Indeks 
Teksty przyjęte
Czwartek, 19 września 2019 r. - StrasburgWersja ostateczna
Sytuacja w Turcji, w szczególności odwołanie burmistrzów wyłonionych w wyborach
 Mjanma/Birma, w szczególności sytuacja Rohingjów
 Iran, w szczególności sytuacja obrońców praw kobiet i uwięzionych obywateli UE o podwójnym obywatelstwie
 Zdolność patentowa roślin i procesów czysto biologicznych
 Znaczenie pamięci o przeszłości Europy dla jej przyszłości
 Stan wdrażania przepisów dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy

Sytuacja w Turcji, w szczególności odwołanie burmistrzów wyłonionych w wyborach
PDF 137kWORD 54k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 19 września 2019 r. w sprawie sytuacji w Turcji, w szczególności odwołania burmistrzów wyłonionych w wyborach (2019/2821(RSP))
P9_TA(2019)0017RC-B9-0049/2019

Parlament Europejski,

–  uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje w sprawie Turcji, w szczególności rezolucję z dnia 24 listopada 2016 r. w sprawie stosunków między UE i Turcją(1), z dnia 27 października 2016 r. w sprawie sytuacji dziennikarzy w Turcji(2), z dnia 8 lutego 2018 r. w sprawie bieżącej sytuacji w zakresie praw człowieka w Turcji(3) oraz z dnia 13 marca 2019 r. w sprawie sprawozdania Komisji za 2018 r. w sprawie Turcji(4),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 29 maja 2019 r. dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie polityki rozszerzenia UE (COM(2019)0260) oraz dokument roboczy służb Komisji towarzyszący sprawozdaniu za 2019 r. w sprawie Turcji (SWD(2019)0220),

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 18 czerwca 2018 r. oraz wcześniejsze odnośne konkluzje Rady i Rady Europejskiej,

–  uwzględniając wstępne wnioski przedstawione przez misję obserwacji wyborów Kongresu Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy,

–  uwzględniając zalecenia Komisji Weneckiej i zobowiązanie się Turcji do przestrzegania Europejskiej karty samorządu lokalnego,

–  uwzględniając rezolucję nr 2260 Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy z dnia 24 stycznia 2019 r. zatytułowaną „The worsening situation of opposition politicians in Turkey: what can be done to protect their fundamental rights in a Council of Europe member State?” (Pogarszająca się sytuacja opozycyjnych polityków w Turcji: co można zrobić, aby chronić ich prawa podstawowe w państwie członkowskim Rady Europy?),

–  uwzględniając oświadczenia rzecznik Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (ESDZ) z dnia 19 sierpnia 2019 r. w sprawie zawieszenia wybranych burmistrzów i zatrzymania setek osób w południowo-wschodniej Turcji,

–  uwzględniając orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Selahattin Demirtaş przeciwko Turcji,

–  uwzględniając rezolucję Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy nr 2156 (2017) w sprawie funkcjonowania instytucji demokratycznych w Turcji,

–  uwzględniając fakt, że wartości leżące u podstaw UE opierają się na praworządności i poszanowaniu praw człowieka oraz wartościach, które obowiązują również wszystkie kraje kandydujące do UE;

–  uwzględniając europejską konwencję o ochronie praw człowieka i Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych, których Turcja jest stroną,

–  uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka,

–  uwzględniając art. 144 ust. 5 i art. 132 ust. 4 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że Turcja jest ważnym partnerem UE i oczekuje się od niej, jako państwa kandydującego, stania na straży najwyższych standardów demokracji, w tym poszanowania praw człowieka, praworządności, wiarygodnych wyborów, podstawowych wolności oraz powszechnego prawa do sprawiedliwego procesu;

B.  mając na uwadze, że wybory lokalne odbyły się w Turcji w dniu 31 marca 2019 r. i „zostały przeprowadzone w sposób uporządkowany”, zgodnie ze wstępnymi wnioskami delegacji obserwacji wyborów Kongresu Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy; mając na uwadze, że w wyborach lokalnych odnotowano imponującą frekwencję wyborczą; mając na uwadze, że wybory zostały szeroko skrytykowane przez obserwatorów z powodu nadmiernej stronniczości mediów na korzyść rządzącego Sojuszu Ludu;

C.  mając na uwadze, że w wyborach lokalnych w dniu 31 marca 2019 r. burmistrz Adnan Selçuk Mızraklı z Diyarbakır uzyskał większość 63% głosów, burmistrz Ahmet Türk z Mardin większość 56% głosów, a burmistrz Bedia Özgökçe z Wan większość 54% głosów, co oznacza, że wszystkich troje burmistrzów otrzymało wyraźny mandat ludowy do pełnienia obowiązków związanych z ich urzędami burmistrzowskimi;

D.  mając na uwadze, że wszyscy trzej burmistrzowie otrzymali zgodę Najwyższej Rady Wyborczej Republiki Turcji (YSK) na kandydowanie w wyborach;

E.  mając na uwadze, że demokratycznie wybrani burmistrzowie Diyarbakır, Wan i Mardin w południowo-wschodniej Turcji zostali zastąpieni przez mianowanych przez rząd gubernatorów/pełnomocników prowincjonalnych, ponieważ stwierdzono, że istnieją podstawy do objęcia ich w chwili obecnej postępowaniem karnym dotyczącym domniemanych związków z terroryzmem;

F.  mając na uwadze, że zastąpienie Adnana Selçuka Mızraklı, Ahmeta Türka i Bedii Özgökçe Ertan przez mianowanych przez rząd gubernatorów budzi poważne obawy, ponieważ podważa poszanowanie demokratycznych wyników wyborów z dnia 31 marca 2019 r.; mając na uwadze, że dodatkowych 418 cywilów, głównie członków rad miejskich i pracowników z 29 różnych prowincji w całej Turcji, zostało w dniu 18 sierpnia 2019 r. zatrzymanych na podstawie podobnych nieuzasadnionych zarzutów;

G.  mając na uwadze, że we wrześniu 2016 r. turecka ustawa o władzach samorządowych została zmieniona na mocy dekretu o stanie wyjątkowym w celu ułatwienia administracyjnego usunięcia burmistrzów oskarżonych o powiązania z terroryzmem i zastąpienia ich gubernatorami prowincjonalnymi; mając na uwadze, że Komisja Wenecka wezwała władze tureckie do uchylenia przepisów wprowadzonych przez turecki dekret z mocą ustawy nr 674 z dnia 1 września 2016 r. – tych, które nie są ściśle wymagane przez stan wyjątkowy – w szczególności przepisów dotyczących zasad umożliwiających obsadzanie wolnych stanowisk burmistrzów, zastępców burmistrzów i członków rad lokalnych w drodze mianowania;

H.  mając na uwadze, że w dniu 9 kwietnia 2019 r. YSK ogłosiła niekwalifikowalność do objęcia urzędu czterech innych wybranych burmistrzów i członków rad lokalnych w południowo-wschodniej Turcji, mimo że zatwierdziła ich kandydatury przed wyborami dnia 31 marca 2019 r., argumentując, że kandydaci ci byli wcześniej urzędnikami służby cywilnej i zostali zwolnieni z pracy na mocy dekretu rządowego; mając na uwadze, że w następstwie tej decyzji YSK przyznała te stanowiska kandydatom z Partii Sprawiedliwości i Rozwoju (AKP); mając na uwadze, że rozprawienie się z turecką opozycją polityczną ma miejsce w kontekście kurczącej się przestrzeni dla głosów demokratycznych oraz ciągłych działań władz tureckich mających na celu uciszenie głosów sprzeciwu – również tych należących do dziennikarzy, obrońców praw człowieka, pracowników naukowych, sędziów i prawników;

I.  mając na uwadze, że wiele podejmowanych środków jest nieproporcjonalnych, łamie tureckie prawo krajowe, stanowi naruszenie zobowiązań wynikających z członkostwa w Radzie Europy i jest sprzeczne z Międzynarodowym paktem praw obywatelskich i politycznych; mając na uwadze, że ​​w ramach represji po próbie zamachu stanu ponad 150 000 osób pozbawiono wolności, 78 000 aresztowano pod zarzutem terroryzmu, a ponad 50 000 osób wciąż przebywa w więzieniu, w większości mimo braku jednoznacznych dowodów winy; mając na uwadze, że według stanu na grudzień 2018 r. łączna liczba osób zatrzymanych w więzieniu bez aktu oskarżenia lub oczekujących na proces wynosi około 57 000; mając na uwadze, że ponad 20% tych pozbawionych wolności osób przebywa w więzieniu wskutek zarzutów związanych z terroryzmem, co dotyczy dziennikarzy, działaczy politycznych, prawników i obrońców praw człowieka, i prowadzi to do wzrostu obaw o niezawisłość sądownictwa;

J.  mając na uwadze, że decyzje YSK o ponownym przeprowadzeniu metropolitalnych wyborów burmistrza Stambułu oraz o obsadzeniu poszczególnych gmin w południowo-wschodniej Turcji kandydatami z dalszych miejsc budzą poważne zaniepokojenie, w szczególności jeśli chodzi o poszanowanie legalności i integralności procesu wyborczego oraz niezależność instytucji od ingerencji politycznej;

K.  mając na uwadze, że 3 września 2019 r. minister spraw wewnętrznych Turcji ogłosił, że wydane zostaną kolejne nakazy odwołania funkcjonariuszy publicznych pochodzących z wyboru, a szczególnie zagroził zastąpieniem burmistrza Stambułu Ekrema İmamoğlu;

L.  mając na uwadze, że 6 września 2019 r. przewodniczący prowincjonalny Republikańskiej Partii Ludowej (CHP) Canan Kaftancıoğlu został skazany na 9 lat i 8 miesięcy pozbawienia wolności za obrazę prezydenta, obrazę funkcjonariuszy państwowych, znieważenie państwa, podżeganie do wrogości i nienawiści oraz wykorzystywanie mediów społecznościowych do rozpowszechniania propagandy na rzecz organizacji terrorystycznych w latach 2012–2017;

M.  mając na uwadze, że niektórych demonstracji publicznych przeciw odwołaniu burmistrzów zakazano ze względów bezpieczeństwa, a te, które się odbyły, zakończyły się ich siłowym rozproszeniem przez policję, czemu często towarzyszyły masowe zatrzymania i stawianie zarzutów uczestnikom; mając na uwadze, że wynika to z przepisów wprowadzonych natychmiast po zniesieniu stanu wyjątkowego;

N.  mając na uwadze, że w Turcji doszło do szeregu ataków, a w 2016 r. dokonano próby zamachu stanu, w wyniku czego zginęło 248 osób;

1.  potępia decyzję władz tureckich o odwołaniu demokratycznie wybranych burmistrzów ze stanowisk na podstawie wątpliwych dowodów; podkreśla, że działania te w dalszym ciągu osłabiają zdolność opozycji politycznej do korzystania z przysługujących jej praw i pełnienia ról demokratycznych; wzywa władze tureckie do natychmiastowego i bezwarunkowego uwolnienia opozycjonistów aresztowanych w wyniku represji przeciw wszelkim głosom sprzeciwu w kraju oraz do wycofania wszystkich postawionych im zarzutów;

2.  zdecydowanie krytycznie odnosi się do arbitralnego zastąpienia pochodzących z wyboru przedstawicieli lokalnych pełnomocnikami niepochodzącymi z wyboru, co jeszcze bardziej osłabia demokratyczną strukturę Turcji; wzywa władze tureckie do przywrócenia wszystkich burmistrzów i innych funkcjonariuszy publicznych pochodzących z wyboru, którzy wygrali wybory samorządowe 31 marca 2019 r. i którym uniemożliwiono objęcie stanowiska lub których zwolniono bądź zastąpiono pełnomocnikami niepochodzącymi z wyboru na podstawie nieudokumentowanych zarzutów;

3.  zdecydowanie potępia politycznie umotywowany wyrok wobec Canana Kaftancıoğlu, który ewidentnie jest karany za odegranie istotnej roli w zakończonej sukcesem kampanii wyborczej burmistrza Stambułu i domaga się natychmiastowego uchylenia tego wyroku;

4.  potępia groźby władz tureckich dotyczące odwołania innych funkcjonariuszy publicznych pochodzących z wyboru i wzywa Turcję do powstrzymania się od dalszych działań służących zastraszaniu;

5.  ponownie podkreśla znaczenie dobrych stosunków z Turcją w oparciu o wspólne wartości, poszanowanie praw człowieka, praworządność, wolne i demokratyczne wybory – w tym respektowanie wyników wyborów – podstawowe wolności i powszechne prawo do rzetelnego procesu sądowego; wzywa rząd turecki do zagwarantowania praw człowieka wszystkim ludziom, w tym potrzebującym ochrony międzynarodowej, którzy mieszkają i pracują w Turcji;

6.  ponownie wyraża głębokie zaniepokojenie postępującym pogarszaniem się sytuacji w zakresie podstawowych wolności i praworządności w Turcji oraz potępia arbitralne zatrzymania, nękanie środkami sądowymi i administracyjnymi, zakaz podróżowania, a ponadto inne środki umyślnie stosowane w celu prześladowania tysięcy obywateli tureckich, w tym polityków i funkcjonariuszy publicznych pochodzących w wyboru, obrońców praw człowieka, urzędników służby cywilnej, członków niezależnych organizacji społeczeństwa obywatelskiego, przedstawicieli środowisk akademickich i niezliczonych zwykłych obywateli; wyraża zaniepokojenie doniesieniami o ciągłych oskarżeniach i dochodzeniach w sprawie zbyt szeroko i niejasno definiowanych przestępstw terrorystycznych;

7.  apeluje do Turcji, aby zapewniła zgodność swoich przepisów antyterrorystycznych z międzynarodowymi standardami w dziedzinie praw człowieka; powtarza, że pojemne tureckie przepisy antyterrorystyczne nie powinny służyć karaniu obywateli i mediów za korzystanie z prawa do wolności wypowiedzi ani arbitralnemu odwoływaniu przedstawicieli pochodzących z wyboru i zastępowaniu ich pełnomocnikami rządowymi;

8.  wzywa władze tureckie, aby przestrzegały zasad międzynarodowych, zapewniły pluralizm oraz wolność zrzeszania się i wypowiedzi zgodnie z najlepszymi praktykami, a także zagwarantowały otoczenie umożliwiające działanie przedstawicielom wybranym w wolnych i uczciwych wyborach wyrażających wolę obywateli Turcji; podkreśla, że wspomniane decyzje naruszają prawo do wolnych wyborów, prawo do udziału w życiu politycznym oraz prawo do wolności wypowiedzi na mocy EKPC;

9.  ponownie wyraża zaniepokojenie nadmiernym stosowaniem w Turcji postępowań sądowych wobec przedstawicieli lokalnych pochodzących z wyboru oraz ich zastępowaniem przez mianowanych funkcjonariuszy, która to praktyka poważnie zagraża prawidłowemu działaniu demokracji na szczeblu lokalnym;

10.  wzywa rząd turecki do zapewnienia każdej osobie prawa do rzetelnego procesu sądowego oraz do rozpatrzenia jej sprawy zgodnie z międzynarodowymi standardami przez niezależny sąd, który może przyznać zadośćuczynienie – w tym odszkodowanie za straty materialne i moralne; wzywa Turcję, aby zapewniła tureckiej Instytucji ds. Praw Człowieka i Równości oraz tureckiemu urzędowi Rzecznika Praw Obywatelskich niezależność operacyjną, strukturalną i finansową w celu zagwarantowania im zdolności do zapewnienia rzeczywistej rewizji wyroków i możliwości dochodzenia zadośćuczynienia, a także aby stosowała się do wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka;

11.  potępia przedłużający się areszt Selahattina Demirtaşa, przywódcy opozycyjnego i kandydata na prezydenta, oraz wzywa do jego natychmiastowego i bezwarunkowego uwolnienia; odnotowuje wydane przez Europejski Trybunał Praw Człowieka orzeczenie w jego sprawie, w którym wezwano władze tureckie do jego natychmiastowego uwolnienia;

12.  wyraża poważne zaniepokojenie monitorowaniem platform mediów społecznościowych i zamykaniem kont w mediach społecznościowych przez władze tureckie;

13.  wzywa ESDZ i Komisję do przedstawienia Parlamentowi wyczerpujących informacji o zagadnieniach omawianych na posiedzeniu dialogu politycznego UE–Turcja 13 września 2019 r.;

14.  apeluje do wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa oraz do Komisji i państw członkowskich, aby w rozmowach z przedstawicielami Turcji nadal zwracano uwagę na sytuację przetrzymywanych w areszcie opozycjonistów, obrońców praw człowieka, działaczy politycznych, prawników, dziennikarzy i naukowców, a także aby zapewniono im wsparcie dyplomatyczne i polityczne, w tym obserwację procesów i monitorowanie spraw; wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby zwiększyły stosowanie dotacji nadzwyczajnych na rzecz obrońców praw człowieka oraz zapewniły pełne wdrożenie wytycznych UE dotyczących obrońców praw człowieka;

15.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa oraz prezydentowi, rządowi i parlamentowi Turcji, a także zwraca się o przetłumaczenie niniejszej rezolucji na język turecki.

(1) Dz.U. C 224 z 27.6.2018, s. 93.
(2) Dz.U. C 215 z 19.6.2018, s. 199.
(3) Dz.U. C 463 z 21.12.2018, s. 56.
(4) Teksty przyjęte, P8_TA(2019)0200.


Mjanma/Birma, w szczególności sytuacja Rohingjów
PDF 137kWORD 55k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 19 września 2019 r. w sprawie Mjanmy, w szczególności sytuacja Rohingjów (2019/2822(RSP))
P9_TA(2019)0018RC-B9-0050/2019

Parlament Europejski,

–  uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie Mjanmy i w sprawie sytuacji Rohingjów, w szczególności rezolucje z  21 maja 2015 r.(1), 7 lipca 2016 r.(2), 15 grudnia 2016 r. (3), 14 września 2017 r.(4), 14 czerwca 2018 r.(5) i 13 września 2018 r.(6),

–  uwzględniając konkluzje Rady z 26 lutego 2018 r. i 10 grudnia 2018 r. w sprawie Mjanmy/Birmy,

–  uwzględniając piąty dialog na temat praw człowieka między Unią Europejską a Mjanmą, który odbył się w Naypyidaw w Mjanmie 14 czerwca 2019 r.,

–  uwzględniając Konwencję ONZ dotyczącą statusu uchodźców z 1951 r. oraz protokół do tej konwencji z 1967 r.,

–  uwzględniając Konwencję ONZ w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa z 1948 r.,

–  uwzględniając sprawozdanie końcowe i zalecenia komisji doradczej ds. stanu Arakan działającej pod przewodnictwem Kofiego Annana,

–  uwzględniając sprawozdanie sekretarza generalnego Rady Bezpieczeństwa ONZ z 23 marca 2018 r. w sprawie przemocy seksualnej związanej z konfliktami (S/2018/250),

–  uwzględniając sprawozdanie Rady Praw Człowieka ONZ z 8 sierpnia 2018 r. (A/HRC/42/50) w sprawie szczegółowych ustaleń niezależnej międzynarodowej misji rozpoznawczej w sprawie Mjanmy (UNIFFM), rezolucję Rady Praw Człowieka ONZ z 3 października 2018 r. w sprawie sytuacji w zakresie praw człowieka muzułmańskiej mniejszości Rohingja oraz innych mniejszości w Mjanmie (A/HRC/RES/39/2) oraz sprawozdanie Rady Praw Człowieka ONZ z 7 sierpnia 2019 r. w sprawie niezależnego mechanizmu śledczego ONZ ds. Mjanmy (A/HRC/42/66),

–  uwzględniając sprawozdanie UNIFFM z 22 sierpnia 2019 r. w sprawie przemocy seksualnej i przemocy ze względu na płeć w Mjanmie oraz skutki konfliktów etnicznych w aspekcie płci (A/HRC/42/CRP.4),

–  uwzględniając konwencję genewską z 1949 r. i protokoły dodatkowe do niej,

–  uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka z 1948 r.,

–  uwzględniając art. 144 ust. 5 i art. 132 ust. 4 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że od 2017 r. ponad 700 000 Rohingjów uciekło z Mjanmy i schroniło się w sąsiednim Bangladeszu ze względu na represje, nieustanne poważne naruszenia praw człowieka, w tym powszechne morderstwa, gwałty i palenie wiosek, których dopuszczają się mjanmańskie ugrupowania zbrojne w stanie Arakan zamieszkiwanym wcześniej przez ponad 1 mln Rohingjów;

B.  mając na uwadze, że Rohingjów powszechnie uważa się za jedną z najbardziej prześladowanych mniejszości i stanowią oni największą grupę bezpaństwowców, a wielu z nich mieszka obecnie w największym na świecie obozowisku dla uchodźców Kutupalong w bangladeskim Koks Badźar;

C.  mając na uwadze, że obozy dla uchodźców w Bangladeszu są przepełnione i panują w nich tragiczne warunki sanitarne, kobiety i dzieci mają w nich ograniczony dostęp do opieki zdrowotnej, a same obozy są szczególnie narażone na klęski żywiołowe, w tym osunięcia ziemi i powodzie; mając na uwadze, że Rohingjowie mieszkający w obozach dla uchodźców ciągle zmagają się z poważnymi zagrożeniami i ze względu na niską jakość żywności i wody narażeni są na wysokie ryzyko różnych chorób i zakażeń; mając na uwadze, że dzieci Rohingja nie mają wystarczającego dostępu do formalnego kształcenia; mając na uwadze, że w ciągu ostatnich kilku tygodni w Bangladeszu uchodźcom z mniejszości Rohingja ograniczono prawa do wolności słowa, pokojowego zgromadzania się i zrzeszania; mając na uwadze, że wprowadzenie godziny policyjnej i blokada łączności mogą jeszcze zwiększyć liczbę poważnych naruszeń przysługujących im praw człowieka;

D.  mając na uwadze, że według szacunków około 600 000 Rohingjów pozostaje w stanie Arakan, gdzie nadal stosuje się dyskryminacyjne strategie polityczne i praktyki, dochodzi do systematycznego łamania prawa podstawowych Rohingjów, bezpodstawnych aresztowań, przetrzymywania w przeludnionych obozach oraz obowiązuje zakaz swobodnego przemieszczania się, a dostęp do edukacji i opieki zdrowotnej jest poważnie ograniczony;

E.  mając na uwadze, że od czerwca 2019 r. władze Mjanmy wprowadziły blackout telekomunikacyjny w północnej i środkowej części stanu Arakan oraz w miejscowości Paletwa w stanie Czin; mając na uwadze, że w stanie Arakan obowiązuje ścisła kontrola wojskowa ograniczająca dostęp do środków masowego przekazu i przekaz medialny;

F.  mając na uwadze, że Mjanma i Bangladesz ogłosiły plany repatriacyjne, które zostały anulowane z uwagi na brak gwarancji; mając na uwadze, że uchodźcy doznali poważnej traumy i boją się wracać; mając na uwadze, że wszystkie powroty muszą być bezpieczne, dobrowolne, godne, trwałe i zgodne z zasadą non-refoulement;

G.  mając na uwadze, że 27 sierpnia 2018 r. UNIFFM opublikowała sprawozdanie, w którym stwierdza, że w świetle prawa międzynarodowego przeciwko Rohingjom popełniono najpoważniejsze naruszenia praw człowieka i najpoważniejsze zbrodnie, w tym zbrodnie przeciwko ludzkości i prawdopodobnie ludobójstwo; mając na uwadze, że 10 grudnia 2018 r. Rada wyraziła głębokie zaniepokojenie ustaleniami UNIFFM; mając na uwadze, że Mjanma do tej pory nie zezwoliła na przeprowadzenie na swoim terytorium misji rozpoznawczej Rady Praw Człowieka ONZ oraz odmówiła wstępu specjalnej sprawozdawczyni ONZ ds. sytuacji w zakresie praw człowieka w Mjanmie;

H.  mając na uwadze, że zgodnie z ostatnim sprawozdaniem UNIFFM z 16 września 2019 r. działania rządu Mjanmy w dalszym ciągu stanowią element powszechnego i systematycznego ataku na Rohingjów pozostających w stanie Arakan, który urasta do rangi prześladowania i zbrodni przeciwko ludzkości; mając na uwadze również to, że w sprawozdaniu z 22 sierpnia 2019 r. UNIFFM zgłosiła poważne i nieustające umyślne akty przemocy seksualnej i przemocy ze względu na płeć, w tym systematyczne gwałty, gwałty zbiorowe i przymusowe akty seksualne popełniane przez wojsko i siły bezpieczeństwa Mjanmy na kobietach Rohingja, dzieciach i osobach transpłciowych w ramach czystek mających na celu zastraszanie i karanie mniejszości etnicznych; mając na uwadze, że przemoc seksualna jest stosowana w celu poróżnienia całych społeczności i zniechęcenia kobiet i dziewcząt do powrotu do domów; mając na uwadze, że w obozach ofiary gwałtów mogą spotkać się z ostracyzmem ze strony swoich społeczności;

I.  mając na uwadze, że UE konsekwentnie wzywa do pociągania do odpowiedzialności sprawców tego typu zbrodni oraz przedstawiła i wsparła rezolucje przyjęte na posiedzeniu Rady Praw Człowieka ONZ 27 września 2018 r. i na posiedzeniu Trzeciego Komitetu Zgromadzenia Ogólnego ONZ 16 listopada 2018 r.; mając na uwadze, że władze Mjanmy odmawiają rzetelnego zbadania przypadków łamania praw człowieka ludności Rohingja i pociągnięcia ich sprawców do odpowiedzialności; mając na uwadze, że Mjanma w dalszym ciągu neguje przypadki naruszania tych praw; mając na uwadze, że najwyżsi rangą wojskowi, którzy nadzorowali ataki na Rohingjów, pozostają na stanowiskach; mając na uwadze, że władze odmawiają współpracy z mechanizmami ONZ;

J.  mając na uwadze, że 29 kwietnia 2019 r. Rada przedłużyła o rok obowiązywanie środków ograniczających wobec Mjanmy (do 30 kwietnia 2020 r.), w tym zamrożenie aktywów i zakaz podróżowania wobec 14 wysokich rangą mjanmańskich wojskowych, funkcjonariuszy straży granicznej i policji, którzy są odpowiedzialni za naruszenia praw człowieka Rohingjów, przedstawicieli mniejszości etnicznych oraz cywilów w stanach Arakan, Kaczin i Szan;

K.  mając na uwadze, że od wejścia w życie w 1982 r. birmańskich przepisów dotyczących obywatelstwa Rohingjowie formalnie są bezpaństwowcami, co pozbawia ich podstawowych praw cywilnych, politycznych i społeczno-gospodarczych, takich jak swoboda przemieszczania się, udział w życiu politycznym, zatrudnienie i opieka społeczna; mając na uwadze, że szacunkowo 1,1 mln Rohingjów zostało pozbawionych obywatelstwa; mając na uwadze, że Rohingjowie, którzy mimo wszystko zdecydują się na powrót, będą zmuszeni podpisać krajowe karty weryfikacji, co pozbawiłoby ich obywatelstwa Mjanmy;

1.  jeszcze raz zdecydowanie potępia wszystkie przeszłe i obecne przypadki naruszania praw człowieka oraz systematyczne i powszechne ataki, w tym morderstwa, nękanie, gwałty i niszczenie mienia, które – zgodnie z danymi UNIFFM i Biura Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka – urastają do rangi ludobójstwa, zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości popełnionych przez siły zbrojne na ludności Rohingja; zdecydowanie potępia nieproporcjonalną reakcję wojska i sił bezpieczeństwa; podkreśla, że wojsko konsekwentnie łamie międzynarodowe przepisy dotyczące praw człowieka i międzynarodowe prawo humanitarne;

2.  wyraża głębokie zaniepokojenie trwającym konfliktem, łamaniem praw człowieka oraz doniesieniami o aktach przemocy seksualnej i przemocy ze względu na płeć popełnianych wobec Rohingjów w Mjanmie przez siły zbrojne; potępia naruszanie międzynarodowego prawa humanitarnego i łamanie praw człowieka oraz ponownie wzywa rząd Mjanmy, kierowany przez Aung San Suu Kyi, a także siły bezpieczeństwa, do natychmiastowego zaprzestania naruszeń prawa, zabójstw, przemocy seksualnej i przemocy ze względu na płeć wobec Rohingjów i innych grup etnicznych;

3.  potępia ciągłą dyskryminację Rohingjów oraz poważne ograniczenia ich swobody przemieszczania się oraz pozbawienie ich podstawowej opieki w Mjanmie; podkreśla, że wolność mediów i rzetelne dziennikarstwo to podstawowe filary demokracji o zasadniczym znaczeniu dla dobrych rządów, przejrzystości i odpowiedzialności; wzywa rząd Mjanmy do zapewnienia pełnego i nieograniczonego dostępu do stanów Arakan, Kaczin i Szan międzynarodowym obserwatorom, w tym specjalnej sprawozdawczyni ONZ ds. sytuacji w zakresie praw człowieka w Mjanmie, niezależnym obserwatorom oraz organizacjom praw człowieka i organizacjom humanitarnym, co umożliwi przeprowadzanie niezależnych i bezstronnych śledztw w sprawie zarzutów o poważne naruszenia praw człowieka, które ciążą na wszystkich zaangażowanych stronach, oraz wzywa do zniesienia blokady na dostęp do internetu w pozostałych czterech miastach: Ponnagyun, Mrauk-U, Kyuaktaw i Minbya;

4.  apeluje do władz Mjanmy o stworzenie odpowiednich warunków i wydanie gwarancji bezpiecznego, dobrowolnego, godnego i trwałego powrotu, pod kontrolą ONZ, tych Rohingjów, którzy pragną powrócić do ojczyzny; wzywa rządy Mjanmy i Bangladeszu do ścisłego przestrzegania zasady non-refoulement; wzywa rząd Mjanmy do potwierdzenia i uznania pełnego obywatelstwa Rohingjów, w tym powiązanych praw i ochrony konstytucyjnej, oraz do niezwłocznego wdrożenia wszystkich zaleceń komisji doradczej ds. stanu Arakan; ponadto wzywa rząd Mjanmy do podjęcia dialogu z przedstawicielami ludu Rohingja oraz do uznania go za jedną z 135 grup etnicznych pełnoprawnie zamieszkujących Mjanmę;

5.  docenia pracę wykonaną w ramach piątego dialogu na temat praw człowieka między Unią Europejską a Mjanmą; zauważa, że dyskusje dotyczyły wielu kwestii związanych z prawami człowieka, w tym odpowiedzialności za łamanie praw człowieka, sytuacji w stanach Arakan, Kaczin i Szan, z uwzględnieniem dostępu do pomocy humanitarnej, podstawowych praw i wolności, potrzeb przesiedleńców, praw gospodarczych i społecznych, migracji i współpracy w zakresie praw człowieka na wielostronnych forach; ubolewa, że dialog nie miał wpływu na sytuację w terenie;

6.  wzywa rząd i siły zbrojne Mjanmy do przeprowadzenia wiarygodnych i niezależnych dochodzeń w sprawie domniemanych poważnych i systematycznych naruszeń praw człowieka; podkreśla, że sprawcy takich naruszeń muszą zostać niezwłocznie postawieni przed sądem;

7.  ponawia apel do Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (ESDZ) i państw członkowskich, aby na wielostronnych forach domagały się rozliczenia sprawców przestępstw w Mjanmie; w związku z tym z zadowoleniem przyjmuje wiodącą rolę UE w powołaniu niezależnego mechanizmu śledczego ONZ ds. Mjanmy, który ma gromadzić, konsolidować, przechowywać i analizować dowody w sprawie najpoważniejszych międzynarodowych przestępstw i naruszeń prawa popełnionych w Mjanmie od 2011 r.; wzywa Mjanmę do okazania gotowości do współpracy w międzynarodowych wysiłkach na rzecz rozliczenia sprawców, w tym umożliwienia wjazdu do kraju przedstawicielom nowo uruchomionego niezależnego mechanizmu śledczego ONZ ds. Mjanmy; wzywa UE, jej państwa członkowskie i społeczność międzynarodową do zagwarantowania niezależnemu mechanizmowi śledczemu ONZ ds. Mjanmy wystarczającego wsparcia, również finansowego, w wykonywaniu mandatu;

8.  z zadowoleniem przyjmuje przyjęcie 24 czerwca i 21 grudnia 2018 r. przez Radę do Spraw Zagranicznych UE sankcji wobec członków sił zbrojnych Mjanmy (Tatmadaw), funkcjonariuszy straży granicznej i policji odpowiedzialnych za poważne łamanie praw człowieka wobec ludności Rohingja oraz oczekuje, że osoby te będą podlegać stałej kontroli w ramach systemu sankcji; ponownie wzywa Radę Bezpieczeństwa ONZ do nałożenia na Mjanmę całkowitego embarga na broń oraz do przyjęcia ukierunkowanych sankcji przeciwko tym osobom fizycznym i prawnym, które prawdopodobnie ponoszą odpowiedzialność za poważne naruszenia praw człowieka;

9.  przypomina rządowi Mjanmy, że odpowiada za wypełnianie zobowiązań w zakresie zasad demokratycznych i podstawowych praw człowieka, które stanowią zasadniczy element inicjatywy „wszystko oprócz broni” (EBA); oczekuje, że Komisja rozpocznie dochodzenie w tej sprawie; ubolewa nad faktem, że Komisja nie wszczęła jeszcze takiego dochodzenia;

10.  z zadowoleniem przyjmuje decyzję Międzynarodowego Trybunału Karnego (MTK) w sprawie jego jurysdykcji w zakresie wydalenia Rohingjów z Mjanmy oraz decyzję prokurator generalnej MTK o rozpoczęciu wstępnego dochodzenia w sprawie zbrodni popełnionych przeciwko ludności Rohingja pod jurysdykcją Trybunału od października 2016 r.; apeluje do władz Mjanmy o współpracę z MTK; wzywa Mjanmę do podpisania Rzymskiego Statutu MTK; wzywa Radę Bezpieczeństwa ONZ do powierzenia MTK pieczy nad sytuacją w Mjanmie, w tym nad zbadaniem wszystkich przestępstw podlegających jego jurysdykcji, popełnionych przeciwko Rohingjom, lub do utworzenia doraźnego międzynarodowego trybunału karnego; ponownie wzywa UE i państwa członkowskie, by z ich inicjatywy Rada Bezpieczeństwa ONZ powierzyła MTK pieczę nad sytuacją w Mjanmie; wzywa ponadto UE i jej państwa członkowskie do połączenia sił i poparcia wysiłków na rzecz wszczęcia przed Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości postępowania w sprawie prawdopodobnego naruszenia przez Mjanmę/Birmę konwencji ONZ w sprawie ludobójstwa;

11.  wzywa UE i jej państwa członkowskie do poparcia rezolucji w sprawie Mjanmy na następnej sesji Rady Praw Człowieka ONZ;

12.  pochwala podejmowane przez rząd i mieszkańców Bangladeszu wysiłki na rzecz udzielenia uchodźcom Rohingja schronienia i zapewnienia im ochrony, oraz zachęca rząd i mieszkańców, aby nadal udzielali uchodźcom z Mjanmy pomocy humanitarnej; wzywa władze Bangladeszu do zagwarantowania pełnego i równego dostępu dzieciom Rohingja do wysokiej jakości edukacji, zniesienia ograniczeń w dostępie do internetu i komunikacji internetowej oraz umożliwienia uchodźcom swobodnego przemieszczania się, a także do zagwarantowania, że siły bezpieczeństwa stacjonujące w obozach będą przestrzegać wszystkich standardów w celu ochrony bezpieczeństwa osobistego uchodźców;

13.  z zadowoleniem przyjmuje dokonaną przez UE na początku września 2019 r. wpłatę kwoty 2 mln EUR na pomoc żywnościową na rzecz Światowego Programu Żywnościowego ONZ z przeznaczeniem na obozy dla uchodźców Rohingja w mieście Koks Badźar, zwraca się jednak do Rady i Komisji, aby, biorąc pod uwagę lokalne potrzeby, kontynuowały pomoc w tym zakresie; przypomina, że odpowiedzialność finansowa za pomoc uchodźcom nie powinna w nieproporcjonalny sposób obciążać Bangladeszu; apeluje o dalsze międzynarodowe wsparcie dla społeczności przyjmujących uchodźców, również w postaci pomocy w rozwiązywaniu krajowych problemów społecznych, oświatowych, gospodarczych i zdrowotnych;

14.  przypomina ponadto o potrzebie zapewnienia uchodźcom pomocy medycznej i psychologicznej, zwłaszcza pomocy dostosowanej do potrzeb grup narażonych na niebezpieczeństwo, w tym kobiet i dzieci; apeluje o większe wsparcie dla ofiar gwałtów i napaści na tle seksualnym;

15.  zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji rządowi i parlamentowi Mjanmy, radczyni stanu Aung San Suu Kyi, rządowi i parlamentowi Bangladeszu, Wiceprzewodniczącemu Komisji / Wysokiemu Przedstawicielowi Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, Komisji, rządom i parlamentom państw członkowskich UE, Sekretarzowi Generalnemu Stowarzyszenia Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN), Międzyrządowej Komisji ds. Praw Człowieka ASEAN, specjalnej sprawozdawczyni ONZ ds. sytuacji w zakresie praw człowieka w Mjanmie, Wysokiemu Komisarzowi ONZ ds. Uchodźców oraz Radzie Praw Człowieka ONZ.

(1) Dz.U. C 353 z 27.9.2016, s. 52.
(2) Dz.U. C 101 z 16.3.2018, s. 134.
(3) Dz.U. C 238 z 6.7.2018, s. 112.
(4) Dz.U. C 337 z 20.9.2018, s. 109.
(5) Teksty przyjęte, P8_TA(2018)0261.
(6) Teksty przyjęte, P8_TA(2018)0345.


Iran, w szczególności sytuacja obrońców praw kobiet i uwięzionych obywateli UE o podwójnym obywatelstwie
PDF 140kWORD 55k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 19 września 2019 r. w sprawie Iranu, w szczególności sytuacji obrońców praw kobiet i uwięzionych obywateli UE o podwójnym obywatelstwie (2019/2823(RSP))
P9_TA(2019)0019RC-B9-0089/2019

Parlament Europejski,

–  uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje w sprawie Iranu, w szczególności rezolucję z 14 marca 2019 r. w sprawie Iranu, w szczególności sytuacji obrońców praw człowieka(1), rezolucję z 13 grudnia 2018 r. w sprawie Iranu, w szczególności sprawa Nasrin Sotude(2), rezolucję z 31 maja 2018 r. w sprawie sytuacji osób posiadających podwójne – unijne i irańskie – obywatelstwo, uwięzionych w Iranie(3), rezolucję z 25 października 2016 r. w sprawie strategii UE wobec Iranu po zawarciu porozumienia w sprawie energii jądrowej(4), rezolucję z 3 kwietnia 2014 r. w sprawie strategii UE wobec Iranu(5), rezolucję z 8 października 2015 r. w sprawie kary śmierci(6) oraz rezolucję z 17 listopada 2011 r. w sprawie Iranu – niedawne przypadki łamania praw człowieka(7),

–  uwzględniając konkluzje Rady w sprawie Iranu z 4 lutego 2019 r. oraz rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) 2019/560 z dnia 8 kwietnia 2019 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (UE) nr 359/2011 dotyczącego środków ograniczających skierowanych przeciwko niektórym osobom, podmiotom i organom w związku z sytuacją w Iranie, które przedłuża o rok, do 13 kwietnia 2020 r., środki ograniczające związane z poważnymi naruszeniami praw człowieka w Iranie(8),

–  uwzględniając sprawozdanie Sekretarza Generalnego ONZ z 8 lutego 2019 r. w sprawie sytuacji w zakresie praw człowieka w Islamskiej Republice Iranu,

–  uwzględniając sprawozdania specjalnego sprawozdawcy ds. sytuacji w zakresie praw człowieka w Islamskiej Republice Iranu z września 2018 r., z 30 stycznia 2019 r. i z 18 lipca 2019 r., a także jego oświadczenie z 16 sierpnia 2019 r. w sprawie zatrzymania i skazania na długie kary więzienia Mojgan Keshavarz, Monireh Arabshahi i Yasaman Aryani, trzech irańskich kobiet arbitralnie zatrzymanych z powodu publicznego protestu przeciwko obowiązkowi zakrywania głowy,

–  uwzględniając oświadczenie ekspertów ONZ w dziedzinie praw człowieka z 29 listopada 2018 r. pt. „Iran musi chronić orędowników praw kobiet”,

–  uwzględniając wytyczne UE w sprawie kary śmierci, tortur, wolności wypowiedzi w internecie i poza nim oraz obrońców praw człowieka,

–  uwzględniając oświadczenie rzecznika Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (ESDZ) z 12 marca 2019 r. w sprawie skazania Nasrin Sotoudeh, irańskiej prawniczki specjalizującej się w prawach człowieka,

–  uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka z 1948 r.,

–  uwzględniając Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych z 1966 r., którego jedną ze stron jest Iran,

–  uwzględniając rezolucję Zgromadzenia Ogólnego ONZ z 17 grudnia 2018 r. w sprawie sytuacji w zakresie praw człowieka w Islamskiej Republice Iranu,

–  uwzględniając nowe strategiczne ramy UE oraz plan działania dotyczące praw człowieka i demokracji, które mają umieścić ochronę praw człowieka i ich monitorowanie w centrum wszystkich strategii politycznych UE,

–  uwzględniając ogół zasad ONZ w dziedzinie ochrony wszystkich osób przed wszelkimi formami zatrzymania i uwięzienia z 1988 r.,

–  uwzględniając oenzetowskie wzorcowe reguły minimalne traktowania więźniów („reguły Nelsona Mandeli”) z 2015 r.,

–  uwzględniając Kartę praw obywatelskich prezydenta Iranu,

–  uwzględniając art. 144 ust. 5 i art. 132 ust. 4 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że w ostatnich miesiącach irańskie sądy rewolucyjne znacznie zaostrzyły zdecydowane kroki, w tym długość kar więzienia, wobec pokojowych aktów oporu podejmowanych przez obrońców praw kobiet protestujących przeciwko obowiązkowi noszenia hidżabu; mając na uwadze, że według ONZ od 2018 r. aresztowano co najmniej 32 osoby, a co najmniej 10 uwięziono za protestowanie przeciwko obowiązkowemu noszeniu hidżabu;

B.  mając na uwadze, że irańskie aktywistki Mojgan Keshavarz, Monireh Arabshahi i Yasaman Aryani zostały arbitralnie zatrzymane w kwietniu 2019 r. po opublikowaniu w internecie nagrania wideo, na którym pokazują się bez chust na głowach, rozdając 8 marca 2019 r., w Międzynarodowym Dniu Kobiet, w teherańskim metrze kwiaty, w pokojowym proteście przeciwko irańskim przepisom narzucającym obowiązek okrywania głowy; mając na uwadze, że Sahar Khodayari, Iranka, która próbowała obejrzeć mecz piłki nożnej na stadionie, dokonała samospalenia w proteście na wiadomość, że za ten czyn grozi jej kara pozbawienia wolności na sześć miesięcy;

C.  mając na uwadze, że w sierpniu 2019 r. na Mojgan Keshavarz, Yasaman Aryani, Monireh Arabshahi i Sabę Kord-Afshari wydano wyroki pozbawienia wolności od 16 do 24 lat; mając na uwadze, że na wstępnym etapie dochodzenia odmówiono im kontaktu z prawnikami, a ich przedstawiciele prawni mieli podobno zakaz reprezentowania ich na rozprawie; mając na uwadze, że nałożone na nie wyroki są bezpośrednio związane z pokojowym korzystaniem z prawa do wolności wypowiedzi i zgromadzeń w obronie równości płci w Iranie;

D.  mając na uwadze, że 27 sierpnia 2019 r. sąd pierwszej instancji skazał trzy działaczki na rzecz praw pracowniczych – Sepideh Gholian, Sanaz Allahyari i Asal Mohammadi – między innymi pod zarzutem „zgromadzenia i zmowy w celu działania przeciwko bezpieczeństwu narodowemu”; mając na uwadze, że 24 i 31 sierpnia okazało się, iż Marzieh Amiri i Atefeh Rangriz, dwie obrończynie praw pracowniczych, które były przetrzymywane od momentu aresztowania podczas pokojowego protestu w Dniu Święta Pracy, zostały skazane odpowiednio na dziesięć i pół roku więzienia i 148 batów oraz jedenaście i pół roku więzienia i 74 baty pod zarzutem między innymi „zgromadzenia i zmowy w celu działania przeciwko bezpieczeństwu narodowemu”, „propagandy antypaństwowej” i „zakłócenia porządku publicznego”;

E.  mając na uwadze, że Iran nie ratyfikował Konwencji w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet przyjętej w 1979 r. przez Zgromadzenie Ogólne ONZ; mając na uwadze, że w Iranie obowiązuje szereg dyskryminujących ustaw, w szczególności dotyczących przepisów prawa o statusie osobowym;

F.  mając na uwadze, że nadal aresztuje się osoby mające podwójne – europejskie i irańskie – obywatelstwo, a następnie są one przez długi czas przetrzymywane w izolacji i przesłuchiwane, pozbawione sprawiedliwości proceduralnej i rzetelnego procesu sądowego, otrzymują długie wyroki pozbawienia wolności na podstawie niejasnych lub nieokreślonych zarzutów dotyczących „bezpieczeństwa narodowego” i „szpiegostwa”, a przeciwko osobom przebywającym w więzieniu państwo prowadzi kampanie oszczerstw; mając na uwadze, że Iran nie uznaje podwójnego obywatelstwa, ograniczając w ten sposób dostęp przedstawicieli zagranicznych ambasad do osób posiadających podwójne obywatelstwo przetrzymywanych w tym kraju;

G.  mając na uwadze, że obecnie w irańskich więzieniach przebywa co najmniej sześcioro obywateli posiadających podwójne, europejskie i irańskie, obywatelstwo: Nazanin Zaghari-Ratcliffe, Ahmadreza Djalali, Kamal Ahmady, Kamran Ghaderi, Massud Mossaheb i Morad Tahbaz;

H.  mając na uwadze, że Nazanin Zaghari-Ratcliffe, obywatelka brytyjsko-irańska zatrudniona przez Thomson Reuters Foundation, bezprawnie przetrzymywana przez wiele miesięcy, oskarżona o szpiegostwo, a następnie pozbawiona wolnego i rzetelnego procesu sądowego, przebywa bezprawnie w więzieniu w Iranie od 3 kwietnia 2016 r.; mając na uwadze, że wielokrotnie pozbawiano ją opieki medycznej, co doprowadziło do pogorszenia jej zdrowia fizycznego i psychicznego; mając na uwadze, że niedawno odmówiono jej prowadzenia międzynarodowych rozmów telefonicznych, a wizyty członków rodziny zostały ograniczone do jednej w miesiącu;

I.  mając na uwadze, że antropolog społeczny Kameel Ahmady, posiadający obywatelstwo irańsko-brytyjskie, od 11 sierpnia 2019 r. przebywa w areszcie w Teheranie pod nieujawnionymi zarzutami; mając na uwadze, że w styczniu 2018 r. biznesmen Morad Tahbaz, który posiada obywatelstwo irańskie, brytyjskie i amerykańskie, został zatrzymany wraz z co najmniej dziewięcioma ekologami pod zarzutem szpiegostwa;

J.  mając na uwadze, że Ahmadreza Djalali, urodzony w Iranie szwedzki naukowiec i lekarz, jest od kwietnia 2016 r. przetrzymywany w więzieniu w Evin, a w październiku 2017 r. skazano go na karę śmierci pod zarzutem szpiegostwa na podstawie przypuszczalnie wymuszonego zeznania;

K.  mając na uwadze, że Kamran Ghaderi, obywatel Iranu i Austrii, był dyrektorem generalnym austriackiej firmy IT, gdy 2 stycznia 2016 r. agenci Ministerstwa Wywiadu aresztowali go na międzynarodowym lotnisku w Teheranie, po czym otrzymał dziesięcioletni wyrok pozbawienia wolności za „prowadzenie szpiegostwa na rzecz wrogich państw”;

L.  mając na uwadze, że 11 marca 2019 r. laureatka Nagrody im. Sacharowa z 2012 r., obrończyni praw człowieka i prawniczka Nasrin Sotoudeh została skazana zaocznie na karę 38 lat pozbawienia wolności i 148 batów, między innymi w związku z jej pracą polegającą na obronie kobiet oskarżonych o protestowanie przeciwko przymusowemu noszeniu hidżabu; mając na uwadze, że ponad milion osób dołączyło do światowej kampanii w czerwcu, żądając od rządu Iranu uwolnienia Nasrin Sotoudeh;

M.  mając na uwadze, że w październiku 2016 r. Atena Daemi i Golrock Ebrahimi Iraee zostały skazane na karę sześciu lat pozbawienia wolności; mając na uwadze, że we wrześniu 2019 r. ich karę przedłużono o dwa kolejne lata, oskarżywszy je o „znieważenie najwyższego przywódcy”; mając na uwadze, że wyrok ten został prawdopodobnie wydany w odwecie za protesty obrońców praw kobiet w więzieniach;

N.  mając na uwadze doniesienia dotyczące licznych przypadków nieludzkich i poniżających warunków, zwłaszcza w więzieniu w Evin, oraz braku wystarczającego dostępu do opieki medycznej podczas pobytu w irańskich więzieniach, co narusza oenzetowskie wzorcowe reguły minimalne traktowania więźniów;

O.  mając na uwadze, że w Iranie obrońcy praw człowieka, dziennikarze, prawnicy, działacze na rzecz środowiska, związkowcy i aktywiści internetowi wciąż są prześladowani, arbitralnie przetrzymywani, zatrzymywani i ścigani za swoją pracę;

P.  mając na uwadze, że władze nadal kryminalizują działalność na rzecz praw człowieka i wykorzystują art. 48 irańskiego kodeksu postępowania karnego, by ograniczać aresztowanym dostęp do wybranego adwokata oraz odmawiać im pomocy konsularnej; mając na uwadze, że nie istnieją niezależne mechanizmy zapewniające odpowiedzialność w sądownictwie;

Q.  mając na uwadze, że UE przyjęła środki ograniczające w związku z naruszeniami praw człowieka, w tym zamrożenie aktywów i zakaz wydawania wiz dla osób i podmiotów odpowiedzialnych za poważne naruszenia praw człowieka oraz zakaz wywozu do Iranu sprzętu, który mógłby zostać wykorzystany do represji wewnętrznych, oraz sprzętu służącego do monitorowania telekomunikacji; mając na uwadze, że środki te są regularnie aktualizowane i pozostają w mocy;

R.  mając na uwadze, że Iran w dalszym ciągu często stosuje karę śmierci; mając na uwadze, że laureatka Nagrody Per Anger Narges Mohammadi odbywa obecnie szesnastoletni wyrok za prowadzenie kampanii na rzecz zniesienia kary śmierci i pracę z laureatką Nagrody Nobla Shirin Ebadi;

1.  wzywa władze Iranu, aby unieważniły wszystkie te wyroki oraz by natychmiast i bezwarunkowo uwolniły Mojgan Keshavarz, Yasaman Aryani, Monireh Arabshahi, Sabę Kord-Afshari i Atenę Daemi – obrończynie praw kobiet protestujące przeciwko obowiązkowemu noszeniu hidżabu; wzywa również do uwolnienia Nasrin Sotoudeh, Narges Mohammadi, Sepideh Gholian, Sanaz Allahyari, Asal Mohammadi, Marzieh Amiri i Atefeh Rangriz oraz wszystkich obrońców praw człowieka uwięzionych i skazanych za zwykłe korzystanie z przysługujących im praw do wolności słowa, zrzeszania się i pokojowego zgromadzania;

2.  z całą surowością potępia trwające represje kobiet za sprzeciw wobec obowiązkowego okrywania głowy i korzystanie z przysługujących im praw do wolności słowa, zrzeszania się i pokojowego zgromadzania; wzywa rząd Iranu do poszanowania swobody wyboru własnego stroju przez Iranki;

3.  podkreśla, że niezależnie od okoliczności władze Iranu muszą zapewnić obrońcom praw człowieka, adwokatom i dziennikarzom możliwość prowadzenia działalności bez gróźb, zastraszania i przeszkód, oraz domaga się, aby irański wymiar sprawiedliwości zaprzestał ciągłego nękania; apeluje do irańskiego wymiaru sprawiedliwości, aby zaprzestał cenzury w internecie oraz by przestrzegał powszechnych praw człowieka przysługujących wszystkim ludziom, a zwłaszcza prawa do wolności wypowiedzi w internecie i poza nim;

4.  składa hołd irańskim obrończyniom praw człowieka, które nadal bronią praw człowieka pomimo trudności i osobistych szykan, na jakie są narażone, oraz wspiera je;

5.  wyraża głębokie ubolewanie z powodu braku postępów w sprawach dotyczących przetrzymywanych w Iranie osób posiadających podwójne, europejskie i irańskie, obywatelstwo; domaga się natychmiastowego i bezwarunkowego uwolnienia wszystkich osób posiadających podwójne, europejskie i irańskie, obywatelstwo, w tym Nazanin Zaghari-Ratcliffe, Ahmadrezy Djalali, Kamala Ahmady’ego, Kamrana Ghaderiego, Massuda Mossaheba i Morada Tahbaza, przetrzymywanych obecnie w irańskich więzieniach, chyba że zostanie im wytoczony ponowny proces zgodnie ze standardami międzynarodowymi; potępia stosowaną przez irański wymiar sprawiedliwości praktykę osadzania w więzieniu w następstwie niesprawiedliwych procesów osób posiadających podwójne, europejskie i irańskie, obywatelstwo;

6.  wzywa władze Iranu do bezzwłocznej współpracy z ambasadami państw członkowskich UE w Teheranie w celu umożliwienia sporządzenia wyczerpującego wykazu osób posiadających podwójne, europejskie i irańskie, obywatelstwo, przetrzymywanych obecnie w irańskich więzieniach, oraz do ścisłego monitorowania każdego przypadku, gdyż bezpieczeństwo obywateli i ochrona przysługujących im praw podstawowych mają największe znaczenie dla UE;

7.  wzywa władze Iranu do przeglądu dyskryminujących kobiety przepisów prawa, w szczególności przepisów dotyczących ich statusu osobowego; z zadowoleniem przyjmuje wpłynięcie do irańskiego parlamentu projektu ustawy o ochronie kobiet przed przemocą oraz podkreśla potrzebę opracowania kompleksowych przepisów mających na celu wyraźne zdefiniowanie i penalizację wszelkich form przemocy ze względu na płeć stosowanej wobec kobiet;

8.  wzywa władze Iranu, aby zapewniły kobietom prawo wstępu na wszystkie stadiony, bez dyskryminacji ani zagrożenia prześladowaniem;

9.  ponawia wezwanie do władz Iranu, aby zmieniły art. 48 irańskiego kodeksu postępowania karnego, by zapewnić wszystkim oskarżonym prawo do bycia reprezentowanym przez wybranego przez siebie prawnika oraz prawo do sprawiedliwego procesu, zgodnie z międzynarodowymi zobowiązaniami Iranu wynikającymi z Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych;

10.  wzywa parlament Iranu, aby wprowadził zmiany w ustawach dotyczących przestępstw przeciwko bezpieczeństwu narodowemu, które to ustawy regularnie wykorzystywane są do ścigania obrońców praw człowieka, dziennikarzy, działaczy ekologicznych i związkowych oraz członków mniejszości religijnych i etnicznych i naruszają ratyfikowany przez Iran Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych;

11.  potępia praktykę celowego odmawiania więźniom opieki medycznej; wyraża ubolewanie z powodu systematycznego stosowania tortur w irańskich więzieniach i wzywa do natychmiastowego zaprzestania wszelkich form torturowania i złego traktowania ogółu więźniów; potępia praktykę odmawiania więźniom dostępu do rozmów telefonicznych i wizyt rodzin;

12.  wzywa władze Iranu, aby zapewniły nieograniczone i pełne wdrożenie Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych, którego Iran jest sygnatariuszem; wzywa Iran, aby przystąpił do Konwencji w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet;

13.  odnotowuje zmiany w ustawie o handlu narkotykami, które powinny ograniczyć liczbę wyroków kary śmierci;

14.  zdecydowanie potępia stosowanie kary śmierci, w tym jej zasądzanie wobec młodocianych przestępców; wzywa władze Iranu do niezwłocznego wprowadzenia moratorium jako podstawowego kroku do zniesienia tej kary;

15.  wzywa Iran do współpracy ze specjalnym sprawozdawcą ONZ ds. sytuacji w zakresie praw człowieka w Iranie, w tym do zezwolenia mu na wjazd do kraju;

16.  zachęca do ścisłej koordynacji między ambasadami państw członkowskich UE akredytowanymi w Teheranie; wzywa wszystkie państwa członkowskie mające placówki dyplomatyczne w Teheranie, aby wykorzystywały mechanizmy przewidziane w wytycznych UE w sprawie obrońców praw człowieka do wspierania i obrony tych osób, a w szczególności obrońców praw kobiet i osób posiadających podwójne, europejskie i irańskie, obywatelstwo, w tym przez oświadczenia publiczne, zabiegi dyplomatyczne, obserwację procesów sądowych i wizyty w więzieniach;

17.  wzywa UE, w tym wiceprzewodniczącą Komisji / wysoką przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, aby nadal wyrażała swoje obawy dotyczące praw człowieka w kontaktach z władzami Iranu na forach dwustronnych i wielostronnych oraz by wykorzystywała w tym celu wszystkie planowane spotkania z władzami Iranu, zwłaszcza w kontekście dialogu politycznego UE–Iran na wysokim szczeblu;

18.  wzywa ESDZ, aby składała sprawozdania z podejmowanych działań w związku z wcześniejszymi rezolucjami Parlamentu w sprawie Iranu;

19.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, rządom i parlamentom państw członkowskich, Sekretarzowi Generalnemu Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz rządowi i parlamentowi Iranu.

(1) Teksty przyjęte, P8_TA(2019)0204.
(2) Teksty przyjęte, P8_TA(2018)0525.
(3) Teksty przyjęte, P8_TA(2018)0231.
(4) Dz.U. C 215 z 19.6.2018, s. 86.
(5) Dz.U. C 408 z 30.11.2017, s. 39.
(6) Dz.U. C 349 z 17.10.2017, s. 41.
(7) Dz.U. C 153E z 31.5.2013, s. 157.
(8) Dz.U. L 98 z 9.4.2019, s. 1.


Zdolność patentowa roślin i procesów czysto biologicznych
PDF 131kWORD 52k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 19 września 2019 r. w sprawie zdolności patentowej roślin i procesów czysto biologicznych (2019/2800(RSP))
P9_TA(2019)0020RC-B9-0040/2019

Parlament Europejski,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 10 maja 2012 r. w sprawie patentowania procesów o charakterze czysto biologicznym(1),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie patentów i praw do ochrony odmian roślin(2),

–  uwzględniając dyrektywę 98/44/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 lipca 1998 r. w sprawie ochrony prawnej wynalazków biotechnologicznych(3), w szczególności jej art. 4, który stanowi, że nie udziela się patentów na produkty uzyskane w procesach czysto biologicznych,

–  uwzględniając Konwencję o udzielaniu patentów europejskich z dnia 5 października 1973 r., w szczególności jej art. 53 lit. b),

–  uwzględniając przepisy wykonawcze Konwencji o udzielaniu patentów europejskich, zwłaszcza zawartą w nich zasadę 26, w której stwierdzono, że w przypadku europejskich zgłoszeń patentowych i patentów, których przedmiotem są wynalazki biotechnologiczne, stosuje się dyrektywę 98/44/WE jako uzupełniający środek interpretacji,

–  uwzględniając zawiadomienie Komisji z dnia 8 listopada 2016 r. w sprawie niektórych artykułów dyrektywy 98/44/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony prawnej wynalazków biotechnologicznych(4),

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 1 marca 2017 r. dotyczące zawiadomienia Komisji w sprawie niektórych artykułów dyrektywy 98/44/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony prawnej wynalazków biotechnologicznych(5),

–  uwzględniając decyzję Rady Administracyjnej Europejskiego Urzędu Patentowego z dnia 29 czerwca 2017 r., zmieniającą zasady nr 27 i 28 Regulaminu wykonawczego Konwencji o udzielaniu patentów europejskich (CA/D 6/17)(6),

–  uwzględniając wystosowanie przez prezesa Europejskiego Urzędu Patentowego do Wielkiej Izby Odwoławczej EPO szeregu pytań dotyczących decyzji T 1063/18 Technicznej Komisji Odwoławczej 3.3.04 Europejskiego Urzędu Patentowego (EPO) z dnia 5 grudnia 2018 r.(7),

–  uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 2100/94 z dnia 27 lipca 1994 r. w sprawie wspólnotowego systemu ochrony odmian roślin(8) (zwane dalej „rozporządzeniem Rady (WE) nr 2100/94”), w szczególności jego art. 15 lit. c), przewidujący wyłączenie na rzecz hodowców,

–  uwzględniając Porozumienie w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej, łącznie z handlem podrabianymi towarami (TRIPS), w szczególności jego art. 27 ust. 3,

–  uwzględniając art. 136 ust. 5 i art. 132 ust. 4 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że swobodny dostęp do biologicznego materiału roślinnego (łącznie z cechami roślin) jest absolutnie niezbędny dla innowacyjności europejskiego sektora uprawy roślin i sektora rolnego, ich konkurencyjności i tworzenia nowych odmian roślin w celu zagwarantowania bezpieczeństwa żywnościowego na świecie, przeciwdziałania zmianie klimatu i zapobiegania monopolom w sektorze hodowli roślin, przy równoczesnym oferowaniu większych szans MŚP oraz rolnikom;

B.  mając na uwadze, że wszelkie ograniczenia lub próby utrudnienia dostępu do zasobów genetycznych mogą prowadzić do nadmiernej koncentracji rynku w dziedzinie hodowli roślin, ze szkodą dla konkurencji rynkowej, konsumentów i europejskiego rynku wewnętrznego oraz bezpieczeństwa żywnościowego;

C.  mając na uwadze, że patenty na produkty uzyskane w procesach czysto biologicznych lub na materiał genetyczny niezbędny do konwencjonalnej hodowli podważają wyłączenie zawarte w art. 53 lit. b) Konwencji o udzielaniu patentów europejskich i w art. 4 dyrektywy 98/44/WE;

D.  mając na uwadze, że należy wykluczyć możliwość udzielania patentów na produkty uzyskane w procesach czysto biologicznych, takie jak rośliny, nasiona, naturalne cechy i geny;

E.  mając na uwadze, że hodowla roślin i zwierząt to innowacyjny proces stosowany przez rolników i społeczności rolnicze, odkąd narodziło się rolnictwo, a możliwość nieograniczonego stosowania odmian i metod hodowli ma duże znaczenie dla różnorodności genetycznej;

F.  mając na uwadze, że dyrektywa 98/44/WE ustanawia przepisy dotyczące wynalazków biotechnologicznych, w szczególności inżynierii genetycznej;

G.  mając na uwadze, że w zawiadomieniu z dnia 8 listopada 2016 r. Komisja stwierdza, iż w momencie przyjęcia dyrektywy 98/44/WE zamiarem prawodawcy UE było wyłączenie ze zdolności patentowej produktów uzyskiwanych w wyniku procesów czysto biologicznych;

H.  mając na uwadze, że w konkluzjach z dnia 3 lutego 2017 r. Rada z zadowoleniem przyjęła wyżej wymienione zawiadomienie Komisji; mając na uwadze, że wszyscy zaangażowani prawodawcy UE wyraźnie stwierdzili, iż w momencie przyjęcia dyrektywy 98/44/WE zamiarem prawodawcy UE było wyłączenie ze zdolności patentowej produktów pochodzących z procesów czysto biologicznych;

I.  mając na uwadze, że w dniu 29 czerwca 2017 r. Rada Administracyjna EPO zmieniła zasady nr 27 i 28 przepisów wykonawczych Konwencji o udzielaniu patentów europejskich(9) i postanowiła, że patenty na rośliny i zwierzęta uzyskiwane w wyniku procesów czysto biologicznych są zakazane;

J.  mając na uwadze, że 38 umawiających się państw Konwencji o udzielaniu patentów europejskich potwierdziło, że ich krajowe przepisy i praktyki rzeczywiście wyłączają ze zdolności patentowej produkty uzyskiwane w wyniku procesów czysto biologicznych;

K.  mając na uwadze, że umawiające się państwa Konwencji o udzielaniu patentów europejskich wyraziły zaniepokojenie w związku z niepewnością prawa spowodowaną decyzją T 1063/18(10) z dnia 5 grudnia 2018 r. podjętą przez Techniczną Komisję Odwoławczą 3.3.04;

L.  mając na uwadze, że podczas 159. posiedzenia Rady Administracyjnej w marcu 2019 r. prezes EPO odwołał się od tej decyzji do Wielkiej Izby Odwoławczej EPO;

M.  mając na uwadze, że EPO nie podjął jeszcze decyzji w sprawie licznych zgłoszeń patentowych dotyczących produktów uzyskanych w procesach czysto biologicznych, co sprawia, że zgłaszający oraz wszystkie podmioty, dla których przedmiotowe patenty mają znaczenie, pilnie potrzebują pewności prawa co do ważności zasady 28 ust. 2;

N.  mając na uwadze, że u podstaw międzynarodowego systemu ochrony odmian roślin opierającego się na konwencji UPOV z 1991 r. oraz unijnego systemu opierającego się na rozporządzeniu Rady (WE) nr 2100/94 leży zasada, iż posiadacz prawa do ochrony odmiany rośliny nie może uniemożliwiać innym wykorzystywania chronionej odmiany roślin do dalszej działalności hodowlanej;

1.  wyraża głębokie zaniepokojenie w związku z decyzją Technicznej Komisji Odwoławczej 3.3.04 EPO z 5 grudnia 2018 r. (T 1063/18), która stwarza sytuację niepewności prawa;

2.  podkreśla, że zgodnie z dyrektywą 98/44/WE oraz zamiarem prawodawcy UE, odmiany roślin i zwierząt, w tym ich części i cechy, procesy czysto biologiczne oraz produkty uzyskane w ich wyniku w żadnym wypadku nie mogą być objęte patentami;

3.  uważa, że wewnętrzne zasady podejmowania decyzji przez EPO nie mogą podważać demokratycznie uzasadnionej kontroli politycznej nad europejskim prawem patentowym i jego interpretacją ani intencji prawodawcy, jak wyjaśniono w zawiadomieniu Komisji z dnia 8 listopada 2016 r. dotyczącym niektórych artykułów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 98/44/WE w sprawie ochrony prawnej wynalazków biotechnologicznych;

4.  uważa, że wszelkie próby chronienia patentami produktów uzyskanych w konwencjonalnej hodowli, włączając krzyżowanie i selekcję, lub materiału genetycznego niezbędnego do konwencjonalnej hodowli podważają wyłączenie zawarte w art. 53 lit. b) Konwencji o udzielaniu patentów europejskich i w art. 4 dyrektywy 98/44/WE;

5.  apeluje do Komisji i państw członkowskich, by uczyniły wszystko, co w ich mocy, w celu uzyskania jasności prawa, jeśli chodzi o zakazanie przez EPO udzielania patentów na produkty uzyskane w procesach czysto biologicznych;

6.  przyjmuje z zadowoleniem zawiadomienie Komisji z dnia 8 listopada 2016 r. uściślające, że w momencie przyjęcia dyrektywy 98/44/WE zamiarem prawodawcy UE było wyłączenie ze zdolności patentowej produktów, które są uzyskiwane poprzez procesy czysto biologiczne; przyjmuje z zadowoleniem dostosowanie prawa i praktyk przez umawiające się państwa Konwencji o udzielaniu patentów europejskich, a także decyzję Rady Administracyjnej EPO dotyczącą uściślenia zakresu i treści art. 53 lit. b) Konwencji o udzielaniu patentów europejskich odnośnie do wyłączania ze zdolności patentowej;

7.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do ochrony zdolności innowacyjnych europejskiego sektora hodowli roślin i ogólnego interesu publicznego oraz do zapewnienia w Unii ochrony gwarantowanego dostępu do materiału uzyskanego w procesach czysto biologicznych i wykorzystywania tego materiału w hodowli roślin, aby w stosownych przypadkach nie dochodziło do kolizji z praktykami gwarantującymi prawa rolników i wyłączenie na rzecz hodowców;

8.  zwraca się wobec tego do Komisji, aby do dnia 1 października 2019 r. przedłożyła Wielkiej Izbie Odwoławczej EPO stanowisko pisemne (amicus curiae) potwierdzające wnioski zawarte w jej zawiadomieniu z 2016 r., że w momencie przyjęcia dyrektywy 98/44/WE zamiarem prawodawcy UE było wyłączenie ze zdolności patentowej produktów uzyskiwanych poprzez procesy czysto biologiczne, oraz aby załączyła do swoich uwag niniejszą rezolucję;

9.  wzywa Wielką Izbę Odwoławczą EPO do niezwłocznego przywrócenia pewności prawa poprzez udzielenie pozytywnych odpowiedzi na pytania, które zostały jej zadane przez prezesa EPO w interesie hodowców, rolników i ogółu społeczeństwa;

10.  wzywa Komisję do aktywnej współpracy z państwami trzecimi przy negocjowaniu porozumień handlowych i umów o partnerstwie, aby zapewnić wyłączenie ze zdolności patentowej procesów czysto biologicznych i produktów dzięki nim uzyskanych;

11.  apeluje do Komisji, aby w kontekście dyskusji dotyczących ujednolicenia wielostronnego prawa patentowego dążyła do wyłączenia ze zdolności patentowej procesów czysto biologicznych;

12.  wzywa Komisję, aby przedłożyła sprawozdanie w sprawie rozwoju i skutków prawa patentowego w dziedzinie biotechnologii i inżynierii genetycznej, zgodnie z wymogiem art. 16 lit. c) dyrektywy 98/44/WE oraz apelem Parlamentu zawartym w rezolucji z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie patentów i praw do ochrony odmian roślin, a także aby w dalszym ciągu analizowała kwestie związane z zakresem ochrony patentów;

13.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Komisji w celu jej włączenia do oświadczenia pisemnego dla Wielkiej Izby Odwoławczej EPO do dnia 1 października 2019 r. oraz do przekazania jej Radzie.

(1) Dz.U. C 261 E z 10.9.2013, s. 31.
(2) Dz.U. C 399 z 24.11.2017, s. 188.
(3) Dz.U. L 213 z 30.7.1998, s. 13.
(4) Dz.U. C 411 z 8.11.2016, s. 3.
(5) Dz.U. C 65 z 1.3.2017, s. 2.
(6) Dziennik Urzędowy EPO, A56 z 31.7.2017 r.
(7) Dziennik Urzędowy EPO, A52 z 31.5.2019 r.
(8) Dz.U. L 227 z 1.9.1994, s. 1.
(9) Dziennik Urzędowy EPO, A56 z 31.7.2017 r. (CA/D 6/17).
(10) https://www.epo.org/news-issues/news/2019/20190329.html


Znaczenie pamięci o przeszłości Europy dla jej przyszłości
PDF 138kWORD 54k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 19 września 2019 r. w sprawie znaczenia europejskiej pamięci historycznej dla przyszłości Europy (2019/2819(RSP))
P9_TA(2019)0021RC-B9-0097/2019

Parlament Europejski,

–  uwzględniając uniwersalne zasady praw człowieka i podstawowe zasady Unii Europejskiej jako wspólnoty wartości,

–  uwzględniając oświadczenie pierwszego wiceprzewodniczącego Komisji F. Timmermansa i komisarz V. Jourovej z dnia 22 sierpnia 2019 r. wydane w przededniu Europejskiego Dnia Pamięci Ofiar Wszystkich Reżimów Totalitarnych i Autorytarnych,

–  uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka Organizacji Narodów Zjednoczonych, przyjętą dnia 10 grudnia 1948 r.,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 12 maja 2005 r. w sprawie sześćdziesiątej rocznicy zakończenia II Wojny Światowej 8 maja 1945 r.(1),

–  uwzględniając rezolucję nr 1481 Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy z dnia 26 stycznia 2006 r. w sprawie konieczności międzynarodowego potępienia zbrodni totalitarnych reżimów komunistycznych,

–  uwzględniając decyzję ramową Rady 2008/913/WSiSW z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie zwalczania pewnych form i przejawów rasizmu i ksenofobii za pomocą środków prawnokarnych(2),

–  uwzględniając deklarację w sprawie europejskiego sumienia i komunizmu, przyjętą w Pradze w dniu 3 czerwca 2008 r.,

–  uwzględniając swoją deklarację w sprawie ogłoszenia dnia 23 sierpnia Europejskim Dniem Pamięci Ofiar Stalinizmu i Nazizmu, przyjętą w dniu 23 września 2008 r.(3),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 2 kwietnia 2009 r. w sprawie świadomości europejskiej i totalitaryzmu(4),

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji z dnia 22 grudnia 2010 r. w sprawie pamięci o zbrodniach popełnionych przez reżimy totalitarne w Europie (COM(2010)0783),

–  uwzględniając konkluzje Rady ze szczytu w dniach 9–10 czerwca 2011 r. w sprawie pamięci o zbrodniach popełnionych przez reżimy totalitarne w Europie,

–  uwzględniając deklarację warszawską przyjętą 23 sierpnia 2011 r. z okazji Europejskiego Dnia Pamięci Ofiar Reżimów Totalitarnych,

–  uwzględniając wspólne oświadczenie przedstawicieli rządów państw członkowskich UE z dnia 23 sierpnia 2018 r. w sprawie upamiętnienia ofiar komunizmu,

–  uwzględniając swoją przełomową rezolucję w sprawie sytuacji w Estonii, na Łotwie i na Litwie przyjętą dnia 13 stycznia 1983 r. w odpowiedzi na Apel Bałtycki wystosowany przez 45 obywateli tych krajów,

–  uwzględniając rezolucje i deklaracje w sprawie zbrodni totalitarnych reżimów komunistycznych przyjęte przez kilka parlamentów krajowych,

–  uwzględniając art. 132 ust. 2 i 4 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że w tym roku mija 80 lat od wybuchu drugiej wojny światowej, która przysporzyła ludziom cierpień na niewyobrażalną dotąd skalę i doprowadziła do kilkudziesięcioletniej okupacji europejskich krajów;

B.  mając na uwadze, że 80 lat temu w dniu 23 sierpnia 1939 r. Związek Radziecki i nazistowskie Niemcy podpisały pakt o nieagresji, znany jako pakt Ribbentrop-Mołotow, oraz załączony do niego tajny protokół dodatkowy, w którym oba totalitarne reżimy podzieliły Europę i terytoria niezależnych państw na swoje strefy interesów, co przyczyniło się do wybuchu drugiej wojny światowej;

C.  mając na uwadze, że wskutek paktu Ribbentrop-Mołotow, po którym w dniu 28 września 1939 r. podpisano Traktat o granicach i przyjaźni między III Rzeszą a ZSRR, Polska została zaatakowana przez Hitlera, a dwa tygodnie później przez Stalina, co oznaczało utratę niepodległości i bezprecedensową tragedię Polaków; mając na uwadze, że następnie Związek Radziecki dnia 30 listopada 1939 r. rozpoczął agresywną wojnę z Finlandią, a w czerwcu 1940 r. zajął część Rumunii – terytoria, które nigdy nie zostały zwrócone – oraz zaanektował niepodległe republiki – Litwę, Łotwę i Estonię;

D.  mając na uwadze, że po klęsce nazistowskiego reżimu i zakończeniu drugiej wojny światowej niektóre państwa europejskie mogły przystąpić do odbudowy i rozpocząć proces pojednania, natomiast inne przez pół wieku pozostały dyktaturami – niektóre bezpośrednio pod okupacją sowiecką lub w sowieckiej strefie wpływów – i wciąż były pozbawione wolności, suwerenności, godności, praw człowieka i możliwości rozwoju społeczno-gospodarczego;

E.  mając na uwadze, że podczas gdy zbrodnie nazistowskiego reżimu zbadano w procesach norymberskich, a ich sprawców ukarano, wciąż istnieje pilna potrzeba rozpowszechniania wiedzy na temat zbrodni stalinizmu i innych dyktatur oraz przeprowadzenia moralnej oceny i prawnych dochodzeń w sprawie tych zbrodni;

F.  mając na uwadze, że w niektórych państwach członkowskich komunistyczna i nazistowska ideologia są prawnie zakazane;

G.  mając na uwadze, że integracja europejska od samego początku stanowiła odpowiedź na cierpienia zadane w wyniku dwóch wojen światowych oraz nazistowskiej tyranii, która doprowadziła do Holocaustu, oraz na rozprzestrzenianie się totalitarnych i niedemokratycznych reżimów komunistycznych w Europie Środkowo-Wschodniej, a także była sposobem przezwyciężenia głębokich podziałów i wrogości w Europie za pomocą współpracy i integracji oraz sposobem na zakończenie wojny i zapewnienie demokracji w Europie, mając na uwadze, że dla państw europejskich, które cierpiały pod sowiecką okupacją i dyktaturami komunistycznymi, rozszerzenie UE – zapoczątkowane w 2004 r. – oznacza powrót do europejskiej rodziny, do której należą;

H.  mając na uwadze, że należy podtrzymywać pamięć o tragicznych wydarzeniach z historii Europy, aby móc złożyć hołd ofiarom, skazać sprawców i stworzyć podwaliny pojednania opartego na prawdzie i pamięci;

I.  mając na uwadze, że upamiętnienie ofiar reżimów totalitarnych oraz uznanie wspólnego europejskiego dziedzictwa zbrodni popełnionych przez komunistów, nazistów i innych dyktatorów, a także rozpowszechnianie wiedzy na ten temat są kluczowe dla zapewnienia jedności Europy i Europejczyków oraz budowania odporności na współczesne zagrożenia zewnętrzne;

J.  mając na uwadze, że 30 lat temu, w dniu 23 sierpnia 1989 r., obchodzono 50. rocznicę podpisania paktu Ribbentrop-Mołotow i upamiętniono ofiary reżimów totalitarnych podczas bałtyckiego łańcucha – bezprecedensowej demonstracji z udziałem dwóch milionów Litwinów, Łotyszy i Estończyków, którzy, chwytając się za ręce, utworzyli żywy łańcuch ciągnący się od Wilna, przez Rygę, do Tallina;

K.  mając na uwadze, że pomimo faktu, iż w dniu 24 grudnia 1989 r. Zjazd Deputowanych Ludowych ZSRR potępił podpisanie paktu Ribbentrop-Mołotow, a także innych porozumień z nazistowskimi Niemcami, władze rosyjskie odrzuciły odpowiedzialność za to porozumienie i jego konsekwencje w sierpniu 2019 r. i obecnie rozpowszechniają pogląd, że to Polska, kraje bałtyckie i Zachód w rzeczywistości wywołały drugą wojnę światową;

L.  mając na uwadze, że upamiętnienie ofiar totalitarnych i autorytarnych reżimów oraz uznanie wspólnego europejskiego dziedzictwa zbrodni stalinizmu, nazizmu i innych dyktatur, a także rozpowszechnianie wiedzy na ten temat są kluczowe dla zapewnienia jedności Europy i Europejczyków oraz budowania odporności na współczesne zagrożenia zewnętrzne;

M.  mając na uwadze, że ugrupowania i partie polityczne prezentujące otwarcie poglądy radykalne, rasistowskie i ksenofobiczne podżegają do nienawiści i przemocy w społeczeństwie, na przykład szerząc mowę nienawiści w internecie, co często prowadzi do wzrostu przemocy, ksenofobii i nietolerancji;

1.  przypomina, że zgodnie z art. 2 TUE Unia opiera się na wartościach poszanowania godności osoby ludzkiej, wolności, demokracji, równości, państwa prawnego, jak również poszanowania praw człowieka, w tym praw osób należących do mniejszości; przypomina, że wartości te są wspólne wszystkim państwom członkowskim;

2.  podkreśla, że wybuch drugiej wojny światowej, najbardziej niszczycielskiej wojny w historii Europy, był bezpośrednim skutkiem osławionego radziecko-nazistowskiego traktatu o nieagresji z 23 sierpnia 1939 r., znanego także jako pakt Ribbentrop-Mołotow, i jego tajnego protokołu dodatkowego, na mocy którego dwa totalitarne reżimy dążące do podboju świata podzieliły Europę na dwie strefy wpływów;

3.  przypomina, że reżimy nazistowski i komunistyczny dokonały masowych mordów, ludobójstwa i deportacji oraz doprowadziły do utraty życia i wolności w XX w. na skalę niespotykaną w historii ludzkości, a także przypomina o przerażającej zbrodni Holocaustu, której dopuścił się reżim nazistowski; potępia w najostrzejszych słowach akty agresji, zbrodnie przeciwko ludzkości i masowe naruszenia praw człowieka popełnione przez reżim nazistowski i komunistyczny oraz inne reżimy totalitarne;

4.  wyraża głęboki szacunek dla każdej z ofiar reżimów totalitarnych i wzywa wszystkie instytucje i podmioty UE do dołożenia wszelkich starań, by straszliwe zbrodnie totalitarne przeciwko ludzkości oraz systemowe rażące naruszenia praw człowieka były zachowywane w pamięci i osądzane przed sądami, oraz do zagwarantowania, że takie zbrodnie nigdy sią nie powtórzą; podkreśla znaczenie podtrzymywania pamięci o wydarzeniach historycznych, ponieważ bez pamięci pojednanie nie jest możliwe, i podkreśla swój sprzeciw wobec wszelkich rządów totalitarnych, niezależnie od ich podłoża ideologicznego;

5.  wzywa wszystkie państwa członkowskie UE, aby jasno i zgodnie z zasadami osądziły zbrodnie i akty agresji, jakich dopuściły się totalitarne reżimy komunistyczne i reżim nazistowski;

6.  potępia wszelkie manifestacje i inne działania propagujące ideologie totalitarne, takie jak nazizm i stalinizm, w UE;

7.  potępia rewizjonizm historyczny i gloryfikowanie nazistowskich kolaborantów w niektórych państwach członkowskich UE; jest głęboko zaniepokojony postępującą akceptacją radykalnych ideologii oraz powrotem do faszyzmu, rasizmu, ksenofobii i innych form nietolerancji w Unii Europejskiej, a także ubolewa nad doniesieniami z niektórych państw członkowskich na temat zmowy przywódców politycznych, partii politycznych i organów ścigania z radykalnymi, rasistowskimi i ksenofobicznymi ruchami o różnej proweniencji politycznej; wzywa państwa członkowskie do jak najostrzejszego potępienia takich aktów, ponieważ podważają one wartości UE, takie jak pokój, wolność i demokracja;

8.  wzywa wszystkie państwa członkowskie, aby upamiętniły dzień 23 sierpnia jako Europejski Dzień Pamięci Ofiar Reżimów Totalitarnych, zarówno na szczeblu unijnym, jak i krajowym, oraz aby podnosiły świadomość młodego pokolenia na temat tych kwestii dzięki włączeniu zagadnień dotyczących historii reżimów totalitarnych i analizy ich skutków do programów nauczania i podręczników we wszystkich szkołach w UE; wzywa państwa członkowskie, aby wspierały działania dokumentujące burzliwą przeszłość Europy, na przykład poprzez przetłumaczenie protokołów z procesów norymberskich na wszystkie języki UE;

9.  wzywa państwa członkowskie do potępiania i zwalczania wszelkich form negowania Holocaustu, łącznie z trywializowaniem i minimalizowaniem skali zbrodni nazistów i ich kolaborantów, a także do przeciwdziałania trywializowaniu tych kwestii w dyskursie politycznym i medialnym;

10.  wzywa do przyjęcia wspólnej kultury pamięci, która odrzuca zbrodnie faszystowskie, stalinowskie oraz zbrodnie popełnione przez inne reżimy totalitarne i autorytarne w przeszłości, aby zwiększyć odporność na współczesne zagrożenia dla demokracji, zwłaszcza wśród młodszych pokoleń; zachęca państwa członkowskie do promowania, za pośrednictwem głównego nurtu kultury, edukacji dotyczącej różnorodności naszego społeczeństwa i naszej wspólnej historii, w tym do uczenia o okrucieństwach drugiej wojny światowej, takich jak Holocaust, oraz o systematycznym odczłowieczaniu jego ofiar przez lata;

11.  wzywa ponadto, by ustanowić dzień 25 maja (rocznica egzekucji bohatera z Auschwitz, rotmistrza Witolda Pileckiego) Międzynarodowym Dniem Bohaterów Walki z Totalitaryzmem, co będzie wyrazem szacunku i hołdem dla wszystkich tych, którzy walcząc z tyranią, wykazali bohaterstwo i prawdziwą miłość do ludzkości, a także posłuży przyszłym pokoleniom za wyraźny przykład prawidłowej postawy, jaką należy przyjąć w obliczu zagrożenia totalitarnym zniewoleniem;

12.  wzywa Komisję, aby skutecznie wspierała projekty dotyczące pamięci historycznej i pamięci o przeszłości w państwach członkowskich oraz działalność Platformy Europejskiej Pamięci i Sumienia, a także by przydzieliła odpowiednie zasoby finansowe w ramach programu Europa dla Obywateli, aby wspierać upamiętnianie ofiar totalitaryzmu i pamięć o nich, jak określono w stanowisku Parlamentu w sprawie programu „Prawa i Wartości” na lata 2021–2027;

13.  oświadcza, że integracja europejska jako model osiągnięcia pokoju i pojednania stanowiła dobrowolny wybór narodów Europy z myślą o wspólnej przyszłości oraz że na Unii Europejskiej spoczywa szczególna odpowiedzialność za szerzenie i obronę demokracji, poszanowania praw człowieka i rządów prawa, nie tylko w Unii Europejskiej, ale i poza jej granicami;

14.  zwraca uwagę, że państwa Europy Środkowo-Wschodniej, przystępując do UE i NATO, nie tylko powróciły na łono europejskiej rodziny wolnych państw demokratycznych, lecz także – z pomocą UE – osiągnęły sukces we wdrażaniu reform i rozwoju społeczno-gospodarczym; podkreśla jednak, że zgodnie z art. 49 TUE możliwość przystąpienia do UE powinna pozostać otwarta dla innych krajów europejskich;

15.  twierdzi, że Rosja pozostaje największą ofiarą komunistycznego totalitaryzmu i dopóki rząd, elita polityczna i propaganda polityczna będą nadal tuszować zbrodnie komunistyczne i gloryfikować sowiecki reżim totalitarny, przemiany demokratyczne w tym kraju będą utrudnione; wzywa zatem społeczeństwo rosyjskie do zaakceptowania tragicznej przeszłości;

16.  wyraża głębokie zaniepokojenie z powodu starań podejmowanych przez obecne władze Rosji w celu wypaczenia faktów historycznych i zatuszowania zbrodni popełnionych przez radziecki reżim totalitarny oraz uważa, że stanowią one niebezpieczny element prowadzonej przeciwko demokratycznej Europie wojny informacyjnej, która ma na celu podzielenie Europy, i w związku z tym wzywa Komisję do zdecydowanego przeciwdziałania tym staraniom;

17.  wyraża zaniepokojenie faktem, że wciąż wykorzystuje się symbole reżimów totalitarnych w przestrzeni publicznej oraz do celów komercyjnych, i przypomina, że wiele państw europejskich zakazało używania symboli zarówno nazistowskich, jak i komunistycznych;

18.  zauważa, że w przestrzeni publicznej w niektórych państwach członkowskich wciąż są obecne pomniki i miejsca pamiątkowe (parki, place, ulice itp.) gloryfikujące reżimy totalitarne, co toruje drogę do wypaczenia faktów historycznych konsekwencji drugiej wojny światowej oraz do propagowania totalitarnego systemu politycznego;

19.  potępia fakt, że ekstremistyczne i ksenofobiczne siły polityczne w Europie coraz częściej uciekają się do przeinaczania faktów historycznych i posługują się symboliką i retoryką, która przywołuje na myśl aspekty propagandy totalitarnej, takie jak rasizm, antysemityzm i nienawiść wobec mniejszości seksualnych i innych mniejszości;

20.  wzywa państwa członkowskie do zapewnienia zgodności z przepisami decyzji ramowej Rady, tak aby zwalczać organizacje szerzące mowę nienawiści i przemoc w przestrzeni publicznej i w internecie, oraz do skutecznego zakazania działalności grup neofaszystowskich i neonazistowskich oraz wszelkich innych fundacji lub stowarzyszeń czczących i gloryfikujących nazizm i faszyzm lub jakiekolwiek inne formy totalitaryzmu, przy poszanowaniu krajowego porządku prawnego i jurysdykcji;

21.  podkreśla, że tragiczna przeszłość Europy powinna nadal stanowić źródło moralnej i politycznej inspiracji pomagającej zmierzyć się z wyzwaniami dzisiejszego świata, do których należy walka o bardziej sprawiedliwy świat, stworzenie otwartych i tolerancyjnych społeczeństw i wspólnot, obejmujących mniejszości etniczne, religijne i seksualne, a także sprawienie, by wartości europejskie były uznawane przez wszystkich;

22.  zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom i parlamentom państw członkowskich, rosyjskiej Dumie Państwowej oraz parlamentom krajów Partnerstwa Wschodniego.

(1) Dz.U. C 92 E z 20.4.2006, s. 392.
(2) Dz.U. L 328 z 6.12.2008, s. 55.
(3) Dz.U. C 8 E z 14.1.2010, s. 57.
(4) Dz.U. C 137 E z 27.5.2010, s. 25.


Stan wdrażania przepisów dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy
PDF 138kWORD 54k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 19 września 2019 r. w sprawie stanu wdrażania przepisów Unii dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy (2019/2820(RSP))
P9_TA(2019)0022B9-0045/2019

Parlament Europejski,

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, zmieniającą rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012 i uchylającą dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2005/60/WE(1) oraz dyrektywę Komisji 2006/70/WE (czwarta dyrektywa w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy)(2), która została zmieniona dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/843 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniającą dyrektywę (UE) 2015/849 w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu oraz zmieniającą dyrektywy 2009/138/WE i 2013/36/UE (piąta dyrektywa w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy)(3),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1153 z dnia 20 czerwca 2019 r. ustanawiającą zasady ułatwiające korzystanie z informacji finansowych i innych informacji w celu zapobiegania niektórym przestępstwom, ich wykrywania, prowadzenia dochodzeń w ich sprawie lub ich ścigania oraz uchylającą decyzję Rady 2000/642/WSiSW(4), dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1673 z dnia 23 października 2018 r. w sprawie zwalczania prania pieniędzy za pomocą środków prawnokarnych(5) oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1672 z dnia 23 października 2018 r. w sprawie kontroli środków pieniężnych wwożonych do Unii lub wywożonych z Unii oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1889/2005(6),

–  uwzględniając pakiet Komisji w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy przyjęty 24 lipca 2019 r., na który składają się: komunikat polityczny pt. „Jak zapewnić lepsze wdrażanie ram regulacyjnych UE dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu” (COM(2019)0360), sprawozdanie w sprawie oceny niedawnych domniemanych przypadków prania pieniędzy z udziałem instytucji kredytowych z UE („sprawozdanie z autopsji”) (COM(2019)0373), sprawozdanie w sprawie ryzyka związanego z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu, które ma wpływ na rynek wewnętrzny i dotyczy działalności transgranicznej (sprawozdanie z ponadnarodowej oceny ryzyka) (COM(2019)0370) i dołączony do niego dokument roboczy służb Komisji (SWD(2019)0650) oraz sprawozdanie w sprawie integracji krajowych scentralizowanych automatycznych mechanizmów (centralnych rejestrów lub centralnych systemów wyszukiwania danych elektronicznych) państw członkowskich dotyczących rachunków bankowych (COM(2019)0372),

–  uwzględniając opinię Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego w sprawie informowania nadzorowanych podmiotów w zakresie ryzyka związanego z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu w ramach nadzoru ostrożnościowego, opublikowaną 24 lipca 2019 r.,

–  uwzględniając plan działania Komisji pt. „Towards a new methodology for the EU assessment of High Risk Third Countries under Directive (EU) 2015/849 on the prevention of the use of the financial system for the purposes of money laundering or terrorist financing” [W kierunku nowej metodyki unijnej oceny państw trzecich wysokiego ryzyka zgodnie z dyrektywą (UE) 2015/849 w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu],

–  uwzględniając dokument roboczy służb Komisji z 22 czerwca 2018 r. pt. „Methodology for identifying high risk third countries under Directive (EU) 2015/849” [Metodyka identyfikacji państw trzecich wysokiego ryzyka na mocy dyrektywy (UE) 2015/849] (SWD(2018)0362),

–  uwzględniając cztery rozporządzenia delegowane przyjęte przez Komisję – (UE) 2016/1675, (UE) 2018/105, (UE) 2018/212 i (UE) 2018/1467 – uzupełniające dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 przez wskazanie państw trzecich wysokiego ryzyka wykazujących strategiczne braki,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 marca 2019 r. w sprawie pilnej potrzeby stworzenia unijnej czarnej listy państw trzecich zgodnie z dyrektywą w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy(7);

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie przestępstw finansowych, uchylania się od opodatkowania i unikania opodatkowania(8),

–  uwzględniając wymianę poglądów przeprowadzoną 5 września 2019 r. przez Komisję Gospodarczą i Monetarną z przedstawicielami Komisji i Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego,

–  uwzględniając art. 132 ust. 2 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że unijne ramy przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu są stopniowo wzmacniane przez przyjęcie w maju 2015 r. czwartej dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy i w kwietniu 2018 r. piątej dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz dat ich transpozycji do ustawodawstwa krajowego państw członkowskich odpowiednio do czerwca 2017 r. i stycznia 2020 r., a także innych towarzyszących aktów prawnych i działań;

B.  mając na uwadze, że według ustaleń Europolu aż 0,7–1,28 % rocznego PKB Unii jest powiązane z podejrzaną działalnością finansową(9), taką jak pranie pieniędzy związane z korupcją, handlem bronią, handlem ludźmi, handlem narkotykami, uchylaniem się od opodatkowania i nadużyciami finansowymi, finansowaniem terroryzmu lub innymi nielegalnymi działaniami, które dotykają obywateli UE w ich codziennym życiu;

C.  mając na uwadze, że zgodnie z art. 9 czwartej dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy Komisja jest uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych w celu zidentyfikowania państw trzecich wysokiego ryzyka, z uwzględnieniem braków strategicznych w różnych obszarach; mając na uwadze, że Parlament popiera ustanowienie przez Komisję nowej metodyki, która nie opiera się wyłącznie na zewnętrznych źródłach informacji w celu zidentyfikowania państw trzecich wysokiego ryzyka wykazujących strategiczne braki pod względem przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, stanowiących zagrożenie dla systemu finansowego UE i w przypadku których konieczne jest na mocy czwartej dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz piątej dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy zastosowanie wzmocnionych środków należytej staranności wobec klienta w unijnych podmiotach zobowiązanych;

D.  mając na uwadze, że trzecia dyrektywa w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy, która weszła w życie 15 grudnia 2007 r., została uchylona przyjęciem czwartej dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy; mając na uwadze, że wdrożenie szeregu przepisów trzeciej dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy, w tym dotyczących stosownych uprawnień i personelu właściwych organów krajowych, nie zostało odpowiednio sprawdzone w przeszłości i powinno być traktowane priorytetowo w toku bieżących kontroli kompletności i poprawności oraz postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego prowadzonych przez Komisję w związku z wykonaniem czwartej dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy;

E.  mając na uwadze, że Rada i Parlament odrzuciły trzy zaproponowane zmieniające rozporządzenia delegowane(10), ponieważ wniosków nie przygotowano w ramach przejrzystego i odpornego procesu, czynnie zachęcając zainteresowane kraje do podjęcia zdecydowanych działań, a zarazem przestrzegając ich prawa do bycia wysłuchanymi, albo przyjęta przez Komisję procedura identyfikacji państw trzecich wysokiego ryzyka nie była wystarczająco niezależna;

F.  mając na uwadze, że 13 lutego 2019 r. Komisja, stosując nową metodykę, przyjęła nowy wykaz 23 państw trzecich wykazujących strategiczne braki w ramach prawnych służących przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, obejmujący Afganistan, Samoa Amerykańskie, Bahamy, Botswanę, Koreańską Republikę Ludowo‑Demokratyczną, Etiopię, Ghanę, Guam, Iran, Irak, Libię, Nigerię, Panamę, Pakistan, Puerto Rico, Samoa, Arabię Saudyjską, Sri Lankę, Syrię, Trynidad i Tobago, Tunezję, Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych oraz Jemen; mając na uwadze, że 7 marca 2019 r. Rada odrzuciła ten akt delegowany w Radzie ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych;

G.  mając na uwadze, że Komisja wszczęła postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko większości państw członkowskich z powodu braku prawidłowej transpozycji czwartej dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy do prawa krajowego;

H.  mając na uwadze, że 24 lipca 2019 r. Komisja przyjęła pakiet w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy, informując Parlament i Radę o dotychczasowych osiągnięciach i pozostałych brakach w unijnych ramach przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, i tym samym stworzyła warunki do dalszego usprawnienia egzekwowania i stosowania istniejących przepisów oraz do ewentualnych reform legislacyjnych i instytucjonalnych w przyszłości;

I.  mając na uwadze, że podczas wymiany poglądów z Komisją i Europejskim Urzędem Nadzoru Bankowego (EUNB) przeprowadzonej 5 września 2019 r. w Komisji Gospodarczej i Monetarnej przewodniczący EUNB José Manuel Campa stwierdził, że EUNB nie jest organem nadzorczym w obszarze przeciwdziałania praniu pieniędzy, ale raczej organem, którego uprawnienia obejmują wydawanie wytycznych w celu pobudzania współpracy i koordynacji, a także ocenę wykonania przepisów w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy; mając na uwadze, że podkreślił on również, iż główna odpowiedzialność za wykonanie spoczywa na organach krajowych;

J.  mając na uwadze, że zgodnie z komunikatem Komisji z 24 lipca 2019 r. pt. „Jak zapewnić lepsze wdrażanie ram regulacyjnych UE dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu” można by zastanowić się nad dalszą harmonizacją zbioru przepisów w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, np. w drodze przekształcenia dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy w rozporządzenie, co umożliwiłoby ustalenie zharmonizowanych, mających bezpośrednie zastosowanie unijnych ram regulacyjnych dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy;

K.  mając na uwadze, że zdaniem Komisji – wyrażonym we wspomnianym wyżej komunikacie – oceny wskazują na potrzebę wzmocnienia mechanizmu koordynacji oraz wspierania współpracy transgranicznej i analiz prowadzonych przez jednostki analityki finansowej;

1.  wyraża poważne zaniepokojenie z powodu niewdrożenia przez liczne państwa członkowskie czwartej dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy; z zadowoleniem przyjmuje zatem wszczęcie przez Komisję – w oparciu o ustalenia kontroli kompletności – postępowania przeciwko państwom członkowskim w sprawie uchybienia zobowiązaniom; wzywa Komisję do jak najszybszego zakończenia dokładnych kontroli poprawności oraz do wszczęcia, w razie konieczności, postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego; wzywa państwa członkowskie, które jeszcze tego nie uczyniły, do jak najszybszej prawidłowej transpozycji czwartej dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy do ustawodawstwa krajowego;

2.  wyraża zaniepokojenie, że państwa członkowskie nie dotrzymają terminu transpozycji piątej dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy wyznaczonego na 10 stycznia 2020 r., a także terminu ustanowienia do 10 stycznia 2020 r. rejestrów beneficjentów rzeczywistych dla podmiotów o charakterze korporacyjnym i innych podmiotów prawnych oraz do 10 marca 2020 r. – dla trustów i podobnych porozumień prawnych; wzywa państwa członkowskie do podjęcia natychmiastowych działań, aby przyspieszyć proces transpozycji;

3.  docenia zalecenie zgłoszone przez panel EUNB ds. naruszeń prawa unijnego podczas wymiany poglądów z przewodniczącym EUNB José Manuelem Campem w Komisji Gospodarczej i Monetarnej 5 września 2019 r., dotyczące sprawy prania pieniędzy przez Danske Bank, która stanowi dotychczas najpoważniejszy znany tego rodzaju przypadek w UE i wiąże się z podejrzanymi transakcjami o wartości powyżej 200 mld EUR; ubolewa, że organy nadzoru państw członkowskich jako członkowie Rady Organów Nadzoru EUNB z prawem głosu odrzucili wniosek dotyczący zalecenia w sprawie naruszenia prawa Unii; wzywa Komisję, aby śledziła tę sprawę i w uzasadnionym przypadku wszczęła postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego;

4.  wyraża najgłębsze zaniepokojenie, że regulacja i nadzór nad obszarem przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu są rozdrobnione, co nie współgra ze stale nasilającą się działalnością transgraniczną w Unii i scentralizowanym nadzorem ostrożnościowym w unii bankowej i innych sektorach pozabankowych;

5.  podkreśla, że w obecnych unijnych ramach przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu występują niedociągnięcia w egzekwowaniu przepisów UE w połączeniu z brakiem skutecznego nadzoru; zwraca uwagę, iż wielokrotnie podkreślano, że prawodawstwo przewidujące „minimalne normy” dotyczące przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu może stanowić zagrożenie dla skutecznego nadzoru, płynnej wymiany informacji i koordynacji; apeluje do Komisji, aby w związku z wymaganą oceną skutków w perspektywie zmiany ustawodawstwa w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oceniła, czy rozporządzenie nie byłoby bardziej odpowiednim rodzajem aktu prawnego niż dyrektywa;

6.  wskazuje na potrzebę lepszej współpracy między organami administracyjnymi, sądowymi i organami ścigania w UE, a w szczególności między jednostkami analityki finansowej państw członkowskich (FIU), co podkreślono w sprawozdaniu Komisji; ponownie apeluje do Komisji o przeprowadzenie w najbliższej przyszłości oceny skutków, aby zbadać możliwość i zasadność ustanowienia mechanizmu koordynacji i wsparcia; uważa, że należy nadać nowy impuls inicjatywom, które mogłyby nasilić przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu na szczeblu unijnym i krajowym;

7.  odnotowuje ocenę Komisji zawartą w „sprawozdaniu z autopsji” z 24 lipca 2019 r., zgodnie z którą organowi Unii można powierzyć określone zadania nadzorcze w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy;

8.  uważa, że w trosce o rzetelność wykazu państw wysokiego ryzyka na proces monitorowania i podejmowania decyzji nie powinny wpływać kwestie wykraczające poza problem braków w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu; podkreśla, że lobbing i naciski dyplomatyczne nie powinny osłabiać zdolności instytucji unijnych do skutecznego i niezależnego eliminowania prania pieniędzy i przeciwdziałania finansowaniu terroryzmu związanych z UE; wzywa ponadto Komisję, aby zbadała możliwość ustanowienia „szarej listy” państw trzecich potencjalnie wysokiego ryzyka na podstawie analogicznej do podejścia Unii do sporządzenia wykazu niewspółpracujących jurysdykcji do celów podatkowych; wyraża obawę, że dwunastomiesięczny proces identyfikacji państw trzecich wykazujących strategiczne braki prowadzący do sporządzenia ostatecznej oceny może powodować zbędne opóźnienia w skutecznym przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu;

9.  wzywa Komisję do zadbania o przejrzysty proces z jasnymi, konkretnymi kryteriami dla krajów, które zobowiążą się przeprowadzić reformy, aby uniknąć umieszczenia w wykazie; ponadto apeluje do Komisji o opublikowanie dokonanych przez nią wstępnych i ostatecznych ocen państw umieszczonych w wykazie, a także stosowanych kryteriów, aby w ten sposób zapewnić kontrolę publiczną i tym samym zapobiec nadużyciom;

10.  apeluje o przydział większych zasobów ludzkich i finansowych odpowiedniemu działowi właściwej dyrekcji generalnej i z zadowoleniem przyjmuje zwiększenie środków przeznaczonych dla EUNB;

11.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji oraz rządom i parlamentom państw członkowskich.

(1) Dyrektywa 2005/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 października 2005 r. w sprawie przeciwdziałania korzystaniu z systemu finansowego w celu prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu (trzecia dyrektywa w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy) (Dz.U. L 309 z 25.11.2005, s. 15).
(2) Dz.U. L 141 z 5.6.2015, s. 73.
(3) Dz.U. L 156 z 19.6.2018, s. 43.
(4) Dz.U. L 186 z 11.7.2019, s. 122.
(5) Dz.U. L 284 z 12.11.2018, s. 22.
(6) Dz.U. L 284 z 12.11.2018, s. 6.
(7) Teksty przyjęte, P8_TA(2019)0216.
(8) Teksty przyjęte, P8_TA(2019)0240.
(9) Sprawozdanie Grupy ds. Wywiadu Finansowego Europolu pt. „Od podejrzenia do działania” (2017).
(10) C(2019)1326, C(2016)7495 i C(2017)1951.

Informacja prawna - Polityka ochrony prywatności