiedleń i rozpadu państw;

Q.  mając na uwadze, że zgodnie z rocznym sprawozdaniem UE dotyczącym praw człowieka i demokracji na świecie – kwestie dotyczące krajów i regionów – z dnia 20 września 2016 r. celem UE jest zwiększenie spójności, skuteczności i widoczności zagadnień z zakresu praw człowieka w jej polityce zagranicznej, oraz zwiększenie zaangażowania UE we współpracę z ONZ oraz regionalnymi mechanizmami ochrony praw człowieka, aby wspierać odpowiedzialność na szczeblu regionalnym oraz promować uniwersalność praw człowieka, a także mając na uwadze, że sprawozdanie to konkretnie wskazuje, że działania te obejmują rozpoczęcie pierwszego dialogu politycznego na temat praw człowieka z mechanizmami ochrony praw człowieka ASEAN;

R.  mając na uwadze, że UE postanowiła umieścić prawa człowieka w centrum swoich relacji z państwami trzecimi;

S.  mając na uwadze, że bezpaństwowość sprzyja przemieszczaniu się ludności, emigracji i handlowi ludźmi, co prowadzi do destabilizacji całych podregionów;

T.  mając na uwadze, że chociaż wielu spośród 10 milionów bezpaństwowców na świecie mieszka w Azji Południowej i Południowo-Wschodniej, przy czym Rohindżowie w Mjanmie stanowią największą pojedynczą grupę bezpaństwowców na świecie, z czego ponad 1 mln jest objętych mandatem UNHCR w zakresie bezpaństwowości, duże społeczności bezpaństwowców znajdują się również w Tajlandii, Malezji, Brunei, Wietnamie, Filipinach oraz innych krajach; mając na uwadze, że Tybetańczycy mieszkają między innymi w Indiach i Nepalu; mając na uwadze, że niektóre z tych grup, choć nie wszystkie, są objęte mandatem UNHCR w zakresie bezpaństwowości; mając na uwadze, że dane statystyczne i sprawozdawczość dotyczące bezpaństwowców na świecie są niekompletne, gdyż nie wszystkie państwa prowadzą statystyki w tym zakresie; mając na uwadze, że w Azji Południowej i Południowo-Wschodniej niektóre sprawy przedłużają się lub pozostają nierozstrzygnięte, w przypadku innych natomiast poczyniono postępy;

U.  mając na uwadze, że w ostatnich latach poczyniono w Azji Południowej i Południowo-Wschodniej postęp, wprowadzając w przepisach regulujących obywatelstwo odpowiednie zmiany w celu zapobieżenia zjawisku bezpaństwowości oraz umożliwienia bezpaństwowcom nabycia obywatelstwa; mając na uwadze, że należy dołożyć wszelkich starań, a przyjęte przepisy muszą być również przestrzegane w praktyce;

V.  mając na uwadze, że Rohindżowie są jedną z najbardziej prześladowanych mniejszości na świecie i stanowią jedną z największych grup bezpaństwowców oraz że od chwili wejścia w życie w 1982 r. ustawy dotyczącej birmańskiego obywatelstwa są oficjalnie bezpaństwowcami; mając na uwadze, że władze Mjanmy i państwa ościenne nie chcą Rohindżów, mimo że na terytorium niektórych z tych państw przebywają duże grupy uchodźców; mając na uwadze trwające starcia w stanie Arakan; mając na uwadze, że tysiące uchodźców, którzy przedostali się przez granicę do Bangladeszu, potrzebują niezwłocznie pomocy humanitarnej i są przymusowo odsyłani, co stanowi naruszenie prawa międzynarodowego; mając na uwadze, że Rohindżowie uciekają przed polityką kar zbiorowych w stanie Arakan, gdzie siły bezpieczeństwa przeprowadzają masowe ataki odwetowe, według doniesień strzelając do mieszkańców wsi ze śmigłowców bojowych, podpalając domy, przeprowadzając arbitralne aresztowania i gwałcąc kobiety i dziewczęta; mając na uwadze, że dotychczasowa krajowa i międzynarodowa reakcja na naruszanie praw człowieka i kryzys humanitarny dotyczący Rohindżów jest w dużej mierze niewystarczająca i wiele narzędzi służących rozwiązaniu tej kwestii nie zostało jeszcze wykorzystanych;

W.  mając na uwadze, że setki tysięcy tzw. Biharczyków nie było traktowanych jako obywatele Bangladeszu po wojnie o niepodległość Bangladeszu, gdy Pakistan odmówił ich repatriacji; mając jednak na uwadze, że liczne orzeczenia sądowe wydane od 2003 r. potwierdziły, że Biharczycy są obywatelami Bangladeszu; mając na uwadze, że znaczna część Biharczyków wciąż nie jest w pełni zintegrowana ze społeczeństwem Bangladeszu i włączona do programów rozwoju, a wielu z nich nie jest w stanie w pełni korzystać z przysługujących im praw;

X.  mając na uwadze, że w Azji Południowej i Południowo-Wschodniej przebywa wiele innych grup bezpaństwowców; mając jednak na uwadze, że w ostatnich latach miał miejsce szereg pozytywnych zmian, np. w Indonezji, gdzie zlikwidowano dyskryminację ze względu na płeć w procedurze nabywania obywatelstwa oraz gdzie w 2006 r. zreformowano prawo dotyczące obywatelstwa, tak by migranci z Indonezji, którzy spędzili ponad 5 lat za granicą, nie tracili już obywatelstwa, jeśli skutkuje to bezpaństwowością; w Kambodży, która zniosła opłaty za rejestrację narodzin w ciągu 30 dni od narodzin dziecka; w Wietnamie, gdzie w 2008 r. ułatwiono naturalizację każdej osobie będącej bezpaństwowcem, mieszkającej w Wietnamie od ponad 20 lat; oraz w Tajlandii, gdzie od 2011 r., po reformie prawa dotyczącego obywatelstwa i rejestracji obywateli, obywatelstwo otrzymało 23 000 bezpaństwowców;

Y.  mając na uwadze, że kwestią najwyższej wagi jest pełne przestrzeganie przez rządy i odpowiednie władze wszystkich państw w regionie zasady non-refoulment i udzielanie uchodźcom ochrony, zgodnie z międzynarodowymi zobowiązaniami tych państw i międzynarodowymi standardami praw człowieka;

Z.   mając na uwadze, że grupy bezpaństwowców powinny mieć dostęp do programów humanitarnych zapewniających pomoc w zakresie opieki zdrowotnej, edukacji żywieniowej i żywienia;

1.  jest zaniepokojony milionami przypadków bezpaństwowości na całym świecie, w szczególności w Azji Południowej i Południowo-Wschodniej, i wyraża swoją solidarność z bezpaństwowcami;

2.  jest głęboko zaniepokojony sytuacją mniejszości Rohindżów w Mjanmie; jest zbulwersowany doniesieniami na temat masowych naruszeń praw człowieka oraz ciągłych represji i dyskryminacji Rohindżów, a także nieuznawania ich za część społeczeństwa Mjanmy, co wygląda na skoordynowaną kampanię czystki etnicznej; podkreśla, że Rohindżowie zamieszkują terytorium Mjanmy od wielu pokoleń i są w pełni uprawnieni do obywatelstwa Mjanmy, ponieważ posiadali je w przeszłości, jak również do wszelkich praw i obowiązków z tym związanych; nalega, aby rząd i organy Mjanmy przywróciły obywatelstwo Mjanmy mniejszości Rohindżów; ponadto wzywa do natychmiastowego otwarcia stanu Arakan dla organizacji humanitarnych, międzynarodowych obserwatorów, organizacji pozarządowych i dziennikarzy; uważa, że konieczne będzie zorganizowanie bezstronnych dochodzeń w celu pociągnięcia do odpowiedzialności sprawców naruszeń praw człowieka; uważa również, że niezbędne są pilne działania w celu zapobiegania dalszym aktom dyskryminacji, wrogości i przemocy wobec mniejszości oraz podżegania do popełniania takich aktów; oczekuje, że laureatka Pokojowej Nagrody Nobla i Nagrody im. Sacharowa Aung San Suu Kyi wykorzysta różne stanowiska zajmowane przez nią w rządzie Mjanmy, by znaleźć rozwiązanie tego problemu;

3.  ubolewa nad faktem, że status bezpaństwowca jest w niektórych przypadkach wykorzystywany w celu marginalizacji określonych społeczności i pozbawiania ich przynależnych im praw; uważa, że prawne, polityczne i społeczne włączenie mniejszości jest kluczowym elementem przemian demokratycznych oraz że rozwiązanie problemów związanych z bezpaństwowością przyczyniłoby się do większej spójności społecznej i politycznej stabilności;

4.  zwraca uwagę, że bezpaństwowość może doprowadzić do znaczącego kryzysu humanitarnego, i przypomina, że bezpaństwowcy powinni mieć dostęp do programów humanitarnych; podkreśla, że bezpaństwowość często łączy się z brakiem dostępu do kształcenia, usług opieki zdrowotnej, pracy, swobody przemieszczania się i bezpieczeństwa;

5.  jest zaniepokojony brakiem danych dotyczących bezpaństwowości w Azji Południowej i Południowo-Wschodniej, przy czym w krajach takich jak Bhutan, Indie, Nepal i Timor Wschodni dostępnych danych jest bardzo niewiele lub są zupełnie niedostępne; jest ponadto zaniepokojony faktem, że nawet wtedy, gdy ogólne dane liczbowe są dostępne, brak jest zdezagregowanych danych dotyczących na przykład kobiet, dzieci i innych szczególnie wrażliwych grup; zwraca uwagę, że ten deficyt informacji utrudnia opracowanie ukierunkowanych działań, w tym w ramach kampanii UNHCR na rzecz wyeliminowania bezpaństwowości do 2024 r.; zdecydowanie zachęca kraje Azji Południowej i Południowo-Wschodniej do opracowywania wiarygodnych i dostępnych publicznie zdezagregowanych danych dotyczących bezpaństwowości;

6.  zaznacza, że istnieją również pozytywne przykłady, takie jak inicjatywa Filipin z maja 2016 r. dotycząca zaspokojenia zapotrzebowania na dane dotyczące sytuacji dzieci będących bezpaństwowcami w regionie oraz skali tego problemu; apeluje do UE o zaoferowanie współpracy i wsparcia, aby kompleksowo określić problem bezpaństwowości oraz zidentyfikować projekty mające na celu wyeliminowanie bezpaństwowości w regionie;

7.  jest głęboko zaniepokojony, że państwa Brunei, Malezja i Nepal posiadają ustawodawstwo dyskryminujące ze względu na płeć; podkreśla konieczność dokonania przeglądu przepisów dotyczących prawa w zakresie obywatelstwa, w szczególności zawartych w Konwencji o prawach dziecka oraz Konwencji w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet;

8.  z zadowoleniem przyjmuje pozytywne zmiany w regionie oraz wysiłki podjęte na Filipinach, w Wietnamie i Tajlandii i zachęca kraje w tym regionie do współpracy i dzielenia się dobrymi przykładami i działaniami, aby wyeliminować zjawisko bezpaństwowości w całym regionie;

9.  przypomina o sytuacji po wyeliminowaniu bezpaństwowości w regionie oraz o zasadzie uczestnictwa wynikającej z praw człowieka; wspiera włączanie społeczności dotkniętych problemem bezpaństwowości i byłych bezpaństwowców w projekty i planowanie w zakresie rozwoju; zachęca, aby rządy i projekty w zakresie rozwoju uwzględniały kwestię dyskryminacji po wyeliminowaniu problemu bezpaństwowości w oparciu o art. 4 ust. 1 Konwencji w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet, który ma na celu przyspieszenie faktycznej równości;

10.  uznając suwerenność państw w kwestiach takich jak obywatelstwo, wzywa państwa, w których znajdują się populacje bezpaństwowców, do podjęcia konkretnych kroków w celu rozwiązania problemu bezpaństwowości, zgodnie z zasadami określonymi w konwencjach międzynarodowych ratyfikowanych przez wszystkie te państwa, a w szczególności w Konwencji o prawach dziecka; zwraca uwagę na szereg pozytywnych działań, jakie zostały podjęte w regionie;

11.  nalega, aby rząd Bangladeszu zobowiązał się do realizacji jasnego planu działania umożliwiającego pełne wdrożenie porozumienia pokojowego z Chittagong Hill Tracts z 1997 r., aby w ten sposób umożliwić reintegrację przesiedlonych członków ludności Jumma, którzy mieszkają obecnie w Indiach i są bezpaństwowcami;

12.  zdecydowanie zachęca państwa do wdrożenia klauzuli ochronnej, przewidzianej w Konwencji o ograniczaniu bezpaństwowości z 1961 r., gwarantującej nadanie obywatelstwa osobie urodzonej w danym państwie, której w przeciwnym razie zostałby nadany status bezpaństwowca;

13.  podkreśla związek między bezpaństwowością a podatnością na zagrożenia społeczne i gospodarcze; wzywa rządy państw rozwijających się, by nie dopuszczały do odmowy przyznania obywatelstwa, jego utraty lub pozbawienia z powodów o charakterze dyskryminacyjnym, by przyjęły sprawiedliwe przepisy regulujące kwestię obywatelstwa oraz by wprowadziły dostępne, przystępne cenowo i niedyskryminacyjne procedury dokumentowania przyznawania obywatelstwa;

14.  z zadowoleniem przyjmuje zapisane w konkluzjach Rady w sprawie planu działania UE dotyczącego praw człowieka i demokracji na lata 2015–2019 zobowiązanie Rady do rozwiązywania kwestii bezpaństwowości w stosunkach z krajami priorytetowymi oraz z zadowoleniem przyjmuje zaangażowanie Rady w zacieśnianie relacji z ASEAN; zaleca, aby wysiłki skupiały się na szerszym zakresie niż pojawianie się grup bezpaństwowców w wyniku konfliktów, przesiedleń i rozpadu państw, a także by uwzględnić również inne właściwe aspekty, takie jak bezpaństwowość wynikającą z dyskryminacji oraz braku rejestracji urodzeń lub ewidencji ludności;

15.  przypomina o działaniu zapowiedzianym w Planie działania UE dotyczącym praw człowieka i demokracji na lata 2015–2019 odnoszącym się do opracowania wspólnych ram między Komisją a Europejską Służbą Działań Zewnętrznych (ESDZ) w celu omawiania z państwami trzecimi problemów związanych z bezpaństwowością; podkreśla, że opracowanie i rozpowszechnienie formalnych ram miałoby fundamentalne znaczenie dla wspierania przez Unię Europejską celu UNHCR dotyczącego wyeliminowania bezpaństwowości do 2024 r.;

16.  wzywa UE do działania na rzecz wypracowania globalnych rozwiązań problemu bezpaństwowości w połączeniu ze specjalnymi strategiami regionalnymi lub lokalnymi, ponieważ uniwersalne podejście nie wystarczy do wyeliminowania zjawiska bezpaństwowości;

17.  uważa, że UE powinna mocniej podkreślać poważny wpływ bezpaństwowości na globalne kwestie, takie jak eliminacja ubóstwa, wdrożenie programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 i celów zrównoważonego rozwoju, wspieranie praw dziecka oraz potrzebę rozwiązania problemu nielegalnej migracji i handlu ludźmi;

18.  wyraża zadowolenie z powodu przyjęcia celu zrównoważonego rozwoju nr 16.9, który przewiduje zagwarantowanie każdej osobie tożsamości prawnej i rejestracji urodzenia; ubolewa jednak, że w programie działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 bezpaństwowości nie wymieniono wyraźnie ani jako powodu dyskryminacji, ani jako celu dotyczącego ograniczenia ubóstwa; apeluje do UE i jej państw członkowskich o rozważenie możliwości uwzględniania – w ramach realizacji celów zrównoważonego rozwoju – wskaźników dotyczących bezpaństwowości w mechanizmach monitorowania i sprawozdawczości;

19.   podkreśla znaczenie skutecznej strategii komunikacji dotyczącej bezpaństwowości, aby zwiększyć świadomość tego problemu; wzywa UE do zapewnienia obszerniejszej i lepszej komunikacji na temat bezpaństwowości we współpracy z UNHCR oraz za pośrednictwem jej delegacji w odpowiednich państwach trzecich, a także do skupienia się na problemie naruszeń praw człowieka wynikających z bezpaństwowości;

20.  wzywa UE do opracowania kompleksowej strategii dotyczącej bezpaństwowości opartej na dwóch zestawach środków; uważa, że pierwszy zestaw powinien dotyczyć sytuacji wymagających pilnej reakcji, a drugi powinien definiować długoterminowe środki służące wyeliminowaniu bezpaństwowości; uważa, że strategia powinna koncentrować się na ograniczonej liczbie priorytetów oraz że UE powinna przejąć wiodącą rolę w razie sytuacji wymagających pilnej reakcji, aby szerzyć świadomość problemu bezpaństwowości na szczeblu międzynarodowym;

21.  podkreśla, że powinna istnieć możliwość dostosowania kompleksowej strategii UE dotyczącej bezpaństwowości do konkretnych sytuacji, w których znajdują się bezpaństwowcy; podkreśla, że w celu zdefiniowania odpowiednich środków należy wprowadzić rozróżnienie między bezpaństwowością wynikającą z braku zdolności administracyjnych i bezpaństwowością będącą wynikiem dyskryminującej polityki państwa wobec określonych społeczności lub mniejszości;

22.  zaleca, aby państwa członkowskie priorytetowo traktowały wspieranie pozytywnych działań mających na celu rozwiązanie kwestii bezpaństwowości w Azji Południowej i Południowo-Wschodniej, oraz proponuje nowe kompleksowe podejście polityczne obejmujące:

   zachęcanie państw do przystąpienia do konwencji dotyczących bezpaństwowości poprzez podkreślanie korzyści z nich płynących w dwustronnych kontaktach między parlamentami i ministerstwami oraz na innych szczeblach;
   pomaganie organom sektorowym ASEAN i SAARC we wspieraniu ich państw członkowskich w dalszym urzeczywistnianiu prawa do obywatelstwa oraz eliminowaniu bezpaństwowości;
   podkreślanie na wielostronnych forach wartości konwencji dotyczących bezpaństwowości;
   współpraca z państwami w celu propagowania korzyści płynących z gromadzenia na szczeblu krajowym międzysektorowych, zdezagregowanych i weryfikowalnych danych na temat bezpaństwowców oraz osób z nieokreślonym obywatelstwem, ponieważ identyfikacja bezpaństwowców stanowi dla zainteresowanych państw pierwszy krok w podejmowaniu niezbędnych środków służących eliminacji bezpaństwowości; zgromadzone dane będą następnie wykorzystywane do celów rejestracji, dokumentacji, świadczenia usług publicznych, utrzymania prawa i porządku publicznego oraz planowania rozwoju;
   konsekwentne podkreślanie, że rejestracja urodzeń powinna być darmowa, bardzo łatwo dostępna i prowadzona na zasadzie niedyskryminacji;
   konsekwentne podkreślanie, że krajowe systemy zarządzania tożsamością narodową muszą obejmować i zapewniać dokumenty tożsamości dla wszystkich osób na danym terytorium, w tym z grup trudno dostępnych i zmarginalizowanych, którym może zagrażać bezpaństwowość lub brak obywatelstwa;
   wspieranie krajów Azji Południowej i Południowo-Wschodniej, aby zapewnić wszystkim dostęp do edukacji, w tym dzieciom będącym bezpaństwowcami, ponieważ bezpaństwowość jest poważną przeszkodą uniemożliwiającą dzieciom korzystanie do równych możliwości kształcenia;
   promowanie znaczącej roli nowatorskich technologii przez wykorzystywanie programów cyfrowej rejestracji urodzeń, aby usprawnić rejestrację i archiwizację dokumentacji;
   zajęcie się kwestią treści i stosowania przepisów o obywatelstwie oraz arbitralnego pozbawiania lub odmowy przyznania prawa do obywatelstwa ze względu na pochodzenie etniczne, co stanowi główną przyczynę zjawiska bezpaństwowości w regionie;
   zachęcanie państw w regionie do uwzględnienia potrzeb kobiet oraz kwestii związanych z przemocą seksualną i przemocą uwarunkowaną płcią w ramach podejścia opartego na prawach człowieka i społecznościach lokalnych, w szczególności w odniesieniu do ofiar handlu ludźmi;
   uregulowanie kwestii przepisów o obywatelstwie oraz kwestii dyskryminacji ze względu na płeć, ponieważ niektóre państwa utrudniają, a nawet uniemożliwiają matkom przekazywanie obywatelstwa dzieciom;
   dopilnowanie, aby wszelkie projekty rozwojowe oraz pomoc humanitarna finansowane przez UE były zorganizowane w taki sposób, aby w stosownych przypadkach obejmowały problem bezpaństwowości;
   budowanie zdolności odpowiednich instytucji i podmiotów UE do zrozumienia i oceny problemu bezpaństwowości, a także tworzenia programów i sprawozdań w tym zakresie, a także wprowadzenie regularnych procedur sprawozdawczych w odniesieniu do osiągnięć UE w zwalczaniu zjawiska bezpaństwowości, w tym przez włączenie części dotyczącej bezpaństwowości do corocznego sprawozdania UE na temat praw człowieka i demokracji na świecie;
   dopilnowanie, aby bezpaństwowość, przynależność państwowa i obywatelstwo były odpowiednio ujęte w strategiach państwowych w zakresie praw człowieka i demokracji oraz aby te ostatnie opierały się na zasadzie, że wszyscy, niezależnie od płci, rasy, koloru skóry, wyznania lub religii, kraju pochodzenia lub przynależności do mniejszości narodowej lub etnicznej, mają prawo do obywatelstwa; poruszanie kwestii bezpaństwowości podczas każdego dialogu politycznego i dotyczącego praw człowieka z zainteresowanymi państwami;
   opracowanie wytycznych UE w dziedzinie praw człowieka dotyczących bezpaństwowości, aby zapewnić konkretne i wymierne cele w zakresie działań UE ukierunkowanych na wyeliminowanie zjawiska bezpaństwowości na świecie;
   intensyfikację dialogu na temat bezpaństwowości w Azji Południowej i Południowo-Wschodniej z odpowiednimi organizacjami regionalnymi i międzynarodowymi oraz z krajami sąsiadującymi z krajami Azji Południowej i Południowo-Wschodniej i z innymi aktywnymi państwami w regionie;
   zadbanie o to, by w stosownych przypadkach uczestnicy misji obserwacji wyborów mieli świadomość występowania problemu bezpaństwowości;
   podkreślanie konieczności umocnienia regionalnych organów zajmujących się prawami człowieka, aby odgrywały aktywniejszą rolę w identyfikowaniu i eliminowaniu bezpaństwowości;
   przeznaczanie w budżetach Instrumentu Finansowania Współpracy na rzecz Rozwoju, Europejskiego Funduszu Rozwoju oraz Europejskiego Instrumentu na rzecz Wspierania Demokracji i Praw Człowieka odpowiednich funduszy na rzecz organizacji pozarządowych i innych organizacji, których celem jest dotarcie do społeczności bezpaństwowców; promowanie partnerstwa między organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i społecznościami bezpaństwowców, aby umożliwić im walkę o swe prawa;
   wspieranie koordynacji między krajami w celu przeciwdziałania bezpaństwowości, zwłaszcza w sytuacji, gdy ma ona skutki transgraniczne, w tym wymiana najlepszych praktyk w zakresie wdrażania norm międzynarodowych dotyczących zwalczania zjawiska bezpaństwowości;
   podejmowanie działań następczych, takich jak zwiększanie świadomości i wsparcie techniczne dla administracji publicznej, jako środków budowania zdolności, również na szczeblu lokalnym, w przypadkach, gdy konieczne jest wdrożenie w praktyce wprowadzonych już korzystnych zmian, np. w Tajlandii, na Filipinach, w Wietnamie i Bangladeszu, gdzie przywrócono Biharczykom obywatelstwo, w tym prawa wyborcze;

23.  wzywa rządy Brunei, Malezji i Nepalu do zwalczania przejawów dyskryminacji ze względu na płeć, które występują w przepisach dotyczących obywatelstwa tych krajów, a także do wspierania prawa dzieci do obywatelstwa;

24.  zwraca uwagę na związek między bezpaństwowością a przymusowym wysiedleniem, zwłaszcza w regionach dotkniętych konfliktami; przypomina, że co najmniej 1,5 mln bezpaństwowców na świecie stanowią uchodźcy lub byli uchodźcy, a wśród nich znajduje się wiele młodych kobiet i dziewcząt;

25.  przypomina, że bezpaństwowość na świecie jest w dużej mierze niezbadana i niedostatecznie zgłaszana, a istniejące dane opierają się na różnych definicjach; wzywa społeczność międzynarodową do przyjęcia jednolitej definicji oraz rozwiązania kwestii gromadzenia niewystarczających danych w celu zbadania zjawiska bezpaństwowości w krajach rozwijających się, w szczególności poprzez udzielanie pomocy władzom lokalnym z myślą o stosowaniu odpowiednich metod obliczania liczby bezpaństwowców, identyfikowania ich i rejestrowania, a także w celu poprawy zdolności statystycznych tych państw;

26.  zwraca się do Komisji o rozpoczęcie wymiany dobrych praktyk między państwami członkowskimi, zachęca do aktywnej koordynacji krajowych punktów kontaktowych dla bezpaństwowców i z zadowoleniem przyjmuje kampanię #IBelong;

27.  podkreśla kluczową rolę Konwencji dotyczącej statusu bezpaństwowców z 1954 r. i Konwencji o ograniczaniu bezpaństwowości z 1961 r., które wymagają stworzenia ram prawnych służących identyfikacji i ochrony bezpaństwowców, a także zapobiegania bezpaństwowości, oraz mogą stanowić ważny punkt wyjścia dla państw chcących poczynić postępy w rozwiązywaniu problemu bezpaństwowości;

28.  wyraża zadowolenie ze wsparcia, jakiego UE udziela bezpaństwowcom w Azji Południowej i Południowo-Wschodniej przy pomocy różnych instrumentów, oraz zachęca Unię do dalszego zajmowania się wpływem bezpaństwowości na rozwój, pokój i stabilność w ramach swoich programów współpracy rozwojowej oraz – w szerszym kontekście – prowadzonych przez nią działań zewnętrznych;

29.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie oraz Komisji, a także rządom państw członkowskich.

(1) http://www.unhcr.org/excom/exconc/453497302/conclusion-identification-prevention-reduction-statelessness-protection.html
(2) http://www.unhcr.org/protection/statelessness/54621bf49/global-action-plan-end-statelessness-2014-2024.html
(3) http://www.ohchr.org/Documents/ProfessionalInterest/vienna.pdf
(4) http://www.refworld.org/docid/54620fb54.html
(5) http://www.asean.org/wp-content/uploads/images/ASEAN_RTK_2014/6_AHRD_Booklet.pdf
(6) https://ec.europa.eu/anti-trafficking/sites/antitrafficking/files/council_conclusions_on_the_action_plan_on_human_rights_and_democracy_2015_-_2019.pdf
(7) https://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/EN/foraff/131181.pdf
(8) http://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2015/12/04-council-adopts-conclusions-on-statelessness/
(9)http://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2016/06/20-fac-conclusions-myanmar-burma/
(10) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0404.
(11) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0316.
(12) Dz.U. C 316 z 30.8.2016, s. 141.


Transgraniczne łączenia i podziały spółek
PDF 422kWORD 56k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 czerwca 2017 r. w sprawie transgranicznych łączeń i podziałów spółek (2016/2065(INI))
P8_TA(2017)0248A8-0190/2017

Parlament Europejski,

–  uwzględniając artykuły 49, 54 i 153 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE),

–  uwzględniając szóstą dyrektywę Rady 82/891/EWG z dnia 17 grudnia 1982 r. opartą na art. 54 ust. 3 lit. g) Traktatu, dotyczącą podziału spółek akcyjnych(1),

–  uwzględniając dyrektywę 2005/56/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 października 2005 r. w sprawie transgranicznego łączenia się spółek kapitałowych(2),

–  uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 2157/2001 z dnia 8 października 2001 r. w sprawie statutu spółki europejskiej (SE)(3),

–  uwzględniając dyrektywę Rady 2001/86/WE z dnia 8 października 2001 r. uzupełniającą statut spółki europejskiej w odniesieniu do uczestnictwa pracowników(4),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2002/14/WE z dnia 11 marca 2002 r. ustanawiającą ogólne ramowe warunki informowania i przeprowadzania konsultacji z pracownikami we Wspólnocie Europejskiej(5),

–   uwzględniając komunikat Komisji z dnia 12 grudnia 2012 r., zatytułowany: „Plan działania: Europejskie prawo spółek i ład korporacyjny – nowoczesne ramy prawne na rzecz bardziej zaangażowanych udziałowców i zrównoważonych przedsiębiorstw” (COM(2012)0740),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 czerwca 2012 r. w sprawie przyszłości europejskiego prawa spółek(6),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 10 marca 2009 r. z zaleceniami dla Komisji w sprawie transgranicznego przenoszenia siedzib spółek(7),

–   uwzględniając komunikat Komisji z dnia 25 października 2016 r. zatytułowany „Budowanie sprawiedliwego, konkurencyjnego i stabilnego systemu opodatkowania osób prawnych w UE” (COM(2016)0682),

–  uwzględniając wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w dziedzinie swobody przedsiębiorczości, w szczególności w sprawach: SEVIC Systems AG(8), Cadbury Schweppes plc i Cadbury Schweppes Overseas Ltd przeciwko Commissioners of Inland Revenue(9), CARTESIO Oktató és Szolgáltató bt.(10), VALE Építési kft.(11), A Finanz AG przeciwko Sparkassen Versicherung AG Vienna Insurance Group(12), Kamer van Koophandel en Fabrieken voor Amsterdam przeciwko Inspire Art Ltd.(13), Überseering BV przeciwko Nordic Construction Company Baumanagement GmbH (NCC)(14), Centros Ltd przeciwko Erhvervs- og Selskabsstyrelsen(15), oraz The Queen przeciwko H. M. Treasury and Commissioners of Inland Revenue, ex parte Daily Mail and General Trust plc.(16),

–  uwzględniając sporządzone przez Komisję w październiku 2015 r. podsumowanie odpowiedzi udzielonych w ramach publicznych konsultacji w sprawie transgranicznych łączeń i podziałów spółek, prowadzonych w dniach 8 września 2014 r. – 2 lutego 2015 r.(17),

–  uwzględniając opracowaną w czerwcu 2016 r. przez Departament Tematyczny C Parlamentu Europejskiego analizę dotyczącą praw obywatelskich i spraw konstytucyjnych pt. „Cross-border mergers and divisions, transfers of seat: is there a need to legislate?”(18) [Transgraniczne łączenia i podziały spółek, przenoszenie siedziby: czy trzeba stanowić prawo?],

–  uwzględniając opracowaną w grudniu 2016 r. przez Biuro Analiz Parlamentu Europejskiego analizę „Ex-post analysis of the EU framework in the area of Cross-border mergers and divisions”(19) [Analiza ex-post przepisów UE w dziedzinie transgranicznych łączeń i podziałów spółek],

–  uwzględniając program prac Komisji na rok 2017 „ Na rzecz Europy, która chroni, wspiera i broni” oraz jego rozdział 2 punkt 4 (COM(2016)0710),

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu, a także art. 1 ust. 1 lit. e) decyzji Konferencji Przewodniczących z dnia 12 grudnia 2002 r. w sprawie procedury udzielania zgody na sporządzenie sprawozdań z własnej inicjatywy i załącznik 3 do tej decyzji,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Prawnej (A8-0190/2017),

A.  mając na uwadze ważne skutki kompleksowej reformy prawa spółek dla konkurencyjności Europy, a także przeszkody stojące na drodze do pełnego wdrożenia dyrektywy w sprawie transgranicznych łączeń spółek;

B.  mając na uwadze, że transgraniczne podziały spółek nie są jeszcze przedmiotem wspólnych przepisów mając na uwadze, że obecna sytuacja zawiera oczywiste trudności proceduralne, administracyjne i finansowe dla zainteresowanych przedsiębiorstw, a także ryzyko nadużyć i dumpingu;

C.  mając na uwadze, że Parlament zdecydowanie i stale wzywa do wprowadzenia europejskich przepisów w sprawie transgranicznego przenoszenia siedzib spółek; mając na uwadze, że większość zainteresowanych podmiotów szeroko popiera postulaty Parlamentu;

D.  mając na uwadze, że dla większej mobilności spółek w UE istotne jest, aby istniały wspólne ramy prawne dotyczące operacji w zakresie łączeń, podziałów i przeniesień spółek;

E.  mając na uwadze, że nie we wszystkich państwach członkowskich, w których miały miejsce transgraniczne łączenia i podziały spółek lub przeniesienia siedziby, obowiązują przepisy dające pracownikom prawa w obszarze konsultacji, informacji i współdecyzji;

F.  mając na uwadze, że przeniesienie siedziby statutowej nie powinno służyć obchodzeniu przepisów prawnych, socjalnych i podatkowych obowiązujących w Unii Europejskiej i państwach członkowskich pochodzenia, lecz raczej powinno mieć na celu opracowanie jednolitych ram prawnych zapewniających maksymalną przejrzystość i uproszczenie procedur, a także zwalczających nadużycia podatkowe;

G.  mając na uwadze, że odnośny dorobek prawny UE przewiduje szeroki zbiór praw pracowniczych w zakresie informacji, konsultacji i uczestnictwa; mając na uwadze, że dyrektywa 2009/38/WE(20) oraz dyrektywa 2005/56/WE gwarantują uczestnictwo pracowników transgranicznych oraz określają zasadę praw wcześniej istniejących; mając na uwadze, że uważa się, iż te prawa pracownicze powinny być chronione również w przypadku przeniesienia siedziby;

H.  mające na uwadze, że wszelkie nowe inicjatywy w zakresie europejskiego prawa spółek powinny opierać się na dogłębnej ocenie obowiązujących form krajowego prawa spółek, na odnośnych wyrokach TSUE w sprawie transgranicznej mobilności spółek oraz na ocenach wpływu odzwierciedlających interesy wszystkich zainteresowanych podmiotów, w tym akcjonariuszy, wierzycieli, inwestorów i pracowników, przy zapewnieniu przestrzegania zasad pomocniczości i proporcjonalności;

Kwestie przekrojowe

1.  podkreśla znaczenie opracowania ram prawnych, które kompleksowo uregulują mobilność spółek na szczeblu europejskim, aby uprościć procedury i wymogi dotyczące przenoszenia, podziału i łączenia spółek, a także uniknąć nadużyć i fikcyjnego przenoszenia mającego na celu dumping socjalny lub podatkowy;

2.  apeluje do Komisji o zwrócenie uwagi na wyniki konsultacji publicznych prowadzanych od 8 września 2014 r. do 2 lutego 2015 r. w sprawie ewentualnej zmiany dyrektywy 2005/56/WE oraz ewentualnego wprowadzenia przepisów regulujących transgraniczne podziały spółek; przypomina, że wyniki konsultacji ujawniły zgodność co do priorytetów regulacyjnych w dziedzinie transgranicznych łączeń i podziałów spółek z myślą o pobudzeniu rynku wewnętrznego i wspieraniu praw pracowniczych;

3.  uważa, że ważne jest, aby przyszłe wnioski ustawodawcze dotyczące mobilności spółek przewidywały maksymalną harmonizację – szczególnie w odniesieniu do standardów proceduralnych, praw podmiotów zarządzających spółką, a zwłaszcza mniejszych podmiotów, a także rozszerzenia obowiązywania na wszystkie podmioty określone jako spółki w rozumieniu art. 54 TFUE – w połączeniu z innymi normami sektorowymi, takimi jak przepisy dotyczące praw pracowniczych;

4.  uważa, że nowe przepisy dotyczące łączeń, podziałów i przenoszenia siedzib powinny ułatwiać mobilność spółek w Unii, z uwzględnieniem ich potrzeb biznesowych w zakresie restrukturyzacji w celu lepszego wykorzystywania możliwości rynku wewnętrznego oraz ułatwienia swobody organizacji spółek przy należytym uwzględnieniu praw pracowników do bycia reprezentowanymi; zwraca w związku z tym uwagę na znaczenie usunięcia przeszkód związanych z kolizją jurysdykcji przepisów przy określaniu krajowego prawa właściwego; uważa, że kwestię ochrony praw pracowniczych można by rozwiązać w drodze różnych aktów prawnych UE, zwłaszcza w drodze wniosku dotyczącego dyrektywy w sprawie minimalnych standardów dla pracowników oraz w sprawie uczestnictwa pracowników w spółkach o formach przewidzianych w prawie europejskim i w utworzonych na mocy prawa europejskiego zarządach spółek;

Łączenia transgraniczne

5.  podkreśla pozytywne skutki dyrektywy 2005/56/WE w sprawie transgranicznego łączenia spółek kapitałowych, która ułatwiła transgraniczne łączenie spółek z ograniczoną odpowiedzialnością w Unii Europejskiej – jak pokazują oficjalne liczby świadczące o znaczącym wzroście liczby transgranicznych połączeń w ostatnich latach – i ograniczyła koszty operacyjne i procedury administracyjne związane z tymi działaniami;

6.  uważa, że konieczne jest przeprowadzenie przeglądu dyrektywy 2005/56/WE, aby poprawić jej wdrażanie i uwzględnić niedawny rozwój sytuacji w orzecznictwie TSUE dotyczącym swobody przedsiębiorczości, a także w europejskim prawie spółek; uważa, że przyszły wniosek ustawodawczy w sprawie zmiany dyrektywy 2005/56/WE powinien zawierać nowy zestaw przepisów regulujących podziały spółek i określać wytyczne w sprawie przyszłych przepisów dotyczących mobilności przedsiębiorstw;

7.  apeluje do Komisji o uwzględnienie wyników konsultacji z października 2015 r., które ujawniły zwłaszcza konieczność maksymalnej harmonizacji kryteriów regulujących skutki łączeń spółek dla poszczególnych podmiotów przedsiębiorstwa;

8.  uważa, że priorytetem powinno być opracowanie dla szeregu podmiotów i kategorii zarządzających przedsiębiorstwem ogółu dalej posuniętych zasad, które należy także powielić w odniesieniu do przyszłych wspólnych wzorców transgranicznych podziałów i przeniesień siedzib spółek; jest zdania, że zasadnicze znaczenie ma uproszczenie procedur transgranicznego łączenia spółek dzięki bardziej zrozumiałemu określeniu standardów dotyczących dokumentacji prawnej – począwszy od kwestii związanych z informowaniem akcjonariuszy oraz gromadzeniem dokumentów dotyczących łączenia – i nowym praktykom digitalizacji, pod warunkiem że utrzymane zostaną podstawowe standardy i wymogi proceduralne określone w dyrektywie 2005/56/WE (w tym wydawanie uprzedniego zaświadczenia oraz badanie zgodności z prawem na podstawie art. 10 i 11 tej dyrektywy), a także pod warunkiem ochrony takich kwestii dotyczących interesu publicznego, jak pewność prawa i rzetelność rejestrów handlowych;

9.  wyraża nadzieję, że nowe przepisy w dziedzinie praw pracowniczych zostaną określone w taki sposób, żeby uniemożliwić wykorzystywanie przez niektóre przedsiębiorstwa dyrektywy w sprawie transgranicznych łączeń spółek tylko do celów przeniesienia siedziby statutowej z powodów nadużyć podatkowych, socjalnych lub prawnych; podkreśla znaczenie unikania niejednoznaczności w nakładaniu krajowych kar za nieprzestrzeganie przepisów w dziedzinie praw pracowniczych;

10.  uważa, że istotne znaczenie ma wprowadzenie ulepszeń w niektórych podstawowych kwestiach:

   zarządzanie aktywami i zobowiązaniami;
   sposób oceny aktywów;
   przepisy dotyczące ochrony wierzycieli;
   data rozpoczęcia biegu okresu ochrony wierzycieli i jego długość, zgodnie z zasadą przyznania kompetencji zgromadzeniu ogólnemu;
   przekazywanie informacji o spółce, za pośrednictwem wzajemnie połączonych i znormalizowanych rejestrów handlowych państw członkowskich;
   prawa akcjonariuszy mniejszościowych;
   opracowanie minimalnych standardów w dziedzinie informowania pracowników, a także zasięgania ich opinii i udziału w podejmowaniu decyzji;
   pewne szczególne wyjątki od wymogów proceduralnych;

11.  przywiązuje dużą wagę do ochrony niektórych praw akcjonariuszy mniejszościowych, takich jak prawo do wszczęcia śledztwa w sprawie łączenia, prawo do odszkodowania w przypadku opuszczenia spółki z powodu sprzeciwu wobec łączenia, a także prawo do kwestionowania adekwatności kursu wymiany;

12.  popiera możliwość wprowadzenia przyspieszonych procedur transgranicznych w przypadku zgody wszystkich akcjonariuszy, braku pracowników lub braku jakichkolwiek skutków dla wierzycieli;

Podziały transgraniczne

13.  przypomina, że dyrektywa 82/891/EWG reguluje wyłącznie podziały spółek w obrębie danego państwa członkowskiego; przyjmuje do wiadomości fakt, że pomimo iż konkretne przypadki podziałów spółek pomiędzy kilka państw członkowskich są rzadsze, co stwierdzono w konsultacjach przeprowadzonych przez Komisję w 2015 r., liczby dotyczące podziałów krajowych pokazują, że istnieje rzeczywista potrzeba opracowania specjalnych ram UE dotyczących transgranicznych podziałów spółek; podkreśla, że każda nowa dyrektywa nie powinna być wykorzystywana jako formalny instrument służący dokonywaniu podziałów w przedsiębiorstwie w celu wyboru państwa pod kątem własnego interesu dla uniknięcia obowiązków prawnych wynikających z prawa krajowego;

14.  apeluje do Komisji o rozważenie znacznych skutków gospodarczych, jakie mogłyby spowodować przepisy w sprawie transgranicznych podziałów spółek, takich jak uproszczenie struktury organizacyjnej, większa zdolność adaptacyjna, nowe możliwości na rynku wewnętrznym;

15.  stwierdza długotrwałość i złożoność procedur koniecznych do dokonania transgranicznych podziałów spółek obecnie, które na ogół są wdrażane dwuetapowo: najpierw podział krajowy, a następnie łączenie transgraniczne; jest przekonany, że wprowadzenie zharmonizowanych na szczeblu UE norm w dziedzinie transgranicznych podziałów spółek doprowadziłoby do uproszczenia operacji oraz zmniejszenia kosztów i czasochłonności procedur;

16.  zwraca uwagę na znaczenie usunięcia przeszkód związanych z kolizją jurysdykcji przepisów przy określaniu krajowego prawa właściwego;

17.  przypomina, że w niektórych państwach członkowskich nie istnieją krajowe przepisy ad hoc dotyczące sposobu przeprowadzania transgranicznego podziału spółki;

18.  uważa, że przyszła inicjatywa ustawodawcza dotycząca transgranicznych podziałów spółek powinna się opierać na zasadach i wymogach zawartych w dyrektywie w sprawie transgranicznych łączeń spółek:

   kwestie proceduralne i uproszczenia, obejmujące wszystkie główne obecnie praktykowane formy podziałów spółek (takie jak split-up, spin-off i hive-down);
   prawa wierzycieli i akcjonariuszy mniejszościowych, przy jednoczesnym potwierdzeniu zasad ochrony i skuteczności;
   zgodność ze standardami dotyczącymi udziału i reprezentacji oraz ochrony pracowników w celu zwiększenia ochrony pracowników, w szczególności przed dumpingiem socjalnym;
   kwestie rachunkowe;
   aktywa i zobowiązania;
   harmonizacja norm i procedur, np. w odniesieniu do praw związanych z akcjami, wymogów rejestracji i komunikowania między rejestrami spółek, daty zakończenia transakcji, minimalnej treści warunków podziału, zasady większości, organu uprawnionego do monitorowania zgodności i legalności transakcji;

o
o   o

19.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji oraz Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu.

(1) Dz.U. L 378 z 31.12.1982, s. 47.
(2) Dz.U. L 310 z 25.11.2005, s. 1.
(3) Dz.U. L 294 z 10.11.2001, s. 1.
(4) Dz.U. L 294 z 10.11.2001, s. 22.
(5) Dz.U. L 80 z 23.3.2002, s. 29.
(6) Dz.U. C 332 E z 15.11.2013, s. 78.
(7) Dz.U. C 87 E z 1.4.2010, s. 5.
(8) Sprawa C-411/03, SEVIC Systems AG, 13.12.2005, ECLI:EU:C:2005:762.
(9) Sprawa C-196/04, Cadbury SchweppesOverseas Ltd przeciwko Commissioners of Inland Revenue, 12.9.2006, ECLI:EU:C:2006:544.
(10) Sprawa C-210/06, CARTESIO Oktató és Szolgáltató bt., 16.12.2008, ECLI:EU:C:2008:723.
(11) Sprawa C-378/10, VALE Építési kft., 12.7.2012, ECLI:EU:C:2012:440.
(12) Sprawa C-483/14, KA Finanz AG przeciwko Sparkassen Versicherung AG Vienna Insurance Group, 7.4.2016, ECLI:EU:C:2016:205.
(13) Sprawa C-167/01, Kamer van Koophandel en Fabrieken voor Amsterdam przeciwko Inspire Art Ltd., 30.9.2003, ECLI:EU:C:2003:512.
(14) Sprawa C-208/00, Überseering BV przeciwko Nordic Construction Company Baumanagement GmbH (NCC), 5.11.2002, ECLI:EU:C:2002:632.
(15) Sprawa C-212/97, Centros Ltd przeciwko Erhvervs- og Selskabsstyrelsen, 9.3.1999, ECLI:EU:C:1999:126.
(16) Sprawa C81/87, The Queen przeciwko H. M. Treasury and Commissioners of Inland Revenue, ex parte Daily Mail and General Trust plc., 27.09.1988, ECLI:EU:C:1988:456.
(17) http://ec.europa.eu/internal_market/consultations/2014/cross-border-mergers-divisions/docs/summary-of-responses_en.pdf
(18) PE 556.960, http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2016/556960/IPOL_STU(2016)556960_EN.pdf
(19) PE 593.796,
(20) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/38/WE z dnia 6 maja 2009 r. w sprawie ustanowienia europejskiej rady zakładowej lub trybu informowania pracowników i konsultowania się z nimi w przedsiębiorstwach lub w grupach przedsiębiorstw o zasięgu wspólnotowym. (Dz.U. L 122 z 16.5.2009, s. 28).


Uczestnictwo Unii w partnerstwie w dziedzinie badań i innowacji w regionie Morza Śródziemnego (PRIMA) ***I
PDF 409kWORD 50k
Rezolucja
Tekst
Załącznik
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 13 czerwca 2017 r. w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uczestnictwa Unii w partnerstwie w dziedzinie badań i innowacji w regionie Morza Śródziemnego (PRIMA) podejmowanym wspólnie przez kilka państw członkowskich (COM(2016)0662 – C8-0421/2016 – 2016/0325(COD))
P8_TA(2017)0249A8-0112/2017

(Zwykła procedura ustawodawcza: pierwsze czytanie)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2016)0662),

–  uwzględniając art. 294 ust. 2 i art. 185 i 188 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którymi wniosek został przedstawiony Parlamentowi przez Komisję (C8-0421/2016),

–  uwzględniając art. 294 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 26 stycznia 2017 r.(1),

–  uwzględniając wstępne porozumienie zatwierdzone przez komisję przedmiotowo właściwą na podstawie art. 69f ust. 4 Regulaminu oraz przekazane pismem z dnia 26 kwietnia 2017 r. zobowiązanie przedstawiciela Rady do zatwierdzenia tego stanowiska, zgodnie z art. 294 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 59 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii oraz opinię Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (A8-0112/2017),

1.  przyjmuje poniższe stanowisko w pierwszym czytaniu;

2.  przyjmuje do wiadomości oświadczenie Komisji załączone do niniejszej rezolucji;

3.  zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie mu sprawy, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do swojego wniosku lub zastąpienie go innym tekstem;

4.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji oraz parlamentom narodowym.

Stanowisko Parlamentu Europejskiego przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 13 czerwca 2017 r. w celu przyjęcia decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/... w sprawie uczestnictwa Unii w partnerstwie w dziedzinie badań i innowacji w regionie Morza Śródziemnego (PRIMA) podjętym wspólnie przez szereg państw członkowskich

P8_TC1-COD(2016)0325


(Jako że pomiędzy Parlamentem i Radą osiągnięte zostało porozumienie, stanowisko Parlamentu odpowiada ostatecznej wersji aktu prawnego, decyzji (UE) 2017/1324.)

ZAŁĄCZNIK DO REZOLUCJI USTAWODAWCZEJ

Oświadczenie Komisji dotyczące gwarancji finansowych dla jednostki ds. realizacji PRIMA

1.  Odnośnie do partnerstwa PRIMA w art. 58 ust. 1 lit. c) pkt (vi) rozporządzenia finansowego UE przewidziano, że Komisja może powierzyć zadania związane z wykonywaniem budżetu organowi podlegającemu prawu prywatnemu i mającemu obowiązek świadczenia usługi publicznej (jednostce ds. realizacji). Organ taki musi przedstawić odpowiednie gwarancje finansowe.

2.  Aby zapewnić należyte zarządzanie finansowe środkami UE, przedmiotowe gwarancje powinny obejmować, bez ograniczeń zakresu lub kwot, wszelkie zobowiązania jednostki ds. realizacji w stosunku do UE, związane z realizacją zadań przewidzianych w umowie o delegowaniu zadań. Zwykle Komisja oczekuje, że poręczyciel przyjmie odpowiedzialność solidarną za zobowiązania jednostki ds. realizacji.

3.  Jednak na podstawie szczegółowej oceny ryzyka, szczególnie w przypadku gdy wynik oceny ex ante spełnienia wymogów dotyczących filarów przeprowadzonej w jednostce ds. realizacji zgodnie z art. 61 rozporządzenia finansowego uznaje się za odpowiedni, urzędnik zatwierdzający Komisji odpowiedzialny za PRIMA zakłada, że:

—  biorąc pod uwagę zasadę proporcjonalności, gwarancje finansowe jednostki ds. realizacji można ograniczyć do maksymalnej kwoty wkładu Unii,

—  analogicznie zatem odpowiedzialność każdego gwaranta może być proporcjonalna do udziału ich wkładu w PRIMA.

W swoich pismach dotyczących deklaracji w sprawie zobowiązań gwaranci mogą uzgodnić warunki, zgodnie z którymi będą pokrywać takie zobowiązanie.

(1)Dz.U. C 125 z 21.4.2017, s. 80.


Szczególne środki w celu zapewnienia dodatkowej pomocy państwom członkowskim dotkniętym klęskami żywiołowymi ***I
PDF 397kWORD 48k
Rezolucja
Tekst
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 13 czerwca 2017 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do szczególnych środków w celu zapewnienia dodatkowej pomocy państwom członkowskim dotkniętym klęskami żywiołowymi (COM(2016)0778 – C8-0489/2016 – 2016/0384(COD))
P8_TA(2017)0250A8-0070/2017

(Zwykła procedura ustawodawcza: pierwsze czytanie)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2016)0778),

–  uwzględniając art. 294 ust. 2 i art. 177 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którymi wniosek został przedstawiony Parlamentowi przez Komisję (C8-0489/2016),

–  uwzględniając art. 294 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 22 lutego 2017 r.(1),

–  po konsultacji z Komitetem Regionów,

–  uwzględniając wstępne porozumienie zatwierdzone przez komisję przedmiotowo właściwą na podstawie art. 69f ust. 4 Regulaminu oraz przekazane pismem z dnia 24 maja 2017 r. zobowiązanie przedstawiciela Rady do zatwierdzenia tego stanowiska, zgodnie z art. 294 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 59 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Rozwoju Regionalnego (A8-0070/2017),

1.  przyjmuje poniższe stanowisko w pierwszym czytaniu;

2.  zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie mu sprawy, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do swojego wniosku lub zastąpienie go innym tekstem;

3.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji oraz parlamentom narodowym.

Stanowisko Parlamentu Europejskiego przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 13 czerwca 2017 r. w celu przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/... zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do szczególnych środków w celu zapewnienia dodatkowej pomocy państwom członkowskim dotkniętym przez klęski żywiołowe

P8_TC1-COD(2016)0384


(Jako że pomiędzy Parlamentem i Radą osiągnięte zostało porozumienie, stanowisko Parlamentu odpowiada ostatecznej wersji aktu prawnego, rozporządzenia (UE) 2017/1199.)

(1) Dz.U. C 173 z 31.5.2017, s. 38.


Etykietowanie efektywności energetycznej ***I
PDF 409kWORD 60k
Rezolucja
Tekst
Załącznik
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 13 czerwca 2017 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego ramy etykietowania efektywności energetycznej i uchylającego dyrektywę 2010/30/UE (COM(2015)0341 – C8-0189/2015 – 2015/0149(COD))
P8_TA(2017)0251A8-0213/2016

(Zwykła procedura ustawodawcza: pierwsze czytanie)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2015)0341),

–  uwzględniając art. 294 ust. 2 oraz art. 194 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którymi wniosek został przedstawiony Parlamentowi przez Komisję (C8-0189/2015),

–  uwzględniając art. 294 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 20 stycznia 2016 r.(1),

–  po konsultacji z Komitetem Regionów,

–  uwzględniając wstępne porozumienie zatwierdzone przez komisję przedmiotowo właściwą na podstawie art. 69f ust. 4 Regulaminu oraz przekazane pismem z dnia 5 kwietnia 2017 r. zobowiązanie przedstawiciela Rady do zatwierdzenia stanowiska Parlamentu, zgodnie z art. 294 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 59 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii oraz opinię Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (A8-0213/2016),

1.  przyjmuje poniższe stanowisko w pierwszym czytaniu(2);

2.  zatwierdza wspólne oświadczenie Parlamentu, Rady i Komisji załączone do niniejszej rezolucji;

3.  przyjmuje do wiadomości oświadczenie Komisji załączone do niniejszej rezolucji;

4.  zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie mu sprawy, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do swojego wniosku lub zastąpienie go innym tekstem;

5.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji oraz parlamentom narodowym.

Stanowisko Parlamentu Europejskiego przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 13 czerwca 2017 r. w celu przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/... ustanawiającego ramy etykietowania energetycznego i uchylającego dyrektywę 2010/30/UE

P8_TC1-COD(2015)0149


(Jako że pomiędzy Parlamentem i Radą osiągnięte zostało porozumienie, stanowisko Parlamentu odpowiada ostatecznej wersji aktu prawnego, rozporządzenia (UE) 2017/1369.)

ZAŁĄCZNIK DO REZOLUCJI USTAWODAWCZEJ

Oświadczenie Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji

w sprawie art. 290 i 291 TFUE

Przywołując Porozumienie międzyinstytucjonalne z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa, w szczególności jego pkt 26, Parlament Europejski, Rada i Komisja oświadczają, że przepisy niniejszego rozporządzenia nie stanowią uszczerbku dla jakiegokolwiek przyszłego stanowiska tych instytucji w zakresie stosowania art. 290 i 291 TFUE w innych dossier ustawodawczych.

Oświadczenie Komisji w sprawie rekompensat finansowych dla konsumentów

W związku ze swoimi ciągłymi staraniami o wzmocnienie egzekwowania unijnego prawodawstwa harmonizacyjnego dotyczącego produktów Komisja – aby uwzględnić kwestię potencjalnych strat finansowych ponoszonych przez konsumentów z powodu błędnego etykietowania produktów lub gorszej charakterystyki energetycznej i ekologicznej niż podana na etykietach – powinna zbadać, czy zasadne byłoby zajęcie się kwestią rekompensat dla konsumentów w przypadku niezgodności z klasą efektywności energetycznej podaną na etykiecie.

(1) Dz.U. C 82 z 3.3.2016, s. 6.
(2) Niniejsze stanowisko zastępuje poprawki przyjęte dnia 6 lipca 2016 r. (Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0304).


Ustanowienie działania Unii na rzecz Europejskich Stolic Kultury na lata 2020–2033 ***I
PDF 394kWORD 48k
Rezolucja
Tekst
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 13 czerwca 2017 r. w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej decyzję nr 445/2014/UE ustanawiającą działanie Unii na rzecz Europejskich Stolic Kultury na lata 2020–2033 (COM(2016)0400 – C8-0223/2016 – 2016/0186(COD))
P8_TA(2017)0252A8-0061/2017

(Zwykła procedura ustawodawcza: pierwsze czytanie)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2016)0400),

–  uwzględniając art. 294 ust. 2 i art. 167 ust. 5 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którymi wniosek został przedstawiony Parlamentowi przez Komisję (C8-0223/2016),

–  uwzględniając art. 294 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  po konsultacji z Komitetem Regionów,

–  uwzględniając wstępne porozumienie zatwierdzone przez komisję przedmiotowo właściwą na podstawie art. 69f ust. 4 Regulaminu oraz przekazane pismem z dnia 24 maja 2017 r. zobowiązanie przedstawiciela Rady do zatwierdzenia tego stanowiska, zgodnie z art. 294 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 59 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Kultury i Edukacji (A8-0061/2017),

1.  przyjmuje poniższe stanowisko w pierwszym czytaniu;

2.  zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie mu sprawy, jeśli zastąpi ona pierwotny wniosek, wprowadzi w nim istotne zmiany lub planuje ich wprowadzenie;

3.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji oraz parlamentom narodowym.

Stanowisko Parlamentu Europejskiego przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 13 czerwca 2017 r. w celu przyjęcia decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/... zmieniającej decyzję nr 445/2014/UE ustanawiającą działanie Unii na rzecz Europejskich Stolic Kultury na lata 2020–2033

P8_TC1-COD(2016)0186


(Jako że pomiędzy Parlamentem i Radą osiągnięte zostało porozumienie, stanowisko Parlamentu odpowiada ostatecznej wersji aktu prawnego, decyzji (UE) 2017/1545.)


Przegląd wdrażania programu „Horyzont 2020”
PDF 480kWORD 67k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 czerwca 2017 r. w sprawie przeglądu wdrażania programu „Horyzont 2020” w celu dokonania jego okresowej oceny oraz przygotowania wniosku dotyczącego 9. programu ramowego (2016/2147(INI))
P8_TA(2017)0253A8-0209/2017

Parlament Europejski,

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1291/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. ustanawiające „Horyzont 2020” – program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji (2014–2020)(1),

–  uwzględniając rozporządzenie Rady (Euratom) nr 1314/2013 z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie programu badawczo-szkoleniowego Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (2014–2018) uzupełniającego „Horyzont 2020” – program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji(2),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1290/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. ustanawiające zasady uczestnictwa i upowszechniania dla programu „Horyzont 2020” – programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji (2014–2020)(3),

–  uwzględniając decyzję Rady 2013/743/EU z dnia 3 grudnia 2013 r. ustanawiającą program szczegółowy wdrażający program „Horyzont 2020” – program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji (2014-2020)(4),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1292/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (WE) nr 294/2008 ustanawiającego Europejski Instytut Innowacji i Technologii(5),

–  uwzględniając decyzję Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1312/2013/UE z dnia 11 grudnia 2013 r. w sprawie strategicznego planu innowacji Europejskiego Instytutu Innowacji i Technologii (EIT) wkład EIT w bardziej innowacyjną Europę(6),

–  uwzględniając rozporządzenia Rady (UE) nr 557/2014, 558/2014, 559/2014, 560/2014 i 561/2014 z dnia 6 maja 2014 r.(7) i rozporządzenia Rady (UE) nr 642/2014(8) i 721/2014(9) z dnia 16 czerwca 2014 r. w sprawie ustanowienia wspólnych przedsięwzięć finansowanych w ramach programu „Horyzont 2020”,

–  uwzględniając decyzje Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 553/2014/UE, 554/2014/UE, 555/2014/UE i 556/2014/UE z dnia 15 maja 2014 r.(10) ustanawiające na mocy art. 185 partnerstwa publiczno-publiczne finansowane w ramach programu „Horyzont 2020”,

–  uwzględniając dokumenty tematyczne z dnia 3 lutego 2017 r. dla grupy wysokiego szczebla dotyczące maksymalizacji wpływu programów UE w zakresie badań naukowych i innowacji(11),

–  uwzględniając sprawozdania Komisji w zakresie monitorowania programu „Horyzont 2020” z 2014 r. i 2015 r.,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego zatytułowane „Europejska przestrzeń badawcza: czas na wdrożenie i monitorowanie postępów” (COM(2017)0035),

–  uwzględniając komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów zatytułowany „Europejski plan działań w sektorze obrony” (COM(2016)0950),

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów zatytułowane „Realizacja strategii współpracy międzynarodowej w dziedzinie badań naukowych i innowacji” (COM(2016)0657),

–  uwzględniając komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-społecznego i Komitetu Regionów zatytułowany „Europejska inicjatywa dotycząca przetwarzania w chmurze – budowanie w Europie konkurencyjnej gospodarki opartej na danych i wiedzy” (COM(2016)0178) oraz towarzyszący mu dokument roboczy służb Komisji (SWD(2016)0106),

–  uwzględniając komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie odpowiedzi na sprawozdanie grupy ekspertów wysokiego szczebla z oceny ex-post siódmego programu ramowego (COM(2016)0005),

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady zatytułowane „Sprawozdanie roczne z działalności Unii Europejskiej w zakresie badań naukowych i rozwoju technologicznego w 2014 r.” (COM(2015)0401),

–  uwzględniając sprawozdania Komisji za lata 2014 i 2015 pt. „Włączenie nauk społecznych i humanistycznych do programu »Horyzont 2020«: uczestnicy, budżet i dyscypliny naukowe”,

–  uwzględniając dokument roboczy służb Komisji zatytułowany „Lepsze stanowienie prawa z myślą o inwestycjach wykorzystujących innowacje na szczeblu UE” (SWD(2015)0298),

–  uwzględniając komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego zatytułowany „Europejska przestrzeń badawcza: Sprawozdanie z postępu prac za 2014 r.” (COM(2014)0575),

–  uwzględniając komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów zatytułowany „Badania naukowe i innowacje jako źródło ponownego wzrostu gospodarczego” (COM(2014)0339),

–  uwzględniając dokument roboczy służb Komisji zatytułowany „Drugie sprawozdanie o sytuacji w zakresie kształcenia i szkolenia w dziedzinie energii jądrowej w Unii Europejskiej” (SWD(2014)0299),

–  uwzględniając dokument roboczy służb Komisji zatytułowany „Projekty modelowe FET: nowatorskie podejście partnerskie do podejmowania wielkich wyzwań naukowych i pobudzenia innowacji w Europie” (SWD(2014)0283),

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów zatytułowane „Druga ocena okresowa wspólnego przedsiębiorstwa »CZYSTE NIEBO«, wspólnego przedsiębiorstwa na rzecz TECHNOLOGII OGNIW PALIWOWYCH I TECHNOLOGII WODOROWYCH i wspólnego przedsiębiorstwa na rzecz INICJATYWY W ZAKRESIE LEKÓW INNOWACYJNYCH na rzecz realizacji wspólnych inicjatyw technologicznych” (COM(2014)0252),

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego na temat roli i wpływu WIT oraz PPP na realizację programu „Horyzont 2020" na rzecz zrównoważonych przemian w przemyśle(12),

–   uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie europejskiej inicjatywy przetwarzania w chmurze(13),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 marca 2017 r. w sprawie funduszy unijnych na rzecz równouprawnienia płci(14),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 6 lipca 2016 r. w sprawie synergii na rzecz innowacyjności: europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne, program „Horyzont 2020” oraz inne europejskie fundusze i programy unijne na rzecz innowacji(15),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 września 2016 r. w sprawie polityki spójności i strategii dotyczących badań naukowych i innowacji na rzecz inteligentnej specjalizacji (RIS3)(16),

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu, a także art. 1 ust. 1 lit. e) decyzji Konferencji Przewodniczących z dnia 12 grudnia 2002 r. w sprawie procedury udzielania zgody na sporządzenie sprawozdań z własnej inicjatywy i załącznik 3 do tej decyzji,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii, a także opinie Komisji Budżetowej, Komisji Rozwoju Regionalnego oraz Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia (A8-0209/2017),

A.  mając na uwadze, że program „Horyzont 2020” jest największym zarządzanym centralnie unijnym programem badań naukowych i innowacji oraz największym na świecie programem badań naukowych i innowacji finansowanym ze środków publicznych;

B.  mając na uwadze, że negocjując program „Horyzont 2020” i obecne wieloletnie ramy finansowe (WRF), Parlament wnioskował o 100 mld EUR, a nie o uzgodnione początkowo 77 mld EUR; mając na uwadze, że budżet wydaje się bardzo ograniczony, jeśli program „Horyzont 2020” ma w pełni wykorzystać potencjał w zakresie doskonałości i adekwatnie odpowiadać na wyzwania społeczne, przed którymi staje obecnie społeczeństwo europejskie i światowe;

C.  mając na uwadze, że sprawozdanie grupy wysokiego szczebla dotyczące maksymalizacji wpływu programów UE w zakresie badań naukowych i innowacji oraz ocena okresowa zaplanowana na trzeci kwartał 2017 r. stworzą podstawy dla struktury i treści 9. programu ramowego, w sprawie którego opublikowany zostanie wniosek w pierwszej połowie 2018 r.;

D.  mając na uwadze, że kryzys gospodarczy i finansowy był decydującym czynnikiem w kształtowaniu programu „Horyzont 2020”; mając na uwadze, że pojawiające się wyzwania, nowe wzorce polityczne i społeczno-gospodarcze oraz utrzymujące się globalne tendencje prawdopodobnie ukształtują kolejny program ramowy;

E.  mając na uwadze, że program ramowy musi opierać się na wartościach europejskich, niezależności naukowej, otwartości, różnorodności, wysokich europejskich standardach etycznych, spójności społecznej i równym dostępie obywateli do zapewnianych w ramach programu rozwiązań i odpowiedzi;

F.  mając na uwadze, że inwestycje w badania naukowe i rozwój mają zasadnicze znaczenie dla rozwoju gospodarczo-społecznego Europy i jej globalnej konkurencyjności; mając na uwadze, że znaczenie doskonałej bazy naukowej dla wspierania innowacji i długoterminowych przewag konkurencyjnych musi zostać odzwierciedlone w finansowaniu 9. programu ramowego;

Struktura, filozofia i wdrażanie programu „Horyzont 2020"

1.  uważa, że po ponad trzech latach od uruchomienia programu „Horyzont 2020” nadszedł czas, aby Parlament określił swoje stanowisko na temat oceny okresowej i wizję przyszłego 9. programu ramowego;

2.  przypomina, że celem programu „Horyzont 2020” jest wniesienie wkładu w budowanie społeczeństwa i gospodarki opartych na wiedzy i innowacjach, a także wzmocnienie bazy naukowej i technologicznej, a ostatecznie konkurencyjności Europy, przez wykorzystywanie dodatkowych krajowych funduszy – zarówno publicznych, jak i prywatnych – na badania naukowe i rozwój oraz przez wspieranie osiągania celu 3 % PKB na badania naukowe i rozwój do roku 2020; ubolewa, że UE zainwestowała w badania naukowe i rozwój tylko 2,03 % PKB w 2015 r., przy poszczególnych wielkościach dla różnych państw mieszczących się w zakresie od 0,46 % do 3,26 %(17), podczas gdy wydatki na badania naukowe i rozwój głównych konkurentów globalnych przewyższają kwoty przeznaczane na ten cel przez UE;

3.  przypomina, że europejska przestrzeń badawcza (EPB) stoi w obliczu bezpośredniej konkurencji ze strony regionów osiągających najlepsze na świecie wyniki badawcze oraz że wzmocnienie EPB stanowi zatem zbiorowy europejski obowiązek; zachęca odnośne państwa członkowskie do odpowiedniego przyczynienia się do osiągnięcia celu 3 % PKB UE na badania naukowe i rozwój; zauważa, że ogólny wzrost o 3 % przyniósłby dodatkowo ponad 100 mld EUR rocznie na badania naukowe i innowacje w Europie;

4.  podkreśla, że ocena 7. programu ramowego i monitorowanie programu „Horyzont 2020” wskazują na sukces unijnego programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji oraz na fakt, że wnosi on do UE wyraźną wartość dodaną(18); uznaje, że nadal istnieje wiele możliwości udoskonalenia programu ramowego i przyszłych programów;

5.  uważa, że sukces wynika z wielodyscyplinarnego otoczenia opartego na współpracy oraz wymogów dotyczących doskonałości i wpływu;

6.  rozumie, że program ramowy ma stworzyć zachętę do udziału przemysłu w celu zwiększenia wydatków przemysłu na badania naukowe i rozwój(19); zauważa, że poziom uczestnictwa przemysłu, w tym MŚP, jest znacząco wyższy niż w 7. programie ramowym; przypomina jednak, że – przeciętnie biorąc – przemysł zwiększył swój udział w wydatkach na badania naukowe i rozwój w mniejszym stopniu, niż zostało to uzgodnione w konkluzjach ze szczytu Rady w Barcelonie(20)a; zwraca się do Komisji o ocenę europejskiej wartości dodanej i znaczenia dla interesu publicznego finansowania instrumentów stymulowanych przez przemysł, takich jak wspólne inicjatywy technologiczne (WIT)(21), a także spójności i przejrzystości wszystkich wspólnych inicjatyw(22);

7.  zauważa, że budżet programu, zarządzanie programem i jego wdrażanie rozkłada się na ponad 20 różnych organów unijnych; zastanawia się, czy nie powoduje to nadmiernych wysiłków w zakresie koordynacji, złożoności administracyjnej i powielania działań; wzywa Komisję do podjęcia prac nad usprawnieniami i uproszczeniami w tym zakresie;

8.  zauważa, że filary 2 i 3 koncentrują się głównie na wyższych poziomach gotowości technologicznej (TRL), co mogłoby ograniczyć przyszłe absorbowanie przełomowych innowacji, które oczekują jeszcze na wdrożenie w ramach projektów badawczych o niższych poziomach gotowości technologicznej; apeluje o zachowanie ostrożnej równowagi w odniesieniu do TRL w celu wspierania całego łańcucha wartości; uważa, że poziomy gotowości technologicznej mogą wykluczać inne niż technologiczne formy innowacji tworzone w ramach badań podstawowych i stosowanych, w szczególności nauk społecznych i humanistycznych;

9.  apeluje do Komisji o zapewnienie zrównoważonego zestawu małych, średnich i dużych projektów; zauważa, że średni budżet dla projektów zwiększył się w ramach programu „Horyzont 2020” oraz że większe projekty są bardziej uciążliwe pod względem przygotowania wniosku i zarządzania projektem, co faworyzuje uczestników posiadających większe doświadczenie z programami ramowymi, stwarza bariery dla nowych podmiotów i skupia środki finansowe w rękach ograniczonej liczby instytucji;

Budżet

10.  podkreśla, że obecny alarmująco niski wskaźnik sukcesu wynoszący mniej niż 14 %(23) odzwierciedla negatywną tendencję w porównaniu z 7. programem ramowym; podkreśla, że nadmiar wniosków uniemożliwia udzielenie wsparcia finansowego dużej liczbie wniosków o wysokiej jakości i ubolewa, że cięcia dokonane przez Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS) pogłębiły ten problem; apeluje do Komisji o unikanie dokonywania dalszych cięć w budżecie programu „Horyzont 2020”;

11.  podkreśla ograniczenia budżetowe, jakich doświadczają unijne programy ramowe w zakresie badań naukowych i innowacji; wyraża ubolewanie z powodu niekorzystnego wpływu kryzysu płatności w budżecie UE na realizację programu w pierwszych latach obecnych WRF; zauważa, między innymi, sztuczne opóźnienie związane z zaproszeniami do składania wniosków o wartości 1 mld EUR w 2014 r. i znaczące ograniczenie poziomu zaliczkowania dla nowych programów; w tym kontekście podkreśla, że zgodnie z art. 15 rozporządzenia w sprawie wieloletnich ram finansowych w latach 2014–2015 przesunięto środki finansowe dla programu „Horyzont 2020” na początek perspektywy finansowej; podkreśla, że środki finansowe przesunięte na początek perspektywy finansowej w latach 2014–2015 dla programu „Horyzont 2020” zostały w pełni wykorzystane przez program, co wykazuje jego wysoką efektywność i zdolność do wykorzystania jeszcze większych kwot; podkreśla, że to przesunięcie nie zmienia ogólnej puli środków finansowych tych programów, co skutkuje odpowiednio mniejszymi kwotami w drugiej połowie WRF; wzywa oba organy władzy budżetowej i Komisję do zapewnienia odpowiedniego poziomu środków na płatności w kolejnych latach oraz do dołożenia wszelkich starań, aby zapobiec wystąpieniu nowego kryzysu płatności w ostatnich latach obecnych WRF;

12.  podkreśla, że program „Horyzont 2020” musi w głównej mierze opierać się na dotacjach i być w szczególności ukierunkowany na finansowanie badań podstawowych i prowadzonych w ramach współpracy; podkreśla, że badania mogą być ryzykowną inwestycją dla inwestorów oraz że finansowanie badań w ramach dotacji jest konieczne; podkreśla w tym względzie, że wiele instytucji publicznych i tak nie ma możliwości prawnej przyjęcia dofinansowania w formie pożyczki; wyraża ubolewanie w związku z tendencją obserwowaną w niektórych przypadkach, polegającą na odchodzeniu od dotacji i zwracaniu się ku wykorzystywaniu pożyczek; uważa, że instrumenty finansowe powinny być dostępne dla działań o wysokim poziomie gotowości technologicznej, bliskich działaniom rynkowym jako część instrumentów finansowych InnovFin i poza zakresem programu ramowego (np. programów EBI, EFI);

13.  podkreśla fakt, że kilka państw członkowskich nie wypełnia swoich zobowiązań dotyczących krajowych inwestycji w badania naukowe i rozwój; podkreśla, że należy osiągnąć cel dotyczący 3 % PKB i ma nadzieję, że możliwe będzie jak najszybsze podniesienie go do poziomu notowanego u największych światowych konkurentów UE; wzywa zatem Komisję i państwa członkowskie do ukierunkowania strategii krajowych na osiąganie tego celu i apeluje o przydzielenie części funduszy strukturalnych na działania i programy w zakresie badań naukowych i rozwoju, w szczególności inwestycje w budowanie zdolności, infrastrukturę badawczą i wynagrodzenia, a także wspieranie działań w zakresie przygotowania wniosków dotyczących programu ramowego i zarządzania projektami;

Ocena

14.  potwierdza, że „doskonałość” powinna pozostać kluczowym kryterium oceny we wszystkich trzech filarach programu ramowego, zwraca jednak uwagę na istniejące kryteria „wpływu” oraz „jakości i skuteczności realizacji”, które mogłyby pomóc w ustalaniu wartości dodanej projektu dla UE; dlatego zachęca Komisję do zbadania sposobów uwzględnienia w ramach kryteriów „wpływu” oraz „jakości i skuteczności realizacji”: braku uczestnictwa regionów UE niedostatecznie reprezentowanych, włączenia niedostatecznie reprezentowanych dziedzin nauki, takich jak nauki społeczne i humanistyczne, a także wykorzystywania infrastruktury badawczej finansowanej ze środków europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (EFIS), co wydaje się być ważne dla pomyślnego wdrożenia EPB i zapewnienia synergii pomiędzy programami ramowymi i EFIS;

15.  apeluje o lepszą i bardziej przejrzystą ocenę i zapewnienie jakości przez oceniających; podkreśla konieczność udoskonalenia informacji zwrotnej przekazywanej uczestnikom podczas całego procesu oceny i nalega, by wziąć pod uwagę skargi zgłoszone przez wnioskodawców, których wnioski nie zostały zaakceptowane, że w sprawozdaniach podsumowujących ocenę brakuje głębi i jasności w odniesieniu do tego, co należy zrobić inaczej, aby wniosek został przyjęty; dlatego wzywa Komisję do opublikowania, wraz z zaproszeniem do składania wniosków, szczegółowych kryteriów oceny, w celu zapewnienia uczestnikom bardziej szczegółowych i zawierających istotne informacje sprawozdań podsumowujących ocenę, a także do organizowania przetargów w taki sposób, aby unikać nadmiaru wniosków, co źle wpływa na motywację naukowców i reputację programu;

16.  apeluje do Komisji o ustanowienie szerszej definicji „wpływu”, uwzględniając zarówno oddziaływanie gospodarcze, jak i społeczne; podkreśla, że ocena wpływu projektów dotyczących badań podstawowych powinna pozostać elastyczna; wzywa Komisję do utrzymania równowagi między zaproszeniami do składania wniosków o odgórnym i oddolnym charakterze oraz do przeanalizowania, jaka procedura oceny (jedno- czy dwuetapowa) jest bardziej użyteczna, aby unikać nadmiaru wniosków oraz prowadzić wysokiej jakości badania naukowe;

17.  wzywa Komisję do oceny, w jakiej mierze bardziej precyzyjne ukierunkowanie tematyczne byłoby uzasadnione w kontekście zrównoważonego rozwoju;

18.  zwraca się do Komisji o ułatwienie korzystania z portalu dla uczestników oraz o rozszerzenie sieci krajowych punktów kontaktowych i wyposażenie jej w większą ilość zasobów w celu zapewnienia, zwłaszcza mikroprzedsiębiorstwom i małym przedsiębiorstwom, skutecznej pomocy na etapie składania i oceny wniosków projektowych;

19.  uważa, że Europejska Rada ds. Badań Naukowych powinna brać udział w większej liczbie wspólnych projektów w całej Europie, a w szczególności uwzględniać regiony i instytucje o niskim potencjale w celu upowszechniania unijnej polityki z zakresu badań naukowych i innowacji oraz wiedzy fachowej na terytorium całej UE;

Zagadnienia przekrojowe

20.  zauważa, że struktura programu „Horyzont 2020”, a w szczególności podejście do wyzwań społecznych są powszechnie przyjmowane z zadowoleniem przez zainteresowane strony; apeluje do Komisji o dalsze wzmacnianie podejścia do wyzwań społecznych i podkreśla znaczenie wspólnych badań z udziałem uniwersytetów, organizacji badawczych, przemysłu (zwłaszcza MŚP) i innych podmiotów; zwraca się do Komisji o rozważenie dokonania oceny – podczas wdrażania programu ramowego i w ścisłej współpracy z Parlamentem Europejskim – adekwatności i środków budżetowych poszczególnych wyzwań społecznych w oparciu o aktualny kontekst gospodarczy, społeczny i polityczny;

21.  przyjmuje do wiadomości wysiłki Komisji na rzecz uproszczenia administracji i skrócenia czasu między publikacją zaproszenia do składania wniosków a przyznaniem dotacji; wzywa Komisję do kontynuowania starań zmierzających do ograniczenia biurokracji i uproszczenia administracji; z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji dotyczący wprowadzenia płatności ryczałtowych w celu uproszczenia administracji i kontroli;

22.  apeluje do Komisji o ocenę, czy nowy, uproszczony model finansowania dla programu „Horyzont 2020” doprowadził zgodnie z zamierzeniem do większego zaangażowania przemysłu; w związku z tym wzywa do oceny skuteczności tego modelu finansowania;

23.  apeluje do Komisji o ocenę, w jakiej mierze zastosowanie krajowych lub specjalnych systemów rachunkowości zamiast systemu określonego w zasadach regulujących uczestnictwo może prowadzić do wyraźnego uproszczenia procedur kontroli i tym samym do obniżenia wskaźnika błędu w trakcie kontroli projektów finansowanych ze środków europejskich; w związku z tym apeluje o ściślejszą współpracę z Europejskim Trybunałem Obrachunkowym oraz wprowadzenie możliwej „pojedynczej kontroli”;

24.  zauważa, że synergie między funduszami mają kluczowe znaczenie dla zwiększenia skuteczności inwestycji; podkreśla, że RIS3 stanowią ważne narzędzie do wywołania synergii przez ustanowienie krajowych i regionalnych ram dla inwestycji w badania, rozwój i innowacje i, jako takie, powinny być promowane i wzmacniane; ubolewa nad istnieniem znaczących barier dla pełnego funkcjonowania synergii(24); dąży zatem do dostosowania przepisów i procedur dotyczących projektów w dziedzinie badań naukowych, rozwoju i innowacji realizowanych w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych oraz w ramach programu ramowego; zauważa, że skuteczne wykorzystywanie systemu pieczęci doskonałości będzie możliwe jedynie wtedy, gdy powyższy warunek zostanie spełniony; wzywa Komisję do przeznaczenia części europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych na stworzenie synergii RIS3 z programem „Horyzont 2020”; wzywa Komisję do zmiany przepisów dotyczących pomocy państwa i umożliwienia uzasadnienia projektów badawczo-rozwojowych finansowanych z funduszy strukturalnych w regulaminie programu ramowego, przy jednoczesnym zagwarantowaniu ich przejrzystości; wzywa Komisję i państwa członkowskie do zapewnienia należytego stosowania zasady dodatkowości, co w praktyce oznacza, że wkłady z europejskich funduszy nie powinny zastępować krajowych lub równoważnych wydatków danego państwa członkowskiego w regionach, w których ma to zastosowanie;

25.  zauważa, że pomyślne wdrażanie europejskiej przestrzeni badawczej wymaga pełnego wykorzystania potencjału w zakresie badań naukowych, rozwoju i innowacji wszystkich państw członkowskich; uznaje problem luki w uczestnictwie w programie „Horyzont 2020”, który musi zostać rozwiązany zarówno na poziomie UE, jak i na szczeblu krajowym, w tym za pośrednictwem europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych; apeluje do Komisji i państw członkowskich o dostosowanie istniejących lub przyjęcie nowych środków w celu zlikwidowania tej luki za pomocą np. rozwoju narzędzi z zakresu tworzenia sieci kontaktów dla naukowców; z zadowoleniem przyjmuje politykę upowszechniania doskonałości i zapewniania szerszego uczestnictwa; wzywa Komisję do oceny, czy trzy instrumenty służące zapewnieniu szerszego uczestnictwa spełniły określone dla nich cele: zapewnienie odpowiedniego budżetu i zrównoważonego zestawu instrumentów, które uwzględniają istniejące w UE dysproporcje w dziedzinie badań i innowacji; wzywa Komisję i państwa członkowskie do przedstawienia jasnych zasad umożliwiających pełne wdrożenie systemu pieczęci doskonałości i poszukiwania synergii w zakresie finansowania; wzywa Komisję do stworzenia mechanizmów pozwalających na włączenie do projektów programu ramowego infrastruktury badawczej finansowanej za pośrednictwem europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych; apeluje o dokonanie przeglądu wskaźników wykorzystywanych do określania państw „niedostatecznie reprezentowanych” oraz o regularne weryfikowanie wykazu tych państw podczas wdrażania programu ramowego;

26.  zauważa, że zgodnie ze sprawozdaniami rocznymi Komisji dotyczącymi wdrażania programu „Horyzont 2020” za lata 2014 i 2015 państwa UE-15 otrzymały 88,6 % środków, podczas gdy państwa UE-13 otrzymały tylko 4,5 % – co stanowiło nawet mniej niż finansowanie dla krajów stowarzyszonych (6,4 %);

27.  z zadowoleniem przyjmuje wysiłki na rzecz zapewnienia lepszych powiązań między EPB a europejskim obszarem szkolnictwa wyższego, tak aby ułatwić sposoby szkolenia kolejnego pokolenia naukowców; uznaje znaczenie włączenia umiejętności w zakresie nauk ścisłych, technologii, inżynierii i matematyki, badań i przedsiębiorczości do systemów kształcenia państw członkowskich już na wczesnym etapie, aby zachęcać młodych ludzi do rozwijania tych umiejętności, ponieważ badania naukowe i rozwój powinny być postrzegane w aspekcie strukturalnym, a nie cyklicznym lub tymczasowym; wzywa państwa członkowskie i Komisję do zwiększenia stabilności i atrakcyjności zatrudnienia młodych naukowców;

28.  podkreśla znaczenie zacieśnienia współpracy między przemysłem a środowiskiem uniwersyteckim i naukowym w celu sprzyjania tworzeniu na uczelniach i w ośrodkach naukowych specjalnych struktur służących umacnianiu związku z systemem produkcji;

29.  podkreśla, że ogólnoświatowa współpraca jest istotnym sposobem wzmacniania badań europejskich; potwierdza, że międzynarodowe uczestnictwo zmniejszyło się z 5 % w 7. programie ramowym do 2,8 % w programie „Horyzont 2020”; przypomina, że program ramowy powinien przyczyniać się do zapewnienia, aby Europa pozostała kluczowym podmiotem na arenie międzynarodowej, podkreślając jednocześnie znaczenie dyplomacji naukowej; wzywa Komisję do przeglądu warunków współpracy międzynarodowej w programie ramowym i do ustanowienia konkretnych i natychmiastowych środków, a także długoterminowej strategicznej wizji i struktury na poparcie tego celu; w związku z tym przyjmuje z zadowoleniem takie inicjatywy jak BONUS i PRIMA;

30.  podkreśla potrzebę wzmocnienia współpracy międzynarodowej w 9. programie ramowym i upowszechniania dyplomacji naukowej;

31.  przypomina, że włączenie nauk społecznych i humanistycznych oznacza badania w tej dziedzinie w projektach interdyscyplinarnych, a nie dodatek ex-post do poza tym technologicznych projektów, oraz że najpilniejsze problemy stojące przed UE wymagają badań metodologicznych, które są bardziej koncepcyjnie skoncentrowane na naukach społecznych i humanistycznych; zauważa, że nauki społeczne i humanistyczne są niedostatecznie reprezentowane w obecnym programie ramowym; apeluje do Komisji o zwiększenie możliwości udziału w interdyscyplinarnych projektach programu ramowego osób prowadzących badania naukowe w dziedzinie nauk społecznych i humanistycznych oraz o zapewnienie wystarczającego finansowania tematów z zakresu nauk społecznych i humanistycznych;

32.  podkreśla równowagę pomiędzy badaniami i innowacjami w programie „Horyzont 2020” i apeluje o przyjęcie podobnego podejścia w kolejnym programie ramowym; z zadowoleniem przyjmuje stworzenie Europejskiej Rady ds. Innowacji(25), ale podkreśla, że nie powinno to ponownie doprowadzić do rozdzielenia badań naukowych i innowacji ani do zwiększenia fragmentacji finansowania; zaznacza, że program „Horyzont 2020” nie skupia się wystarczająco na pokonaniu tzw. „dolinie śmierci”, która stanowi główną przeszkodę w przekazywaniu prototypów do produkcji;

33.  wzywa Komisję do wyjaśnienia celów, instrumentów i funkcjonowania Europejskiej Rady ds. Innowacji oraz podkreśla potrzebę dokonania oceny pilotażowych wyników Europejskiej Rady ds. Innowacji; apeluje do Komisji o zaproponowanie zrównoważonego zestawu instrumentów z myślą o portfolio Europejskiej Rady ds. Innowacji; podkreśla, że Europejska Rada ds. Innowacji w żadnym wypadku nie może stać się drugim filarem, a ten nie może przekształcić się w instrument jednostkowego finansowania, lecz powinien w dalszym ciągu kłaść nacisk na badania prowadzone wspólnie; podkreśla potrzebę utrzymania i wzmocnienia instrumentu MŚP i przyspieszonego działania na rzecz innowacji; zwraca się do Komisji o opracowanie mechanizmów lepszego włączania MŚP do większych interdyscyplinarnych projektów 9. programu ramowego w celu pełnego wykorzystania ich potencjału; apeluje do Komisji o zachowanie wspólnot wiedzy i innowacji (WWiI) w obecnej strukturze EIT, podkreślając znaczenie przejrzystości i szerokiego udziału zainteresowanych stron, oraz do przeanalizowania, w jaki sposób EIT i WWiI mogą wchodzić w interakcję z Europejską Radą ds. Innowacji; zwraca się do Komisji o opracowanie ram na rzecz inwestycji prywatnego kapitału wysokiego ryzyka we współpracy z Europejską Radą ds. Innowacji w celu przyciągnięcia do Europy inwestycji kapitału wysokiego ryzyka;

34.  z zadowoleniem przyjmuje inicjatywy, które łączą sektor prywatny z sektorem publicznym w celu pobudzania badań naukowych i innowacji; podkreśla potrzebę wzmocnionego przywództwa UE w priorytetowym traktowaniu potrzeb w zakresie publicznych badań naukowych oraz wystarczającej przejrzystości, identyfikowalności i uczciwego poziomu publicznego zwrotu z inwestycji programu „Horyzont 2020” pod względem przystępności cenowej, dostępności i odpowiedniości produktów końcowych, szczególnie w niektórych wrażliwych obszarach, takich jak zdrowie, ochrona interesu publicznego i sprawiedliwy wpływ społeczny; wzywa Komisję do dalszego przeanalizowania – zwłaszcza w celu długofalowego wykorzystywania wszystkich projektów programu ramowego finansowanych z publicznych dotacji – mechanizmów łączących w sobie uczciwy zwrot publiczny i zachęty dla udziału przemysłu;

35.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że otwarty dostęp jest obecnie ogólną zasadą w programie „Horyzont 2020”; zwraca uwagę na fakt, że znaczna liczba publikacji związanych z projektami programu „Horyzont 2020” do grudnia 2016 r.(26) wskazuje, iż konieczne są nowe strategie polityczne dotyczące egzekwowania wymiany danych i wiedzy, aby zmaksymalizować wyniki badań i liczbę dostępnych danych naukowych; wzywa Komisję do dokonania przeglądu kryteriów elastyczności, które mogłyby stanowić przeszkodę w osiągnięciu tego celu, oraz do udoskonalenia wiedzy i rozwoju;

36.  z zadowoleniem przyjmuje finansowanie pilotażu otwartych danych badawczych jako pierwszy krok na drodze do europejskiej chmury dla otwartej nauki; uznaje znaczenie i potencjał e-infrastruktury i systemów komputerowych dużej wydajności, potrzebę zaangażowania zainteresowanych stron z sektora publicznego i prywatnego oraz społeczeństwa obywatelskiego, a także znaczenie nauki obywatelskiej w zapewnianiu, by społeczeństwo odgrywało bardziej aktywną rolę w definiowaniu i podejmowaniu problemów oraz współtworzeniu rozwiązań; apeluje do Komisji oraz publicznego i prywatnego środowiska badawczego o poszukiwanie nowych modeli integrujących prywatne zasoby w chmurze oraz zasoby w dziedzinie tworzenia sieci i publiczną e-infrastrukturę oraz tworzenie programów obywatelskich w dziedzinie nauki i innowacji;

37.  z zadowoleniem przyjmuje przyjętą przez Komisję koncepcję innowacyjnego ośrodka, który wzmocni obszar europejskiej innowacji, wspierając przedsiębiorstwa, w szczególności sektor MŚP, w optymalizacji ich modeli biznesowych oraz procesów produkcyjnych;

38.  zachęca krajowe punkty kontaktowe do większego zaangażowania w promowanie projektów, którym przyznano „pieczęć doskonałości”, oraz w udzielanie pomocy przy poszukiwaniu innych źródeł – zarówno krajowych, jak i międzynarodowych – publicznego lub prywatnego finansowania takich projektów poprzez zacieśnianie współpracy w tym obszarze w ramach sieci krajowych punktów kontaktowych;

Zalecenia dotyczące 9. programu ramowego

39.  jest przekonany, że UE ma potencjał, aby stać się wiodącym światowym ośrodkiem badań i nauki; jest ponadto przekonany, że aby promować w tym celu wzrost, tworzenie miejsc pracy i innowacje, 9. program ramowy musi stać się dla Europy najwyższym priorytetem;

40.  z zadowoleniem przyjmuje sukces programu „Horyzont 2020” i wskaźnik dźwigni 1:11; apeluje do Komisji o zaproponowanie zwiększenia całkowitego budżetu 9. programu ramowego do 120 mld EUR; uważa, że oprócz zwiększenia budżetu niezbędne są ramy uwzględniające innowacje, i z tego względu apeluje do Komisji o wyjaśnienie pojęcia innowacji i jej różnych rodzajów;

41.  zauważa, że UE boryka się z wieloma poważnymi i ciągle zmieniającymi się wyzwaniami, oraz apeluje do Komisji, aby wspólnie z Parlamentem Europejskim zapewniła w ramach filaru 3 zrównoważony i elastyczny zestaw instrumentów umożliwiających reakcję na dynamiczny charakter pojawiających się problemów; podkreśla potrzebę zapewnienia wystarczającego budżetu na konkretne wyzwania w filarze 3, a także potrzebę regularnego przeglądu adekwatności takich wyzwań;

42.  apeluje do Komisji o utrzymanie równowagi między badaniami podstawowymi a innowacjami w 9. programie ramowym; zauważa potrzebę wzmocnienia badań prowadzonych w oparciu o współpracę; podkreśla potrzebę lepszego zaangażowania MŚP we wspólne projekty i innowacje;

43.  zachęca Komisję do wzmocnienia synergii między 9. programem ramowym i innymi specjalnymi funduszami europejskimi na rzecz badań i innowacji oraz do ustanowienia zharmonizowanych instrumentów i dostosowanych zasad dotyczących tych funduszy, zarówno na szczeblu europejskim, jak i krajowym, w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi; apeluje do Komisji o dalsze uwzględnianie w kolejnych programach ramowych istotnej roli normalizacji w kontekście innowacji;

44.  zauważa, że w 9. programie ramowym należy się zająć ewentualnym problemem nadmiaru wniosków i niskich wskaźników sukcesu w ramach programu „Horyzont 2020”; sugeruje rozważenie ponownego wprowadzenia dwuetapowej procedury oceny składającej się z ujednoliconego etapu pierwszego i szczegółowego etapu drugiego dla wybranych wnioskodawców; apeluje do Komisji o zapewnienie wystarczająco wyczerpujących sprawozdań podsumowujących ocenę zawierających wskazania dotyczące możliwych sposobów poprawienia wniosku;

45.  podkreśla, że „europejska wartość dodana” musi w dalszym ciągu pozostać bezspornym trzonem programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji;

46.  apeluje do Komisji, aby oddzieliła badania w dziedzinie obronności od badań cywilnych w nowych WRF, zapewniając dwa różne programy z dwoma odrębnymi budżetami, które nie wpływają na ambicje budżetowe badań cywilnych 9. programu ramowego; apeluje w związku z tym do Komisji, aby przedstawiła Parlamentowi możliwe sposoby finansowania przyszłego programu badań w dziedzinie obronności zgodnie z Traktatami, ze specjalnym budżetem zasilanym nowymi zasobami i objętym konkretnymi zasadami; podkreśla znaczenie nadzoru parlamentarnego w tym zakresie;

47.  uważa, że program przyszłych i powstających technologii ma ogromny potencjał na przyszłość i stanowi odpowiednie narzędzie upowszechniania innowacyjnych pomysłów oraz know-how na szczeblach krajowym i regionalnym;

48.  podkreśla potrzebę, by – w kontekście porozumienia paryskiego i celów UE w dziedzinie klimatu – nadać priorytet finansowaniu badań nad zmianą klimatu i infrastruktury służącej gromadzeniu danych klimatycznych, zwłaszcza z uwagi na fakt, że Stany Zjednoczone rozważają znaczące cięcia budżetowe w amerykańskich instytucjach zajmujących się badaniami nad środowiskiem;

49.  podkreśla, że 9. program ramowy na rzecz badań i innowacji powinien umacniać postęp społeczny i konkurencyjność UE, tworząc wzrost gospodarczy i nowe miejsca pracy oraz wprowadzając nową wiedzę i innowacje w celu przezwyciężenia największych wyzwań, przed którymi stoi Europa, a także zapewniając dalsze postępy w kierunku rozwoju zrównoważonej EPB; z zadowoleniem przyjmuje w tym zakresie obecną strukturę filarową programu i apeluje do Komisji o utrzymanie tej struktury w celu zapewniania ciągłości i przewidywalności; apeluje w związku z tym do Komisji o kontynuowanie prac na rzecz spójności, uproszczenia, przejrzystości i jasności programu, ulepszenia procesu oceny, ograniczenia fragmentacji i powielania działań, a także unikania niepotrzebnych obciążeń administracyjnych;

50.  uważa, że zadania administracyjne i badania w dużej mierze znoszą się nawzajem; w związku z tym podkreśla znaczenie ograniczenia do minimum obowiązków sprawozdawczych, tak aby zapobiegać biurokracji hamującej innowacje i zapewnić skuteczne wykorzystywanie finansowania z 9. programu ramowego, przy jednoczesnym zagwarantowaniu autonomii badań; zachęca Komisję, by w tym celu wzmogła wysiłki na rzecz uproszczenia;

51.  zauważa, że Komisja coraz częściej wspomina o finansowaniu w oparciu o wyniki; apeluje do Komisji o dokładniejszą definicję wyników;

52.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do zwiększenia synergii między programem ramowym i innymi funduszami oraz do zajęcia się problemem niedoborów w dziedzinie badań naukowych, z którym borykają się regiony objęte celem „Konwergencja” w niektórych państwach członkowskich w ramach stosowania zasady dodatkowości; ubolewa, że przydziały środków finansowych z funduszy strukturalnych i inwestycyjnych mogą prowadzić do zmniejszenia krajowych wydatków na badania naukowe i rozwój w regionach, w których fundusze te mają zastosowanie, i podkreśla, że muszą one stanowić dodatek do krajowych wydatków publicznych; wzywa Komisję i państwa członkowskie do zapewnienia, by publiczne finansowanie badań naukowych i innowacji było w przyszłości traktowane jako inwestycja, nie zaś jako koszt;

53.  stwierdza, że efektywne inwestycje w badania naukowe i innowacje mogą być finansowane ze środków pochodzących z funduszy strukturalnych jedynie wtedy, gdy w państwach członkowskich zostaną poczynione należyte przygotowania; w związku z tym należy dokonać ściślejszego powiązania zaleceń dla poszczególnych krajów w zakresie reform strukturalnych oraz innowacji w obszarze badań naukowych i innowacji;

54.  podkreśla potrzebę wyższej jakości ośrodków i regionów doskonałości oraz znaczenie kontynuowania rozwoju europejskiej przestrzeni badawczej; kładzie nacisk na potrzebę zapewnienia większej synergii między programem ramowym, EFIS i europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi, aby osiągnąć ten cel; apeluje o strategie polityczne służące usuwaniu barier, takich jak niższe wynagrodzenia w państwach wschodnich i południowych, tak aby unikać drenażu mózgów; apeluje o nadawanie nadrzędnego znaczenia doskonałości projektów w stosunku do doskonałości wiodących „elitarnych” instytucji;

55.  uważa, że zachodzi potrzeba wprowadzenia silniejszych zachęt do korzystania ze środków z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych na inwestycje w badania naukowe i rozwój wynikające z zaleceń dla poszczególnych krajów lub stwierdzenia niedociągnięć; stwierdza, że środki z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych na inwestycje w badania naukowe i innowacje wyniosą 65 mld EUR w latach 2014 – 2020; w związku z tym proponuje, aby wykorzystać ustanowioną rezerwę na wykonanie w państwach członkowskich do zainwestowania znacznej części przychodów z funduszy strukturalnych w badania naukowe i innowacje;

56.  z zadowoleniem przyjmuje zasadę i potencjał „pieczęci doskonałości” jako znaku jakości dla synergii między europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi a programem „Horyzont 2020”, lecz zauważa, że jest ona w niewystarczający sposób stosowana w praktyce ze względu na brak finansowania w państwach członkowskich; uważa, że projekty będące przedmiotem wniosków złożonych w ramach programu „Horyzont 2020”, które przeszły z pozytywnym wynikiem rygorystyczne kryteria wyboru i udzielenia zamówienia, lecz nie mogły być finansowane z uwagi na ograniczenia budżetowe, powinny być finansowane z zasobów europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, jeżeli zasoby te są dostępne w odniesieniu do tego celu; zaznacza, że należy również określić podobny mechanizm dla wspólnych projektów badawczych;

57.  apeluje do Komisji o zapewnienie w 9. programie ramowym wyższych poziomów wsparcia dla młodych naukowców, takich jak ogólnoeuropejskie narzędzia tworzenia sieci kontaktów, oraz o wzmocnienie systemów finansowania dla naukowców na wczesnym etapie kariery posiadających mniej niż dwa lata doświadczenia po ukończeniu doktoratu;

58.  zauważa, że działania „Maria Skłodowska-Curie” stanowią szeroko uznane wśród badaczy źródło finansowania oraz że promują one ich mobilność oraz rozwój młodych badaczy; jest zdania, że ze względu na ciągłość pożądane byłoby utrzymanie finansowania działań „Maria Skłodowska-Curie” w 9. programie ramowym;

59.  apeluje do Komisji i państw członkowskich o dalsze zachęcanie do prywatnych inwestycji w badania naukowe, rozwój i innowacje, które muszą uzupełniać publiczne inwestycje, nie zaś je zastępować; przypomina, że dwie trzecie z zakładanych 3 % PKB na badania naukowe i rozwój powinny pochodzić z sektora prywatnego(27); docenia dotychczasowe starania przemysłu i, biorąc pod uwagę ogólnie ograniczone zasoby na publiczne wydatki na badania naukowe i rozwój, apeluje do sektora prywatnego o większe zaangażowanie w wydatki na badania i rozwój oraz w otwarty dostęp i naukę opartą na otwartych danych; wzywa Komisję do ustalenia stopnia udziału dużych przedsiębiorstw (poprzez pożyczki, dotacje lub na własny koszt), w zależności od europejskiej wartości dodanej danego projektu oraz jego możliwości stania się siłą napędową dla MŚP, przy jednoczesnym uwzględnieniu specyfiki i potrzeb każdego sektora; zwraca się do Komisji o monitorowanie wkładów niepieniężnych, aby uzyskać pewność, że inwestycje są rzeczywiste i nowe;

60.  apeluje do Komisji o zwiększenie przejrzystości i jasności zasad dotyczących współpracy między sektorem publicznym a prywatnym w projektach wchodzących w zakres 9. programu ramowego po uzyskaniu wyników i zaleceń wypływających z oceny; apeluje do Komisji o zweryfikowanie i dokonanie oceny istniejących instrumentów na rzecz partnerstw publiczno-prywatnych;

61.  podkreśla konieczność dalszego finansowania udziału przemysłu niezależnie od instrumentu MŚP, ponieważ przemysł posiada niezbędną wiedzę w wielu obszarach i wnosi znaczący wkład finansowy;

62.  ubolewa nad mieszanym zestawem wyników osiągniętych w odniesieniu do równości płci w programie „Horyzont 2020”, ponieważ jedynym osiągniętym celem jest udział kobiet w grupach doradczych, podczas gdy udział kobiet w zespołach oceny projektów i koordynatorów projektów oraz wymiar płci w treściach dotyczących badań i innowacji pozostaje poniżej poziomów docelowych; podkreśla potrzebę zwiększenia udziału i uwzględnienia aspektu płci w 9. programie ramowym oraz osiągnięcia poziomów docelowych określonych w rozporządzeniu w sprawie programu „Horyzont 2020”, a także wzywa Komisję, by przeprowadziła badanie na temat barier lub trudności, które mogą warunkować niedostateczną reprezentację kobiet w programie; zachęca państwa członkowskie, zgodnie z celami EPB, do tworzenia zrównoważonego pod względem aspektu płci środowiska prawnego i politycznego oraz do zapewniania zachęt do zmian; przyjmuje z zadowoleniem wytyczne Komisji w sprawie równości płci w programie „Horyzont 2020”(28); przypomina, że zgodnie z tymi wytycznymi równowaga płci jest jednym z elementów wpływających na pozycję podczas nadawania priorytetu propozycjom znajdującym się ponad progiem, które mają te same wyniki;

63.  zauważa, że w kolejnym programie ramowym konieczne będzie uwzględnienie wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z UE i jego konsekwencji; odnotowuje, że dla badań naukowych i innowacji korzystne są jasne i stabilne długoterminowe ramy, oraz że Zjednoczone Królestwo zajmuje wiodącą pozycję w dziedzinie nauki; wyraża życzenie kontynuowania sieci i współpracy między Zjednoczonym Królestwem a UE w dziedzinie badań, a także – pod pewnymi warunkami – szybkiego znalezienia stabilnego i satysfakcjonującego rozwiązania, aby zapewnić, że UE nie straci korzyści z wyników badań naukowych uzyskanych w ramach programu „Horyzont 2020” i 9. programu ramowego;

o
o   o

64.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie oraz Komisji.

(1) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 104.
(2) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 948.
(3) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 81.
(4) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 965.
(5) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 174.
(6) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 892.
(7) Dz.U. L 169 z 7.6.2014, s. 54–178.
(8) Dz.U. L 177 z 17.6.2014, s. 9.
(9) Dz.U. L 192 z 1.7.2014, s. 1.
(10) Dz.U. L 169 z 7.6.2014, s. 1–53.
(11) http://ec.europa.eu/research/evaluations/pdf/hlg_issue_papers.pdf
(12) Dz.U. C 34 z 2.2.2017, s. 24.
(13) Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0052.
(14) Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0075.
(15) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0311.
(16) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0320.
(17) Badanie EPRS pt. „Horyzont 2020 – program ramowy UE w zakresie badań naukowych i innowacji. Ocena wdrożenia w Europie”.
(18) Przy ponad 130 000 otrzymanych wniosków, 9 000 przyznanych dotacji, 50 000 uczestników i 15,9 mld EUR funduszy UE.
(19) Dwie trzecie z 3 % PKB na badania naukowe i rozwój powinny pochodzić z przemysłu. Zob. Eurostat, prywatne wydatki na badania naukowe i rozwój: http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&init=1&language=en&pcode=tsc00031&plugin=1
(20) http://ec.europa.eu/invest-in-research/pdf/download_en/barcelona_european_council.pdf
(21) W sumie siedem WIT odpowiada za ponad 7 mld EUR funduszy programu „Horyzont 2020”, co stanowi około 10 % całego budżetu programu „Horyzont 2020” i ponad 13 % rzeczywiście dostępnych środków na zaproszenia do składania wniosków w ramach programu „Horyzont 2020” (około 8 mld EUR rocznie przez siedem lat).
(22) Zob. konkluzje Rady z dnia 29 maja 2015 r.
(23) Badanie EPRS z lutego 2017 r. pt. „Horyzont 2020 – program ramowy UE w zakresie badań naukowych i innowacji – Ocena wdrożenia w Europie”.
(24) Duża infrastruktura badawcza wpasowuje się w zakres i cele EFRR, ale fundusze EFRR przyznawane na szczeblu krajowym nie mogą być wykorzystywane do jej współfinansowania; koszty budowy związane z nową infrastrukturą badawczą kwalifikują się do finansowania w ramach EFRR, ale nie koszty operacyjne i kadrowe.
(25) Komunikat Komisji pt. „Przyszli liderzy Europy: inicjatywa na rzecz przedsiębiorstw typu start-up i przedsiębiorstw scale-up” (COM(2016)0733).
(26) Sprawozdanie OpenAIRE: W programie „Horyzont 2020” zakończonych zostało 2017 (19 %) spośród całkowitej liczby 10 684 projektów, natomiast 8667 nadal trwa. OpenAIRE zidentyfikował 6133 publikacji związanych z 1375 projektami programu „Horyzont 2020”.
(27) Zob. konkluzje Rady z dnia 29 maja 2015 r.
(28) Zob. wytyczne w sprawie równości płci w programie „Horyzont 2020”: http://eige.europa.eu/sites/default/files/h2020-hi-guide-gender_en.pdf


Elementy składowe europejskiej polityki spójności na okres po roku 2020
PDF 455kWORD 64k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 czerwca 2017 r. w sprawie elementów składowych europejskiej polityki spójności na okres po roku 2020 (2016/2326(INI))
P8_TA(2017)0254A8-0202/2017

Parlament Europejski,

–  uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej (TUE), w szczególności jego art. 3, oraz Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), w szczególności jego art. 4, 162, 174–178 i 349,

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 („rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów”)(1),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1301/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz w sprawie przepisów szczegółowych dotyczących realizacji celu „Inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia” i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1080/2006(2),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1304/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1081/2006(3),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1299/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie przepisów szczegółowych dotyczących wsparcia z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna”(4),

–  uwzględniając Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1302/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1082/2006 w sprawie europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej (EUWT) w celu doprecyzowania, uproszczenia i usprawnienia procesu tworzenia takich ugrupowań oraz ich funkcjonowania(5),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1300/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1084/2006(6),

–  uwzględniając rozporządzenie Rady (UE, Euratom) nr 1311/2013 z dnia 2 grudnia 2013 r. określające wieloletnie ramy finansowe na lata 2014−2020(7),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002(8),

–  uwzględniając komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 września 2016 r. zatytułowany „Śródokresowy przegląd/rewizja wieloletnich ram finansowych na lata 2014–2020. Budżet UE ukierunkowany na wyniki” (COM(2016)0603),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 14 grudnia 2015 r. zatytułowany „Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu gospodarczego – maksymalizowanie wkładu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych” (COM(2015)0639),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie inwestycji na rzecz zatrudnienia i wzrostu gospodarczego – maksymalizowanie wkładu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych: ocena sprawozdania na mocy art. 16 ust. 3 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów(9),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 września 2016 r. w sprawie Europejskiej współpracy terytorialnej – najlepsze praktyki i działania innowacyjne(10),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 11 maja 2016 r. w sprawie przyspieszenia wdrażania polityki spójności(11),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 21 stycznia 2010 r. w sprawie europejskiej strategii na rzecz regionu naddunajskiego(12), swoją rezolucję z dnia 6 lipca 2010 r. w sprawie strategii Unii Europejskiej dla regionu Morza Bałtyckiego oraz roli makroregionów w przyszłej polityce spójności(13), swoją rezolucję z dnia 28 października 2015 r. w sprawie strategii UE dla regionu adriatycko-jońskiego(14) oraz swoją rezolucję z dnia 13 września 2016 r. w sprawie strategii UE na rzecz regionu alpejskiego(15),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 6 lipca 2016 r. w sprawie synergii na rzecz innowacyjności: europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne, program ramowy „Horyzont 2020” oraz inne europejskie fundusze i programy unijne na rzecz innowacji(16),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 10 maja 2016 r. w sprawie nowych narzędzi rozwoju terytorialnego w polityce spójności na lata 2014–2020: zintegrowane inwestycje terytorialne (ZIT) i rozwój lokalny kierowany przez społeczność (CLLD)(17),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 26 listopada 2015 r. w sprawie dążenia do uproszczenia polityki spójności na lata 2014–2020 i ukierunkowania jej na wyniki(18),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 9 września 2015 r. w sprawie inwestycji na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia: wspieranie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej w Unii(19),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 9 września 2015 r. w sprawie miejskiego wymiaru polityki UE(20),

–  uwzględniając komunikaty Komisji i rezolucje Parlamentu w sprawie regionów najbardziej oddalonych, w szczególności rezolucję z dnia 18 kwietnia 2012 r. w sprawie roli polityki spójności w najbardziej oddalonych regionach Unii Europejskiej w kontekście strategii „Europa 2020”(21) oraz rezolucję z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie optymalnego rozwijania potencjału regionów najbardziej oddalonych poprzez tworzenie synergii między funduszami strukturalnymi i innymi programami Unii Europejskiej(22),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 28 października 2015 r. w sprawie polityki spójności i przeglądu strategii „Europa 2020”(23),

–  uwzględniając konkluzje i zalecenia grupy wysokiego szczebla monitorującej uproszczenia dla beneficjentów europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych,

–  uwzględniając konkluzje Rady w sprawie sprawozdania specjalnego Europejskiego Trybunału Obrachunkowego nr 31 z 2016 r. pt. „Przeznaczenie co najmniej jednego na pięć euro w budżecie UE na działania w dziedzinie klimatu: mimo ambitnych prac istnieje poważne ryzyko, że cel nie zostanie osiągnięty”, przyjęte w dniu 21 marca 2017 r.,

–  uwzględniając wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 15 grudnia 2015 r.(24) w sprawie wykładni art. 349 TFUE,

–  uwzględniając sprawozdanie specjalne nr 19/2016 Europejskiego Trybunału Obrachunkowego: „Wykonywanie budżetu UE za pośrednictwem instrumentów finansowych – wnioski na przyszłość z okresu programowania 2007–2013”

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji z dnia 22 lutego 2016 r. pt. „Europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne i Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych – zapewnienie koordynacji, synergii i komplementarności”,

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Rozwoju Regionalnego oraz opinię Komisji Budżetowej (A8-0202/2017),

A.  mając na uwadze, że polityka spójności UE wywodzi się z TUE i TFUE oraz jest wyrazem solidarności UE jako jednej z fundamentalnych zasad Unii, realizowanej przez wypełnianie celu traktatowego, jakim jest zmniejszanie dysproporcji regionalnych i promowanie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej wszystkich regionów w UE;

B.  mając na uwadze, że funkcjonowanie UE jako „narzędzia konwergencji” zostało wstrzymane po roku 2008, co spowodowało zwiększenie się rozbieżności występujących między państwami członkowskimi i wewnątrz państw członkowskich, a także pogłębianie się nierówności społecznych i gospodarczych w całej UE; przypomina, że polityka spójności na szczeblu europejskim jest bardzo skuteczna, szczególnie w zakresie wspierania różnych form współpracy terytorialnej, i w związku z tym pozostaje – w wymiarze gospodarczym, społecznym i terytorialnym – pilnie niezbędną polityką łączącą konkretne potrzeby danego terytorium z priorytetami UE oraz osiąga konkretne wyniki w terenie z korzyścią dla wszystkich obywateli;

C.  mając na uwadze, że polityka spójności pozostaje główną, wysoce skuteczną i cenioną ogólnounijną polityką inwestycyjną i rozwojową na rzecz tworzenia trwałych miejsc pracy oraz pobudzania inteligentnego, zrównoważonego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu po roku 2020, szczególnie w obliczu gwałtownego spadku inwestycji publicznych i prywatnych w wielu państwach członkowskich oraz skutków globalizacji; przypomina, że polityka spójności odegrała istotną rolę w kontekście ograniczeń makroekonomicznych i budżetowych i wykazała znaczną zdolność reagowania w tym zakresie;

D.  mając na uwadze, że ostatnia reforma polityki spójności z 2013 r. była gruntowna i szeroko zakrojona oraz spowodowała przeniesienie punktu ciężkości tej polityki z jednej strony na podejście ukierunkowane na wyniki, koncentrację tematyczną, skuteczność i efektywność, a z drugiej – na zasady takie jak zasada partnerstwa, wielopoziomowego sprawowania rządów, inteligentnej specjalizacji i podejścia uwzględniającego specyfikę lokalną;

E.  mając na uwadze, że odnowiona polityka spójności spowodowała stopniowe odejście od dużych projektów infrastrukturalnych na rzecz projektów opartych na pobudzaniu gospodarki opartej na wiedzy i innowacji;

F.  mając na uwadze, że zasady te należy utrzymać i umocnić po roku 2020 dla zapewnienia ciągłości, widoczności, pewności prawa, dostępności i przejrzystości realizacji polityki;

G.  mając na uwadze, że w celu zapewnienia powodzenia polityki spójności na okres po roku 2020 ważne jest zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla beneficjentów tej polityki i organów nią zarządzających, aby znaleźć właściwą równowagę między podejściem zorientowanym na wyniki a poziomem kontroli i weryfikacji w celu zwiększenia proporcjonalności, wprowadzenia zróżnicowania w realizacji programów oraz uproszczenia zasad i procedur, które obecnie są często postrzegane jako zbyt skomplikowane;

H.  mając na uwadze, że elementy te – w połączeniu z koncepcją zintegrowanej polityki i zasadą partnerstwa – ilustrują wartość dodaną polityki spójności;

I.  mając na uwadze, że coraz większe ograniczenia zarówno budżetu UE, jak i budżetów krajowych, oraz konsekwencje Brexitu nie powinny doprowadzić do osłabienia polityki spójności UE; w związku z powyższym apeluje do negocjatorów UE i Zjednoczonego Królestwa o rozważenie zalet i wad dalszego uczestnictwa Zjednoczonego Królestwa w programach europejskiej współpracy terytorialnej;

J.  mając na uwadze, że polityka spójności już obecnie dotyczy bardzo szerokiej gamy wyzwań związanych z jej celami ustanowionymi w traktatach i nie można oczekiwać, że z takim samym lub nawet mniejszym budżetem sprosta ona wszystkim nowym wyzwaniom, przed jakimi UE stanie po roku 2020, choć może ona wywrzeć większy wpływ, jeśli zapewni się państwom członkowskim, regionom i miastom większą elastyczność, tak aby wspierać nowe wyzwania polityczne;

Wartość dodana polityki spójności UE

1.  zdecydowanie sprzeciwia się wszelkim scenariuszom dla UE-27 na okres do roku 2025, ujętym w Białej księdze w sprawie przyszłości Europy, które zakładają zmniejszenie zakresu działań UE w odniesieniu do polityki spójności; przeciwnie, zachęca Komisję do przedstawienia kompleksowego wniosku ustawodawczego dotyczącego zdecydowanej i skutecznej polityki spójności na okres po roku 2020;

2.  podkreśla, że wzrostu gospodarczego oraz konwergencji regionalnej, gospodarczej i społecznej nie można osiągnąć bez dobrego zarządzania, współpracy, wzajemnego zaufania między wszystkimi zainteresowanymi stronami i skutecznego zaangażowania partnerów na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym, jak określono w zasadzie partnerstwa (art. 5 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów); ponownie podkreśla, że przyjęty w polityce spójności UE system zarządzania dzielonego zapewnia UE unikalne narzędzie pozwalające odnieść się bezpośrednio do obaw obywateli związanych z wyzwaniami wewnętrznymi i zewnętrznymi; uważa, że zarządzanie dzielone, które jest oparte na zasadzie partnerstwa, wielopoziomowym sprawowaniu rządów oraz koordynacji różnych szczebli administracyjnych, ma istotne znaczenie dla zapewnienia większego zaangażowania wszystkich zainteresowanych stron we wdrażanie polityki i odpowiedzialności za nie;

3.  podkreśla stymulujące skutki polityki spójności oraz zwraca uwagę na wnioski, jakie mogą wyciągnąć administracja, beneficjenci i zainteresowane strony; podkreśla podejście horyzontalne i przekrojowe w polityce spójności, jako polityce inteligentnej, zrównoważonej i pluralistycznej, która stanowi ramy służące mobilizacji i koordynowaniu działań podmiotów krajowych i podmiotów niższego szczebla oraz ramy bezpośredniego angażowania tych podmiotów we współpracę na rzecz osiągania unijnych priorytetów za pośrednictwem współfinansowanych projektów; w związku z powyższym wzywa do optymalnej koordynacji i współpracy między dyrekcją generalną Komisji odpowiedzialną za politykę spójności a innymi dyrekcjami generalnymi, a także z władzami krajowymi, regionalnymi i lokalnymi;

4.  ubolewa z powodu późnego przyjęcia kilku programów operacyjnych oraz późnego wyznaczenia organów zarządzających w niektórych państwach członkowskich w obecnym okresie programowania; z zadowoleniem przyjmuje pierwsze oznaki przyspieszonego wdrażania programów operacyjnych zaobserwowane w 2016 r.; apeluje do Komisji o to, by kontynuowała działania grupy zadaniowej ds. lepszego wdrażania w celu wspierania wdrażania i określenia przyczyn opóźnień, a także w celu przedstawienia propozycji praktycznych sposobów i środków służących uniknięciu takich problemów na początku następnego okresu programowania; zdecydowanie zachęca wszystkie zaangażowane strony do dalszej poprawy i przyspieszenia wdrażania bez powodowania zatorów;

5.  zwraca uwagę na niedoskonałości systemu planowania finansowego i wykonania budżetu, które doprowadziły do nagromadzenia niezapłaconych rachunków i spowodowały bezprecedensowe zaległości, które przeszły z ostatnich wieloletnich ram finansowych do obecnych; apeluje do Komisji o przedstawienie propozycji ustrukturyzowanego rozwiązania w celu zaradzenia takim problemom przed końcem obowiązujących wieloletnich ram finansowych oraz w celu zapobieżenia wystąpieniu ich następstw w kolejnych wieloletnich ramach finansowych; podkreśla, że poziom środków na płatności musi dorównywać zobowiązaniom podjętym w przeszłości, zwłaszcza pod koniec okresu, kiedy liczba napływających z państw członkowskich wniosków o płatności zazwyczaj znacznie wzrasta;

6.  dostrzega, że w niektórych państwach członkowskich stosowanie zasady partnerstwa doprowadziło do zacieśnienia współpracy z władzami lokalnymi i regionalnymi, jednak nadal istnieje możliwość poprawy w celu zapewnienia rzeczywistego zaangażowania na wczesnym etapie wszystkich zainteresowanych stron, w tym przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego, z myślą o zapewnieniu większej odpowiedzialności i widoczności we wdrażaniu polityki spójności, bez zwiększania obciążeń administracyjnych czy powodowania opóźnień; podkreśla, że zaangażowanie zainteresowanych stron należy utrzymać zgodnie z podejściem polegającym na wielopoziomowym sprawowaniu rządów; uważa, że w przyszłości należy w dodatkowo wzmocnić zasadę partnerstwa oraz kodeks postępowania, np. w drodze wprowadzenia jasnych minimalnych wymogów dotyczących zaangażowania partnerów;

7.  podkreśla, że chociaż polityka spójności złagodziła skutki niedawnego kryzysu gospodarczego i finansowego w UE oraz skutki polityki wyrzeczeń, utrzymują się duże dysproporcje regionalne, a także różnice w poziomie konkurencyjności i nierówności społeczne; wzywa do wzmożenia działań w dążeniu do ograniczania tych dysproporcji i zapobiegania pojawieniu się nowych rozbieżności we wszystkich rodzajach regionów, a jednocześnie do utrzymania i ugruntowania wparcia dla regionów, tak by sprzyjać współodpowiedzialności za tę politykę we wszystkich rodzajach regionów oraz osiągnąć unijne cele w całej Unii; uważa w związku z powyższym, że należy poświęcić więcej uwagi zwiększeniu odporności europejskich regionów na nagłe wstrząsy;

8.  zwraca uwagę, że współpraca terytorialna we wszystkich formach, w tym jako strategia makroregionalna, której potencjał nie został dotychczas w pełni wykorzystany, stanowi przełożenie koncepcji współpracy politycznej regionów i obywateli oraz koordynacji między nimi ponad granicami państw w obrębie UE; podkreśla wartość polityki spójności w rozwiązywaniu wyzwań nieodłącznie towarzyszących wyspom, regionom transgranicznym i wysuniętym najbardziej na północ regionom słabo zaludnionym, zgodnie z art. 174 TFUE, regionom najbardziej oddalonym, określonym w art. 349 i 355 TFUE, którym przysługuje specjalny status i w przypadku których specjalne narzędzia i finansowanie należy utrzymać po roku 2020, a także regionom peryferyjnym;

9.  zwraca uwagę, że europejska współpraca terytorialna jest jednym z ważnych celów polityki spójności na lata 2014–2020, który stanowi znaczną wartość dodaną wśród celów UE, zachęca do solidarności między regionami UE oraz z jej sąsiadami oraz ułatwia wymianę doświadczeń i przekazywanie dobrych praktyk, np. poprzez standaryzację dokumentów; zwraca uwagę na potrzebę dalszego prowadzenia współpracy transgranicznej, ponadnarodowej i międzyregionalnej w ramach dążenia do wzmocnienia spójności terytorialnej zgodnie z art. 174 TFUE; uważa, że powinna ona pozostać ważnym instrumentem działań po roku 2020; podkreśla jednak, że obecny budżet europejskiej współpracy terytorialnej nie odpowiada olbrzymim wyzwaniom, przed którymi stają programy Interreg, ani nie wspiera skutecznie współpracy transgranicznej; wzywa zatem do znacznego zwiększenia budżetu przeznaczonego na europejską współpracę terytorialną w następnym okresie programowania;

10.  zwraca uwagę na znaczenie bieżącego programu współpracy Interreg Europa dla europejskich organów publicznych w ułatwianiu wymiany doświadczeń i przekazywaniu dobrych praktyk; sugeruje, by zwiększyć możliwości finansowania w kolejnym programie Interreg Europa w okresie po roku 2020, tak by umożliwić inwestycje w praktyczne projekty pilotażowe i projekty demonstracyjne, także z uwzględnieniem udziału zainteresowanych stron z całej Europy;

Struktura polityki spójności po roku 2020 – ciągłość i obszary wymagające poprawy

11.  podkreśla, że obecna kategoryzacja regionów, przeprowadzone reformy, takie jak koncentracja tematyczna, oraz ramy wykonania dowiodły wartości polityki spójności; zwraca się do Komisji o przedstawienie pomysłów na większą elastyczność we wdrażaniu budżetu UE jako całości; jest zdania, że stworzenie rezerwy jest interesującym rozwiązaniem w tym kontekście w celu podjęcia działań w razie istotnych nieprzewidzianych zdarzeń w okresie programowania oraz w celu ułatwienia przeformułowania programów operacyjnych, tak by dostosować inwestycje w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych do zmieniających się potrzeb każdego regionu, a także w celu zajęcia się wpływem globalizacji na szczeblu regionalnym i lokalnym, jednak bez negatywnego wpływu na inwestycje w ramach polityki spójności ani bez wpływu na strategiczną orientację, cele długoterminowe oraz pewność i stabilność planowania programów wieloletnich dla władz regionalnych i lokalnych;

12.  uznaje wartość warunków wstępnych – w szczególności warunku dotyczącego strategii w dziedzinie badań i innowacji na rzecz inteligentnej specjalizacji (RIS3) – które nadal wspierają strategiczne programowanie w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych oraz które doprowadziły do większego ukierunkowania na wykonanie; zwraca uwagę, że warunki wstępne umożliwiają europejskim funduszom strukturalnym i inwestycyjnym skuteczne wspieranie osiągania celów Europy na okres po roku 2020 bez uszczerbku dla realizacji celów polityki spójności określonych w traktacie;

13.  sprzeciwia się warunkowości makroekonomicznej i podkreśla, że powiązanie polityki spójności z procesami zarządzania gospodarką w ramach europejskiego semestru musi być zrównoważone, wzajemne i nie może powodować sankcji dla zainteresowanych stron; popiera dalsze uznawanie wymiaru terytorialnego, które mogłoby być korzystne dla europejskiego semestru, co oznacza, że cele zarządzania gospodarką i cele polityki spójności, tj. spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna, a także zrównoważony wzrost gospodarczy, zatrudnienie i ochrona środowiska powinny być rozpatrywane przy zastosowaniu zrównoważonego podejścia;

14.  uważa, że ponieważ fundusze polityki spójności mają za zadanie pobudzanie inwestycji, wzrostu i zatrudnienia w całej UE, w siódmym sprawozdaniu w sprawie spójności Komisja powinna przeanalizować w bliskiej współpracy z rządami państw członkowskich, w jaki sposób rozwiązać kwestię wpływu tych inwestycji na deficyty budżetowe tych rządów;

15.  zwraca uwagę, że zwiększenie zdolności administracyjnych i instytucjonalnych – a w konsekwencji wzmocnienie agencji krajowych i regionalnych we wspieraniu inwestycji – w zakresie programowania, wdrażania i oceny programów operacyjnych, jak również w zakresie jakości szkolenia zawodowego w państwach członkowskich i regionach, ma kluczowe znaczenie dla terminowej i pomyślnej realizacji polityki spójności, a także dla stosowania wyższych standardów konwergencji; podkreśla w tym kontekście znaczenie inicjatywy „Taiex Regio Peer 2 Peer”, która umożliwia poprawę zdolności administracyjnych i instytucjonalnych oraz przyczynia się do lepszych wyników inwestycji UE;

16.  podkreśla potrzebę uproszczenia ogólnego systemu zarządzania w polityce spójności na wszystkich szczeblach zarządzania, poprzez ułatwienie programowania, zarządzania i oceny programów operacyjnych, tak aby zwiększyć jego dostępność, elastyczność i skuteczność; w tym kontekście zwraca uwagę na znaczenie przeciwdziałania zjawisku nadmiernie rygorystycznego wdrażania przepisów w państwach członkowskich; zwraca się do Komisji o zwiększenie możliwości w zakresie e-spójności i określonych rodzajów wydatków, takich jak standardowe skale kosztów jednostkowych i kwoty ryczałtowe, na podstawie rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów, a także o wprowadzenie cyfrowej platformy lub punktów kompleksowej obsługi w celu informowania wnioskodawców i beneficjentów; popiera dotychczasowe wnioski i zalecenia przyjęte przez grupę wysokiego szczebla monitorującą uproszczenia dla beneficjentów europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych oraz zwraca się do państw członkowskich o wdrożenie tych zaleceń;

17.  zwraca się do Komisji o zastanowienie się nad rozwiązaniami opartymi na zasadach proporcjonalności i zróżnicowania we wdrażaniu programów, przy uwzględnieniu ryzyka, obiektywnych kryteriów i pozytywnych zachęt do realizacji programów, ich skali i zdolności administracyjnej, szczególnie w odniesieniu do wielopoziomowości audytów – które powinny być skoncentrowane na zwalczaniu nieprawidłowości, a dokładniej oszustw i korupcji – i liczby kontroli, w celu osiągnięcia większej harmonizacji polityki spójności, polityki konkurencji i innych dziedzin polityki unijnej, a także w odniesieniu do możliwości wprowadzenia jednolitego zbioru przepisów dla wszystkich europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, aby uczynić finansowanie bardziej skutecznym, przy jednoczesnym uwzględnieniu specyfiki każdego z funduszy;

18.  wzywa Komisję, aby z myślą o zapewnieniu faktycznego uproszczenia i w porozumieniu z organami zarządzającymi programami krajowymi i regionalnymi przygotowała wykonalny plan rozszerzenia systemu kosztów uproszczonych na EFRR, również zgodnie z wnioskiem dotyczącym rozporządzenia zbiorczego zmieniającego zasady finansowe mające zastosowanie do budżetu;

19.  uważa, że dotacje powinny pozostać podstawową formą finansowania w ramach polityki spójności; zwraca jednak uwagę na rosnące znaczenie instrumentów finansowych; zwraca uwagę, że pożyczki, kapitał lub gwarancje mogą odgrywać uzupełniającą rolę, ale należy z nich korzystać z zachowaniem ostrożności, na podstawie właściwej oceny ex-ante, a dotacje powinny być uzupełnianie wyłącznie w przypadkach, gdy takie instrumenty finansowe wykazują wartość dodaną i mogą mieć efekt mnożnikowy poprzez zdobycie dodatkowego wsparcia finansowego, przy uwzględnieniu dysproporcji regionalnych oraz różnorodności praktyk i doświadczeń;

20.  podkreśla znaczenie wsparcia udzielanego przez Komisję, EBI i państwa członkowskie władzom lokalnym i regionalnym w zakresie innowacyjnych instrumentów finansowych udzielanych za pośrednictwem platform takich jak fi-compass lub przez zapewnienie zachęt dla beneficjentów; przypomina, że instrumenty te nie są dostosowane do wszystkich rodzajów interwencji w ramach polityki spójności; uważa, że wszystkie regiony powinny mieć możliwość dobrowolnego decydowania o wdrażaniu instrumentów finansowych zgodnie z ich potrzebami; sprzeciwia się jednak wiążącym ilościowym celom w zakresie stosowania instrumentów finansowych i podkreśla, że wykorzystywanie instrumentów finansowych na większą skalę nie powinno prowadzić do zmniejszenia ogólnego budżetu Unii;

21.  wzywa Komisję do zapewnienia większych synergii między europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi a innymi funduszami i programami Unii, w tym EFIS, oraz do informowania o nich, a także do ułatwiania wdrażania operacji wielofunduszowych; podkreśla, że EFIS nie powinien osłabiać spójności strategicznej, koncentracji terytorialnej i długoterminowej perspektywy programowania polityki spójności i nie powinien zastępować czy wypierać dotacji ani służyć zastąpieniu lub ograniczeniu budżetu przeznaczonego na europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne; nalega na rzeczywiste przestrzeganie zasady dodatkowości środków tego funduszu; wzywa do ustanowienia jasnych rozgraniczeń między EFIS a polityką spójności, a także do zapewnienia możliwości ich łączenia oraz ułatwionego korzystania bez ich mieszania, co może sprawić, że struktura finansowania stanie się bardziej atrakcyjna, tak by dobrze wykorzystać ograniczone zasoby UE; uważa, że niezbędna jest harmonizacja przepisów w przypadku działań finansowanych z wielu funduszy, a także jasna strategia komunikacyjna na temat istniejących możliwości finansowania; w związku z powyższym zachęca Komisję do opracowania zestawu narzędzi dla beneficjentów;

22.  zachęca Komisję do zastanowienia się nad opracowaniem dodatkowego zestawu wskaźników uzupełniających wskaźnik PKB, który pozostaje główną uznaną i wiarygodną metodą sprawiedliwego przydzielania środków z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych; uważa, że w związku z powyższym należy ocenić i rozważyć użycie wskaźnika postępu społecznego lub wskaźnika demograficznego, aby zapewnić całościowy obraz rozwoju regionalnego; uważa, że takie wskaźniki mogłyby stanowić lepszą odpowiedź na nowe pojawiające się rodzaje nierówności między regionami UE; ponadto podkreśla znaczenie wskaźników wyników z myślą o wzmocnieniu ukierunkowania polityki na wyniki i efektywność;

23.  wzywa Komisję do rozważenia środków służących rozstrzygnięciu kwestii krajowego finansowania projektów w ramach polityki spójności pod kątem problemu, z jakim zmagają się władze lokalne i regionalne w wysoce scentralizowanych państwach członkowskich, które nie mają wystarczających zdolności fiskalnych oraz finansowych i doświadczają poważnych trudności we współfinansowaniu projektów, a często także w opracowywaniu dokumentacji projektowej, z powodu braku dostępnych zasobów finansowych, co prowadzi do mniejszego wykorzystania polityki spójności;

24.  zachęca Komisję do rozważenia możliwości wykorzystania poziomu NUTS III jako klasyfikacji regionów w polityce spójności w odniesieniu do niektórych wybranych priorytetów;

Obszary polityki o kluczowym znaczeniu dla zmodernizowanej polityki spójności po roku 2020

25.  podkreśla znaczenie EFS, gwarancji dla młodzieży oraz Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych, szczególnie w zwalczaniu bezrobocia długotrwałego i bezrobocia młodzieży w UE – będącego w obydwu przypadkach na najwyższym jak dotychczas poziomie – szczególnie w regionach słabiej rozwiniętych, w regionach najbardziej oddalonych i w regionach, które najbardziej ucierpiały z powodu kryzysu; podkreśla kluczową rolę MŚP w tworzeniu nowych miejsc pracy – tj. 80 % miejsc pracy w Unii – oraz w promowaniu innowacyjnych sektorów gospodarki, takich jak gospodarka cyfrowa i gospodarka niskoemisyjna;

26.  uważa, że w polityce spójności w okresie po roku 2020 należy nadal podejmować działania w zakresie opieki nad osobami szczególnie narażonymi i marginalizowanymi, niwelowania rosnących nierówności i budowania solidarności; zauważa pozytywny wpływ inwestycji w edukację, szkolenie i kulturę pod względem wartości dodanej w dziedzinie spraw socjalnych i zatrudnienia; wskazuje ponadto na potrzebę utrzymania włączenia społecznego, w tym w ramach wydatków z EFS uzupełnionych inwestycjami z EFRR w tej dziedzinie;

27.  proponuje, by lepiej wykorzystać europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne do reagowania w obliczu przemian demograficznych oraz przeciwdziałania regionalnym i lokalnym skutkom tych zmian; jest zdania, że w regionach borykających się z problemami takimi jak wyludnienie europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne powinny być optymalnie ukierunkowane na tworzenie miejsc pracy i wzrost gospodarczy;

28.  zwraca uwagę na rosnące znaczenie agendy terytorialnej i udanych partnerstw miejsko-wiejskich, jak również na wzorcową rolę inteligentnych miast jako mikrokosmosów i katalizatorów innowacyjnych rozwiązań pozwalających sprostać wyzwaniom regionalnym i lokalnym;

29.  z zadowoleniem przyjmuje pakt amsterdamski oraz większe uznanie roli miast i obszarów miejskich w tworzeniu polityki europejskiej i domaga się skutecznego wdrożenia przewidzianej w pakcie metody pracy opartej na współpracy za pośrednictwem partnerstw; oczekuje, że wyniki zostaną uwzględnione w przyszłej polityce UE na okres po roku 2020;

30.  zwraca uwagę na wzmocniony miejski wymiar polityki spójności w postaci przepisów szczegółowych dotyczących zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich oraz innowacyjnych działań na obszarach miejskich; uważa, że ten aspekt należy dodatkowo rozwinąć i wzmocnić finansowo w okresie po 2020 r., oraz że należy zintensyfikować przekazanie kompetencji na niższe szczeble; zachęca Komisję do lepszej koordynacji między poszczególnymi środkami dotyczącymi miast w celu zwiększenia bezpośredniego wsparcia dla samorządów lokalnych w ramach polityki spójności przez zapewnienie finansowania i indywidualnie dostosowanych instrumentów rozwoju terytorialnego; podkreśla przyszłą rolę narzędzi rozwoju terytorialnego, takich jak rozwój lokalny kierowany przez społeczność i zintegrowane inwestycje terytorialne;

31.  popiera zobowiązania UE podjęte w ramach porozumienia klimatycznego z Paryża; przypomina w związku z powyższym zatwierdzony przez wszystkie instytucje UE cel wydatkowania co najmniej 20 % budżetu UE na działania związane ze zmianą klimatu i podkreśla, że europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne odgrywają kluczową rolę w tym zakresie i że należy nadal zapewniać jak największą skuteczność ich wykorzystania do łagodzenia zmiany klimatu i przystosowania się do niej, a także do rozwoju zielonych gospodarek i energii ze źródeł odnawialnych; uznaje, że niezbędne jest usprawnienie systemu monitorowania i śledzenia wydatków w dziedzinie klimatu; podkreśla potencjał europejskiej współpracy terytorialnej w tym zakresie, a także rolę miast i regionów w ramach agendy miejskiej;

32.  zwraca uwagę, że RIS3 wzmacnia regionalne ekosystemy innowacji; podkreśla, że badania, innowacje i postęp technologiczny powinny nadal odgrywać wiodącą rolę, aby umożliwić UE konkurencyjność w skali światowej; uważa, że model inteligentnej specjalizacji powinien stać się jednym z głównych podejść stosowanych w polityce spójności po 2020 r. poprzez zachęcanie do współpracy między różnymi regionami, obszarami miejskimi i wiejskimi oraz poprzez wspieranie rozwoju gospodarczego UE, tworzenie synergii między ponadnarodowymi RIS3 i globalnymi klastrami; przypomina o realizowanym projekcie pilotażowym „Schody ku doskonałości” (S2E), który w dalszym ciągu przyczynia się do wsparcia regionów w zakresie rozwoju i wykorzystywania synergii między europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi, programem „Horyzont 2020” i innymi unijnymi programami finansowania; w związku z powyższym uważa, że należy podjąć dalsze działania, by zapewnić maksymalną synergię w celu dalszego wzmocnienia inteligentnej specjalizacji i innowacji po roku 2020;

33.   podkreśla, że większa widoczność polityki spójności ma zasadnicze znaczenie dla zwalczania eurosceptycyzmu i może przyczynić się do odzyskania pewności i zaufania obywateli; podkreśla fakt, że w celu lepszego wyeksponowania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych należy położyć większy nacisk na treść i wyniki programów realizowanych w ich ramach, zarówno przy zastosowaniu podejścia odgórnego, jak i oddolnego, umożliwiając udział zainteresowanych stron i odbiorców, którzy mogą pełnić rolę skutecznego kanału rozpowszechniania informacji na temat osiągnięć polityki spójności; ponadto wzywa Komisję, państwa członkowskie, regiony i miasta do skuteczniejszego informowania o wymiernych wynikach polityki spójności, które wnoszą wartość dodaną w codzienne życie obywateli UE; domaga się, by w ramach określonego budżetu przeznaczonego na pomoc techniczną nadal prowadzono działania komunikacyjne, w stosownych przypadkach aż do momentu, gdy po zakończeniu realizacji projektu jego wyniki staną się wyraźnie widoczne;

Perspektywy

34.  wzywa do promowania spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej oraz solidarności w całej UE, a także do ukierunkowania unijnych funduszy na wzrost, zatrudnienie i konkurencyjność, które należy uznać za priorytet w programie UE; apeluje również o przeciwdziałanie w dalszym ciągu nierównościom regionalnym, ubóstwu i wykluczeniu społecznemu, a także o zwalczanie dyskryminacji; uznaje, że oprócz osiągania celów nakreślonych w traktatach, polityka spójności powinna nadal służyć jako narzędzie osiągania unijnych celów politycznych, a w konsekwencji powinna przyczynić się do większej znajomości jej wyników i pozostać główną polityką inwestycyjną Unii dostępną we wszystkich regionach;

35.  ponownie podkreśla, że nastał najwyższy czas, aby przygotować politykę spójności UE na okres po roku 2020, aby zapewnić skuteczność jej realizacji od samego początku nowego okresu programowania; apeluje zatem, by przygotowanie przez Komisję nowych ram prawnych rozpoczęło się we właściwym czasie, a mianowicie wkrótce po przedstawieniu i przetłumaczeniu na języki urzędowe wniosku Komisji dotyczącego następnych WRF; ponadto wzywa do terminowego przyjęcia wszystkich wniosków ustawodawczych dotyczących przyszłej polityki spójności, a także do przedstawienia wytycznych dotyczących zarządzania i kontroli przed rozpoczęciem nowego okresu programowania, bez mocy wstecznej; podkreśla, że opóźnione wdrożenie programów operacyjnych ma wpływ na skuteczność polityki spójności;

36.  zwraca uwagę, że główne elementy obecnych ram prawnych polityki spójności należy utrzymać po roku 2020 w połączeniu z udoskonaloną, wzmocnioną i łatwo dostępną polityką ukierunkowaną na wyniki oraz przy zapewnieniu lepszego informowania obywateli o wartości dodanej tej polityki;

37.  w kontekście wniosku Komisji 2016/0282(COD) podkreśla, że przyjmowanie migrantów i uchodźców w ramach udzielania im ochrony międzynarodowej oraz ich integracja społeczna i gospodarcza wymagają przyjęcia spójnego ponadnarodowego podejścia, które należy również uwzględnić w ramach obecnej i przyszłej polityki spójności UE;

38.  podkreśla znaczenie stabilności przepisów; wzywa Komisję, aby przy opracowywaniu przepisów wykonawczych dotyczących polityki spójności w kolejnych WRF zadbała o to, by zmiany były minimalne; jest przekonany o konieczności utrzymania na odpowiednim poziomie, a nawet zwiększenia części budżetu UE przeznaczanej na politykę spójności po roku 2020, w obliczu złożonych wyzwań wewnętrznych i zewnętrznych, którymi trzeba będzie się zająć w ramach tej polityki w świetle jej celów; uważa, że żadne okoliczności, w tym Brexit, nie mogą osłabić tej polityki oraz że w przyszłości w budżecie UE nie należy zmniejszać przeznaczanych na nią środków poprzez ich przesunięcie z przeznaczeniem na nowe wyzwania; podkreśla ponadto wieloletni charakter polityki spójności i wzywa do utrzymania siedmioletniego okresu programowania lub wprowadzenia okresu programowania wynoszącego 5+5 lat, przy czym należy przewidzieć obowiązkowy przegląd śródokresowy;

39.  apeluje o sprawne przyznawanie rezerwy na wykonanie; zwraca uwagę, że czas pomiędzy wykonaniem a uwolnieniem rezerwy jest zbyt długi, przez co ogranicza się skuteczność rezerwy; ponagla Komisję, by umożliwiła państwom członkowskim uruchomienie możliwości użycia rezerwy na wykonanie niezwłocznie po zakończeniu przeglądu;

40.  wskazuje w tym kontekście na konieczność priorytetowego traktowania agendy cyfrowej, włącznie z przygotowaniem niezbędnej infrastruktury i zaawansowanych rozwiązań technologicznych, w ramach polityki spójności, w szczególności w następnym okresie finansowania; zwraca uwagę, że przemianom w sektorze telekomunikacji muszą w każdym razie towarzyszyć odpowiednie szkolenia, które również powinny być wspierane w ramach polityki spójności;

o
o   o

41.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji, jak również państwom członkowskim i ich parlamentom, a także Komitetowi Regionów.

(1) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 320.
(2) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 289.
(3) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 470.
(4) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 259.
(5) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 303.
(6) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 281.
(7) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 884.
(8) Dz.U. L 298 z 26.10.2012, s. 1.
(9) Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0053.
(10) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0321.
(11) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0217.
(12) Dz.U. C 305 E z 11.11.2010, s. 14.
(13) Dz.U. C 351 E z 2.12.2011, s. 1.
(14) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0383.
(15) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0336.
(16) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0311.
(17) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0211.
(18) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0419.
(19) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0308.
(20) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0307.
(21) Dz.U. C 258 E z 7.9.2013, s. 1.
(22) Teksty przyjęte, P7_TA(2014)0133.
(23) Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0384.
(24) ECLI:EU:C:2015:813.


Stan stad ryb oraz sytuacja społeczno-gospodarcza w sektorze rybołówstwa w regionie Morza Śródziemnego
PDF 457kWORD 65k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 czerwca 2017 r. w sprawie stanu stad ryb oraz sytuacji społeczno-gospodarczej w sektorze rybołówstwa w regionie Morza Śródziemnego (2016/2079(INI))
P8_TA(2017)0255A8-0179/2017

Parlament Europejski,

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1380/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. w sprawie wspólnej polityki rybołówstwa, zmieniające rozporządzenia Rady (WE) nr 1954/2003 i (WE) nr 1224/2009 oraz uchylające rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002 i (WE) nr 639/2004 oraz decyzję Rady 2004/585/WE(1),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/56/WE z dnia 17 czerwca 2008 r. ustanawiającą ramy działań Wspólnoty w dziedzinie polityki środowiska morskiego (dyrektywę ramową w sprawie strategii morskiej)(2),

–  uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1967/2006 z dnia 21 grudnia 2006 r. w sprawie środków zarządzania zrównoważoną eksploatacją zasobów rybołówstwa Morza Śródziemnego, zmieniającego rozporządzenie (EWG) nr 2847/93 i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1626/94(3),

–  uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1005/2008 z dnia 29 września 2008 r. ustanawiając wspólnotowy system zapobiegania nielegalnym, nieraportowanym i nieuregulowanym połowom oraz ich powstrzymywania i eliminowania, zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2847/93, (WE) nr 1936/2001 i (WE) nr 601/2004 oraz uchylające rozporządzenia (WE) nr 1093/94 i (WE) nr 1447/1999(4),

–  uwzględniając strategię śródokresową Generalnej Komisji Rybołówstwa Morza Śródziemnego (GFCM) (na lata 2017-2020) mającą na celu zapewnienie zrównoważonego charakteru rybołówstwa w regionach Morza Śródziemnego i Morza Czarnego,

–  uwzględniając swą rezolucję z dnia 14 września 2016 r. w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Rady wdrażającej Umowę zawartą między Generalną Konfederacją Spółdzielni Rolniczych przy Unii Europejskiej (COGECA), Europejską Federacją Pracowników Transportu (ETF) oraz Stowarzyszeniem Krajowych Organizacji Przedsiębiorstw w Sektorze Rybołówstwa (EUROPÊCHE) z dnia 21 maja 2012 r., zmienioną w dniu 8 maja 2013 r., w sprawie wdrożenia Konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczącej pracy w sektorze rybołówstwa z 2007 r.(5),

–  uwzględniając rezolucję przyjętą przez Zgromadzenie Ogólne ONZ dnia 25 września 2015 r. pt. „Przekształcamy nasz świat: program działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030”,

–  uwzględniając konferencję regionalną dotyczącą budowania przyszłości dla zrównoważonego tradycyjnego łodziowego rybołówstwa przybrzeżnego na Morzu Śródziemnym i Morzu Czarnym, która odbyła się w Algierze (Algieria) w dniach 7–9 marca 2016 r.,

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Rybołówstwa oraz opinię Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych (A8-0179/2017),

A.  mając na uwadze, że Morze Śródziemne, w którym żyje 17 000 gatunków morskich, jest jednym z obszarów o największej różnorodności biologicznej na świecie; mając na uwadze, że przy podejmowaniu decyzji o sposobie gospodarowania nim należy zatem zastosować podejście wielogatunkowe;

B.  mając na uwadze, że w komunikacie pt. „Konsultacje w sprawie uprawnień do połowów na 2017 r. w ramach wspólnej polityki rybołówstwa” (COM(2016)0396) Komisja stwierdziła, że zjawisko przełowienia jest wciąż powszechne w Morzu Śródziemnym i że należy pilnie przyjąć środki niezbędne, by zmienić ten stan rzeczy; mając na uwadze, że w ww. dokumencie Komisja wyraziła również zaniepokojenie faktem, że wiele stad będących przedmiotem oceny poławia się w ilościach znacznie przekraczających szacunkowe wartości docelowe maksymalnego podtrzymywalnego połowu (MSY);

C.  mając na uwadze, że najpóźniej do 2020 r. w odniesieniu do Morza Śródziemnego należy podjąć ogromne, bo dotyczące wszystkich stad ryb, wyzwanie, które polega na stopniowej odbudowie i zachowaniu ich populacji powyżej poziomów biomasy pozwalających uzyskać MSY; mając na uwadze, że wyzwanie to będzie wymagać udziału i zaangażowania państw spoza UE; mając na uwadze, że całkowity poziom przełowienia w basenie Morza Śródziemnego jest, ogólnie rzecz biorąc, dwu- lub trzykrotnie wyższy niż FMSY; mając na uwadze, że pomimo znacznych wysiłków – podejmowanych zarówno na szczeblu unijnym, jak i pozaunijnym – mających na celu zagwarantowanie wdrożenia przepisów dotyczących sektora rybołówstwa i przestrzegania ich, ponad 93 % gatunków będących przedmiotem oceny w Morzu Śródziemnym nadal uznaje się za przełowione;

D.  mając na uwadze, że rybołówstwo w tym regionie ma ogromne znaczenie społeczno-gospodarcze dla ludności zamieszkującej tereny nadbrzeżne, mając na uwadze, że sektor ten zatrudnia setki tysięcy osób, uwzględniając także sektor przetwórstwa wtórnego, a duża liczba osób, w szczególności kobiet, jest uzależniona od rybołówstwa pod względem zatrudnienia; mając na uwadze, że Morze Śródziemne odgrywa ważną rolę w zapewnianiu bezpieczeństwa żywnościowego, zwłaszcza wśród najbardziej podatnych na zagrożenia grup ludności tego regionu, mając na uwadze, że rybołówstwo jest sposobem uzupełnienia dochodów i zaopatrzenia w żywność, a także przyczynia się do stabilności w regionie;

E.  mając na uwadze, że na Morze Śródziemne wpływa szereg czynników, takich jak np. zanieczyszczenie powodowane przez transport morski, które wraz z połowami wywierają wpływ na zdrowie zasobów rybnych;

F.  mając na uwadze, że rybołówstwo na niewielką skalę (tradycyjne łodziowe rybołówstwo przybrzeżne) stanowi 80 % floty i zapewnia 60 % miejsc pracy w regionie basenu Morza Śródziemnego; mając na uwadze godny ubolewania fakt, że nie ma ogólnie przyjętej definicji rybołówstwa na niewielką skalę na poziomie europejskim, a także fakt, że stworzenie takiej definicji jest trudnym zadaniem, zważywszy na specyfikę i cechy ekosystemu morskiego i sektora rybołówstwa; mając na uwadze, że rybactwo przybrzeżne na niewielką skalę zostało formalnie zdefiniowane jedynie na potrzeby Europejskiego Funduszu Rybackiego (rozporządzenie Rady (WE) nr 1198/2006) jako „połowy prowadzone przez statki rybackie o długości całkowitej poniżej 12 metrów i niekorzystające z narzędzi połowowych ciągnionych” (np. włoków); mając na uwadze, że definicja rybołówstwa na niewielką skalę powinna uwzględniać szereg cech krajowych i regionalnych;

G.  mając na uwadze, że na spotkaniu wysokiego szczebla w Katanii w lutym 2016 r., które dotyczyło stanu stad ryb w Morzu Śródziemnym, osiągnięto porozumienie w sprawie pilnej potrzeby odwrócenia tych negatywnych tendencji i potwierdzono główne wyzwanie, jakim jest odbudowa i zachowanie populacji stad ryb powyżej poziomów biomasy, co pozwoliłoby uzyskiwać MSY przy jednoczesnym przestrzeganiu zobowiązania podjętego w ramach wspólnej polityki rybołówstwa (WPRyb) odnoszącego się do MSY dla wszystkich gatunków najpóźniej do 2020 r.;

H.  mając na uwadze, że poza problemem przełowienia region Morza Śródziemnego stoi w obliczu licznych wyzwań, z których większość można przypisać gęstemu zaludnieniu linii brzegowej (nadmiar składników pokarmowych, substancji zanieczyszczających, a także zmian siedlisk i linii brzegowej), a także transportowi morskiemu i nadmiernej eksploatacji zasobów, w tym m.in. ropy naftowej i gazu; mając na uwadze, że region Morza Śródziemnego jest ponadto bardzo podatny na zmianę klimatu, która wraz z intensywnym ruchem morskim ułatwia wprowadzanie i osiedlanie się nowych inwazyjnych gatunków obcych;

I.  mając na uwadze, że niemożność korzystania z określonych narzędzi i technik, które są dopuszczalne i mają niewielki wpływ na stan szczególnie narażonych stad, ma ogromne znaczenie dla zdolności przetrwania społeczności przybrzeżnych i wyspiarskich, które już teraz są zmarginalizowane, a także hamuje rozwój i prowadzi do dalszego wyludniania się tych terenów;

J.  mając na uwadze, że społeczności nadbrzeżne we wszystkich śródziemnomorskich państwach członkowskich są w dużym stopniu uzależnione od rybołówstwa, a zwłaszcza od rybołówstwa na niewielką skalę, w związku z czym niezrównoważony charakter stad ryb stanowi dla nich zagrożenie;

K.  mając na uwadze, że duża część społeczności nadbrzeżnych w UE jest w dużym stopniu uzależniona od rybołówstwa tradycyjnego, tradycyjnego łodziowego rybołówstwa przybrzeżnego i rybołówstwa na niewielką skalę w obrębie basenu Morza Śródziemnego;

L.  mając na uwadze wartość społeczno-gospodarczą rybołówstwa rekreacyjnego w wielu regionach basenu Morza Śródziemnego oraz jego bezpośredni i pośredni wpływ na zatrudnienie;

M.  mając na uwadze, że należy uwzględnić wpływ rybołówstwa rekreacyjnego na stan stad ryb w regionie Morza Śródziemnego;

1.  podkreśla znaczenie kompleksowego egzekwowania w perspektywie krótkoterminowej celów i środków określonych w WPRyb oraz terminowego opracowania i skutecznego wdrożenia wieloletnich planów zarządzania zgodnie z podejściem opartym na regionalizacji i mnogości gatunków; podkreśla w szczególności potrzebę osiągnięcia celu w zakresie dobrego stanu środowiska określonego w unijnej dyrektywie ramowej w sprawie strategii morskiej (dyrektywa 2008/56/WE), zważywszy że w ramach WPRyb powinno się podjąć decyzję w sprawie środków zarządzania rybołówstwem;

2.  jest zdania, że w ramach WPRyb Morze Śródziemne powinno nadal być traktowane odmiennie od wszystkich pozostałych basenów morskich, ponieważ znaczną jego część stanowią wody międzynarodowe, na których decydującą rolę pod względem stanu stad odgrywają państwa trzecie;

3.  uważa, że należy w trybie pilnym opracować wspólną strategię działania opartą na współpracy i uwzględniającą współpracę na wielu szczeblach: międzynarodowym, europejskim, krajowym i regionalnym; uważa, że wszystkie odnośne zainteresowane strony, w tym rybacy zawodowi i rybacy uprawiający połowy rekreacyjne, sektor rybołówstwa, tradycyjne łodziowe rybołówstwo przybrzeżne i rybołówstwo na niewielką skalę, naukowcy, organizacje regionalne, podmioty zarządzające morskimi obszarami chronionymi, związki zawodowe i organizacje pozarządowe, powinny uczestniczyć w realizowanym oddolnie, pluralistycznym procesie; w związku z tym podkreśla strategiczną rolę Regionalnego Komitetu Doradczego ds. Morza Śródziemnego;

4.  podkreśla, że bez uświadamiania, pełnego wspierania i angażowania społeczności nadbrzeżnych, które należy informować o zagrożeniach ich przyszłości społeczno-gospodarczej związanych z wytrzebieniem stad i gatunków morskich, nie będzie można osiągnąć pełnego potencjału środków i uregulowań prawnych w zakresie zarządzania;

5.  zwraca uwagę, że nie ma wspólnych, szczegółowych definicji rybołówstwa na niewielką skalę i tradycyjnego łodziowego rybołówstwa przybrzeżnego; podkreśla, że aby podejmować dalsze działania polityczne, należy jak najszybciej opracować takie definicje na szczeblu UE;

6.  twierdzi, że kształtowanie polityki rybołówstwa powinno odbywać się przy zapewnieniu rybakom i ich stowarzyszeniom oraz organizacjom producentów, związkom zawodowym, przybrzeżnym grupom działania i społecznościom lokalnym możliwości zaangażowania się w proces decyzyjny i włączeniu ich na stałe do tego procesu zgodnie z zasadą regionalizacji WPRyb oraz przy zaangażowaniu państw trzecich leżących na wschodnim i południowym wybrzeżu basenu Morza Śródziemnego; podkreśla, że wyłącznie przez stworzenie godziwych, zrównoważonych i równych warunków dla wszystkich zaangażowanych państw i operatorów prowadzących połowy w basenie Morza Śródziemnego możliwe będzie zapewnienie zdrowych zasobów rybnych oraz zrównoważonego i dochodowego rybołówstwa, a co za tym idzie, utrzymanie obecnego poziomu zatrudnienia i – w wersji optymalnej – stworzenie nowych miejsc pracy w sektorze rybołówstwa; podkreśla ważną rolę silnych i niezależnych partnerów społecznych w sektorze rybołówstwa, a także zinstytucjonalizowanego dialogu społecznego i zaangażowania pracowników w sprawy przedsiębiorstw;

7.  zauważa, że WPRyb przewiduje zachęty – w tym uprawnienia do połowów – w przypadku połowów selektywnych i dokonywanych w sposób zapewniający niewielki wpływ na ekosystem morski i zasoby ryb; podkreśla w związku z tym potrzebę, by państwa członkowskie stosowały przejrzyste i obiektywne kryteria, w tym kryteria środowiskowe, społeczne i gospodarcze (art. 17 rozporządzenia w sprawie WPRyb); domaga się więc poczynienia starań w tym kierunku, aby zapewnić więcej zachęt i preferencyjnych warunków dostępu do przybrzeżnych obszarów połowów flotom prowadzącym połowy na niewielką skalę (rybołówstwo tradycyjne), jeśli prowadzą one połowy wybiórcze i wywierające ograniczony wpływ; podkreśla znaczenie przeprowadzania konsultacji z zainteresowanymi społecznościami nadbrzeżnymi;

8.  zauważa, że wpływ rybołówstwa rekreacyjnego na zasoby w Morzu Śródziemnym i jego potencjał społeczno-gospodarczy nie zostały wystarczająco zbadane; jest zdania, że w przyszłości należy zgromadzić dane na temat liczby rybaków prowadzących połowy rekreacyjne, wielkości ich połowów oraz generowanej przez nich wartości dodanej w społecznościach nadbrzeżnych;

9.  zauważa, że rybołówstwo rekreacyjne przynosi duże dochody społecznościom lokalnym dzięki takiej działalności jak turystyka i ma niewielki wpływ na środowisko, przez co zasługuje na wsparcie;

10.  uważa za istotne, by wprowadzić definicje rybołówstwa przybrzeżnego, łodziowego rybołówstwa przybrzeżnego i rybołówstwa tradycyjnego na niewielką skalę w oparciu o charakterystykę społeczno-gospodarczą i z zastosowaniem podejścia regionalnego;

11.  podkreśla, że w rybołówstwie przybrzeżnym stosuje się tradycyjne narzędzia i techniki, które ze względu na swą specyfikę określają tożsamość i sposób życia na terenach przybrzeżnych, oraz że należy zachowywać i chronić stosowanie tych narzędzi i technik, ponieważ jest ono częścią dziedzictwa kulturowego i historycznego oraz tradycji;

12.  uważa, że w kontekście regionalizacji, a także przy uwzględnieniu szczególnych cech każdej formy rybołówstwa, powinno się dopuścić pewne uzasadnione odstępstwa w odniesieniu do stosowania określonych narzędzi i technik połowowych;

13.  podkreśla, że zdaniem Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) należy zastosować podejście ostrożnościowe do ochrony i wykorzystywania żywych zasobów morskich oraz gospodarowania nimi, z uwzględnieniem kwestii społeczno-gospodarczych, aby osiągnąć zrównoważone rybołówstwo, a jednocześnie chronić i zachowywać ogół środowiska morskiego; podkreśla, że brak odpowiednich danych naukowych nie może być usprawiedliwieniem dla braku wdrożenia środków ochrony i zarządzania; uważa, że niezwłoczne rozwiązanie problemu braku danych i niepodważalnych dowodów naukowych dotyczących stanu stad ryb ma ogromne znaczenie; podkreśla, że należy przeprowadzać konsultacje ze wszystkimi zainteresowanymi stronami oraz angażować je w ten proces;

14.  uważa, że aby chronić i zachowywać zasoby rybne i środowiskowe w basenie Morza Śródziemnego, potrzebna jest skuteczna polityka zarządzania rybołówstwem opierająca się na silnych, zakrojonych na szeroką skalę i mających pilny charakter strategiach politycznych i środkach przeciwdziałania czynnikom, które wywierają negatywny wpływ na te zasoby, takim jak: zmiana klimatu (globalne ocieplenie, zakwaszenie, opady deszczów), zanieczyszczenia (chemiczne, organiczne, makro- i mikroskopowe), niekontrolowane poszukiwanie i wydobywanie gazu i ropy naftowej, transport morski, inwazyjne gatunki, niszczenie lub modyfikacja siedlisk przyrodniczych, przede wszystkim przybrzeżnych; podkreśla w związku z tym znaczenie lepszego zrozumienia wpływu tych czynników na stada ryb; domaga się zatem wzmocnienia istniejących już europejskich zdolności w zakresie obserwacji i monitorowania Morza Śródziemnego, takich jak EMODnet, a także program Copernicus i jego komponent morski;

15.  uważa, że ochrona i zachowanie zasobów rybnych i morskich basenu Morza Śródziemnego nie mogą opierać się wyłącznie na środkach dotyczących sektora rybołówstwa, ale powinny również obejmować pozostałe sektory działalności wywierające wpływ na środowisko morskie;

16.  uważa, że należy zintensyfikować wysiłki na rzecz poprawy stanu wiedzy o środowisku morskim, zwłaszcza o stadach podlegających połowom przemysłowym, by na tej podstawie planować ich zrównoważoną eksploatację;

17.  stanowczo podkreśla, że prowadzenie nielegalnych, nieraportowanych lub nieuregulowanych połowów w basenie Morza Śródziemnego jest nadal rozpowszechnione, nawet w krajach UE; uważa, że wszelkie działania na rzecz ochrony zasobów, a przede wszystkim na rzecz ochrony gospodarki opartej na rybołówstwie na niewielką skalę, mogą być skuteczne jedynie w połączeniu z konsekwentną i zdecydowaną walką z nielegalnymi, nieraportowanymi i nieuregulowanymi połowami; jest zdania, że w celu zwalczania tego rodzaju połowów UE musi zapewnić sobie wsparcie państw trzecich leżących w basenie Morza Śródziemnego; uważa ponadto, że należy zharmonizować procedury kontroli we wszystkich państwach basenu Morza Śródziemnego ze względu na bardzo rozbieżne stosowanie procedur kontroli i kar;

18.  przypomina, że społeczności nadbrzeżne mają duży wpływ na skuteczność środków na rzecz zapobiegania nielegalnym, nieraportowanym i nieuregulowanym połowom, wykrywania ich oraz ich identyfikacji;

19.  uważa, że priorytetowe znaczenie ma nasilenie działań kontrolnych, zarówno na lądzie wzdłuż całego łańcucha dystrybucji (rynki i usługi gastronomiczne), jak i na morzu, szczególnie w strefach, w których rybołówstwo zostało okresowo wstrzymane lub zakazane;

20.  jest zdania, że aby uniknąć nierówności społecznej, należy przyznawać możliwości połowowe na podstawie obiektywnych i przejrzystych kryteriów, w tym kryteriów środowiskowych, społecznych i gospodarczych, przy uwzględnieniu metod mających niewielki wpływ na środowisko; uważa, że uprawnienia do połowów powinny być sprawiedliwie rozdzielane w poszczególnych segmentach sektora rybołówstwa, w tym tradycyjnego łodziowego rybołówstwa przybrzeżnego i rybołówstwa na niewielką skalę; jest również zdania, że zgodnie z art. 17 rozporządzenia w sprawie WPRyb należy zapewniać flotom zachęty do stosowania bardziej selektywnych narzędzi i technik połowowych, które wywierają niewielki wpływ na środowisko morskie;

21.  jest zdania, że problem degradacji stad w Morzu Śródziemnym należy rozwiązać za pomocą środków zarządzania rybołówstwem i środków ochrony w odniesieniu do rybołówstwa przemysłowego i połowów rekreacyjnych, w tym głównie w drodze ograniczeń obszarowych i czasowych oraz dziennych lub tygodniowych limitów połowowych, jak również – w stosownych przypadkach – kwot połowowych; jest zdania, że pozwoliłoby to zapewnić równe warunki prowadzenia działalności połowowej w porównaniu z państwami trzecimi w odniesieniu do wspólnych stad; uważa, że środki takie należy przyjmować w ścisłej współpracy z sektorem rybołówstwa, aby zapewnić ich skuteczne wdrożenie;

22.  z zadowoleniem przyjmuje wzrost liczby inspekcji przeprowadzanych przez Europejską Agencję Kontroli Rybołówstwa i podkreśla potrzebę wzmożenia wysiłków na rzecz rozwiązania dwóch głównych problemów dotyczących zgodności w 2016 r., a mianowicie: zgłaszania fałszywych dokumentów (dzienniki pokładowe, deklaracje wyładunkowe i przeładunkowe, dokumenty sprzedaży itp.) oraz korzystania z zabronionych lub niezgodnych z przepisami narzędzi połowowych;

23.  podkreśla, że zobowiązania wynikające z obowiązku wyładunku ustanowionego w zreformowanej WPRyb nie powinny w żadnym wypadku stanowić obciążenia dla rybaków;

24.  apeluje o zbadanie konsekwencji położenia kresu odrzutom połowowym w kontekście pozbawiania organizmów morskich i innych gatunków, np. mew, substancji odżywczych;

25.  zauważa, że system morskich obszarów chronionych na Morzu Śródziemnym obejmuje nieodpowiedną powierzchnię oraz że w poszczególnych basenach zasięg tych obszarów jest bardzo zróżnicowany; zwraca uwagę, że panuje ogólny brak zasobów gospodarczych; uważa, że ważne jest uznanie i wzmocnienie roli, jaką odgrywają morskie obszary chronione jako zaawansowane laboratoria do prowadzenia badań naukowych w odniesieniu do wdrażania konkretnych środków, współpracy i zarządzania dzielonego z rybakami oraz optymalizacja ich wykorzystania w świetle doradztwa naukowego i celów związanych z ochroną; uważa, że w związku z tym ważne jest zapewnienie stabilnego podwyższenia poziomu finansowania tego systemu; uważa, że kluczową kwestią jest bliższa współpraca z GFCM i z państwami trzecimi mająca na celu wskazanie obszarów, na których należy stosować środki ochrony, oraz stworzenie skutecznego systemu monitorowania i kontroli, aby sprawdzić skuteczność tych obszarów;

26.  podkreśla znaczenie zadbania o to, by morskie obszary chronione obejmowały przynajmniej 10 % powierzchni Morza Śródziemnego do roku 2020 zgodnie z oenzetowskim celem zrównoważonego rozwoju nr 14.5; zwraca się do GFCM, by podczas dorocznego posiedzenia w 2018 r. uzgodniła stopniowy harmonogram, a także ustaliła wymierne cele prowadzące do realizacji tego założenia; podkreśla, że w wielu przypadkach zarządzanie istniejącymi już chronionymi obszarami morskimi jest niewłaściwe; uważa w związku z tym, że obok wprowadzenia skutecznego systemu monitorowania i kontroli potrzebne jest opracowanie i wprowadzenie środków zarządzania zgodnie z podejściem ekosystemowym, aby móc nadzorować skuteczność środków ochronnych;

27.  podkreśla w szczególności potrzebę ochrony współpracy w zakresie zarządzania obszarami newralgicznymi, które stanowią ważne tarliska gatunków istotnych z gospodarczego punktu widzenia (np. Kotlina Jabucka na Adriatyku);

28.  podkreśla, że Morze Śródziemne charakteryzuje się obecnością unikalnych populacji organizmów żywych, które są eksploatowane przez floty różnych państw, i że z tego względu konieczna jest ścisła współpraca między wszystkimi zainteresowanymi stronami i na wszystkich szczeblach oraz koordynacja środków regulujących rybołówstwo;

29.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do podjęcia działań w celu rozwiązania problemu odpadów morskich i tworzyw sztucznych w morzu, które są przyczyną poważnych szkód środowiskowych, gospodarczych i zdrowotnych;

30.  uważa, że zasadnicze znaczenie ma przyjęcie zróżnicowanego i zniuansowanego podejścia w strategiach politycznych, w ramach planów zarządzania, z zastosowaniem różnych kryteriów opartych na cechach biologicznych gatunków oraz na cechach technicznych metod połowów; uważa ponadto, że odpowiednie planowanie przestrzenne (całkowite zamykanie obszarów dla połowów na zasadzie rotacji, całkowicie lub częściowe zamykanie w zależności od systemów połowowych) i czasowe (okres ochronny) powinno być elementem każdego planu wieloletniego, podobnie jak propagowanie środków technicznych ukierunkowanych na jak największą selektywność narzędzi; podkreśla, że należy przewidzieć odpowiednie rekompensaty finansowe;

31.  przyjmuje z zadowoleniem podjęte przez Komisję zobowiązania na rzecz wieloletniego planu zarządzania dotyczącego Morza Śródziemnego; podkreśla znaczenie regionalizacji WPRyb dla zarządzania rybołówstwem w basenie Morza Śródziemnego; domaga się, aby Komitet Doradczy ds. Morza Śródziemnego (MEDAC) uczestniczył w całym procesie opracowywania i wdrażania wieloletniego planu zarządzania oraz środków regionalnych;

32.  podkreśla, że w okresach ochronnych należy zagwarantować rybakom godziwe dochody;

33.  zwraca uwagę, że należy przyjąć dla Morza Śródziemnego minimalną dozwoloną wielkość ryb dla wszystkich gatunków handlowych i będących celem połowów rekreacyjnych w zależności od dojrzałości płciowej, określaną na podstawie najlepszych dostępnych opiniach naukowych; wskazuje, że należy podjąć działania na rzecz skuteczniejszego egzekwowania tych minimalnych wielkości;

34.  jest zdania, że należy zachęcać do prowadzenia działań w koordynacji z państwami regionu Morza Śródziemnego nienależących UE w drodze wzmacniania współpracy politycznej i technicznej pod egidą instytucji międzynarodowych działających w tym regionie; z zadowoleniem przyjmuje niedawne uruchomienie przez Komisję Europejską programu MedFish4Ever, który zakłada wezwanie do działań na rzecz zahamowania degradacji stad w basenie Morza Śródziemnego; podkreśla, że w ramach tego programu należy podjąć wszelkie możliwe działania na rzecz wspierania zrównoważonego rybołówstwa w państwach basenu Morza Śródziemnego;

35.  podkreśla, że konieczne jest promowanie i wdrożenie protokołu czasowo-przestrzennych zamknięć obszarów, który umożliwiłby ograniczenie działalności połowowej i odpowiednio by ją dystrybuowały w ciągu roku dzięki tymczasowym ograniczeniom połowów w strefach wylęgu pewnych gatunków; zaznacza, że sezonowy charakter i specjalizacja działalności połowowej mogłyby być bardzo produktywne i wymagają zaplanowania w porozumieniu ze społecznościami rybaków i doradcami naukowymi;

Działania ukierunkowane na państwa trzecie

36.  wzywa Komisję do promowania działań przez GFCM w celu poprawy stanu stad ryb współdzielonych z państwami trzecimi i do korzystania przy tym również z ugruntowanej już współpracy między instytucjami reprezentującymi poszczególne marynarki i przedsiębiorstwa działające w sektorze rybołówstwa a odpowiadającymi im organami lub instytucjami zainteresowanych państw trzecich;

37.  zauważa, że brak wspólnych ram regulacyjnych dla flot UE i państw trzecich prowadzących działalność w regionie Morza Śródziemnego jest przyczyną nieuczciwej konkurencji między rybakami i jednocześnie stanowi zagrożenie dla długoterminowej równowagi połowów współdzielonych gatunków;

38.  podkreśla znaczenie współpracy oraz potrzebę wspierania zgodności z przepisami i równych warunków działania w dziedzinie kontroli rybołówstwa z państwami trzecimi i regionalnymi organizacjami ds. zarządzania rybołówstwem (RFMO), a także wzmocnienia horyzontalnej koordynacji zarządzania obszarami morskimi i stadami poza jurysdykcjami krajowymi;

39.  wzywa Komisję, by wspierała państwa regionu Morza Śródziemnego spoza UE w osiągnięciu zrównoważonego rybołówstwa, także przez utrzymywanie otwartego kanału komunikacji, oraz by nawiązała konieczny dialog między różnymi administracjami krajowymi, tak aby odpowiednio uzupełniać wdrażanie strategii średnioterminowej GFCM (2017-2020) i odwrócić alarmujące tendencje, jakim podlegają stada śródziemnomorskie; wzywa Komisję do wprowadzenia skutecznej wymiany informacji z państwami trzecimi w regionie Morza Śródziemnego na temat działalności flot innych państw trzecich prowadzących połowy na Morzu Śródziemnym;

40.  wzywa do utworzenia regionalnego planu w ramach GFCM z myślą o zapewnieniu równych warunków wszystkim statkom prowadzącym połowy na wodach Morza Śródziemnego oraz zagwarantowaniu właściwej równowagi pomiędzy zasobami rybnymi i zdolnością połowową flot wszystkich krajów basenu Morza Śródziemnego; ponadto wzywa do utworzenia regionalnego centrum satelitarnego systemu monitorowania statków (VMS) i wspólnych inspekcji;

41.  zaleca, aby Komisja zrezygnowała z przywozu towarów pochodzących z państw trzecich, które nie przyjmują niezbędnych środków służących zapobieganiu połowom NNN oraz zniechęcaniu do nich i ich eliminowaniu, mimo że są do tego zobowiązane na mocy prawa międzynarodowego jako państwa bandery, portu, strefy przybrzeżnej lub państwa wprowadzania do obrotu;

42.  wzywa państwa członkowskie i Komisję do wspierania państw trzecich, udzielania im wszelkiej możliwej pomocy oraz i współpracy z nimi, aby lepiej zwalczać połowy NNN na całym Morzu Śródziemnym;

43.  wzywa państwa przybrzeżne do współpracy na rzecz ustanowienia obszarów ograniczonych połowów i morskich obszarów chronionych, także na wodach międzynarodowych;

44.  podkreśla potrzebę ustanowienia podstawowych norm obowiązujących na całym Morzu Śródziemnym w celu zarządzania rybołówstwem rekreacyjnym;

Aspekty społeczno-gospodarcze

45.  podkreśla, że 250 000 osób jest bezpośrednio zatrudnionych na pokładach jednostek pływających i że liczba osób, które utrzymują się z pracy w sektorze rybołówstwa, jest wyższa wykładniczo, jeśli uwzględni się rodziny, które utrzymują się dzięki wsparciu dla regionalnego rybołówstwa i które są zatrudnione w sektorach pomocniczych, takich jak przetwórstwo, utrzymanie jednostek pływających i turystyka, w tym turystyka związana z rybołówstwem rekreacyjnym; zauważa, że 60 % prac związanych z rybołówstwem wykonuje się w krajach rozwijających się południowej i wschodniej części regionu Morza Śródziemnego, co wskazuje na rolę, jaką odgrywają rybołówstwo na małą skalę (tradycyjne łodziowe rybołówstwo przybrzeżne) i rybołówstwo rekreacyjne w zrównoważonym rozwoju tych regionów, a w szczególności w odniesieniu do najbardziej narażonych społeczności nadbrzeżnych;

46.  uważa, że zasadnicze znaczenie ma poprawa warunków pracy rybaków, począwszy od zapewnienia im godnego wynagrodzenia i uczciwej konkurencji, przy czym należy szczególnie uwzględnić wysoki wskaźnik wypadków w tym sektorze i wysokie ryzyko wystąpienia chorób zawodowych; proponuje, aby państwa członkowskie, działając zgodnie z własnymi przepisami i praktykami, wprowadziły instrumenty wsparcia dochodu; zaleca też stworzenie przez państwa członkowskie funduszu kompensacji stabilnych dochodów, obejmującego okresy, w których obowiązuje zakaz połowów, między innymi z uwagi na niekorzystne zjawiska pogodowe, niepozwalające na prowadzenie działalności, okresy zamknięte (okresy ochrony biologicznej) zapewniane w celu ochrony cyklu życia poławianych gatunków, katastrofy naturalne, przedłużające się zjawiska skażenia środowiska i zanieczyszczenia biotoksynami morskimi;

47.  zauważa, że sektor rybołówstwa UE przeżywa od kilku lat trudny okres w związku ze wzrostem kosztów produkcji, coraz gorszym stanem stad ryb, mniejszymi połowami oraz ciągłym spadkiem dochodów;

48.  wskazuje, że sytuacja społeczno-gospodarcza w sektorze uległa pogorszeniu z różnych względów, w tym ze względu na spadek liczebności stad ryb, obniżenie wartości ryb w początkowym punkcie sprzedaży (co nie znajduje odzwierciedlenia w cenach sprzedaży detalicznej, będących efektem nieuczciwego podziału wartości dodanej w całym łańcuchu wartości sektora przez większość pośredników, a w niektórych regionach z uwagi na monopol dystrybucyjny) oraz wzrost kosztów paliw; zauważa, że trudności te doprowadziły do zwiększenia nakładu połowowego, co stanowi szczególnie niepokojące zjawisko w przypadku łodziowego rybołówstwa przybrzeżnego, mogące nawet zagrozić temu tradycyjnemu stylowi życia i przetrwaniu lokalnych społeczności wysoce zależnych od działalności połowowej;

49.  podkreśla znaczenie rozwoju inicjatyw, takich jak turystyka połowowa lub badania naukowe, które mogą mieć pozytywny wpływ na zatrudnienie i umożliwiają obniżenie nakładu połowowego;

50.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do zapewnienia wszystkim pracownikom sektora rybołówstwa lepszego dostępu do godziwych warunków pracy i odpowiedniej ochrony socjalnej, niezależnie od wielkości i rodzaju przedsiębiorstwa, w którym są zatrudnieni, miejsca zatrudnienia i umowy, również dzięki zawartym w regionie umowom o partnerstwie na rzecz zrównoważonego rybołówstwa, aby zwalczać dumping socjalny i poprawić dostęp do rynków i finansowania, współpracę z administracją publiczną i instytucjami, a także zróżnicowanie pochodzenia środków utrzymania; podkreśla znaczenie skutecznych inspekcji i kontroli pracy;

51.  zwraca uwagę na potrzebę poprawy warunków pracy rybaków w obliczu wysokiego wskaźnika wypadków w tym sektorze, a także nieproporcjonalnie wysokiego ryzyka wystąpienia chorób zawodowych, zarówno fizycznych, jak i psychicznych; podkreśla potrzebę zagwarantowania rybakom właściwej równowagi między życiem zawodowym a prywatnym; zaznacza, jak ważne jest zapewnienie odpowiednich urządzeń sanitarnych zarówno na statkach rybackich, jak i na lądzie oraz przyzwoitych warunków zakwaterowania i dostępności zajęć rekreacyjnych; podkreśla konieczność zagwarantowania stałej operacyjności i żeglowności w portach i podejściach portowych oraz na szlakach wodnych;

52.  podkreśla potrzebę zagwarantowania, że wszystkie ryby i produkty rybołówstwa importowane do UE są zgodne z międzynarodowymi standardami w zakresie ochrony środowiska, prawa pracy i praw człowieka; wzywa Komisję i państwa członkowskie, by zagwarantowały uczciwą konkurencję i zrównoważony charakter sektora rybołówstwa, aby zachować miejsca pracy i wzrost; podkreśla, że jest to niezbędne nie tylko ze względu na konkurencję w ramach Unii, ale zwłaszcza ze względu na konkurentów z państw trzecich;

53.  uważa, że Komisja i państwa członkowskie powinny promować pełne wykorzystywanie środków z Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (EFMR) oraz Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa; jest zdania, że Komisja powinna dołożyć wszelkich starań, aby wspomagać zarówno państwa członkowskie, jak i państwa spoza UE, w jak najefektywniejszym wykorzystaniu wszystkich dostępnych funduszy, w szczególności w odniesieniu do:

   poprawy warunków socjalnych i bezpieczeństwa na pokładzie;
   poprawy statusu pracy i kształcenia zawodowego oraz wspierania tworzenia i rozwijania nowych form działalności gospodarczej w sektorze poprzez rekrutację, kształcenie i multidyscyplinarne szkolenie młodych ludzi;
   zwiększenia roli kobiet w rybołówstwie oraz w sektorach produkcyjnych bezpośrednio związanych z sektorem rybołówstwa, z uwzględnieniem faktu, że kobiety stanowią 12 % całkowitej siły roboczej w sektorze;

54.  zaznacza, że EFMR musi pomagać tradycyjnemu łodziowemu rybołówstwu przybrzeżnemu w modernizacji sprzętu, tak aby zapewnić możliwość wywiązywania się w szczególności z istotnych wymogów związanych z obowiązkiem wyładunkowym;

55.  wzywa Komisję, by wspierała tworzenie i działanie rybackich lokalnych grup działania, które promują zrównoważony model rybołówstwa;

56.  uważa, że konieczne jest promowanie i umacnianie współpracy pomiędzy rybakami, zwłaszcza rybakami działającymi na małą skalę w tym samym obszarze lub regionie, a także tworzenie zachęt do tej współpracy, tak aby rybacy wspólnie planowali i zarządzali lokalnymi zasobami rybołówstwa w celu skutecznej i praktycznej regionalizacji, zgodnie z celami WPRyb; uważa, że ogromne rozdrobnienie i zróżnicowanie zawodów, celów, charakterystyki technicznej i stosowanych narzędzi jest specyficzną cechą rybołówstwa w regionie Morza Śródziemnego oraz że horyzontalne i jednolite podejście nie zapewniłoby w związku z tym poszanowania i wspierania tej lokalnej specyfiki;

57.  zauważa, że choć ostatnio sytuacja poprawiła się, to jednak w dalszym ciągu liczba stad, których stanu nie oceniono w sposób wiarygodny, pozostaje bardzo duża, a Komitet Naukowo-Techniczny i Ekonomiczny ds. Rybołówstwa (STECF) wyraża ubolewanie, że zmniejszyła się również liczba ocen – z 44 w 2012 r. do jedynie 15 w 2014 r.; podkreśla, jak ważne jest zapewnienie szybkiego i prawidłowego gromadzenia danych oraz wspieranie zwiększenia liczby badań i gatunków ujętych w bazie danych oraz zachęt w tym zakresie, a co za tym idzie pogłębianie wiedzy na temat zasobów, wpływu rybołówstwa rekreacyjnego i czynników zewnętrznych, takich jak zanieczyszczenia, w celu osiągnięcia zrównoważonego zarządzania stadami;

58.  uważa, że racjonalne i zrównoważone zarządzanie zasobami jest ściśle uzależnione od ilości zebranych danych i od ich wykorzystywania naukowego w odniesieniu do czynników takich jak zdolność połowowa, prowadzona działalność połowowa i związana z nią aktualna sytuacja społeczno-gospodarcza oraz status biologiczny odławianego stada;

59.  zauważa, że tylko 40 % ryb wyładowywanych na obszarze działania GFCM pochodzi ze stad, dla których istnieje przekazana Komisji ocena naukowa, oraz że odsetek ten jest jeszcze niższy w przypadku stad podlegających planowi zarządzania; zauważa konieczność rozszerzania zakresu ocen naukowych stanu stad oraz zwiększenia odsetka wyładowywanych ryb pochodzących z form rybołówstwa, które podlegają regulacjom zawartym w wieloletnich planach zarządzania;

60.  uważa za istotne, by oceniać nakład połowowy rybołówstwa rekreacyjnego oraz gromadzić dane o połowach na poziomie basenów morskich i poziomie Morza Śródziemnego;

61.  podkreśla konieczność przyjęcia zintegrowanych podejść, w których uwzględni się jednocześnie niejednorodność środowiska morskiego, złożoność gatunków (poławianych i niepoławianych) żyjących w morzu, różne cechy i zachowania związane z działalnością połowową, zjawisko obniżenia wartości ryb w początkowym punkcie sprzedaży oraz, w niektórych regionach, monopol dystrybucyjny, a także wszystkie inne czynniki, które wpływają na stan zdrowia stad ryb;

62.  przyznaje, że dostępne dane umożliwiające pomiar zasięgu i wpływu rybołówstwa na małą skalę są ograniczone i mogą różnić się w poszczególnych państwach; przyznaje również, że wskutek braku danych pojawia się tendencja do niedoszacowania tradycyjnego łodziowego rybołówstwa przybrzeżnego;

63.  podkreśla, że poprawa stanu wiedzy na temat skutków ekonomicznych i społecznych różnych rodzajów rybołówstwa, zwłaszcza tradycyjnego łodziowego rybołówstwa przybrzeżnego i rybołówstwa rekreacyjnego, pomogłaby ustalić najlepsze środki zarządzania;

64.  zdecydowanie popiera propozycję GFCM, by stworzyć katalog działalności połowowej, w którym zawarte byłyby informacje dotyczące narzędzi i czynności związanych z rybołówstwem, opis obszarów połowowych, a także gatunków docelowych i przyłowów, tak aby zapewnić pełen opis działalności połowowej na danym obszarze oraz jej powiązania z innymi sektorami, takimi jak np. rybołówstwo rekreacyjne;

65.  uważa, że nowe zasady należy stosować w odniesieniu do połowów rekreacyjnych oraz że należy również sporządzić wykaz rekreacyjnych działań połowowych zawierający informacje dotyczące silników i ciągnięcia sieci, opis obszarów połowowych, a także informacje o gatunkach docelowych i przyłowach;

66.  wzywa Komisję, by wspierała ścisłą współpracę naukową i podejmowała starania na rzecz usprawnienia gromadzenia danych dotyczących najważniejszych stad przez skrócenie czasu między zebraniem danych a końcową oceną i przez skierowanie wniosku o ocenę nowych stad do STECF; głęboko ubolewa, że na obszarze Morza Śródziemnego większość wyładunków obejmuje gatunki, dla których dostępna jest tylko niewielka ilość danych (ang. „data deficient fisheries”);

67.  podkreśla zasadniczą i kluczową konieczność udoskonalenia wymiany danych oraz walki z ich niedostępnością i rozproszeniem przez utworzenie wspólnej bazy danych zawierającej kompleksowe i rzetelne dane dotyczące zasobów rybołówstwa oraz powołanie sieci ekspertów i instytucji badawczych specjalizujących się w różnych dziedzinach nauki o rybołówstwie; taka baza danych powinna być finansowana przez UE i zawierać wszystkie dane o rybołówstwie i działalności połowowej dla każdego podobszaru geograficznego, w tym dane dotyczące połowów rekreacyjnych, tak aby ułatwić kontrolę jakości oraz niezależną i kompleksową analizę danych, co umożliwi lepszą ocenę stad;

68.  zauważa, że wpływ, cechy i skala połowów NNN nie zostały poddane dostatecznej ocenie, a sama ocena różni się w zależności od kraju regionu basenu Morza Śródziemnego oraz że w związku z tym informacje na temat obecnego stanu łowisk i tendencji w tych krajach nie są właściwie ujęte; podkreśla, że kraje te powinny być odpowiednio uwzględnione przy opracowywaniu ocen naukowych na potrzeby zarządzania rybołówstwem;

69.  wzywa państwa członkowskie, by zapobiegały nadużyciom związanym z produktami żywnościowymi pochodzenia morskiego poprzez oznakowanie produktów i ich identyfikowalność oraz wzmogły wysiłki służące zwalczaniu nielegalnych połowów; ubolewa z powodu niedostatecznej ilości informacji na temat stanu większości stad oraz nad tym, że blisko 50 % połowów nie zostaje oficjalnie zgłoszonych, a zarazem 80 % wyładunków obejmuje stada, co do których istnieje niewiele danych;

70.  wzywa państwa członkowskie do ratyfikacji i pełnego wdrożenia odpowiednich konwencji MOP odnoszących się do pracowników sektorów związanych z rybołówstwem, aby zapewnić im odpowiednie warunki pracy i wzmocnić instytucje rokowań zbiorowych, tak aby umożliwić pracownikom sektora morskiego, w tym osobom samozatrudnionym, korzystanie z przysługujących im praw pracowniczych;

71.  wzywa Komisję, by promowała i wspierała inwestycje w dywersyfikację i innowacje w sektorze rybołówstwa przez rozwój działalności uzupełniającej;

Świadomość

72.  podkreśla, że faktyczne rezultaty i pełną zgodność z celami można osiągnąć pod warunkiem zapewnienia wysokiego poziomu odpowiedzialności i świadomości podmiotów działających w sektorze przez wspieranie rozwoju i kształcenie wszystkich rybaków (zajmujących się rybołówstwem zawodowo i rekreacyjnie) oraz zaangażowanie ich w proces decyzyjny, z uwzględnieniem konkretnych działań mających na celu rozpowszechnianie dobrych praktyk;

73.  uważa za istotne, aby wspierać przekazywanie konsumentom rzetelnych informacji o dokładnym pochodzeniu oferowanych produktów i metodach ich pozyskiwania przez obowiązkowe wymaganie tych danych w informacjach podawanych konsumentom, obok daty połowu; należy także przeanalizować i ocenić, czy środki zawarte w nowej wspólnej organizacji rynków produktów rolnych przyczyniły się do jakości informacji przekazywanych konsumentom;

74.  uważa, że ważne jest również uwrażliwianie i edukowanie konsumentów w zakresie odpowiedzialnego spożywania ryb, by wybierali lokalne gatunki, odławiane przy wykorzystaniu zrównoważonych technik, w miarę możliwości pochodzące z nieprzełowionych i mało skomercjalizowanych stad; uważa, że należy w tym celu promować skuteczny i wiarygodny systemu identyfikowalności i etykietowania, współpracując w tym zakresie z odpowiednimi zainteresowanymi stronami, aby między innymi informować konsumentów i zwalczać oszustwa w branży spożywczej;

75.  wyraża przekonanie, że należy osiągnąć równowagę między uczciwą konkurencją, wymaganiami konsumentów, zrównoważonym charakterem sektora rybołówstwa i zachowaniem miejsc pracy; podkreśla potrzebę przyjęcia przez wszystkie państwa regionu Morza Śródziemnego kompleksowego podejścia i wykazania silnej woli politycznej w celu sprostania wyzwaniom i poprawy sytuacji Morza Śródziemnego;

76.  z zadowoleniem przyjmuje kampanię MedFish4Ever zainicjowaną przez Komisję w celu uświadomienia ogółowi społeczeństwa sytuacji na Morzu Śródziemnym;

77.  uważa, że dostawy dla szkół, szpitali i innych instytucji publicznych powinny pochodzić przede wszystkim z lokalnych połowów;

78.  podkreśla, że – ze względu na ten nowy kontekst i wszystkie wspomniane nowe wzajemnie ze sobą powiązane czynniki oddziałujące w regionie Morza Śródziemnego – należy dokonać przeglądu rozporządzenia (WE) nr 1967/2006 dla Morza Śródziemnego w celu dostosowania go do aktualnej sytuacji;

79.  podkreśla, że w rozporządzeniu (WE) nr 1967/2006 należy poddać przeglądowi część, która dotyczy wiążącego zakazu stosowania określonych tradycyjnych narzędzi połowowych (zakazu stosowania sieci skrzelowych stawnych poza rybołówstwem komercyjnym), a także przepisy odnoszące się do specyficznych cech narzędzi połowowych, takich jak wysokość sieci rybackich, wielkość oczek w sieciach, głębokość i odległość od brzegu, które pozwalają na stosowanie narzędzi;

o
o   o

80.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie oraz Komisji.

(1) Dz.U. L 354 z 28.12.2013, s. 22.
(2) Dz.U. L 164 z 25.6.2008, s. 19.
(3) Dz.U. L 409 z 30.12.2006, s. 11.
(4) Dz.U. L 286 z 29.10.2008, s. 1.
(5) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0343.

Informacja prawna - Polityka ochrony prywatności