Ευρετήριο 
 Προηγούμενο 
 Επόμενο 
 Πλήρες κείμενο 
Διαδικασία : 2018/0209(COD)
Διαδρομή στην ολομέλεια
Διαδρομή του εγγράφου : A8-0397/2018

Κείμενα που κατατέθηκαν :

A8-0397/2018

Συζήτηση :

PV 10/12/2018 - 13
CRE 10/12/2018 - 13

Ψηφοφορία :

PV 11/12/2018 - 5.5
CRE 11/12/2018 - 5.5
Αιτιολογήσεις ψήφου
PV 17/04/2019 - 8.13
CRE 17/04/2019 - 8.13

Κείμενα που εγκρίθηκαν :

P8_TA(2018)0487
P8_TA(2019)0405

Κείμενα που εγκρίθηκαν
PDF 373kWORD 129k
Τετάρτη 17 Απριλίου 2019 - Στρασβούργο Οριστική έκδοση
Πρόγραμμα για το Περιβάλλον και τη Δράση για το Κλίμα (LIFE) ***I
P8_TA(2019)0405A8-0397/2018
Ψήφισμα
 Ενοποιημένο κείμενο

Νομοθετικό ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 17ης Απριλίου 2019 σχετικά με την πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση Προγράμματος για το Περιβάλλον και τη Δράση για το Κλίμα (LIFE) και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1293/2013 (COM(2018)0385 - C8-0249/2018 – 2018/0209(COD))

(Συνήθης νομοθετική διαδικασία: πρώτη ανάγνωση)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

–  έχοντας υπόψη την πρόταση της Επιτροπής προς το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο (COM(2018)0385),

–  έχοντας υπόψη το άρθρο 294 παράγραφος 2 και το άρθρο 192 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με τα οποία του υποβλήθηκε η πρόταση από την Επιτροπή (C8-0249/2018),

–  έχοντας υπόψη το άρθρο 294 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

–  έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής της 18ης Οκτωβρίου 2018(1),

–  έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών της 9ης Οκτωβρίου 2018(2),

–  έχοντας υπόψη την επιστολή του Προέδρου του προς τους προέδρους των επιτροπών της 25ης Ιανουαρίου 2019 στην οποία περιγράφεται η προσέγγιση του Κοινοβουλίου όσον αφορά τα τομεακά προγράμματα του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΔ) μετά το 2020,

–  έχοντας υπόψη την επιστολή του Συμβουλίου προς τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 1ης Απριλίου 2019 στην οποία επιβεβαιώνεται η κοινή συμφωνία που επιτεύχθηκε από τους συννομοθέτες κατά τις διαπραγματεύσεις,

–  έχοντας υπόψη το άρθρο 59 του Κανονισμού του,

–  έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας Τροφίμων και τις γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής Προϋπολογισμών, της Επιτροπής Περιφερειακής Ανάπτυξης και της Επιτροπής Γεωργίας και Ανάπτυξης της Υπαίθρου (A8-0397/2018),

1.  εγκρίνει τη θέση του σε πρώτη ανάγνωση όπως παρατίθεται κατωτέρω(3)·

2.  ζητεί από την Επιτροπή να υποβάλει εκ νέου την πρόταση στο Κοινοβούλιο, αν την αντικαταστήσει με νέο κείμενο, αν της επιφέρει σημαντικές τροποποιήσεις ή αν προτίθεται να της επιφέρει σημαντικές τροποποιήσεις·

3.  αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει τη θέση του Κοινοβουλίου στο Συμβούλιο, στην Επιτροπή και στα εθνικά κοινοβούλια.

(1) ΕΕ C 62 της 15.2.2019, σ. 226.
(2) ΕΕ C 461 της 21.12.2018, σ. 156.
(3) Η παρούσα θέση αντικαθιστά τις τροπολογίες που εγκρίθηκαν στις 11 Δεκεμβρίου 2018 (Κείμενα που εγκρίθηκαν, P8_TA(2018)0487).


Θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που καθορίσθηκε σε πρώτη ανάγνωση στις 17 Απριλίου 2019 εν όψει της έγκρισης κανονισμού (ΕΕ) .../... του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση Προγράμματος για το Περιβάλλον και τη Δράση για το Κλίμα (LIFE) και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1293/2013
P8_TC1-COD(2018)0209

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδίως το άρθρο 192 παράγραφος 1,

Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής(1),

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών(2),

Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία(3),

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1)  Η πολιτική και η νομοθεσία της Ένωσης για το περιβάλλον, το κλίμα και τις συναφείς ▌μορφές ενέργειας έχουν επιφέρει ουσιαστικές βελτιώσεις στην κατάσταση του περιβάλλοντος. Εξακολουθούν ωστόσο να υφίστανται μεγάλες περιβαλλοντικές και κλιματικές προκλήσεις οι οποίες, εάν δεν αντιμετωπιστούν, θα έχουν σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις για την Ένωση και την ευημερία των πολιτών της.

(2)  Το Πρόγραμμα για το Περιβάλλον και τη Δράση για το Κλίμα (LIFE), που θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1293/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου(4) για την περίοδο 2014 έως 2020, αποτελεί το τελευταίο από μια σειρά προγραμμάτων της Ένωσης σε μια περίοδο 25 ετών που υποστηρίζουν την υλοποίηση των προτεραιοτήτων στην περιβαλλοντική και κλιματική νομοθεσία και πολιτική. Το πρόγραμμα αυτό αξιολογήθηκε θετικά σε μια πρόσφατη ενδιάμεση αξιολόγηση(5), καθώς προδιαγράφεται αποτελεσματικό, αποδοτικό και χρήσιμο. Το πρόγραμμα LIFE για την περίοδο 2014–2020 θα πρέπει συνεπώς να συνεχιστεί, με ορισμένες τροποποιήσεις που υποδείχθηκαν κατά την ενδιάμεση αξιολόγηση και τις μεταγενέστερες αξιολογήσεις. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να θεσπιστεί πρόγραμμα για το περιβάλλον και τη δράση για το κλίμα (LIFE) («πρόγραμμα LIFE») για την περίοδο που ξεκινά το 2021.

(3)  Προς επιδίωξη των σκοπών και των στόχων που θέτει η νομοθεσία, η πολιτική, τα σχέδια και οι διεθνείς δεσμεύσεις της Ένωσης στον τομέα του περιβάλλοντος, του κλίματος και των συναφών ▌μορφών ενέργειας, το πρόγραμμα LIFE αναμένεται να συμβάλει, στο πλαίσιο μιας δίκαιης μετάβασης, στη στροφή προς μια οικονομία βιώσιμη, κυκλική, υψηλής ενεργειακής απόδοσης, βασισμένη στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, κλιματικά ουδέτερη και ανθεκτική στην αλλαγή του κλίματος, και στην προστασία, την αποκατάσταση και τη βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος, συμπεριλαμβανομένων του αέρα, των υδάτων και του εδάφους, όπως και της υγείας, καθώς και στην ανάσχεση και αντιστροφή της απώλειας βιοποικιλότητας, μεταξύ άλλων με την υποστήριξη της εφαρμογής και της διαχείρισης του δικτύου Natura2000 και την αντιμετώπιση της υποβάθμισης των οικοσυστημάτων, είτε μέσω άμεσων παρεμβάσεων είτε μέσω της υποστήριξης της ενσωμάτωσης των σκοπών αυτών σε άλλες πολιτικές. Το πρόγραμμα LIFE θα πρέπει επίσης να στηρίζει την εφαρμογή των προγραμμάτων γενικών δράσεων που εγκρίνονται σύμφωνα με το άρθρο 192 παράγραφος 3 ΣΛΕΕ, όπως το 7ο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον(6).

(4)  Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δεσμευτεί να αναπτύξει μια ολοκληρωμένη απάντηση στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης της ατζέντας του 2030 των Ηνωμένων Εθνών για τη βιώσιμη ανάπτυξη, όπου επισημαίνεται η εγγενής σχέση μεταξύ της διαχείρισης των φυσικών πόρων ώστε να εξασφαλίζεται η μακροπρόθεσμη διαθεσιμότητά τους, των υπηρεσιών οικοσυστήματος, της σύνδεσής τους με την ανθρώπινη υγεία και της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς οικονομικής ανάπτυξης. Σε αυτό το πνεύμα, το πρόγραμμα LIFE θα πρέπει να αποτυπώνει την αρχή της αλληλεγγύης, και παράλληλα να συμβάλλει ουσιαστικά τόσο στην οικονομική ανάπτυξη όσο και στην κοινωνική συνοχή.

(4α)  Με σκοπό την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης, στον ορισμό και την εφαρμογή όλων των πολιτικών και δράσεων της Ένωσης θα πρέπει να ενσωματωθούν απαιτήσεις για την προστασία του περιβάλλοντος και του κλίματος. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να προωθηθούν οι συνέργειες και η συμπληρωματικότητα με άλλα χρηματοδοτικά προγράμματα της Ένωσης, μεταξύ άλλων με τη διευκόλυνση της χρηματοδότησης δράσεων που συμπληρώνουν στρατηγικά ολοκληρωμένα έργα και στρατηγικά έργα για τη φύση και προωθούν την υιοθέτηση και αναπαραγωγή λύσεων που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE. Απαιτείται συντονισμός για την αποφυγή διπλής χρηματοδότησης. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα πρέπει να πράξουν τα δέοντα για την αποτροπή διοικητικών επικαλύψεων και φόρτου για τους δικαιούχους έργων λόγω των υποχρεώσεων υποβολής εκθέσεων που απορρέουν από διάφορα χρηματοδοτικά μέσα.

(5)  Το πρόγραμμα LIFE αναμένεται να συμβάλει στη βιώσιμη ανάπτυξη και στην επίτευξη των στόχων και σκοπών της νομοθεσίας, των στρατηγικών, των σχεδίων και των διεθνών δεσμεύσεων της Ένωσης για το περιβάλλον, το κλίμα και τις συναφείς ▌μορφές ενέργειας, ιδίως της ατζέντας του 2030 των Ηνωμένων Εθνών για τη βιώσιμη ανάπτυξη(7), της σύμβασης για τη βιολογική ποικιλότητα(8), και της συμφωνίας του Παρισιού που εγκρίθηκε στο πλαίσιο της σύμβασης-πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή(9) («συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή»), καθώς και, μεταξύ άλλων, της Σύμβασης της Οικονομικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη (ΟΕΕ/ΗΕ) για την πρόσβαση σε πληροφορίες, τη συμμετοχή του κοινού και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά θέματα («Σύμβαση του Aarhus»), της Σύμβασης της ΟΕΕ/ΗΕ σχετικά με τη διαμεθοριακή ρύπανση της ατμόσφαιρας σε μεγάλη απόσταση, της Σύμβασης της Βασιλείας, του ΟΗΕ, για τον έλεγχο των διασυνοριακών κινήσεων επικίνδυνων αποβλήτων και της επεξεργασίας τους, της Σύμβασης του Ρότερνταμ, του ΟΗΕ, περί διαδικασίας συναίνεσης μετά από ενημέρωση για ορισμένα επικίνδυνα χημικά προϊόντα και προϊόντα φυτοπροστασίας στο διεθνές εμπόριο και της Σύμβασης της Στοκχόλμης, του ΟΗΕ, για τους έμμονους οργανικούς ρύπους.

(6α)  Η Ένωση αποδίδει μεγάλη σημασία στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των αποτελεσμάτων των έργων του προγράμματος LIFE και στην ικανότητα διασφάλισης και διατήρησης των αποτελεσμάτων μετά την υλοποίηση του έργου, μεταξύ άλλων με τη συνέχιση, την αναπαραγωγή και/ή τη μεταφορά του.

(7)  Η συμμόρφωση με τις δεσμεύσεις της Ένωσης στο πλαίσιο της συμφωνίας του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή επιβάλλει τον μετασχηματισμό της Ένωσης σε μια κοινωνία βιώσιμη, κυκλική, υψηλής ενεργειακής απόδοσης, βασισμένη στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, κλιματικά ουδέτερη και ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή. Αυτό, με τη σειρά του, απαιτεί δράσεις που να επικεντρώνονται ιδιαίτερα σε τομείς με τον υψηλότερο αντίκτυπο στα σημερινά επίπεδα παραγωγής αερίων του θερμοκηπίου και ρύπανσης, προάγοντας την ενεργειακή απόδοση και τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, και που να συνεισφέρουν στην εφαρμογή του πλαισίου πολιτικής για το κλίμα και την ενέργεια έως το 2030 και των ενοποιημένων εθνικών σχεδίων των κρατών μελών για την ενέργεια και το κλίμα, καθώς και στην υλοποίηση της στρατηγικής της Ένωσης για το κλίμα και την ενέργεια στα μέσα του αιώνα και μακροπρόθεσμα, σύμφωνα με τους μακροπρόθεσμους στόχους της συμφωνίας του Παρισιού. Το πρόγραμμα LIFE θα πρέπει να περιλαμβάνει επίσης μέτρα που να συνεισφέρουν στην υλοποίηση της πολιτικής της Ένωσης για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, προκειμένου να περιοριστούν οι δυσμενείς συνέπειες της αλλαγής του κλίματος.

(7α)  Τα έργα στο πλαίσιο του νέου υποπρογράμματος «Μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας» του προγράμματος LIFE θα πρέπει να εστιάζουν στη δημιουργία ικανοτήτων και στη διάδοση γνώσεων, δεξιοτήτων, καινοτόμων τεχνικών, μεθόδων και λύσεων για την επίτευξη των στόχων της νομοθεσίας και της πολιτικής της Ένωσης σχετικά με τη μετάβαση προς ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Κατά κανόνα, πρόκειται για δράσεις συντονισμού και στήριξης με υψηλή προστιθέμενη αξία σε επίπεδο ΕΕ, οι οποίες αποσκοπούν στην άρση των φραγμών της αγοράς που παρεμποδίζουν την κοινωνικοοικονομική μετάβαση προς τη βιώσιμη ενέργεια, εξασφαλίζοντας συνήθως τη συμμετοχή ενδιαφερόμενων φορέων μικρού και μεσαίου μεγέθους, και διαφόρων παραγόντων, μεταξύ των οποίων τοπικές και περιφερειακές δημόσιες αρχές και μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί. Οι δράσεις αυτές αποφέρουν πολλαπλά παράλληλα οφέλη, όπως η αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας, η βελτίωση της ποιότητας του αέρα των εσωτερικών χώρων, η μείωση των τοπικών ρύπων χάρη στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και την αύξηση της κατανεμημένης παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, και η συμβολή στην επίτευξη θετικών οικονομικών αποτελεσμάτων σε τοπικό επίπεδο καθώς και μιας ανάπτυξης που συμβάλλει στη μείωση του κοινωνικού αποκλεισμού.

(8)  Προκειμένου να ενισχυθούν ο μετριασμός της κλιματικής αλλαγής και οι διεθνείς δεσμεύσεις της Ένωσης για απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, πρέπει να επιταχυνθεί ο μετασχηματισμός του ενεργειακού τομέα. Οι δράσεις ανάπτυξης ικανοτήτων προς υποστήριξη της ενέργειας, της αποδοτικότητας και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που έως το 2020 χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα «Ορίζων 2020»(10), θα πρέπει να ενσωματωθούν στο νέο υποπρόγραμμα για τη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας του προγράμματος LIFE καθώς ο σκοπός τους δεν είναι η χρηματοδότηση της αριστείας και η παραγωγή καινοτομίας αλλά η υποστήριξη της διείσδυσης ήδη διαθέσιμων τεχνολογιών για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και ενεργειακή απόδοση που θα συμβάλουν στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής. Το πρόγραμμα LIFE θα πρέπει να εξασφαλίζει τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων φορέων και των τομέων που σχετίζονται με τη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας. Η συμπερίληψη αυτών των δραστηριοτήτων ανάπτυξης ικανοτήτων στο πρόγραμμα LIFE προσφέρει πλούσιες δυνατότητες συνέργειας μεταξύ των υποπρογραμμάτων και αυξάνει τη συνολική συνοχή της ενωσιακής χρηματοδότησης. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να συλλεχθούν και να δημοσιοποιηθούν δεδομένα σχετικά με τη διείσδυση των υφιστάμενων λύσεων έρευνας και καινοτομίας στα έργα LIFE, μεταξύ άλλων από το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» και τα πρόδρομα προγράμματα.

(9)  Στην εκτίμηση επιπτώσεων για την τροποποίηση της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση(11) υπολογίζεται ότι η επίτευξη των ενεργειακών στόχων της Ένωσης για το 2030 θα απαιτήσει πρόσθετες επενδύσεις ύψους 177 δισ. EUR ετησίως κατά την περίοδο 2021–2030. Τα μεγαλύτερα κενά αφορούν τις επενδύσεις στη μείωση εκπομπών από τα κτίρια (ενεργειακή απόδοση και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μικρής κλίμακας), όπου απαιτείται διοχέτευση κεφαλαίων σε έργα με ισχυρά κατανεμημένο χαρακτήρα. Ένας από τους σκοπούς του υποπρογράμματος για τη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας, που καλύπτει την ταχεία ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της ενεργειακής απόδοσης, είναι η δημιουργία ικανοτήτων για την ανάπτυξη και την ομαδοποίηση τέτοιων έργων, ώστε να στηριχθεί η απορρόφηση κεφαλαίων των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων και να ενεργοποιηθούν επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση, μεταξύ άλλων με τη χρήση των χρηματοδοτικών μέσων που παρέχει το InvestEU.

(9α)  Το πρόγραμμα LIFE είναι το μόνο πρόγραμμα που καλύπτει συγκεκριμένα την ανάληψη δράσης για το περιβάλλον και το κλίμα, και διαδραματίζει, ως εκ τούτου, καθοριστικό ρόλο στην υποστήριξη της εφαρμογής της νομοθεσίας και των πολιτικών της Ένωσης σε αυτούς τους τομείς.

(10)  Οι συνέργειες με το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» αναμένεται να διευκολύνουν την αναγνώριση και τον προσδιορισμό των αναγκών σε έρευνα και τεχνολογία για την αντιμετώπιση των προκλήσεων στους τομείς του περιβάλλοντος, του κλίματος και της ενέργειας, κατά τη διαδικασία στρατηγικού σχεδιασμού της έρευνας και καινοτομίας του «Ορίζων Ευρώπη». Το πρόγραμμα LIFE θα πρέπει να συνεχίσει να λειτουργεί ως καταλύτης για την εφαρμογή της πολιτικής και της νομοθεσίας της ΕΕ για το περιβάλλον, το κλίμα και τις συναφείς μορφές ενέργειας, μεταξύ άλλων με την υιοθέτηση και την εφαρμογή των αποτελεσμάτων έρευνας και καινοτομίας του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη», και να βοηθήσει στην εφαρμογή τους σε ευρύτερη κλίμακα όπου αυτά μπορούν να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση ζητημάτων σχετικών με το περιβάλλον, το κλίμα και την ενεργειακή μετάβαση. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» μπορεί να προσφέρει υποστήριξη στην κλιμάκωση και την εμπορευματοποίηση επαναστατικών νέων ιδεών που ενδέχεται να προκύψουν από την υλοποίηση έργων του προγράμματος LIFE. Ομοίως, θα πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη οι συνέργειες με το Ταμείο Καινοτομίας στο πλαίσιο του Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών.

(11)  Δράση η οποία έχει λάβει ενίσχυση από το πρόγραμμα LIFE μπορεί να λάβει ενίσχυση και από οποιοδήποτε άλλο ενωσιακό πρόγραμμα, υπό τον όρο ότι οι ενισχύσεις δεν καλύπτουν τις ίδιες δαπάνες. Οι δράσεις που λαμβάνουν σωρευτική χρηματοδότηση από διαφορετικά ενωσιακά προγράμματα θα πρέπει να ελέγχονται μόνο μία φορά για όλα τα εμπλεκόμενα προγράμματα και τους αντίστοιχους ισχύοντες κανόνες.

(12)  Η πιο πρόσφατη ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την Επισκόπηση της Περιβαλλοντικής Εφαρμογής (EIR)(12) υποδεικνύει ότι χρειάζεται ακόμα σημαντική πρόοδος ώστε να επιταχυνθεί η υλοποίηση του περιβαλλοντικού κεκτημένου της Ένωσης και να ενισχυθεί η ενσωμάτωση και η συνεκτίμηση περιβαλλοντικών και κλιματικών σκοπών σε άλλες πολιτικές. Κατά συνέπεια, το πρόγραμμα LIFE θα πρέπει να λειτουργήσει ως καταλύτης προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι οριζόντιες, συστημικές προκλήσεις καθώς και τα βασικά αίτια των ανεπαρκειών στην υλοποίηση, όπως προσδιορίζονται στην EIR και να επιτελεστεί η απαιτούμενη πρόοδος μέσω της ανάπτυξης, δοκιμής και αναπαραγωγής νέων προσεγγίσεων, της ανάπτυξης, παρακολούθησης και επανεξέτασης υποστηρικτικών πολιτικών, της βελτίωσης της διακυβέρνησης όσον αφορά θέματα περιβάλλοντος και κλιματικής αλλαγής και συναφή ζητήματα ενεργειακής μετάβασης, μεταξύ άλλων μέσω της ενίσχυσης της συμμετοχής των ενδιαφερόμενων φορέων σε όλα τα επίπεδα, της δημιουργίας ικανοτήτων, της επικοινωνίας και της ευαισθητοποίησης, της κινητοποίησης επενδύσεων από ενωσιακά επενδυτικά προγράμματα ή άλλες πηγές, και της υποστήριξης δράσεων με στόχο την άρση των διάφορων εμποδίων στην αποτελεσματική υλοποίηση των βασικών σχεδίων που απαιτεί η περιβαλλοντική νομοθεσία.

(13)  Η ανάσχεση και η αντιστροφή της απώλειας βιοποικιλότητας και της υποβάθμισης των οικοσυστημάτων, μεταξύ άλλων και στα θαλάσσια οικοσυστήματα, απαιτεί στήριξη για την ανάπτυξη, την υλοποίηση, την επιβολή και την αξιολόγηση της σχετικής ενωσιακής νομοθεσίας και πολιτικής, συμπεριλαμβανομένης της στρατηγικής της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα μέχρι το 2020(13), της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου(14), της οδηγίας 2009/147/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου(15) και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1143/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου(16), ιδίως μέσω της δημιουργίας της γνωσιακής βάσης για την κατάρτιση και την υλοποίηση πολιτικών και μέσω της ανάπτυξης, της δοκιμής, της επίδειξης και της εφαρμογής βέλτιστων πρακτικών και λύσεων, όπως η αποτελεσματική διαχείριση, σε μικρή κλίμακα ή προσαρμοσμένων σε συγκεκριμένα τοπικά, περιφερειακά ή εθνικά πλαίσια, όπως οι ενοποιημένες προσεγγίσεις στην υλοποίηση των πλαισίων δράσης προτεραιότητας που καταρτίζονται με βάση την οδηγία 92/43/ΕΟΚ. Η Ένωση και τα κράτη μέλη οφείλουν να παρακολουθούν τις δαπάνες τους που σχετίζονται με τη βιοποικιλότητα, προκειμένου να συμμορφώνονται με τις οικείες υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων που απορρέουν από τη σύμβαση για τη βιολογική ποικιλότητα. Θα πρέπει να εκπληρώνονται επίσης οι απαιτήσεις παρακολούθησης που προκύπτουν από άλλες σχετικές νομοθετικές πράξεις της Ένωσης. Οι ενωσιακές δαπάνες που σχετίζονται με τη βιοποικιλότητα θα παρακολουθούνται με τη χρήση ενός συγκεκριμένου συνόλου δεικτών(17).

(14)  Πρόσφατες αξιολογήσεις και εκτιμήσεις, συμπεριλαμβανομένης της ενδιάμεσης επανεξέτασης της στρατηγικής της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα έως το 2020 και του ελέγχου καταλληλότητας της νομοθεσίας για τη φύση, υποδεικνύουν ότι μία από τις κυριότερες αιτίες για την ανεπαρκή εφαρμογή της ενωσιακής νομοθεσίας για τη φύση και της στρατηγικής για τη βιοποικιλότητα είναι η έλλειψη επαρκούς χρηματοδότησης. Τα βασικά χρηματοδοτικά μέσα της Ένωσης, όπως το [Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ταμείο Συνοχής, το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας] μπορούν να συνεισφέρουν σημαντικά στην κάλυψη αυτών των αναγκών, σε συμπληρωματική βάση. Το πρόγραμμα LIFE μπορεί να βελτιώσει περαιτέρω την αποδοτικότητα της ενσωμάτωσης αυτής μέσω στρατηγικών έργων για τη φύση, αφιερωμένων στην κατάλυση της εφαρμογής της ενωσιακής νομοθεσίας και πολιτικής για τη φύση και τη βιοποικιλότητα, συμπεριλαμβανομένων των δράσεων που καθορίζονται στα πλαίσια δράσης προτεραιότητας που θεσπίστηκαν σύμφωνα με την οδηγία 92/43/ΕΟΚ. Τα στρατηγικά έργα για τη φύση θα πρέπει να υποστηρίζουν προγράμματα δράσεων στα κράτη μέλη για την ενσωμάτωση συναφών σκοπών σχετικών με τη φύση και τη βιοποικιλότητα σε άλλες πολιτικές και χρηματοδοτικά προγράμματα, ώστε να διασφαλίζεται η κινητοποίηση κατάλληλων κονδυλίων για την υλοποίηση των πολιτικών αυτών. Στο πλαίσιο του δικού τους στρατηγικού σχεδίου για την κοινή γεωργική πολιτική, τα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίσουν να χρησιμοποιήσουν ένα ορισμένο μερίδιο των κονδυλίων του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου για την Αγροτική Ανάπτυξη προκειμένου να προσελκύσουν υποστήριξη για δράσεις που συμπληρώνουν τα στρατηγικά έργα για τη φύση, όπως ορίζεται σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό.

(15)  Το εθελοντικό σύστημα για τη βιοποικιλότητα και τις υπηρεσίες οικοσυστήματος στα ευρωπαϊκά υπερπόντια εδάφη (BEST) προάγει τη διατήρηση της βιοποικιλότητας, συμπεριλαμβανομένης της θαλάσσιας βιοποικιλότητας, και της βιώσιμης χρήσης των υπηρεσιών οικοσυστήματος, συμπεριλαμβανομένων των προσεγγίσεων οικοσυστημικής βάσης στον μετριασμό και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, στις εξόχως απόκεντρες περιοχές και στις υπερπόντιες χώρες και εδάφη της Ένωσης. Μέσω της προπαρασκευαστικής δράσης BEST που εγκρίθηκε το 2011 και του προγράμματος BEST 2.0 και του έργου BEST RUP που ακολούθησαν, το σύστημα BEST βοήθησε στην αύξηση της συνειδητοποίησης της οικολογικής σπουδαιότητας των εξόχως απόκεντρων περιοχών και των υπερπόντιων χωρών και εδαφών και του βασικού ρόλου τους στη διατήρηση της παγκόσμιας βιοποικιλότητας. Η Επιτροπή εκτιμά ότι η ανάγκη χρηματοδοτικής στήριξης για επιτόπια έργα στα εν λόγω εδάφη ανέρχεται σε 8 εκατομμύρια EUR ετησίως. Στις υπουργικές δηλώσεις που εξέδωσαν το 2017 και το 2018, οι υπερπόντιες χώρες και εδάφη εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για αυτό το μικρό πρόγραμμα επιχορηγήσεων για τη βιοποικιλότητα. Ενδείκνυται επομένως το πρόγραμμα LIFE να χρηματοδοτεί μικρές επιχορηγήσεις για τη βιοποικιλότητα, μεταξύ άλλων για δράσεις ανάπτυξης ικανοτήτων και καταλυτικές δράσεις, τόσο στις εξόχως απόκεντρες περιοχές όσο και στις υπερπόντιες χώρες και εδάφη.

(16)  Η προώθηση της κυκλικής οικονομίας και της αποδοτικής χρήσης των πόρων απαιτεί αλλαγή του τρόπου σχεδίασης, παραγωγής, κατανάλωσης, επιδιόρθωσης, επαναχρησιμοποίησης, ανακύκλωσης και απόρριψης υλικών και προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων των πλαστικών υλών, με έμφαση στο σύνολο του κύκλου ζωής των προϊόντων. Το πρόγραμμα LIFE αναμένεται να συνεισφέρει στη μετάβαση σε ένα μοντέλο κυκλικής οικονομίας μέσω της παροχής οικονομικής υποστήριξης σε μια ποικιλία φορέων (επιχειρήσεις, δημόσιες αρχές, καταναλωτές), ιδίως μέσω της εφαρμογής, της ανάπτυξης και της αναπαραγωγής βέλτιστων τεχνολογιών, πρακτικών και λύσεων προσαρμοσμένων σε συγκεκριμένα τοπικά, περιφερειακά ή εθνικά πλαίσια, μεταξύ άλλων διαμέσου ολοκληρωμένων προσεγγίσεων για την εφαρμογή της ιεράρχησης των αποβλήτων και την υλοποίηση σχεδίων διαχείρισης και πρόληψης των αποβλήτων. Μέσω της υποστήριξης της εφαρμογής της ανακοίνωσης της Επιτροπής, της 16ης Ιανουαρίου 2018, σχετικά με την ευρωπαϊκή στρατηγική για τις πλαστικές ύλες σε μια κυκλική οικονομία, μπορούν να αναληφθούν δράσεις ειδικά για την αντιμετώπιση του προβλήματος των θαλάσσιων απορριμμάτων.

(16α)  Ένα υψηλό επίπεδο περιβαλλοντικής προστασίας είναι θεμελιώδους σημασίας για την υγεία και την ευημερία των πολιτών της Ένωσης. Το πρόγραμμα θα πρέπει να στηρίζει τον στόχο της Ένωσης να παράγονται και να χρησιμοποιούνται χημικές ουσίες με τρόπους που οδηγούν στην ελαχιστοποίηση σημαντικών δυσμενών συνεπειών στην ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον, ώστε να επιτευχθεί ο στόχος ενός μη τοξικού περιβάλλοντος στην ΕΕ. Το πρόγραμμα θα πρέπει επίσης να στηρίζει δραστηριότητες για τη διευκόλυνση της εφαρμογής της οδηγίας 2002/49/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου(18), για να επιτευχθούν επίπεδα θορύβου που δεν έχουν σοβαρό αρνητικό αντίκτυπο στην ανθρώπινη υγεία ούτε την θέτουν σε κίνδυνο.

(17)  Ο μακροπρόθεσμος στόχος της Ένωσης για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα είναι η επίτευξη επιπέδων ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα που δεν προκαλούν σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις και κινδύνους για την υγεία του ανθρώπου και το περιβάλλον, με παράλληλη ενίσχυση των συνεργειών μεταξύ των βελτιώσεων της ποιότητας του αέρα και της μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Η ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με την ατμοσφαιρική ρύπανση είναι υψηλή και οι πολίτες αναμένουν από τις αρμόδιες αρχές να αναλαμβάνουν δράση, ιδίως σε περιοχές όπου ο πληθυσμός και τα οικοσυστήματα εκτίθενται σε υψηλά επίπεδα ατμοσφαιρικών ρύπων. Η οδηγία (ΕΕ) 2016/2284 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου(19) τονίζει τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η χρηματοδότηση της Ένωσης στην επίτευξη των σκοπών για τον καθαρό αέρα. Ως εκ τούτου, το πρόγραμμα LIFE θα πρέπει να υποστηρίζει έργα, μεταξύ αυτών και στρατηγικά ολοκληρωμένα έργα, τα οποία έχουν τη δυνατότητα να αξιοποιούν δημόσιους και ιδιωτικούς πόρους, να επιδεικνύουν ορθές πρακτικές και να καταλύουν την υλοποίηση των σχεδίων και της νομοθεσίας για την ποιότητα του αέρα σε τοπικό, περιφερειακό, πολυπεριφερειακό, εθνικό και υπερεθνικό επίπεδο.

(18)  Η οδηγία 2000/60/ΕΚ(20) θέσπισε πλαίσιο για την προστασία των επιφανειακών, των παράκτιων, των μεταβατικών και των υπόγειων υδάτων της Ένωσης. Οι σκοποί της εν λόγω οδηγίας υποστηρίζονται από την καλύτερη υλοποίηση και ▌ενσωμάτωση των σκοπών της πολιτικής για τα ύδατα σε άλλους τομείς πολιτικής. Επομένως, το πρόγραμμα LIFE θα πρέπει να υποστηρίζει έργα που συμβάλλουν στην αποτελεσματική εφαρμογή της οδηγίας 2000/60/ΕΚ και άλλων συναφών νομοθετικών πράξεων της Ένωσης για τα ύδατα οι οποίες συνεισφέρουν στην επίτευξη καλής κατάστασης των υδατικών συστημάτων της Ένωσης, με την εφαρμογή, ανάπτυξη και αναπαραγωγή βέλτιστων πρακτικών, καθώς και μέσω της κινητοποίησης συμπληρωματικών δράσεων στο πλαίσιο άλλων ενωσιακών προγραμμάτων ή χρηματοδοτικών πόρων.

(19)  Η προστασία και η αποκατάσταση του θαλάσσιου περιβάλλοντος είναι ένας από τους γενικούς στόχους της περιβαλλοντικής πολιτικής της Ένωσης. Το πρόγραμμα LIFE θα πρέπει να υποστηρίζει τα εξής: τη διαχείριση, συντήρηση, αποκατάσταση και παρακολούθηση της βιοποικιλότητας και των θαλάσσιων οικοσυστημάτων, ιδίως στους θαλάσσιους τόπους Natura 2000, και την προστασία των ειδών οργανισμών σύμφωνα με τα πλαίσια δράσης υψηλής προτεραιότητας που αναπτύσσονται σύμφωνα με την οδηγία 92/43/ΕΟΚ· την επίτευξη καλής περιβαλλοντικής κατάστασης σύμφωνα με την οδηγία 2008/56/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου(21)· την προώθηση καθαρών και υγιεινών θαλασσών· την υλοποίηση της ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με τη στρατηγική για τις πλαστικές ύλες σε μια κυκλική οικονομία, προκειμένου να αντιμετωπιστεί ιδιαίτερα το πρόβλημα της απώλειας αλιευτικών εργαλείων και της ρύπανσης των θαλασσών· και την προώθηση της συμμετοχής της Ένωσης στη διεθνή διακυβέρνηση των ωκεανών, που είναι ουσιώδους σημασίας για την επίτευξη των στόχων της ατζέντας του 2030 των Ηνωμένων Εθνών για τη βιώσιμη ανάπτυξη και για τη διασφάλιση της υγείας των ωκεανών προς όφελος των μελλοντικών γενεών. Τα στρατηγικά ολοκληρωμένα έργα και τα στρατηγικά έργα για τη φύση, στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE θα πρέπει να περιλαμβάνουν συναφείς δράσεις με στόχο την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

(20)  Η βελτίωση της διακυβέρνησης σε θέματα περιβάλλοντος και κλιματικής αλλαγής και συναφή ζητήματα ενεργειακής μετάβασης απαιτεί τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών μέσω της ευαισθητοποίησης του κοινού, μεταξύ άλλων μέσω μιας επικοινωνιακής στρατηγικής η οποία θα λαμβάνει υπόψη τα νέα μέσα και τα κοινωνικά δίκτυα, της αύξησης της δραστηριοποίησης των καταναλωτών και της διευρυμένης πολυεπίπεδης συμμετοχής των ενδιαφερόμενων φορέων, όπως οι μη κυβερνητικές οργανώσεις, στη διαβούλευση πάνω στις σχετικές πολιτικές αλλά και την υλοποίησή τους. Ως εκ τούτου, είναι σκόπιμο το πρόγραμμα να στηρίξει ευρύ φάσμα ΜΚΟ, καθώς και δίκτυα μη κερδοσκοπικών οντοτήτων που επιδιώκουν σκοπούς γενικού ενωσιακού συμφέροντος και δραστηριοποιούνται κυρίως στον τομέα του περιβάλλοντος ή της δράσης για το κλίμα, χορηγώντας, με ανταγωνιστικό και διαφανή τρόπο, επιδοτήσεις λειτουργίας, προκειμένου να βοηθήσει τις εν λόγω ΜΚΟ, τα δίκτυα και τις οντότητες να συμβάλουν αποτελεσματικά στην πολιτική της Ένωσης, και να οικοδομήσουν και να ενισχύσουν την ικανότητά τους να γίνουν πιο αποτελεσματικοί εταίροι.

(21)  Η βελτίωση της διακυβέρνησης σε όλα τα επίπεδα θα πρέπει να αποτελεί κοινό σκοπό για όλα τα υποπρογράμματα του προγράμματος LIFE, αλλά το πρόγραμμα LIFE θα πρέπει να υποστηρίζει επιπλέον την ανάπτυξη, την υλοποίηση και την επιβολή του περιβαλλοντικού και κλιματικού κεκτημένου, καθώς και τη συμμόρφωση με αυτό, ιδίως όσον αφορά την οριζόντια νομοθεσία για την περιβαλλοντική διακυβέρνηση, συμπεριλαμβανομένης της νομοθεσίας για την εφαρμογή της σύμβασης για την πρόσβαση σε πληροφορίες, τη συμμετοχή του κοινού στη λήψη αποφάσεων και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά θέματα(22), της Οικονομικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη (ΟΕΕ/ΗΕ).

(22)  Το πρόγραμμα LIFE θα πρέπει να προετοιμάζει και να υποστηρίζει τους φορείς της αγοράς για τη μετάβαση σε μια οικονομία βιώσιμη, κυκλική, υψηλής ενεργειακής απόδοσης, βασισμένη στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, κλιματικά ουδέτερη και ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή, με τη δοκιμή νέων επιχειρηματικών ευκαιριών, την αναβάθμιση των επαγγελματικών προσόντων, τη διευκόλυνση της πρόσβασης των καταναλωτών σε βιώσιμα προϊόντα και υπηρεσίες, τη συμμετοχή και την ενδυνάμωση των διαμορφωτών κοινής γνώμης και τη δοκιμή νέων μεθόδων για την προσαρμογή των υφιστάμενων διαδικασιών και του σημερινού επιχειρηματικού τοπίου. Προκειμένου να υποστηριχθεί η ευρύτερη διείσδυση των βιώσιμων λύσεων, θα πρέπει να ενισχυθεί η αποδοχή τους από το ευρύ κοινό και η δραστηριοποίηση των καταναλωτών.

(22α)  Το πρόγραμμα προορίζεται για την υποστήριξη της επίδειξης τεχνικών, προσεγγίσεων και βέλτιστων πρακτικών που μπορούν να αναπαραχθούν και να κλιμακωθούν. Οι καινοτόμες λύσεις θα συμβάλουν στη βελτίωση των περιβαλλοντικών επιδόσεων και της βιωσιμότητας, ιδίως για την ανάπτυξη βιώσιμων γεωργικών πρακτικών στους τομείς που έχουν ενεργό ρόλο όσον αφορά το κλίμα, τα ύδατα, το έδαφος, τη βιοποικιλότητα και τα απόβλητα. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να δοθεί έμφαση στις συνέργειες με άλλα προγράμματα και πολιτικές, όπως η Ευρωπαϊκή Σύμπραξη Καινοτομίας για την παραγωγικότητα και τη βιωσιμότητα της γεωργίας και το σύστημα οικολογικής διαχείρισης και οικολογικού ελέγχου της ΕΕ.

(23)  Σε ενωσιακό επίπεδο, οι μεγάλες επενδύσεις σε περιβαλλοντικές και κλιματικές δράσεις χρηματοδοτούνται κατά κύριο λόγο από τα μεγάλα χρηματοδοτικά προγράμματα της Ένωσης (ενσωμάτωση). Ως εκ τούτου, είναι επιτακτική ανάγκη να ενισχυθούν οι προσπάθειες ενσωμάτωσης κλιματικών πτυχών, για να διασφαλιστούν η βιωσιμότητα, η βιοποικιλότητα και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή άλλων ενωσιακών χρηματοδοτικών προγραμμάτων και η ενσωμάτωση διασφαλίσεων για τη βιωσιμότητα σε όλα τα μέσα της Ένωσης. Στο πλαίσιο του καταλυτικού τους ρόλου, τα στρατηγικά ολοκληρωμένα έργα και τα στρατηγικά έργα για τη φύση που θα αναπτυχθούν βάσει του προγράμματος LIFE θα πρέπει να αξιοποιούν ευκαιρίες χρηματοδότησης από εκείνα τα χρηματοδοτικά προγράμματα και από άλλες πηγές, όπως εθνικά κονδύλια, και να δημιουργούν συνέργειες.

(23α)  Η επιτυχία των έργων στρατηγικού χαρακτήρα και των στρατηγικών ολοκληρωμένων έργων εξαρτάται από τη στενή συνεργασία μεταξύ των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών και των μη κρατικών φορέων που επηρεάζονται από τους στόχους του προγράμματος. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να εφαρμόζονται οι αρχές της διαφάνειας και της δημοσιοποίησης των αποφάσεων που αφορούν την ανάπτυξη, την υλοποίηση, την αξιολόγηση και την παρακολούθηση των έργων, ιδίως στην περίπτωση της ενσωμάτωσης κλιματικών πτυχών ή της ύπαρξης πολλαπλών πηγών χρηματοδότησης.

(24)  Εκφράζοντας τη σημασία της αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής με συντονισμένο και φιλόδοξο τρόπο, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις της Ένωσης για την εφαρμογή της συμφωνίας του Παρισιού και τη δέσμευση στους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών, το πρόγραμμα LIFE θα συνεισφέρει στην ενσωμάτωση δράσεων για το κλίμα και στην επίτευξη ενός στόχου σύμφωνα με τον οποίο το 25 % τουλάχιστον των συνολικών δαπανών του προϋπολογισμού της ΕΕ θα κατευθύνεται σε κλιματικούς σκοπούς κατά την περίοδο του ΠΔΠ 2021-2027, και ενός ετήσιου στόχου της τάξης του 30 % το συντομότερο δυνατόν και το αργότερο έως το 2027. Οι δράσεις στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE αναμένεται ότι θα συνεισφέρουν το 61 % του συνολικού χρηματοδοτικού κονδυλίου του προγράμματος LIFE σε κλιματικούς σκοπούς. Οι σχετικές δράσεις θα προσδιορίζονται κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας και της εφαρμογής του προγράμματος LIFE και θα επαναξιολογούνται στο πλαίσιο των σχετικών διαδικασιών αξιολόγησης και επανεξέτασης.

(25)  Κατά την υλοποίηση του προγράμματος LIFE θα πρέπει να λαμβάνεται δεόντως υπόψη η στρατηγική για τις εξόχως απόκεντρες περιοχές(23) βάσει του άρθρου 349 ΣΛΕΕ και δεδομένων των ιδιαίτερων αναγκών και αδυναμιών των περιοχών αυτών. Θα πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη άλλες πολιτικές της Ένωσης πέρα από τις πολιτικές για το περιβάλλον, το κλίμα και τις συναφείς μορφές ενέργειας.

(26)  Προς υποστήριξη της υλοποίησης του προγράμματος LIFE, η Επιτροπή θα πρέπει να συνεργαστεί με το δίκτυο των εθνικών σημείων επαφής του προγράμματος LIFE προκειμένου να τονώσει τη συνεργασία με στόχο να βελτιωθούν οι υπηρεσίες των εθνικών σημείων επαφής σε όλη την ΕΕ και να καταστούν πιο αποτελεσματικές, καθώς και να βελτιωθεί η συνολική ποιότητα των προτάσεων που υποβάλλονται, και θα πρέπει να οργανώσει σεμινάρια και εργαστήρια, να δημοσιεύσει καταλόγους έργων που χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα LIFE ή να αναλάβει άλλες δραστηριότητες, όπως εκστρατείες στα μέσα ενημέρωσης, με στόχο την καλύτερη διάδοση των αποτελεσμάτων των έργων και τη διευκόλυνση της ανταλλαγής εμπειριών, γνώσεων και βέλτιστων πρακτικών και της αναπαραγωγής των αποτελεσμάτων των έργων αυτών σε ολόκληρη την Ένωση, ούτως ώστε να προαχθούν η συνεργασία και η επικοινωνία. Οι δραστηριότητες αυτές θα πρέπει να απευθύνονται κατά κύριο λόγο προς τα κράτη μέλη με χαμηλό βαθμό απορρόφησης κεφαλαίων και θα πρέπει να διευκολύνουν την επικοινωνία και τη συνεργασία μεταξύ δικαιούχων, αιτούντων ή ενδιαφερόμενων φορέων ολοκληρωμένων και υπό εξέλιξη έργων στον ίδιο τομέα. Είναι σημαντικό οι εν λόγω δραστηριότητες επικοινωνίας και συνεργασίας να απευθύνονται σε περιφερειακές και τοπικές αρχές και ενδιαφερόμενους φορείς.

(26α)  Η ποιότητα αποτελεί το κριτήριο που διέπει τη διαδικασία αξιολόγησης έργου και ανάθεσης στο πρόγραμμα LIFE. Για τη διευκόλυνση της υλοποίησης των σκοπών του προγράμματος LIFE στο σύνολο της Ένωσης και για την προώθηση προτάσεων έργων υψηλής ποιότητας, θα πρέπει να καταστεί διαθέσιμη χρηματοδότηση για έργα τεχνικής βοήθειας για την ουσιαστική συμμετοχή στο πρόγραμμα LIFE. Η Επιτροπή θα πρέπει να επιδιώξει μια αποτελεσματική και βασισμένη στην ποιότητα γεωγραφική κάλυψη σε ολόκληρη την Ένωση, μεταξύ άλλων βοηθώντας τα κράτη μέλη να βελτιώσουν την ποιότητα των έργων μέσω της ανάπτυξης ικανοτήτων. Η χαμηλή ουσιαστική συμμετοχή, οι επιλέξιμες δραστηριότητες και τα κριτήρια ανάθεσης για το πρόγραμμα LIFE θα προσδιορίζονται στο πολυετές πρόγραμμα εργασίας με βάση τα ποσοστά συμμετοχής και επιτυχίας των αιτούντων από τα αντίστοιχα κράτη μέλη, λαμβάνοντας υπόψη, μεταξύ άλλων, τον πληθυσμό και την πληθυσμιακή πυκνότητα, τη συνολική έκταση των τόπων Natura 2000 για κάθε κράτος μέλος εκπεφρασμένη ως ποσοστό της συνολικής έκτασης Natura 2000 και το ποσοστό του εδάφους ενός κράτους μέλους που καλύπτεται από τόπους Natura 2000. Οι επιλέξιμες δραστηριότητες θα πρέπει να είναι τέτοιας φύσης ώστε να έχουν ως στόχο τη βελτίωση της ποιότητας των αιτήσεων χρηματοδότησης έργου.

(27)  Το Δίκτυο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Εφαρμογή και την Επιβολή του Δικαίου του Περιβάλλοντος (IMPEL), το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Εισαγγελέων για το Περιβάλλον (ENPE) και το Φόρουμ Δικαστών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Περιβάλλον (EUFJE(24)) δημιουργήθηκαν για να διευκολυνθεί η συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και διαδραματίζουν μοναδικό ρόλο στην επιβολή της ενωσιακής νομοθεσίας για το περιβάλλον. Συνεισφέρουν ιδιαίτερα στην ενίσχυση της συνοχής στην εφαρμογή και την επιβολή της ενωσιακής περιβαλλοντικής νομοθεσίας σε ολόκληρη την Ένωση, ώστε να αποφεύγονται στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, συμβάλλουν στη βελτίωση της ποιότητας των περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων και των μηχανισμών επιβολής του νόμου μέσω ενός συστήματος δικτύωσης, τόσο σε επίπεδο Ένωσης όσο και σε επίπεδο κρατών μελών, και συμμετέχουν στην ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειριών σε διάφορα διοικητικά επίπεδα, καθώς και μέσω της κατάρτισης και διεξοδικών συζητήσεων σχετικά με περιβαλλοντικά ζητήματα και ζητήματα επιβολής της νομοθεσίας, συμπεριλαμβανομένων των διαδικασιών παρακολούθησης και αδειοδότησης. Δεδομένης της συνεισφοράς τους στους σκοπούς του προγράμματος LIFE, είναι σκόπιμο να επιτραπεί η χορήγηση επιχορηγήσεων στο IMPEL, το ENPE και το EUFJE χωρίς πρόσκληση για υποβολή προτάσεων, προκειμένου να συνεχιστεί η υποστήριξη των δραστηριοτήτων των ενώσεων αυτών. Επιπλέον, σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να μην απαιτείται πρόσκληση σύμφωνα με τις γενικές απαιτήσεις του δημοσιονομικού κανονισμού, π.χ. για τους οργανισμούς που έχουν οριστεί από τα κράτη μέλη και λειτουργούν υπό την ευθύνη τους, εφόσον τα εν λόγω κράτη μέλη κατονομάζονται ως δικαιούχοι επιχορήγησης σε νομοθετική πράξη της Ένωσης.

(28)  Είναι σκόπιμο να καθοριστεί συνολικό χρηματοδοτικό κονδύλιο για το πρόγραμμα LIFE, το οποίο θα αποτελέσει το ποσό προνομιακής αναφοράς, κατά την έννοια του σημείου 17 της Διοργανικής Συμφωνίας, της 2ας Δεκεμβρίου 2013, μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής για τη δημοσιονομική πειθαρχία, τη συνεργασία σε δημοσιονομικά θέματα και τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση(25), για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο κατά την ετήσια διαδικασία του προϋπολογισμού.

(28α)  Τα ανώτατα ποσοστά συγχρηματοδότησης θα πρέπει να οριστούν στο ύψος που είναι αναγκαίο για να διατηρηθεί το αποτελεσματικό επίπεδο στήριξης που παρέχεται μέσω του προγράμματος. Προκειμένου να λαμβάνεται υπόψη η απαραίτητη προσαρμοστικότητα που χρειάζεται για τη διαχείριση του υφιστάμενου φάσματος δράσεων και οντοτήτων, με τα ειδικά ποσοστά συγχρηματοδότησης θα διευκολύνεται η ασφάλεια, ενώ παράλληλα θα διατηρείται ένας βαθμός ευελιξίας ανάλογα με τις ειδικές ανάγκες ή απαιτήσεις. Τα ειδικά ποσοστά συγχρηματοδότησης θα πρέπει πάντοτε να υπόκεινται στα αντίστοιχα μέγιστα ποσοστά συγχρηματοδότησης που έχουν καθοριστεί.

(29)  Οι οριζόντιοι δημοσιονομικοί κανόνες που εγκρίθηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο βάσει του άρθρου 322 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν εφαρμογή στον παρόντα κανονισμό. Οι κανόνες αυτοί παρατίθενται στον δημοσιονομικό κανονισμό και καθορίζουν συγκεκριμένα τη διαδικασία εκπόνησης και εφαρμογής του προϋπολογισμού μέσω επιχορηγήσεων, προμηθειών, επάθλων και έμμεσης εκτέλεσης και προβλέπουν ελέγχους της ευθύνης των οικονομικών φορέων. Οι κανόνες που θεσπίζονται βάσει του άρθρου 322 ΣΛΕΕ αφορούν επίσης την προστασία του προϋπολογισμού της Ένωσης σε περιπτώσεις γενικευμένων ελλείψεων όσον αφορά το κράτος δικαίου στα κράτη μέλη, δεδομένου ότι ο σεβασμός του κράτους δικαίου αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση και την αποτελεσματική χρηματοδότηση της ΕΕ.

(30)  Σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) 2018/1046 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου(26) (δημοσιονομικός κανονισμός), τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 883/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου(27), τον κανονισμό (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2988/95 του Συμβουλίου(28), τον κανονισμό (Ευρατόμ, ΕΚ) αριθ. 2185/96 του Συμβουλίου(29) και τον κανονισμό (ΕΕ) 2017/1939 του Συμβουλίου(30), τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης πρέπει να προστατεύονται μέσω αναλογικών μέτρων, συμπεριλαμβανομένων της πρόληψης, του εντοπισμού, της διόρθωσης και της διερεύνησης παρατυπιών, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων απάτης, της ανάκτησης των απολεσθέντων, αχρεωστήτως καταβληθέντων ή μη ορθώς χρησιμοποιηθέντων κονδυλίων και, κατά περίπτωση, της επιβολής διοικητικών κυρώσεων. Ειδικότερα, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 883/2013 και τον κανονισμό (Ευρατόμ, ΕΚ) αριθ. 2185/96, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) μπορεί να διενεργεί διοικητικές έρευνες, συμπεριλαμβανομένων επιτόπιων ελέγχων και εξακριβώσεων, με σκοπό να διαπιστωθεί αν υπάρχει απάτη, διαφθορά ή άλλη παράνομη δραστηριότητα εις βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης.

Σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2017/1939, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία μπορεί να διερευνά και να διώκει αξιόποινες πράξεις εις βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, όπως προβλέπεται στην οδηγία (ΕΕ) 2017/1371 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου(31). Σύμφωνα με τον δημοσιονομικό κανονισμό, κάθε πρόσωπο ή οντότητα που είναι αποδέκτης κονδυλίων της Ένωσης οφείλει να συνεργάζεται πλήρως για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, να παρέχει τα αναγκαία δικαιώματα και πρόσβαση στην Επιτροπή, την OLAF, την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, σε σχέση με τα κράτη μέλη που συμμετέχουν στην ενισχυμένη συνεργασία σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2017/1939, και το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, και να μεριμνά ώστε τυχόν τρίτοι που συμμετέχουν στην εκτέλεση κονδυλίων της Ένωσης να εκχωρούν ισοδύναμα δικαιώματα.

(31)  Τα είδη χρηματοδότησης και οι μέθοδοι εφαρμογής θα πρέπει να επιλέγονται με βάση τη δυνατότητά τους να συμβάλλουν στην επίτευξη των συγκεκριμένων σκοπών των δράσεων και να αποφέρουν αποτελέσματα, λαμβανομένων υπόψη, ιδίως, του κόστους των ελέγχων, του διοικητικού φόρτου και του αναμενόμενου κινδύνου μη συμμόρφωσης. Όσον αφορά τις επιχορηγήσεις, θα πρέπει να εξετάζεται η χρήση κατ’ αποκοπήν ποσών, ενιαίων ποσοστών και κλιμάκων κόστους ανά μονάδα. Η Επιτροπή θα πρέπει να εξασφαλίσει ότι η εφαρμογή του προγράμματος είναι εύκολα κατανοητή και να προωθήσει μια ουσιαστική απλούστευση για τους υπεύθυνους ανάπτυξης έργων.

(32)  Όπου αρμόζει, οι σκοποί πολιτικής του προγράμματος LIFE θα πρέπει να επιδιώκονται και μέσω χρηματοδοτικών μέσων και δημοσιονομικών εγγυήσεων στο πλαίσιο του ▌μηχανισμού InvestEU, μεταξύ άλλων με το ποσό που διατίθεται από το πρόγραμμα LIFE όπως ορίζεται στο πλαίσιο των πολυετών προγραμμάτων εργασίας του προγράμματος LIFE.

(33)  Σύμφωνα με το άρθρο 94 της απόφασης 2013/755/ΕΕ του Συμβουλίου(32), οι οντότητες που είναι εγκατεστημένες στις υπερπόντιες χώρες και εδάφη είναι επιλέξιμες για χρηματοδότηση σύμφωνα με τους κανόνες και τους σκοπούς του προγράμματος LIFE και τις πιθανές ρυθμίσεις που ισχύουν στο κράτος μέλος με το οποίο συνδέεται η συγκεκριμένη υπερπόντια χώρα ή έδαφος. Η συμμετοχή των οντοτήτων αυτών στο παρόν πρόγραμμα LIFE θα πρέπει να εστιάζεται κυρίως σε έργα του υποπρογράμματος «Φύση και βιοποικιλότητα».

(34)  Το πρόγραμμα θα πρέπει να είναι ανοικτό σε τρίτες χώρες με βάση τις συμφωνίες μεταξύ της Ένωσης και των εν λόγω χωρών, στις οποίες καθορίζονται οι ειδικές προϋποθέσεις για τη συμμετοχή τους.

(35)  Οι τρίτες χώρες που είναι μέλη του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) μπορούν να συμμετέχουν στα προγράμματα της Ένωσης στο πλαίσιο της συνεργασίας που θεσπίζεται δυνάμει της συμφωνίας ΕΟΧ, η οποία προβλέπει την υλοποίηση προγραμμάτων με απόφαση βάσει της εν λόγω συμφωνίας. Τρίτες χώρες μπορούν επίσης να συμμετέχουν, βάσει άλλων νομικών πράξεων. Στον παρόντα κανονισμό θα πρέπει να θεσπιστεί ειδική διάταξη για την παροχή των απαιτούμενων δικαιωμάτων και της απαιτούμενης πρόσβασης στον αρμόδιο διατάκτη, στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) και στο Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο ώστε να ασκούν τις αντίστοιχες αρμοδιότητές τους με ολοκληρωμένο τρόπο.

(36)  Σύμφωνα με τα σημεία 22 και 23 της διοργανικής συμφωνίας της 13ης Απριλίου 2016 για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου, το πρόγραμμα LIFE θα πρέπει να αξιολογείται βάσει των πληροφοριών που συλλέγονται μέσω ειδικών απαιτήσεων παρακολούθησης, ενώ παράλληλα αποφεύγεται η υπερβολική ρύθμιση και ο διοικητικός φόρτος, ιδίως για τα κράτη μέλη. Στις απαιτήσεις αυτές μπορούν να περιλαμβάνονται, όπου αρμόζει, μετρήσιμοι δείκτες ως βάση για την αξιολόγηση των επιδράσεων του προγράμματος LIFE στην πράξη. Ο πλήρης αντίκτυπος του προγράμματος LIFE επέρχεται μέσω έμμεσων, μακροπρόθεσμων και δύσκολα μετρήσιμων συνεισφορών στην επίτευξη του πλήρους φάσματος των περιβαλλοντικών και κλιματικών σκοπών της Ένωσης. Για την παρακολούθηση του προγράμματος LIFE, οι άμεσοι δείκτες εκροών και οι απαιτήσεις παρακολούθησης που καθορίζονται με τον παρόντα κανονισμό θα πρέπει να συμπληρώνονται με τη συνάθροιση ειδικών δεικτών σε επίπεδο έργου, οι οποίοι θα περιγράφονται στα πολυετή προγράμματα εργασίας ή στις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων, μεταξύ άλλων σχετικά με το Natura 2000 και τις εκπομπές ορισμένων ατμοσφαιρικών ρύπων.

(36α)  Προκειμένου να διασφαλίζονται ομοιόμορφες συνθήκες για την υλοποίηση του παρόντος κανονισμού σε σχέση με την έκδοση των πολυετών προγραμμάτων εργασίας, θα πρέπει να ανατεθούν στην Επιτροπή εκτελεστικές αρμοδιότητες. Οι εν λόγω αρμοδιότητες θα πρέπει να ασκούνται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 182/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου(33). Αν η επιτροπή για το πρόγραμμα LIFE δεν εκδώσει γνωμοδότηση σχετικά με σχέδιο εκτελεστικής πράξης, η Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 4 δεύτερο εδάφιο του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011, δεν θα πρέπει να εκδώσει το σχέδιο εκτελεστικής πράξης.

(37)  Για να εξασφαλιστεί ότι η υποστήριξη που παρέχεται από το πρόγραμμα και η υλοποίηση του προγράμματος είναι συνεπείς με τις πολιτικές και τις προτεραιότητες της Ένωσης, θα πρέπει να ανατεθεί στην Επιτροπή η εξουσία έκδοσης πράξεων σύμφωνα με το άρθρο 290 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για την τροποποίηση των δεικτών ή τη συμπλήρωση του παρόντος κανονισμού σε σχέση με τους δείκτες, καθώς και για τη θέσπιση του πλαισίου παρακολούθησης και αξιολόγησης. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό η Επιτροπή να διεξάγει, κατά τις προπαρασκευαστικές της εργασίες, τις κατάλληλες διαβουλεύσεις, μεταξύ άλλων σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων, οι οποίες να πραγματοποιούνται σύμφωνα με τις αρχές που ορίζονται στη διοργανική συμφωνία της 13ης Απριλίου 2016 για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου. Πιο συγκεκριμένα, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ίση συμμετοχή στην προετοιμασία των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο λαμβάνουν όλα τα έγγραφα κατά τον ίδιο χρόνο με τους εμπειρογνώμονες των κρατών μελών, και οι εμπειρογνώμονές τους έχουν συστηματικά πρόσβαση στις συνεδριάσεις των ομάδων εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής που ασχολούνται με την προετοιμασία κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων.

(38)  Δεδομένου ότι οι σκοποί του παρόντος κανονισμού, δηλαδή η συμβολή στην υψηλού επιπέδου περιβαλλοντική προστασία και τη φιλόδοξη δράση για το κλίμα με χρηστή διακυβέρνηση και πολυσυμμετοχική προσέγγιση, στη βιώσιμη ανάπτυξη και στην επίτευξη των σκοπών και των στόχων της νομοθεσίας, των στρατηγικών, των σχεδίων ή των διεθνών δεσμεύσεων της Ένωσης για το περιβάλλον, τη βιοποικιλότητα, το κλίμα και την κυκλική οικονομία, και τις συναφείς ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση, δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη, μπορούν όμως, λόγω της κλίμακας και των αποτελεσμάτων του παρόντος κανονισμού, να επιτευχθούν καλύτερα σε ενωσιακό επίπεδο, η Ένωση μπορεί να θεσπίζει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, η οποία διατυπώνεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως διατυπώνεται στο ίδιο άρθρο, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη των σκοπών αυτών.

(39)  Συνεπώς, ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1293/2013 θα πρέπει να καταργηθεί,

ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:

ΚΕΦΑΛΑΙΟ I

ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

Άρθρο 1

Αντικείμενο

Με τον παρόντα κανονισμό θεσπίζεται το Πρόγραμμα για το Περιβάλλον και τη Δράση για το Κλίμα (LIFE) (το «πρόγραμμα LIFE»).

Καθορίζονται οι σκοποί του προγράμματος LIFE, ο προϋπολογισμός για την περίοδο 2021–2027, οι μορφές χρηματοδότησης της Ένωσης και οι κανόνες για την παροχή της εν λόγω χρηματοδότησης.

Άρθρο 2

Ορισμοί

Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:

(1)  «στρατηγικά έργα για τη φύση» έργα που υποστηρίζουν την επίτευξη των σκοπών της Ένωσης για τη φύση και τη βιοποικιλότητα μέσω της υλοποίησης συνεπών προγραμμάτων δράσης στα κράτη μέλη για την ενσωμάτωση αυτών των σκοπών και προτεραιοτήτων σε άλλες πολιτικές και χρηματοδοτικά μέσα, μεταξύ άλλων μέσω της συντονισμένης εφαρμογής των πλαισίων δράσης προτεραιότητας που θεσπίστηκαν δυνάμει της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ·

(2)  «στρατηγικά ολοκληρωμένα έργα» έργα που υλοποιούν, σε περιφερειακή, πολυπεριφερειακή, εθνική ή υπερεθνική κλίμακα, περιβαλλοντικές ή κλιματικές στρατηγικές ή σχέδια δράσης που αναπτύσσονται από τις αρχές των κρατών μελών και που απαιτούνται από συγκεκριμένη νομοθεσία ή πολιτική της Ένωσης για το περιβάλλον, το κλίμα ή τις συναφείς ▌μορφές ενέργειας, ενώ παράλληλα εξασφαλίζουν τη συμμετοχή ενδιαφερόμενων φορέων και προωθούν τον συντονισμό και την κινητοποίηση τουλάχιστον μίας άλλης ενωσιακής, εθνικής ή ιδιωτικής πηγής χρηματοδότησης·

(3)  «έργα τεχνικής βοήθειας» έργα που υποστηρίζουν την ανάπτυξη ικανοτήτων για τη συμμετοχή σε τυπικά έργα δράσης, την προετοιμασία στρατηγικών έργων για τη φύση και στρατηγικών ολοκληρωμένων έργων, την προετοιμασία της πρόσβασης σε άλλα χρηματοδοτικά μέσα της Ένωσης ή άλλα μέτρα που απαιτούνται για την προετοιμασία της κλιμάκωσης ή της αναπαραγωγής των αποτελεσμάτων άλλων έργων που χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα LIFE, από τα πρόδρομα προγράμματα αυτού ή από άλλα ενωσιακά προγράμματα, με στόχο την επίτευξη των σκοπών που ορίζονται στο άρθρο 3· Τα εν λόγω έργα μπορούν επίσης να περιλαμβάνουν ανάπτυξη ικανοτήτων σχετιζόμενη με τις δραστηριότητες των αρχών των κρατών μελών που αποσκοπούν σε ουσιαστική συμμετοχή στο πρόγραμμα LIFE·

(4)  «τυπικά έργα δράσης» έργα άλλα από τα στρατηγικά ολοκληρωμένα έργα, τα στρατηγικά έργα για τη φύση ή τα έργα τεχνικής βοήθειας, τα οποία αποσκοπούν στην επίτευξη των ειδικών σκοπών του προγράμματος που καθορίζονται στο άρθρο 3 παράγραφος 2·

(5)  «συνδυαστικές πράξεις» δράσεις που υποστηρίζονται από τον προϋπολογισμό της Ένωσης, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο συνδυαστικών μηχανισμών σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 6 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 2018/... (ο «δημοσιονομικός κανονισμός»), και οι οποίες συνδυάζουν μη επιστρεπτέες μορφές στήριξης και/ή χρηματοδοτικά μέσα από τον προϋπολογισμό της Ένωσης με επιστρεπτέες μορφές στήριξης από ιδρύματα αναπτυξιακής χρηματοδότησης ή άλλα δημόσια χρηματοδοτικά ιδρύματα, καθώς και από εμπορικά χρηματοδοτικά ιδρύματα και επενδυτές·

(6)  «νομική οντότητα» κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που έχει συσταθεί και αναγνωρίζεται ως τέτοιο με βάση εθνικό δίκαιο, το δίκαιο της ΕΕ ή το διεθνές δίκαιο, έχει νομική προσωπικότητα και μπορεί, ενεργώντας για ίδιο λογαριασμό, να ασκεί δικαιώματα και να υπόκειται σε υποχρεώσεις, ή οντότητα χωρίς νομική προσωπικότητα σύμφωνα με το άρθρο 190 παράγραφος 2 στοιχείο γ) του δημοσιονομικού κανονισμού.

Άρθρο 3

Σκοποί του προγράμματος

1.  Ο γενικός σκοπός του προγράμματος LIFE είναι να συμβάλει στη στροφή προς μια οικονομία βιώσιμη, κυκλική, υψηλής ενεργειακής απόδοσης, βασισμένη στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, κλιματικά ουδέτερη και ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή, καθώς και στην προστασία, την αποκατάσταση και τη βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος, συμπεριλαμβανομένων του αέρα, των υδάτων και του εδάφους, όπως και στην ανάσχεση και την αντιστροφή της απώλειας βιοποικιλότητας και στην αντιμετώπιση της υποβάθμισης των οικοσυστημάτων, μεταξύ άλλων με την υποστήριξη της εφαρμογής και της διαχείρισης του δικτύου Natura 2000, προκειμένου να συνεισφέρει στη βιώσιμη ανάπτυξη. Το πρόγραμμα LIFE στηρίζει επίσης την εφαρμογή προγραμμάτων γενικών δράσεων που εγκρίνονται σύμφωνα με το άρθρο 192 παράγραφος 3 ΣΛΕΕ.

2.  Το πρόγραμμα LIFE έχει τους ακόλουθους ειδικούς σκοπούς:

α)  την ανάπτυξη, την επίδειξη και την προώθηση καινοτόμων τεχνικών, μεθόδων και προσεγγίσεων για την επίτευξη των σκοπών της νομοθεσίας και της πολιτικής της Ένωσης για το περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένων της φύσης και της βιοποικιλότητας, και για τη δράση για το κλίμα, συμπεριλαμβανομένων της μετάβασης προς ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και της αύξησης της ενεργειακής απόδοσης, καθώς και τη συμβολή στη γνωσιακή βάση και στην εφαρμογή βέλτιστων πρακτικών, ιδίως σε σχέση με τη φύση και τη βιοποικιλότητα, μεταξύ άλλων μέσω της στήριξης του δικτύου Natura 2000·

β)  την υποστήριξη της ανάπτυξης, της εφαρμογής, της παρακολούθησης και της επιβολής της συναφούς ενωσιακής πολιτικής και νομοθεσίας για το περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένων της φύσης και της βιοποικιλότητας, και για τη δράση για το κλίμα και τη μετάβαση προς ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ή την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης, μεταξύ άλλων με τη βελτίωση της διακυβέρνησης σε όλα τα επίπεδα, ιδίως μέσω της αύξησης των ικανοτήτων των δημόσιων και ιδιωτικών φορέων και της συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών·

γ)  την κατάλυση της ανάπτυξης σε μεγάλη κλίμακα επιτυχημένων τεχνικών και πολιτικών λύσεων για την εφαρμογή της συναφούς ενωσιακής νομοθεσίας και πολιτικής για το περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένων της φύσης και της βιοποικιλότητας, και για τη δράση για το κλίμα και τη μετάβαση προς ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ή την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης, μέσω της αναπαραγωγής αποτελεσμάτων, της ενσωμάτωσης σχετικών σκοπών σε άλλες πολιτικές και σε πρακτικές του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, της κινητοποίησης επενδύσεων και της βελτίωσης της πρόσβασης σε χρηματοδότηση.

Άρθρο 4

Διάρθρωση ▌

Η διάρθρωση του προγράμματος LIFE είναι η ακόλουθη:

(1)  το πεδίο «Περιβάλλον», που περιλαμβάνει:

α)  το υποπρόγραμμα «Φύση και βιοποικιλότητα»·

β)  το υποπρόγραμμα «Κυκλική οικονομία και ποιότητα ζωής»·

(2)  το πεδίο «Δράση για το κλίμα», που περιλαμβάνει:

α)  το υποπρόγραμμα «Μετριασμός και προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή»·

β)  το υποπρόγραμμα «Μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας».

Άρθρο 5

Προϋπολογισμός

1.  Το συνολικό χρηματοδοτικό κονδύλιο για την εφαρμογή του προγράμματος για το διάστημα 2021–2027 ανέρχεται σε 6 442 000 000 EUR σε τιμές 2018 (7 272 000 000 EUR σε τρέχουσες τιμές).

2.  Η ενδεικτική κατανομή του ποσού που αναφέρεται στην παράγραφο 1 έχει ως εξής:

α)  4 715 000 000 EUR σε τιμές 2018 (5 322 000 000 EUR σε τρέχουσες τιμές, ήτοι 73,2 % του συνολικού χρηματοδοτικού κονδυλίου για το πρόγραμμα), για το πεδίο «Περιβάλλον», εκ των οποίων

(1)  2 829 000 000 EUR σε τιμές 2018 (3 261 420 000 EUR σε τρέχουσες τιμές, ήτοι 44,9 % του συνολικού χρηματοδοτικού κονδυλίου για το πρόγραμμα), για το υποπρόγραμμα «Φύση και βιοποικιλότητα» και

(2)  1 886 000 000 EUR σε τιμές 2018 (2 060 580 000 EUR σε τρέχουσες τιμές, ήτοι 28,3 % του συνολικού χρηματοδοτικού κονδυλίου για το πρόγραμμα), για το υποπρόγραμμα «Κυκλική οικονομία και ποιότητα ζωής»·

β)  1 950 000 000 EUR για το πεδίο «Δράση για το κλίμα», εκ των οποίων

(1)  950 000 000 EUR για το υποπρόγραμμα «Μετριασμός και προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή» και

(2)  1 000 000 000 EUR για το υποπρόγραμμα «Μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας».

3.  Τα ποσά που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2 ισχύουν με την επιφύλαξη των διατάξεων για την ευελιξία, που προβλέπονται στον κανονισμό (ΕΕ) ... του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου(34) [ο κανονισμός για το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο] και στον δημοσιονομικό κανονισμό.

3α.  Ανεξαρτήτως της παραγράφου 2, τουλάχιστον το 60 % των δημοσιονομικών πόρων που διατίθενται σε έργα υποστηριζόμενα μέσω επιχορηγήσεων δράσης στο πλαίσιο του πεδίου «Περιβάλλον» του στοιχείου α) της παραγράφου 2 θα αφορούν επιχορηγήσεις για έργα στο πλαίσιο του υποπρογράμματος «Φύση και βιοποικιλότητα» που αναφέρεται στην παράγραφο 2 στοιχείο α) σημείο i).

4.  Το πρόγραμμα LIFE μπορεί να χρηματοδοτεί δραστηριότητες της Επιτροπής στον τομέα της τεχνικής και διοικητικής συνδρομής για την υλοποίηση του προγράμματος LIFE, όπως π.χ. δραστηριότητες προετοιμασίας, παρακολούθησης, ελέγχου, λογιστικού ελέγχου και αξιολόγησης, περιλαμβανομένων των εταιρικών συστημάτων τεχνολογίας πληροφοριών, καθώς και δραστηριότητες δικτύου για την υποστήριξη των εθνικών σημείων επαφής του προγράμματος LIFE, όπως μεταξύ άλλων κατάρτιση, δραστηριότητες αμοιβαίας μάθησης και εκδηλώσεις ανταλλαγής εμπειριών.

5.  Το πρόγραμμα μπορεί να χρηματοδοτεί δραστηριότητες που υλοποιούνται από την Επιτροπή για την υποστήριξη της προετοιμασίας, της εφαρμογής και της ενσωμάτωσης των σχετικών πολιτικών και της νομοθεσίας της Ένωσης για το περιβάλλον, το κλίμα ή την ενέργεια, για την επίτευξη των σκοπών που αναφέρονται στο άρθρο 3. Αυτές οι δραστηριότητες μπορούν να περιλαμβάνουν:

α)  πληροφόρηση και επικοινωνία, συμπεριλαμβανομένων εκστρατειών ευαισθητοποίησης. Οι χρηματοδοτικοί πόροι που κατανέμονται σε δραστηριότητες επικοινωνίας βάσει του παρόντος κανονισμού καλύπτουν επίσης την εταιρική επικοινωνία σχετικά με τις πολιτικές προτεραιότητες της Ένωσης, καθώς και σχετικά με το καθεστώς εφαρμογής και μεταφοράς της ενωσιακής νομοθεσίας για το περιβάλλον, το κλίμα ή τις συναφείς καθαρές μορφές ενέργειας στο εθνικό δίκαιο·

β)  μελέτες, έρευνες, εφαρμογή μοντέλων και ανάπτυξη σεναρίων·

γ)  την προετοιμασία, την υλοποίηση, την παρακολούθηση, τον έλεγχο και την αξιολόγηση ▌πολιτικών, προγραμμάτων και νομοθεσίας, καθώς και την αξιολόγηση και την ανάλυση έργων που δεν χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα LIFE, εφόσον συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων που ορίζονται στο άρθρο 3·

δ)  εργαστήρια, διασκέψεις και συναντήσεις·

ε)  δικτύωση και πλατφόρμες βέλτιστης πρακτικής·

στ)  άλλες δραστηριότητες, όπως βραβεία.

Άρθρο 6

Τρίτες χώρες συνδεδεμένες με το πρόγραμμα

1.  Υπό την προϋπόθεση της πλήρους συμμόρφωσης με όλους τους κανόνες και κανονισμούς, η συμμετοχή στο πρόγραμμα είναι ανοιχτή στις ακόλουθες τρίτες χώρες:

α)  τα μέλη της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ) τα οποία είναι μέλη του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ), σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στη συμφωνία για τον ΕΟΧ·

β)  υπό προσχώρηση χώρες, υποψήφιες χώρες και δυνάμει υποψήφιες χώρες και οντότητες, σύμφωνα με τις γενικές αρχές και τους γενικούς όρους και προϋποθέσεις για τη συμμετοχή των χωρών αυτών στα προγράμματα της Ένωσης, που ορίζονται στις αντίστοιχες συμφωνίες-πλαίσια και αποφάσεις του Συμβουλίου Σύνδεσης, ή σε παρεμφερείς συμφωνίες και σύμφωνα με τις ειδικές προϋποθέσεις που ορίζονται στις συμφωνίες μεταξύ της ΕΕ και των χωρών αυτών·

γ)  χώρες που καλύπτονται από την Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας, σύμφωνα με τις γενικές αρχές και τους γενικούς όρους και προϋποθέσεις για τη συμμετοχή των χωρών αυτών στα προγράμματα της Ένωσης, που ορίζονται στις αντίστοιχες συμφωνίες-πλαίσια και αποφάσεις του Συμβουλίου Σύνδεσης, ή σε παρεμφερείς συμφωνίες και σύμφωνα με τις ειδικές προϋποθέσεις που ορίζονται στις συμφωνίες μεταξύ της ΕΕ και των χωρών αυτών·

δ)  άλλες τρίτες χώρες, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που προβλέπονται σε ειδική συμφωνία η οποία καλύπτει τη συμμετοχή της τρίτης χώρας σε οποιοδήποτε ενωσιακό πρόγραμμα, υπό τον όρο ότι η συμφωνία

–  διασφαλίζει μια δίκαιη ισορροπία όσον αφορά τις συνεισφορές και τα οφέλη για την τρίτη χώρα που συμμετέχει σε ενωσιακά προγράμματα·

–  καθορίζει τους όρους συμμετοχής στα προγράμματα, συμπεριλαμβανομένου του υπολογισμού των χρηματικών συνεισφορών στα επιμέρους προγράμματα και στα διοικητικά τους έξοδα. Οι συνεισφορές αυτές αποτελούν έσοδα για ειδικό προορισμό σύμφωνα με το άρθρο [21 παράγραφος 5] του δημοσιονομικού κανονισμού·

–  δεν αποδίδει στην τρίτη χώρα εξουσία λήψης αποφάσεων σχετικά με το πρόγραμμα·

–  εγγυάται το δικαίωμα της Ένωσης να εξασφαλίζει χρηστή δημοσιονομική διαχείριση και να προστατεύει τα οικονομικά συμφέροντά της.

2.  Όταν μια τρίτη χώρα συμμετέχει στο πρόγραμμα βάσει απόφασης δυνάμει διεθνούς συμφωνίας ή δυνάμει οποιασδήποτε άλλης νομικής πράξης, η τρίτη χώρα παρέχει τα απαραίτητα δικαιώματα και την απαραίτητη πρόσβαση στον αρμόδιο διατάκτη, στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) και στο Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο ώστε να ασκούν τις αντίστοιχες αρμοδιότητές τους με ολοκληρωμένο τρόπο. Στην περίπτωση της OLAF, στα δικαιώματα αυτά περιλαμβάνεται το δικαίωμα διεξαγωγής ερευνών, συμπεριλαμβανομένων επιτόπιων ελέγχων και εξακριβώσεων, όπως προβλέπεται στον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 883/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις έρευνες που πραγματοποιούνται από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF).

Άρθρο 6α

Διεθνής συνεργασία

Κατά την εξέλιξη της υλοποίησης του προγράμματος LIFE, είναι δυνατή η συνεργασία με συναφείς διεθνείς οργανισμούς, καθώς και με τα ιδρύματα και τους φορείς τους, όταν αυτό απαιτείται για την επίτευξη των γενικών στόχων που αναφέρονται στο άρθρο 3.

Άρθρο 7

Συνέργειες με άλλα προγράμματα της Ένωσης

Η Επιτροπή διευκολύνει τη συνεκτική εφαρμογή του προγράμματος LIFE και, από κοινού με τα κράτη μέλη, τη συνοχή και τον συντονισμό με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+, το Ταμείο Συνοχής, το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας, το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη», τον χρηματοδοτικό μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη» και τον μηχανισμό InvestEU, με σκοπό τη δημιουργία συνεργειών, κυρίως στο πλαίσιο στρατηγικών έργων για τη φύση και στρατηγικών ολοκληρωμένων έργων, και για την υποστήριξη της διείσδυσης και της αναπαραγωγής των λύσεων που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη επιδιώκουν τη συμπληρωματικότητα σε όλα τα επίπεδα.

Άρθρο 8

Υλοποίηση και μορφές ενωσιακής χρηματοδότησης

1.  Η Επιτροπή υλοποιεί το πρόγραμμα LIFE υπό άμεση διαχείριση σύμφωνα με τον δημοσιονομικό κανονισμό ή υπό έμμεση διαχείριση με φορείς που αναφέρονται στο άρθρο [61 παράγραφος 1 στοιχείο γ)] του δημοσιονομικού κανονισμού.

2.  Το πρόγραμμα LIFE μπορεί να παρέχει χρηματοδότηση σε οποιαδήποτε από τις μορφές που προβλέπονται στον δημοσιονομικό κανονισμό, και ειδικότερα επιχορηγήσεις, έπαθλα και συμβάσεις προμηθειών. Μπορεί επίσης να παρέχει χρηματοδότηση με τη μορφή χρηματοδοτικών μέσων στο πλαίσιο συνδυαστικών πράξεων.

2α.  Τουλάχιστον το 85 % του προϋπολογισμού του προγράμματος LIFE διατίθεται σε επιχορηγήσεις όπως αναφέρεται στο άρθρο 10 παράγραφοι 2 και 5, σε έργα που χρηματοδοτούνται με άλλες μορφές χρηματοδότησης στον βαθμό που καθορίζεται στο πλαίσιο του πολυετούς προγράμματος εργασίας, ή, κατά περίπτωση και στον βαθμό που καθορίζεται στο πολυετές πρόγραμμα εργασίας που αναφέρεται στο άρθρο 17, για χρηματοδοτικά μέσα με τη μορφή συνδυαστικών πράξεων σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 2. Η Επιτροπή διασφαλίζει ότι τα έργα που χρηματοδοτούνται με άλλες μορφές χρηματοδότησης συνάδουν πλήρως με τους στόχους που ορίζονται στο άρθρο 3 του παρόντος κανονισμού. Το ανώτατο ποσό που διατίθεται για επιχορηγήσεις όπως αναφέρεται στο άρθρο 10 παράγραφος 3β ανέρχεται σε 15 εκατομμύρια EUR.

2β.  Το μέγιστο ποσοστό συγχρηματοδότησης για τις επιλέξιμες δράσεις που αναφέρονται στο άρθρο 10 παράγραφος 2 στοιχεία α), β), γ) και δ) είναι έως 60 % των επιλέξιμων δαπανών και έως 75 % στην περίπτωση έργων που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του υποπρογράμματος «Φύση και Βιοποικιλότητα», ιδίως εκείνων που αφορούν οικοτόπους ή είδη προτεραιότητας για την εφαρμογή της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ ή τα είδη πτηνών που θεωρούνται προτεραιότητα για χρηματοδότηση από την επιτροπή για την προσαρμογή στην τεχνική και επιστημονική πρόοδο, που έχει συσταθεί σύμφωνα με το άρθρο 16 της οδηγίας 2009/147/ΕΚ, όταν αυτό είναι αναγκαίο για να επιτευχθεί ο στόχος της διατήρησης. Για τις δράσεις που αναφέρονται στο άρθρο 10 παράγραφος 5, το μέγιστο ποσοστό συγχρηματοδότησης ανέρχεται στο 70 % των επιλέξιμων δαπανών. Με την επιφύλαξη των σχετικών μέγιστων ποσοστών συγχρηματοδότησης που έχουν καθοριστεί, προσδιορίζονται περαιτέρω ειδικοί συντελεστές στο πολυετές πρόγραμμα εργασίας που αναφέρεται στο άρθρο 17. Μπορούν να αναπροσαρμόζονται ανάλογα με τις απαιτήσεις κάθε υποπρογράμματος και κάθε τύπου έργου ή τύπου επιχορήγησης.

Για τα έργα που περιγράφονται στο άρθρο 10 παράγραφος 3β, τα μέγιστα ποσοστά συγχρηματοδότησης δεν υπερβαίνουν το 95 % των επιλέξιμων δαπανών για έργα κατά την περίοδο του πρώτου πολυετούς προγράμματος εργασίας· για το δεύτερο πολυετές πρόγραμμα εργασίας και υπό την προϋπόθεση ότι έχει υπάρξει επιβεβαίωση στο παρόν πρόγραμμα εργασίας, το ποσοστό συγχρηματοδότησης ανέρχεται στο 75 % των επιλέξιμων δαπανών.

2γ.  Η ποιότητα αποτελεί το κριτήριο που διέπει τη διαδικασία αξιολόγησης έργου και ανάθεσης στο πρόγραμμα LIFE. Η Επιτροπή επιδιώκει μια αποτελεσματική και βασισμένη στην ποιότητα γεωγραφική κάλυψη σε ολόκληρη την Ένωση, μεταξύ άλλων βοηθώντας τα κράτη μέλη να βελτιώσουν την ποιότητα των έργων μέσω της ανάπτυξης ικανοτήτων.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II

ΕΠΙΛΕΞΙΜΟΤΗΤΑ

Άρθρο 9

Επιχορηγήσεις

Η χορήγηση και η διαχείριση των επιχορηγήσεων στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE πραγματοποιείται σύμφωνα με τον τίτλο VIII του δημοσιονομικού κανονισμού.

Άρθρο 10

Επιλέξιμες δράσεις

1.  Επιλέξιμες για χρηματοδότηση είναι μόνον οι δράσεις που υλοποιούν τους σκοπούς που αναφέρονται στο άρθρο 3.

2.  Με επιχορηγήσεις μπορούν να χρηματοδοτηθούν οι εξής τύποι δράσεων:

α)  στρατηγικά έργα για τη φύση στο πλαίσιο του υποπρογράμματος που αναφέρεται στο άρθρο 4 σημείο 1) στοιχείο α)·

β)  στρατηγικά ολοκληρωμένα έργα στο πλαίσιο του υποπρογράμματος που αναφέρεται στο άρθρο 4 σημείο 1) στοιχείο β), σημείο 2) στοιχείο α) και σημείο 2) στοιχείο β)·

γ)  έργα τεχνικής βοήθειας·

δ)  τυπικά έργα δράσης·

ε)  άλλες δράσεις που απαιτούνται για την επίτευξη του γενικού σκοπού που αναφέρεται στο άρθρο 3 παράγραφος 1, συμπεριλαμβανομένων δράσεων συντονισμού και στήριξης με στόχο την ανάπτυξη ικανοτήτων, τη διάδοση πληροφοριών και γνώσεων, και την ευαισθητοποίηση για τη στήριξη της μετάβασης προς ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και της αύξησης της ενεργειακής απόδοσης.

3.  Τα έργα στο πλαίσιο του υποπρογράμματος «Φύση και βιοποικιλότητα», που αφορούν τη διαχείριση, την αποκατάσταση και την παρακολούθηση των τόπων Natura 2000 σύμφωνα με τις οδηγίες 92/43/ΕΟΚ και 2009/147/ΕΚ λαμβάνουν υπόψη τις προτεραιότητες που τίθενται σε εθνικά και περιφερειακά σχέδια, στρατηγικές και πολιτικές για τη φύση και τη διατήρηση της βιοποικιλότητας, μεταξύ άλλων σε πλαίσια δράσης κατά προτεραιότητα που έχουν θεσπιστεί δυνάμει της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ.

3α.  Τα έργα τεχνικής βοήθειας για την ανάπτυξη ικανοτήτων που σχετίζονται με τις δραστηριότητες των αρχών των κρατών μελών για τη βελτίωση της ουσιαστικής συμμετοχής στο πρόγραμμα LIFE, υποστηρίζουν δραστηριότητες των κρατών μελών στα οποία η ουσιαστική συμμετοχή είναι χαμηλή, με σκοπό τη βελτίωση των υπηρεσιών των εθνικών σημείων επαφής σε ολόκληρη την ΕΕ και τη βελτίωση της συνολικής ποιότητας των προτάσεων που υποβάλλονται.

4.  Με επιχορηγήσεις μπορούν να χρηματοδοτούνται δραστηριότητες εκτός κράτους μέλους ή σε υπερπόντια χώρα ή έδαφος που συνδέεται με το εν λόγω κράτος μέλος, εφόσον το έργο επιδιώκει περιβαλλοντικούς και κλιματικούς σκοπούς της Ένωσης και οι δραστηριότητες εκτός της Ένωσης είναι απαραίτητες για την εξασφάλιση της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων που πραγματοποιούνται σε εδάφη κρατών μελών ή σε υπερπόντια χώρα ή έδαφος, ή για την υποστήριξη διεθνών συμφωνιών στις οποίες η Ένωση είναι συμβαλλόμενο μέρος.

5.  Με λειτουργικές επιχορηγήσεις υποστηρίζεται η λειτουργία μη κερδοσκοπικών οντοτήτων που συμβάλλουν στην ανάπτυξη, την εφαρμογή και την επιβολή ενωσιακής νομοθεσίας και πολιτικής και δραστηριοποιούνται κυρίως στον τομέα του περιβάλλοντος ή της δράσης για το κλίμα, συμπεριλαμβανομένης της ενεργειακής μετάβασης, σε συμμόρφωση με τους σκοπούς του προγράμματος LIFE που αναφέρονται στο άρθρο 3.

Άρθρο 11

Επιλέξιμες οντότητες

1.  Τα κριτήρια επιλεξιμότητας που αναφέρονται στις παραγράφους 2 και 3 εφαρμόζονται επιπροσθέτως στα κριτήρια που προβλέπονται στο άρθρο [197] του δημοσιονομικού κανονισμού.

2.  Είναι επιλέξιμες οι ακόλουθες οντότητες:

α)  νομικές οντότητες που είναι εγκατεστημένες σε οποιαδήποτε από τις ακόλουθες χώρες ή εδάφη:

1)  κράτος μέλος ή υπερπόντια χώρα ή έδαφος συνδεδεμένη/-ο με αυτό·

2)  τρίτη χώρα συνδεδεμένη με το πρόγραμμα LIFE·

3)  άλλες τρίτες χώρες που απαριθμούνται στο πολυετές πρόγραμμα εργασίας που αναφέρεται στο άρθρο 17, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στις παραγράφους 4 έως 6 του παρόντος άρθρου·

β)  κάθε νομική οντότητα που έχει συσταθεί δυνάμει του δικαίου της Ένωσης ή κάθε διεθνής οργανισμός.

3.  Τα φυσικά πρόσωπα δεν είναι επιλέξιμα.

4.  Οι νομικές οντότητες που είναι εγκατεστημένες σε τρίτη χώρα μη συνδεδεμένη με το πρόγραμμα είναι κατ’ εξαίρεση επιλέξιμες για συμμετοχή, αν αυτό είναι αναγκαίο για την επίτευξη των σκοπών μιας συγκεκριμένης δράσης προκειμένου να εξασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα παρεμβάσεων που πραγματοποιούνται εντός της Ένωσης.

5.  Είναι επιλέξιμες οι νομικές οντότητες που συμμετέχουν σε κοινοπραξίες τουλάχιστον τριών ανεξάρτητων οντοτήτων, εγκατεστημένων σε διάφορα κράτη μέλη ή σε υπερπόντιες χώρες ή εδάφη που συνδέονται με τα εν λόγω κράτη ή σε τρίτες χώρες συνδεδεμένες με το πρόγραμμα ή σε άλλες τρίτες χώρες.

6.  Οι νομικές οντότητες που είναι εγκατεστημένες σε τρίτη χώρα μη συνδεδεμένη με το πρόγραμμα θα πρέπει κατ’ αρχήν να επωμίζονται το κόστος της συμμετοχής τους.

6α.  Για να διασφαλιστεί η αποτελεσματική χρήση των πόρων του προγράμματος και η αποδοτική συμμετοχή των νομικών οντοτήτων που αναφέρονται στην παράγραφο 4, η Επιτροπή εξουσιοδοτείται να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις σύμφωνα με το άρθρο 21 με σκοπό να συμπληρώσει το παρόν άρθρο καθορίζοντας τις προϋποθέσεις που διασφαλίζουν ότι η συμμετοχή των οντοτήτων αυτών στην ενωσιακή πολιτική για το περιβάλλον και το κλίμα είναι επαρκής ώστε να θεωρούνται επιλέξιμες για το πρόγραμμα.

Άρθρο 12

Απευθείας χορήγηση

Με την επιφύλαξη του άρθρου [188] του δημοσιονομικού κανονισμού, είναι δυνατή η χορήγηση επιχορηγήσεων χωρίς να προηγηθεί πρόσκληση υποβολής προτάσεων, στους φορείς που απαριθμούνται στο παράρτημα I.

Άρθρο 13

Καθορισμός των κριτηρίων χορήγησης

Η Επιτροπή καθορίζει τα κριτήρια χορήγησης στο πολυετές πρόγραμμα εργασίας που αναφέρεται στο άρθρο 17 και στις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων και λαμβάνει υπόψη τις ακόλουθες αρχές:

α)  τα έργα που χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα LIFE έχουν ενδιαφέρον για την Ένωση, επειδή συμβάλλουν σημαντικά στην επίτευξη των γενικών και ειδικών σκοπών του προγράμματος LIFE που αναφέρονται στο άρθρο 3, δεν τους υπονομεύουν, και, όταν είναι δυνατόν, προάγουν τη χρήση πράσινων δημόσιων συμβάσεων·

αα)  διασφαλίζουν μια οικονομικά αποδοτική προσέγγιση και είναι τεχνικώς και οικονομικώς συναφή·

αβ)  δίνεται προτεραιότητα στα έργα με τη μεγαλύτερη δυνατή συμβολή στην επίτευξη των στόχων που ορίζονται στο άρθρο 3·

β)  τα έργα που παρέχουν παράλληλα οφέλη και προάγουν συνέργειες μεταξύ των υποπρογραμμάτων που αναφέρονται στο άρθρο 4 πριμοδοτούνται κατά την αξιολόγησή τους·

γ)  τα έργα με τις υψηλότερες πιθανότητες αναπαραγωγής και υιοθέτησης από τον δημόσιο ή τον ιδιωτικό τομέα ή κινητοποίησης των μεγαλύτερων επενδύσεων ή οικονομικών πόρων (καταλυτικό δυναμικό) πριμοδοτούνται κατά την αξιολόγησή τους·

δ)  εξασφαλίζεται η αναπαραγωγιμότητα των τυπικών έργων δράσης·

ε)  τα έργα που αξιοποιούν ή κλιμακώνουν τα αποτελέσματα άλλων έργων που χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα LIFE, από τα πρόδρομα προγράμματά του ή από άλλα ενωσιακά κονδύλια πριμοδοτούνται κατά την αξιολόγησή τους·

στ)  όπου ενδείκνυται, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση σε έργα που αφορούν γεωγραφικές περιοχές με ιδιαίτερες ανάγκες ή αδυναμίες, όπως περιοχές με ιδιαίτερες περιβαλλοντικές προκλήσεις ή φυσικούς περιορισμούς, διασυνοριακές περιοχές, περιοχές με υψηλή φυσική αξία και εξόχως απόκεντρες περιοχές.

Άρθρο 14

Επιλέξιμες δαπάνες που σχετίζονται με την αγορά γης

Επιπλέον των κριτηρίων που καθορίζονται στο άρθρο [186] του δημοσιονομικού κανονισμού, οι δαπάνες που αφορούν την αγορά γης θεωρούνται επιλέξιμες εφόσον πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις:

α)  η αγορά θα συμβάλει στη βελτίωση, διατήρηση και αποκατάσταση της ακεραιότητας του δικτύου Natura 2000 που δημιουργήθηκε σύμφωνα με το άρθρο 3 της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, μεταξύ άλλων μέσω της βελτίωσης της δυνατότητας σύνδεσης με τη δημιουργία διαδρόμων, συνδέσμων ή άλλων στοιχείων πράσινης υποδομής·

β)  η αγορά γης είναι ο μόνος ή ο πλέον αποδοτικός τρόπος για την επίτευξη του επιθυμητού αποτελέσματος διατήρησης·

γ)  η αγοραζόμενη γη προορίζεται, μακροπρόθεσμα, αποκλειστικά για χρήσεις που συνάδουν με τους ειδικούς σκοπούς του προγράμματος LIFE·

δ)  το οικείο κράτος μέλος εξασφαλίζει, μέσω μεταβίβασης ή άλλου τρόπου, ότι η γη αυτή χρησιμοποιείται, μακροπρόθεσμα, αποκλειστικά για σκοπούς διατήρησης της φύσης.

Άρθρο 15

Σωρευτική, συμπληρωματική και συνδυασμένη χρηματοδότηση

1.  Δράση η οποία έχει λάβει ενίσχυση από άλλο ενωσιακό πρόγραμμα μπορεί να λάβει ενίσχυση και από το ▌πρόγραμμα LIFE, υπό τον όρο ότι οι ενισχύσεις δεν καλύπτουν τις ίδιες δαπάνες και ότι η δράση αποσκοπεί στους περιβαλλοντικούς ή κλιματικούς στόχους που ορίζονται στο άρθρο 3 και δεν υπονομεύει κανέναν από τους στόχους αυτούς. Οι κανόνες κάθε συνεισφέροντος ενωσιακού προγράμματος ισχύουν για την αντίστοιχη συνεισφορά του στη δράση. Η σωρευτική χρηματοδότηση δεν υπερβαίνει τις συνολικές επιλέξιμες δαπάνες της δράσης και η υποστήριξη από τα διάφορα ενωσιακά προγράμματα μπορεί να υπολογίζεται κατ’ αναλογία, σύμφωνα με τα έγγραφα όπου καθορίζονται οι προϋποθέσεις για την υποστήριξη.

2.  Οι δράσεις στις οποίες έχει απονεμηθεί πιστοποίηση σφραγίδας αριστείας ή οι οποίες πληρούν τις ακόλουθες σωρευτικές και συγκριτικές προϋποθέσεις:

α)  έχουν αξιολογηθεί σε πρόσκληση υποβολής προτάσεων στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE·

β)  πληρούν τις ελάχιστες απαιτήσεις ποιότητας της εν λόγω πρόσκλησης υποβολής προτάσεων·

γ)  δεν μπορούν να χρηματοδοτηθούν στο πλαίσιο της εν λόγω πρόσκλησης υποβολής προτάσεων λόγω δημοσιονομικών περιορισμών,

μπορούν να δέχονται υποστήριξη από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ταμείο Συνοχής, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ ή το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης, σύμφωνα με το άρθρο 67 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) XX [κανονισμός περί κοινών διατάξεων] και το άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΕ) XX [Χρηματοδότηση, διαχείριση και παρακολούθηση της κοινής γεωργικής πολιτικής], εφόσον οι δράσεις αυτές συμβαδίζουν με τους σκοπούς και τα κριτήρια επιλεξιμότητας του σχετικού προγράμματος. Εφαρμόζονται οι κανόνες του ταμείου που παρέχει την υποστήριξη.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ III

ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ

Άρθρο 16

Συνδυαστικές πράξεις

Οι συνδυαστικές πράξεις βάσει του ▌προγράμματος LIFE εφαρμόζονται σύμφωνα με τον κανονισμό InvestEU και σύμφωνα με τις διατάξεις του τίτλου X του δημοσιονομικού κανονισμού, λαμβανομένων δεόντως υπόψη των απαιτήσεων βιωσιμότητας και διαφάνειας.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ, ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ, ΥΠΟΒΟΛΗ ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Άρθρο 17

Πολυετές πρόγραμμα εργασίας

1.  Η Επιτροπή εγκρίνει, μέσω εκτελεστικών πράξεων, πολυετή προγράμματα εργασίας για το πρόγραμμα LIFE. Οι εν λόγω εκτελεστικές πράξεις εκδίδονται σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης που αναφέρεται στο άρθρο 20α παράγραφος 2.

2.  Κάθε πολυετές πρόγραμμα εργασίας ορίζει, σύμφωνα με τους σκοπούς που καθορίζονται στο άρθρο 3, τα εξής:

α)  την κατανομή κονδυλίων κάθε υποπρογράμματος μεταξύ των αναγκών αυτού και μεταξύ των διάφορων τύπων χρηματοδότησης, καθώς και το μέγιστο συνολικό ποσό που διατίθεται για επιχορηγήσεις όπως αναφέρεται στο άρθρο 10 παράγραφος 2 στοιχείο α) και στο άρθρο 10 παράγραφος 2 στοιχείο β)·

αα)  το μέγιστο συνολικό ποσό των χρηματοδοτικών μέσων στο πλαίσιο συνδυαστικών πράξεων του προγράμματος LIFE, κατά περίπτωση.

αβ)  το μέγιστο συνολικό ποσό για τις επιχορηγήσεις που χορηγούνται στους οργανισμούς που αναφέρονται στο παράρτημα I σύμφωνα με το άρθρο 12·

β)  τα θέματα ή τις συγκεκριμένες ανάγκες του έργου για τις οποίες υπάρχει προκαταρκτική κατανομή, για τα έργα που αναφέρονται στο άρθρο 10 παράγραφος 2 στοιχεία γ) και δ)·

γ)  τις στρατηγικές και τα σχέδια που επιδιώκονται από τα στρατηγικά ολοκληρωμένα έργα, σε σχέση με τις οποίες μπορεί να ζητηθεί χρηματοδότηση για έργα, όπως αναφέρεται στο άρθρο 10 παράγραφος 2 στοιχείο β)·

δ)  τη μέγιστη περίοδο επιλεξιμότητας για την υλοποίηση του έργου·

δα)  τα ενδεικτικά χρονοδιαγράμματα για τις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων κατά την περίοδο που καλύπτει το πολυετές πρόγραμμα εργασίας·

δβ)  την τεχνική μεθοδολογία για τη διαδικασία υποβολής και επιλογής έργων και τα κριτήρια χορήγησης σύμφωνα με τα στοιχεία που αναφέρονται στο άρθρο 13·

δγ)  τα ειδικά ποσοστά συγχρηματοδότησης που αναφέρονται στο άρθρο 8 παράγραφος 2β·

δδ)  τα ανώτατα ποσοστά συγχρηματοδότησης για τις επιλέξιμες δράσεις που αναφέρονται στο άρθρο 10 παράγραφος 2 στοιχείο ε)·

δε)  λεπτομερείς κανόνες σχετικά με την εφαρμογή της σωρευτικής, συμπληρωματικής και συνδυασμένης χρηματοδότησης, κατά περίπτωση·

δστ)  τον ορισμό της χαμηλής ουσιαστικής συμμετοχής, τις επιλέξιμες δραστηριότητες και τα κριτήρια χορήγησης για έργα τεχνικής βοήθειας για την ανάπτυξη ικανοτήτων που σχετίζονται με τις δραστηριότητες των κρατών μελών για την ουσιαστική συμμετοχή στο πρόγραμμα LIFE.

2α.  Η διάρκεια του πρώτου πολυετούς προγράμματος εργασίας είναι τέσσερα έτη και η διάρκεια του δεύτερου πολυετούς προγράμματος εργασίας είναι τρία έτη.

2β.  Στο πλαίσιο των πολυετών προγραμμάτων εργασίας, η Επιτροπή εκδίδει προσκλήσεις υποβολής προτάσεων για την καλυπτόμενη περίοδο. Η Επιτροπή διασφαλίζει ότι πόροι που δεν χρησιμοποιήθηκαν σε συγκεκριμένη πρόσκληση υποβολής προτάσεων κατανέμονται εκ νέου μεταξύ των διαφόρων τύπων δράσεων που αναφέρονται στο άρθρο 10 παράγραφος 2 στον ίδιο τομέα.

2γ.  Η Επιτροπή διασφαλίζει τη διαβούλευση με τους ενδιαφερόμενους φορείς κατά την ανάπτυξη των πολυετών προγραμμάτων εργασίας.

Άρθρο 18

Παρακολούθηση και υποβολή εκθέσεων

1.  Η Επιτροπή υποβάλλει εκθέσεις σχετικά με την πρόοδο του προγράμματος LIFE προς την επίτευξη των σκοπών που καθορίζονται στο άρθρο 3 με βάση τους δείκτες που περιέχονται στο παράρτημα II.

2.  Για να εξασφαλιστεί η αποτελεσματική αξιολόγηση της προόδου του προγράμματος LIFE ως προς την επίτευξη των σκοπών του, η Επιτροπή εξουσιοδοτείται να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις σύμφωνα με το άρθρο 21 για την τροποποίηση του παραρτήματος ΙΙ προκειμένου να επανεξετάζονται ή να συμπληρώνονται οι δείκτες, όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο, μεταξύ άλλων προκειμένου να ευθυγραμμιστούν με τους δείκτες που καθορίζονται σε άλλα ενωσιακά προγράμματα, και να συμπληρώνεται ο παρών κανονισμός με διατάξεις για τη θέσπιση πλαισίου παρακολούθησης και αξιολόγησης.

2α.  Ανατίθεται στην Επιτροπή η εξουσία να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις, σύμφωνα με το άρθρο 21, για τον καθορισμό, βάσει του παραρτήματος ΙΙ, ειδικών δεικτών για κάθε υποπρόγραμμα και είδος έργων.

3.  Η Επιτροπή διασφαλίζει ότι τα στοιχεία για την παρακολούθηση της υλοποίησης και των αποτελεσμάτων του προγράμματος συγκεντρώνονται με τρόπο αποδοτικό, αποτελεσματικό και έγκαιρο. Για τον σκοπό αυτόν και σύμφωνα με τις σχετικές μεθοδολογίες, επιβάλλονται αναλογικές απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων στους αποδέκτες κονδυλίων της Ένωσης ώστε να καταστεί δυνατή η συλλογή συναθροιζόμενων δεικτών εκροών και αντίκτυπου σε επίπεδο σχεδίων, για όλους τους σχετικούς ειδικούς σκοπούς της περιβαλλοντικής και κλιματικής πολιτικής, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που αφορούν το πρόγραμμα Natura 2000 και τις εκπομπές ορισμένων ατμοσφαιρικών ρύπων, όπως το CO2.

4.  Η Επιτροπή παρακολουθεί και υποβάλλει τακτικές εκθέσεις για την ενσωμάτωση σκοπών σχετικών με το κλίμα και τη βιοποικιλότητα, συμπεριλαμβανομένου του ποσού των δαπανών. Η συνεισφορά του παρόντος κανονισμού στην επίτευξη ενός στόχου σύμφωνα με τον οποίο το 25 % των δαπανών ολόκληρου του προϋπολογισμού θα κατευθύνεται σε κλιματικούς σκοπούς παρακολουθείται μέσω του ενωσιακού συστήματος κλιματικών δεικτών. Οι δαπάνες που σχετίζονται με τη βιοποικιλότητα παρακολουθούνται με τη χρήση ενός συγκεκριμένου συνόλου δεικτών. Αυτές οι μέθοδοι παρακολούθησης χρησιμοποιούνται για τον ποσοτικό προσδιορισμό των πιστώσεων ανάληψης υποχρεώσεων που αναμένεται να συνεισφέρουν σε σκοπούς σχετικούς με το κλίμα και με τη βιοποικιλότητα κατά τη διάρκεια του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για την περίοδο 2021–2027, στο κατάλληλο επίπεδο ανάλυσης. Οι δαπάνες παρουσιάζονται ετησίως στη δήλωση του προϋπολογισμού για το πρόγραμμα. Η συμβολή του προγράμματος σε σκοπούς της Ένωσης σχετικούς με το κλίμα και τη βιοποικιλότητα δηλώνεται τακτικά στο πλαίσιο των αξιολογήσεων και της ετήσιας έκθεσης.

5.  Η Επιτροπή αξιολογεί επίσης τις συνέργειες μεταξύ του προγράμματος LIFE και άλλων συμπληρωματικών προγραμμάτων της Ένωσης, καθώς και μεταξύ των υποπρογραμμάτων του.

Άρθρο 19

Αξιολόγηση

1.  Η Επιτροπή διενεργεί αξιολογήσεις εγκαίρως ώστε αυτές να τροφοδοτούν με στοιχεία τη διαδικασία λήψης αποφάσεων, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τη συνοχή, τις συνέργειες, την ενωσιακή προστιθέμενη αξία και τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα, με βάση τις προτεραιότητες της Ένωσης όσον αφορά το κλίμα και το περιβάλλον.

2.  Η Επιτροπή διενεργεί την ενδιάμεση αξιολόγηση του προγράμματος LIFE αφού συγκεντρωθούν επαρκείς πληροφορίες για την υλοποίηση του προγράμματος, αλλά το αργότερο 42 μήνες από την έναρξη της υλοποίησης του προγράμματος LIFE, αξιοποιώντας τους δείκτες εκροών και αποτελεσμάτων που ορίζονται σύμφωνα με το παράρτημα ΙΙ.

Η αξιολόγηση καλύπτει τουλάχιστον τα ακόλουθα:

α)  ποιοτικές και ποσοτικές πτυχές της εφαρμογής του προγράμματος·

β)  αποδοτικότητα της χρήσης πόρων·

γ)  τον βαθμό στον οποίο έχουν επιτευχθεί οι στόχοι όλων των μέτρων, προσδιορίζοντας, όπου είναι δυνατόν, τα αποτελέσματα και τον αντίκτυπο·

δ)  την πραγματική ή αναμενόμενη επιτυχία των έργων όσον αφορά τη μόχλευση άλλων πόρων της Ένωσης, λαμβάνοντας υπόψη, ιδίως, τα οφέλη της αυξημένης συνοχής με άλλα χρηματοδοτικά μέσα της Ένωσης·

ε)  τον βαθμό στον οποίο έχουν επιτευχθεί συνέργειες μεταξύ των στόχων και τη συμπληρωματικότητα του προγράμματος με άλλα σχετικά προγράμματα της Ένωσης·

στ)  την ενωσιακή προστιθέμενη αξία και τον μακροπρόθεσμο αντίκτυπο του προγράμματος LIFE, με σκοπό τη λήψη απόφασης σχετικά με την ανανέωση, την τροποποίηση ή την αναστολή των μέτρων·

ζ)  τον βαθμό στον οποίο συμμετείχαν οι ενδιαφερόμενοι φορείς·

η)  ποσοτική και ποιοτική ανάλυση της συμβολής του προγράμματος LIFE στο καθεστώς διατήρησης των οικοτόπων και ειδών που απαριθμούνται στις οδηγίες 92/43/ΕΟΚ και 2009/147/ΕΚ·

θ)  ανάλυση της γεωγραφικής κάλυψης σε ολόκληρη την Ένωση, όπως αναφέρεται στο άρθρο 8 παράγραφος 2γ, και, εάν δεν επιτυγχάνεται η κάλυψη αυτή, ανάλυση των βαθύτερων αιτίων.

3.  Αφού ολοκληρωθεί η υλοποίηση του προγράμματος LIFE, αλλά το αργότερο τέσσερα έτη ύστερα από τη λήξη της περιόδου που καθορίζεται στο άρθρο 1 δεύτερο εδάφιο, η Επιτροπή προβαίνει σε τελική αξιολόγηση του προγράμματος LIFE.

4.  Η Επιτροπή ανακοινώνει τα συμπεράσματα των αξιολογήσεων, μαζί με τις παρατηρήσεις της, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, και δημοσιοποιεί τα αποτελέσματα των αξιολογήσεων.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ V

ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

Άρθρο 20

Πληροφόρηση, επικοινωνία και δημοσιότητα

1.  Οι αποδέκτες ενωσιακής χρηματοδότησης μνημονεύουν ρητώς την προέλευση της χρηματοδότησης και εξασφαλίζουν την προβολή της (ιδίως κατά την προώθηση των έργων και των αποτελεσμάτων τους), παρέχοντας συνεκτική, αποτελεσματική και αναλογική στοχευμένη πληροφόρηση σε πολλαπλά ακροατήρια, συμπεριλαμβανομένων των μέσων ενημέρωσης και του κοινού. Για τον σκοπό αυτό, οι αποδέκτες χρησιμοποιούν τον λογότυπο του προγράμματος LIFE, που απεικονίζεται στο παράρτημα IIα, ή, όπου αυτό δεν είναι εφικτό, μνεία του προγράμματος LIFE για όλες τις δραστηριότητες επικοινωνίας και στις σχετικές πινακίδες σε στρατηγικά σημεία ορατά στο κοινό. Όλα τα διαρκή αγαθά που αποκτώνται στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE φέρουν τον λογότυπο του προγράμματος LIFE, εκτός από περιπτώσεις όπου ορίζεται άλλως από την Επιτροπή.

2.  Η Επιτροπή προβαίνει σε ενέργειες πληροφόρησης και επικοινωνίας για το πρόγραμμα LIFE, τις δράσεις και τα αποτελέσματά του. Οι χρηματοδοτικοί πόροι που διατίθενται στο πρόγραμμα LIFE συνεισφέρουν επίσης στις δραστηριότητες επικοινωνίας των πολιτικών προτεραιοτήτων της Ένωσης, στον βαθμό που αυτές είναι συναφείς με τους σκοπούς που αναφέρονται στο άρθρο 3.

Άρθρο 20α

Διαδικασία επιτροπής

1.  Η Επιτροπή επικουρείται από την επιτροπή για το πρόγραμμα LIFE. Η εν λόγω επιτροπή αποτελεί επιτροπή κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.

2.  Οσάκις γίνεται αναφορά στην παρούσα παράγραφο, εφαρμόζεται το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.

3.  Εάν η επιτροπή δεν διατυπώσει γνώμη, η Επιτροπή δεν εκδίδει το σχέδιο εκτελεστικής πράξης, και εφαρμόζεται το άρθρο 5 παράγραφος 4 τρίτο εδάφιο του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.

4.  Η Επιτροπή υποβάλλει ετήσια έκθεση στην επιτροπή σχετικά με τη συνολική πρόοδο της υλοποίησης των υποπρογραμμάτων καθώς και σχετικά με συγκεκριμένες δράσεις, μεταξύ άλλων όσον αφορά τις συνδυαστικές πράξεις που υλοποιήθηκαν μέσω δημοσιονομικών πόρων που διατίθενται από το πρόγραμμα LIFE.

Άρθρο 21

Άσκηση της εξουσιοδότησης

1.  Ανατίθεται στην Επιτροπή η εξουσία να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις υπό τους όρους του παρόντος άρθρου.

2.  Η προβλεπόμενη στο άρθρο 18 παράγραφοι 2 και 2α εξουσία έκδοσης κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων ανατίθεται στην Επιτροπή έως την 31η Δεκεμβρίου 2028.

3.  Η εξουσιοδότηση που προβλέπεται στο άρθρο 18 παράγραφοι 2 και 2α μπορεί να ανακληθεί ανά πάσα στιγμή από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή το Συμβούλιο. Η απόφαση ανάκλησης επιφέρει τη λήξη της εξουσιοδότησης που προσδιορίζεται στην εν λόγω απόφαση. Αρχίζει να ισχύει την επομένη της δημοσίευσης της απόφασης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή σε μεταγενέστερη ημερομηνία που ορίζεται σε αυτή. Δεν θίγει το κύρος των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων που ισχύουν ήδη.

4.  Πριν από την έκδοση μιας κατ’ εξουσιοδότηση πράξης, η Επιτροπή διεξάγει διαβουλεύσεις με εμπειρογνώμονες που ορίζουν τα κράτη μέλη σύμφωνα με τις αρχές της διοργανικής συμφωνίας της 13ης Απριλίου 2016 για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου.

5.  Μόλις εκδώσει κατ’ εξουσιοδότηση πράξη, η Επιτροπή την κοινοποιεί ταυτόχρονα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.

6.  Οι κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις που εκδίδονται δυνάμει του άρθρου 18 παράγραφοι 2 και 2α τίθενται σε ισχύ μόνο εφόσον δεν έχει διατυπωθεί αντίρρηση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή το Συμβούλιο εντός δύο μηνών από την ημέρα κοινοποίησης της πράξης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ή εάν, πριν λήξει αυτή η περίοδος, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενημερώσουν αμφότερα την Επιτροπή ότι δεν θα προβάλουν αντιρρήσεις. Η προθεσμία αυτή παρατείνεται κατά δύο μήνες κατόπιν πρωτοβουλίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή του Συμβουλίου.

Άρθρο 22

Κατάργηση

Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1293/2013 καταργείται με ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2021.

Άρθρο 23

Μεταβατικές διατάξεις

1.  Ο παρών κανονισμός δεν επηρεάζει τη συνέχιση ή την τροποποίηση των σχετικών δράσεων, μέχρι το κλείσιμό τους, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 614/2007 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου(35) και βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1293/2013, οι οποίοι εξακολουθούν να ισχύουν για τα εν λόγω έργα μέχρι το κλείσιμό τους.

2.  Το συνολικό χρηματοδοτικό κονδύλιο του προγράμματος LIFE μπορεί επίσης να καλύπτει τις δαπάνες τεχνικής και διοικητικής συνδρομής που απαιτούνται για να εξασφαλιστεί η μετάβαση μεταξύ του προγράμματος LIFE και των μέτρων που θεσπίζονται με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 614/2007 και τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1293/2013.

3.  Εάν χρειαστεί, μπορούν να εγγράφονται πιστώσεις στον προϋπολογισμό και μετά την 31η Δεκεμβρίου 2027 για την κάλυψη των δαπανών που προβλέπονται στο άρθρο 5 παράγραφος 4, ώστε να διευκολυνθεί η διαχείριση των έργων που δεν θα έχουν ολοκληρωθεί έως τότε.

4.  Οι επανεισροές από χρηματοδοτικά μέσα που έχουν συσταθεί βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1293/2013 μπορούν να επενδύονται σε χρηματοδοτικά μέσα τα οποία συστήνονται στο πλαίσιο του [ταμείου InvestEU].

5.  Οι πιστώσεις που αντιστοιχούν σε έσοδα για ειδικό προορισμό, τα οποία προκύπτουν από την επιστροφή αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 614/2007 ή τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1293/2013, χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση του προγράμματος LIFE σύμφωνα με το άρθρο 21 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου(36).

Άρθρο 24

Έναρξη ισχύος

Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.

...,

Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος Ο Πρόεδρος

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

Φορείς στους οποίους μπορούν να χορηγούνται επιχορηγήσεις χωρίς πρόσκληση υποβολής προτάσεων

1.  Δίκτυο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την εφαρμογή και την επιβολή του δικαίου του περιβάλλοντος (IMPEL)·

2.  Ευρωπαϊκό Δίκτυο Εισαγγελέων για το Περιβάλλον (ENPE)·

3.  Φόρουμ των Δικαστών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Περιβάλλον (EUFJE).

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II

Δείκτες

1.  Δείκτες εκροών

1.1.  Αριθμός έργων που αναπτύσσουν, επιδεικνύουν και προωθούν καινοτόμες τεχνικές και προσεγγίσεις·

1.2.  Αριθμός έργων που εφαρμόζουν βέλτιστες πρακτικές σχετικά με τη φύση και τη βιοποικιλότητα·

1.3.  Αριθμός έργων για την ανάπτυξη, την εφαρμογή, την παρακολούθηση ή την επιβολή της σχετικής ενωσιακής νομοθεσίας και πολιτικής·

1.4.  Αριθμός έργων για τη βελτίωση της διακυβέρνησης μέσω της ενίσχυσης των ικανοτήτων των δημόσιων και ιδιωτικών φορέων και της συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών·

1.5.  Αριθμός έργων, συμπεριλαμβανομένων των στρατηγικών ολοκληρωμένων έργων και των στρατηγικών έργων για τη φύση, που υλοποιούν

–  βασικά σχέδια ή στρατηγικές·

–  προγράμματα δράσης για την ενσωμάτωση της φύσης και της βιοποικιλότητας.

2.  Δείκτες αποτελεσμάτων

2.1.  Καθαρή μεταβολή στο περιβάλλον και το κλίμα με βάση τη συνάθροιση δεικτών σε επίπεδο έργου, που καθορίζονται στις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων για τα υποπρογράμματα:

–  Φύση και βιοποικιλότητα·

–  Κυκλική οικονομία και ποιότητα ζωής, που να καλύπτουν τουλάχιστον τα εξής:

—  Ποιότητα του αέρα

—  Έδαφος

—  Ύδατα

—  Απόβλητα

—  Χημικές ουσίες

—  Θόρυβος

—  Χρήση και αποδοτικότητα πόρων

–  Μετριασμός και προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή·

–  Μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας.

2.2.  Σωρευτικές επενδύσεις που προσελκύστηκαν από τα έργα ή χρηματοδότηση που διατέθηκε (σε εκατομμύρια EUR)·

2.3.  Αριθμός οργανώσεων που συμμετέχουν σε έργα ή που λαμβάνουν λειτουργικές επιδοτήσεις·

2.4.  Μερίδιο έργων που είχαν καταλυτική δράση μετά την ημερομηνία λήξης του έργου.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IIα

Λογότυπος του προγράμματος

20190417-P8_TA(2019)0405_EL-p0000002.png

(1)ΕΕ C ....
(2)ΕΕ C ...
(3)Θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 17ης Απριλίου 2019. Το κείμενο που εμφανίζεται με γκρίζα σκίαση δεν έχει συμφωνηθεί στο πλαίσιο των διοργανικών διαπραγματεύσεων.
(4)Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1293/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2013, σχετικά με τη θέσπιση Προγράμματος για το Περιβάλλον και τη Δράση για το Κλίμα (LIFE) και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 614/2007 (ΕΕ L 347 της 20.12.2013, σ. 185).
(5)Έκθεση σχετικά με την ενδιάμεση αξιολόγηση του Προγράμματος για το Περιβάλλον και τη Δράση για το Κλίμα (LIFE) (SWD(2017)0355).
(6) Απόφαση αριθ. 1386/2013/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Νοεμβρίου 2013, σχετικά με γενικό ενωσιακό πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον έως το 2020 «Ευημερία εντός των ορίων του πλανήτη μας» (ΕΕ L 354 της 28.12.2013, σ. 171).
(7)Ατζέντα για το 2030, ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στις 25/09/2015.
(8)93/626/ΕΟΚ: Απόφαση του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 1993, σχετικά με τη σύναψη της σύμβασης για τη βιολογική ποικιλομορφία (ΕΕ L 309 της 13.12.1993, σ. 1).
(9)ΕΕ L 282 της 19.10.2016, σ. 4.
(10) Ορίζων 2020 - Μέρος III «Ασφαλής, καθαρή και αποδοτική ενέργεια» (Κοινωνιακές προκλήσεις) (Απόφαση αριθ. 2013/743/ΕΕ του Συμβουλίου, της 3ης Δεκεμβρίου 2013, για τον καθορισμό του ειδικού προγράμματος υλοποίησης του προγράμματος Ορίζων 2020 - Πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα και την καινοτομία (2014 – 2020) και για την κατάργηση των αποφάσεων 2006/971/ΕΚ, 2006/972/ΕΚ, 2006/973/ΕΚ, 2006/974/ΕΚ και 2006/975/ΕΚ (ΕΕ L 347 της 20.12.2013, σ. 965)).
(11) Οδηγία (EE) 2018/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2018, σχετικά με την τροποποίηση της οδηγίας 2012/27/ΕΕ για την ενεργειακή απόδοση (ΕΕ L 328 της 21.12.2018, σ. 210).
(12)Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών – Η Επισκόπηση της Περιβαλλοντικής Εφαρμογής της ΕΕ: Κοινές προκλήσεις και πώς να συνδυαστούν οι προσπάθειες με σκοπό να επιτευχθούν καλύτερα αποτελέσματα (COM(2017)0063).
(13)COM(2011)0244.
(14)Οδηγία 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Μαΐου 1992, για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας (ΕΕ L 206 της 22.7.1992, σ. 7).
(15)Οδηγία 2009/147/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Νοεμβρίου 2009, περί της διατηρήσεως των αγρίων πτηνών (ΕΕ L 20 της 26.1.2010, σ. 7).
(16)Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1143/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Οκτωβρίου 2014, για την πρόληψη και διαχείριση της εισαγωγής και εξάπλωσης χωροκατακτητικών ξένων ειδών (ΕΕ L 317 της 4.11.2014, σ. 35).
(17) SEC(2017)0250.
(18) Οδηγία 2002/49/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Ιουνίου 2002, σχετικά με την αξιολόγηση και τη διαχείριση του περιβαλλοντικού θορύβου - Δηλώσεις της Επιτροπής στην επιτροπή συνδιαλλαγής για την οδηγία σχετικά με την αξιολόγηση και τη διαχείριση του περιβαλλοντικού θορύβου (ΕΕ L 189 της 18.7.2002, σ. 12).
(19)Οδηγία (ΕΕ) 2016/2284 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Δεκεμβρίου 2016, σχετικά με τη μείωση των εθνικών εκπομπών ορισμένων ατμοσφαιρικών ρύπων, την τροποποίηση της οδηγίας 2003/35/ΕΚ και την κατάργηση της οδηγίας 2001/81/ΕΚ (ΕΕ L 344 της 17.12.2016, σ. 1).
(20) Οδηγία 2000/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Οκτωβρίου 2000 για τη θέσπιση πλαισίου κοινοτικής δράσης στον τομέα της πολιτικής των υδάτων.
(21)Οδηγία 2008/56/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Ιουνίου 2008, περί πλαισίου κοινοτικής δράσης στο πεδίο της πολιτικής για το θαλάσσιο περιβάλλον (οδηγία-πλαίσιο για τη θαλάσσια στρατηγική) (ΕΕ L 164 της 25.6.2008, σ. 19).
(22)ΕΕ L 124 της 17.5.2005, σ. 4.
(23)Έγγρ. 13715/17 - COM(2017)0623.
(24)Έγγρ. 5485/18 - COM(2018)0010, σ. 5.
(25)ΕΕ C 373 της 20.12.2013, σ. 1.
(26) Κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) 2018/1046 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Ιουλίου 2018, σχετικά με τους δημοσιονομικούς κανόνες που εφαρμόζονται στον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης, την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1296/2013, (ΕΕ) αριθ. 1301/2013, (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, (ΕΕ) αριθ. 1304/2013, (ΕΕ) αριθ. 1309/2013, (ΕΕ) αριθ. 1316/2013, (ΕΕ) αριθ. 223/2014, (ΕΕ) αριθ. 283/2014 και της απόφασης αριθ. 541/2014/ΕΕ και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 (ΕΕ L 193 της 30.7.2018, σ. 1).
(27)Κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 883/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Σεπτεμβρίου 2013, σχετικά με τις έρευνες που πραγματοποιούνται από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1073/1999 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και του κανονισμού (Ευρατόμ) αριθ. 1074/1999 του Συμβουλίου (ΕΕ L 248 της 18.9.2013, σ. 1).
(28)Κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2988/95 του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 1995, σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΕΕ L 312 της 23.12.1995, σ. 1).
(29)Κανονισμός (Ευρατόμ, ΕΚ) αριθ. 2185/96 του Συμβουλίου, της 11ης Νοεμβρίου 1996, σχετικά με τους ελέγχους και εξακριβώσεις που διεξάγει επιτοπίως η Επιτροπή με σκοπό την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων από απάτες και λοιπές παρατυπίες (ΕΕ L 292 της 15.11.1996, σ. 2).
(30)[Πλήρης τίτλος + στοιχεία Επίσημης Εφημερίδας].
(31)Οδηγία (ΕΕ) 2017/1371 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουλίου 2017, σχετικά με την καταπολέμηση, μέσω του ποινικού δικαίου, της απάτης εις βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης (ΕΕ L 198 της 28.7.2017, σ. 29).
(32)Απόφαση 2013/755/ΕΕ του Συμβουλίου, της 25ης Νοεμβρίου 2013, για τη σύνδεση των Υπερπόντιων Χωρών και Εδαφών με την Ευρωπαϊκή Ένωση («απόφαση για τη σύνδεση ΥΧΕ–ΕΕ») (ΕΕ L 344 της 19.12.2013, σ. 1).
(33) Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 182/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Φεβρουαρίου 2011, για τη θέσπιση κανόνων και γενικών αρχών σχετικά με τους τρόπους ελέγχου από τα κράτη μέλη της άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων από την Επιτροπή (ΕΕ L 55 της 28.2.2011, σ. 13).
(34)[Να συμπληρωθεί ο πλήρης τίτλος και η αναφορά στην Επίσημη Εφημερίδα]
(35)Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 614/2007 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Μαΐου 2007, σχετικά με το χρηματοδοτικό μέσο για το περιβάλλον (LIFE+) (ΕΕ L 149 της 9.6.2007, σ. 1).
(36)Κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2012, σχετικά με τους δημοσιονομικούς κανόνες που εφαρμόζονται στον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου (ΕΕ L 298 της 26.10.2012, σ. 1).

Τελευταία ενημέρωση: 16 Μαρτίου 2020Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου - Πολιτική απορρήτου