Indeks 
Teksty przyjęte
Piątek, 10 lipca 2020 r. - Bruksela
Zmiana dyrektyw (UE) 2017/2455 i (UE) 2019/1995 w odniesieniu do terminu transpozycji i daty rozpoczęcia stosowania ze względu na kryzys związany z COVID-19 *
 Sprawozdanie roczne z działalności finansowej Europejskiego Banku Inwestycyjnego za rok 2019
 Sprawozdanie roczne z kontroli działalności finansowej Europejskiego Banku Inwestycyjnego za 2018r.
 Sprawozdanie roczne w sprawie ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej i zwalczania nadużyć w 2018 r.
 Sytuacja humanitarna w Wenezueli oraz kryzys migracyjny i uchodźczy
 Wytyczne dotyczące polityki zatrudnienia państw członkowskich *
 Projekt budżetu korygującego nr 5 do budżetu ogólnego na 2020 r.: Kontynuacja wsparcia na rzecz uchodźców i społeczności przyjmujących w Jordanii, Libanie i Turcji w reakcji na kryzys w Syrii
 Uruchomienie marginesu na nieprzewidziane wydatki w 2020 r. w celu kontynuowania pomocy humanitarnej dla uchodźców w Turcji
 Sprzeciw na podstawie art. 112 ust. 2 i 3 Regulaminu: Substancje czynne, w tym flumioksazyna
 Kompleksowe europejskie podejście do magazynowania energii
 Przegląd wytycznych dotyczących transeuropejskiej infrastruktury energetycznej
 Zawarcie negocjowanej umowy między Unią Europejską a Nową Zelandią dotyczącej wymiany danych osobowych w celu zwalczania poważnej przestępczości i terroryzmu
 Strategia na rzecz zrównoważoności w zakresie chemikaliów
 Przepisy przejściowe w celu uwzględnienia wpływu kryzysu związanego z COVID-19 (zmiana rozporządzenia (UE) 2016/1628)
 Prowadzenie badań klinicznych nad produktami leczniczymi do stosowania u ludzi, które zawierają organizmy zmodyfikowane genetycznie lub składają się z takich organizmów oraz są przeznaczone do leczenia choroby koronawirusowej z 2019 r. lub zapobiegania jej, oraz dostawa takich produktów ***I
 Kompleksowa unijna polityka zapobiegania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu – plan działania Komisji i dalszy rozwój sytuacji
 Unijna strategia ochrony zdrowia publicznego po pandemii COVID-19

Zmiana dyrektyw (UE) 2017/2455 i (UE) 2019/1995 w odniesieniu do terminu transpozycji i daty rozpoczęcia stosowania ze względu na kryzys związany z COVID-19 *
PDF 164kWORD 46k
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 10 lipca 2020 r. w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Rady zmieniającej dyrektywy (UE) 2017/2455 i (UE) 2019/1995 w odniesieniu do terminu transpozycji i daty rozpoczęcia stosowania ze względu na kryzys związany z COVID-19 (COM(2020)0198 – C9-0137/2020 – 2020/0082(CNS))
P9_TA(2020)0189A9-0122/2020

(Specjalna procedura ustawodawcza – konsultacja)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony Radzie (COM(2020)0198),

–  uwzględniając art. 113 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C9–0137/2020),

–  uwzględniając art. 82 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Gospodarczej i Monetarnej (A9-0122/2020),

1.  zatwierdza po poprawkach wniosek Komisji;

2.  zwraca się do Komisji o odpowiednią zmianę jej wniosku, zgodnie z art. 293 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej;

3.  zwraca się do Rady o poinformowanie go, jeśli uzna ona za stosowne odejście od tekstu przyjętego przez Parlament;

4.  zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do wniosku Komisji;

5.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji oraz parlamentom narodowym.

Tekst proponowany przez Komisję   Poprawka
Poprawka 1
Wniosek dotyczący decyzji
Motyw 3 a (nowy)
(3a)  Mimo że pandemia COVID-19 stwarza rzeczywiste trudności dla administracji krajowych, nie powinna być ona wykorzystywana jako pretekst do dalszego opóźniania wdrożenia wspólnie uzgodnionych przepisów. Przed wybuchem pandemii niektóre państwa członkowskie sygnalizowały, że będą mieć opóźnienia we wdrażaniu nowego systemu. Abstrahując od bezpośrednich trudności związanych z COVID-19, rządy nie powinny szczędzić wysiłków na rzecz wdrożenia nowego systemu. Państwa członkowskie zmagające się z problemami, które mogą spowodować opóźnienie w pełnym wdrożeniu przepisów, powinny skorzystać z pomocy technicznej udzielanej przez Komisję w celu zapewnienia prawidłowego i pełnego wdrożenia pakietu w sprawie handlu elektronicznego. Cele pakietu w sprawie handlu elektronicznego, takie jak ułatwienie globalnej konkurencyjności europejskich MŚP, zmniejszenie presji administracyjnej na sprzedawców unijnych oraz zadbanie o to, aby platformy internetowe przyczyniały się do bardziej sprawiedliwego systemu poboru VAT, przy jednoczesnym zwalczaniu oszustw podatkowych, są kluczowymi aspektami równych warunków działania dla wszystkich przedsiębiorstw, co ma szczególne znaczenie w kontekście odbudowy gospodarczej po pandemii COVID-19.
Poprawka 2
Wniosek dotyczący decyzji
Motyw 4
(4)  Biorąc pod uwagę wyzwania, przed którymi stoją państwa członkowskie w obliczu kryzysu związanego z COVID-19, oraz fakt, że nowe przepisy opierają się na zasadzie, zgodnie z którą wszystkie państwa członkowskie muszą zaktualizować swoje systemy informatyczne, aby móc stosować przepisy określone w dyrektywach (UE) 2017/2455 i (UE) 2019/1995, zapewniając w ten sposób gromadzenie i przekazywanie informacji i płatności w ramach zmienionych procedur, konieczne jest odroczenie terminu transpozycji i daty rozpoczęcia stosowania tych dyrektyw o sześć miesięcy. Stosowne jest przesunięcie terminu o sześć miesięcy, ponieważ należy zachować możliwie jak najkrótsze opóźnienie w celu zminimalizowania dodatkowych strat budżetowych dla państw członkowskich.
(4)  Biorąc pod uwagę nowe wyzwania, przed którymi stoją państwa członkowskie w wyniku wybuchu pandemii COVID-19, oraz fakt, że nowe przepisy opierają się na zasadzie, zgodnie z którą wszystkie państwa członkowskie muszą zaktualizować swoje systemy informatyczne, aby móc stosować przepisy określone w dyrektywach (UE) 2017/2455 i (UE) 2019/1995, zapewniając w ten sposób gromadzenie i przekazywanie informacji i płatności w ramach zmienionych procedur, konieczne może być odroczenie terminu transpozycji i daty rozpoczęcia stosowania tych dyrektyw o trzy miesiące. Odroczenie nie jest pożądane, ponieważ doprowadzi ono do utraty dochodów i zwiększenia luki w podatku VAT, a także przedłuży okres nieuczciwej konkurencji między sprzedającymi spoza UE i sprzedającymi z Unii. Jednakże przesunięcie terminu o trzy miesiące może być właściwe, ponieważ odpowiada ono okresowi obowiązywania ograniczeń w większości państw członkowskich. Dłuższe odroczenie zwiększyłoby ryzyko oszustw związanych z VAT w czasie, gdy finanse publiczne powinny być uzupełniane w celu zwalczania pandemii oraz jej skutków gospodarczych i społecznych. Sześciomiesięczne opóźnienie mogłoby doprowadzić do utraty dochodów przez państwa członkowskie w wysokości od 2,5 do 3,5 mld EUR. W związku z kryzysem związanym z COVID-19 ogromne znaczenie ma uniknięcie dalszej utraty dochodów.
Poprawka 3
Wniosek dotyczący decyzji
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 1 – litera a
Dyrektywa (UE) 2017/2455
Artykuł 2 – nagłówek
„Zmiany w dyrektywie 2006/112/WE ze skutkiem od dnia 1 lipca 2021 r.”;
„Zmiany w dyrektywie 2006/112/WE ze skutkiem od dnia 1 kwietnia 2021 r.”;
Poprawka 4
Wniosek dotyczący decyzji
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 1 – litera b
Dyrektywa (UE) 2017/2455
Artykuł 2 – ustęp 1 – wprowadzenie
„Ze skutkiem od dnia 1 lipca 2021 r. w dyrektywie 2006/112/WE wprowadza się następujące zmiany:”;
„Ze skutkiem od dnia 1 kwietnia 2021 r. w dyrektywie 2006/112/WE wprowadza się następujące zmiany:”;
Poprawka 5
Wniosek dotyczący decyzji
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 2
Dyrektywa (UE) 2017/2455
Artykuł 3 – akapit 1
Ze skutkiem od dnia 1 lipca 2021 r. w dyrektywie 2009/132/WE skreśla się tytuł IV.”;
Ze skutkiem od dnia 1 kwietnia 2021 r. w dyrektywie 2009/132/WE skreśla się tytuł IV.”;
Poprawka 6
Wniosek dotyczący decyzji
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 3 – litera a
Dyrektywa (UE) 2017/2455
Artykuł 4 – ustęp 1 – akapit 2
Państwa członkowskie przyjmują i publikują, do dnia 30 czerwca 2021 r., przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania art. 2 i 3 niniejszej dyrektywy. Niezwłocznie przekazują Komisji tekst tych przepisów.”;
Państwa członkowskie przyjmują i publikują, do dnia 31 marca 2021 r., przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania art. 2 i 3 niniejszej dyrektywy. Niezwłocznie przekazują Komisji tekst tych przepisów.”;
Poprawka 7
Wniosek dotyczący decyzji
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 3 – litera b
Dyrektywa (UE) 2017/2455
Artykuł 4 – ustęp 1 – akapit 4
„Państwa członkowskie stosują przepisy niezbędne do wykonania art. 2 i 3 niniejszej dyrektywy od dnia 1 lipca 2021 r.”.
„Państwa członkowskie stosują przepisy niezbędne do wykonania art. 2 i 3 niniejszej dyrektywy od dnia 1 kwietnia 2021 r.”.
Poprawka 8
Wniosek dotyczący decyzji
Artykuł 2 – akapit 1
Dyrektywa (UE) 2019/1995
Artykuł 2 – ustęp 1 – akapit 1
„Państwa członkowskie przyjmują i publikują, najpóźniej do dnia 30 czerwca 2021 r., przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy. Niezwłocznie przekazują Komisji tekst tych przepisów.
„Państwa członkowskie przyjmują i publikują, najpóźniej do dnia 31 marca 2021 r., przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy. Niezwłocznie przekazują Komisji tekst tych przepisów.
Poprawka 9
Wniosek dotyczący decyzji
Artykuł 2 – akapit 1
Dyrektywa (UE) 2019/1995
Artykuł 2 – ustęp 1 – akapit 2
Państwa członkowskie stosują te przepisy od dnia 1 lipca 2021 r.”.
Państwa członkowskie stosują te przepisy od dnia 1 kwietnia 2021 r.”.

Sprawozdanie roczne z działalności finansowej Europejskiego Banku Inwestycyjnego za rok 2019
PDF 209kWORD 64k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 10 lipca 2020 r. w sprawie sprawozdania rocznego z działalności finansowej Europejskiego Banku Inwestycyjnego za rok 2019 (2019/2126(INI))
P9_TA(2020)0190A9-0081/2020

Parlament Europejski,

–  uwzględniając art. 15, 126, 174, 175, 177, 208, 209, 271, 308 i 309 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) oraz Protokół (nr 5) w sprawie statutu Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI),

–  uwzględniając operacyjny plan działań grupy EBI na rok 2019, opublikowany na stronie internetowej EBI,

–  uwzględniając sprawozdanie z działalności EBI za 2018 r., zatytułowane „Uwolniony potencjał”,

–  uwzględniając sprawozdanie finansowe i sprawozdanie statystyczne EBI za 2018 r.,

–  uwzględniając sprawozdanie EBI zatytułowane „Operacje EBI w Unii Europejskiej – Sprawozdanie roczne za 2018 r.”, opublikowane w 2019 r.,

–  uwzględniając sprawozdanie EBI zatytułowane „Operacje EBI poza Unią Europejską – Finansowanie o zasięgu globalnym – Sprawozdanie roczne za 2018 r.”, opublikowane w 2019 r.,

–  uwzględniając sprawozdanie EBI zatytułowane „Sprawozdanie za rok 2018 – Europejskie Centrum Doradztwa Inwestycyjnego”, opublikowane w 2019 r.,

–  uwzględniając nową strategię w dziedzinie klimatu i nową politykę udzielania pożyczek w sektorze energii, przyjętą przez EBI w listopadzie 2019 r.,

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/2396 z dnia 13 grudnia 2017 r. zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1316/2013 i (UE) 2015/1017 w odniesieniu do przedłużenia okresu obowiązywania Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych oraz wprowadzenia usprawnień technicznych dla tego Funduszu oraz Europejskiego Centrum Doradztwa Inwestycyjnego(1),

–  uwzględniając zalecenie Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie 146/2017/DR dotyczącej rozpatrzenia przez Europejski Bank Inwestycyjny skargi dotyczącej naruszeń wymogów dotyczących ochrony środowiska, zdrowia i bezpieczeństwa w finansowanym przez niego projekcie,

–  uwzględniając komunikat Komisji z 11 grudnia 2019 r. w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu (COM(2019)0640),

–  uwzględniając komunikat Komisji z 14 stycznia 2020 r. pt. „Plan inwestycyjny na rzecz zrównoważonej Europy – Plan inwestycyjny na rzecz Europejskiego Zielonego Ładu” (COM(2020)0021),

–  uwzględniając wniosek Komisji z 14 stycznia 2020 r. dotyczący rozporządzenia ustanawiającego Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (COM(2020)0022),

–  uwzględniając komunikat Komisji z 8 marca 2018 r. zatytułowany „Plan działania: finansowanie zrównoważonego wzrostu gospodarczego” (COM(2018)0097),

–  uwzględniając inicjatywę EBI na rzecz odporności gospodarczej,

–  uwzględniając zgodę EBI na ratyfikowanie przez UE porozumienia paryskiego, wydaną 7 października 2016 r.,

–  uwzględniając Agendę ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 oraz cele zrównoważonego rozwoju ONZ,

–  uwzględniając przemówienie inauguracyjne Ursuli von der Leyen, kandydatki na przewodniczącą Komisji Europejskiej, wygłoszone 16 lipca 2019 r. podczas sesji plenarnej Parlamentu w Strasburgu,

–  uwzględniając przemówienie Ursuli von der Leyen, przewodniczącej Komisji Europejskiej, wygłoszone 11 grudnia 2019 r. podczas sesji plenarnej Parlamentu w Brukseli,

–  uwzględniając art. 3 Traktatu o Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 54 Regulaminu,

–  uwzględniając opinię przedstawioną przez Komisję Gospodarczą i Monetarną,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Budżetowej (A9-0081/2020),

A.  mając na uwadze, że zgodnie z art. 309 TFUE i orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej EBI ma przyczyniać się do osiągania celów Unii, a zgodnie z art. 18 statutu EBI musi on wykorzystywać swoje fundusze jak najbardziej racjonalnie, w interesie Unii; mając na uwadze, że obejmuje to przestrzeganie paryskiego porozumienia w sprawie klimatu oraz obowiązki Unii w zakresie ochrony środowiska określone w art. 11 i 191 TFUE;

B.  mając na uwadze, że główne agencje ratingowe przyznały obligacjom EBI ocenę AAA, między innymi dlatego, że EBI należy do państw członkowskich i ostrożnie zarządza ryzykiem;

C.  mając na uwadze, że w 2018 r. EBI utrzymał rentowność i osiągnął nadwyżkę netto w wysokości 2,3 mld EUR; mając na uwadze, że grupa EBI powinna utrzymać wysoki poziom zdolności kredytowej oraz solidny portfel aktywów dobrej jakości;

D.  mając na uwadze, że EBI – jako największy na świecie wielostronny kredytodawca i darczyńca oraz jako bank będący wspólną własnością państw członkowskich UE – jest naturalnym partnerem UE we wdrażaniu instrumentów finansowych w ścisłej współpracy z krajowymi i wielostronnymi instytucjami finansowymi;

E.  mając na uwadze, że na mocy traktatów grupa EBI ma obowiązek przyczyniać się do integracji UE, spójności gospodarczej i społecznej oraz rozwoju regionalnego za sprawą różnych instrumentów inwestycyjnych, takich jak pożyczki, akcje, gwarancje, programy finansowania zgodnie z systemem podziału ryzyka oraz usługi doradcze;

F.  mając na uwadze, że Komisja szacuje na 1 115 mld EUR roczne inwestycje konieczne do osiągnięcia celów UE na 2030 r.(2); mając na uwadze, że opracowany przez Komisję plan inwestycyjny na rzecz zrównoważonej Europy ma na celu odblokowanie w kolejnym dziesięcioleciu inwestycji o wartości 1 bln EUR;

G.  mając na uwadze, że zrównoważone inwestycje mają zwykle wyższe stopy zwrotu niż inwestycje standardowe, w związku z czym ich wielkość jest zazwyczaj mniejsza, a związane z nimi ryzyko – zazwyczaj wyższe; mając na uwadze, że trzeba zwiększyć płynność rynków zrównoważonych produktów finansowych, co można osiągnąć tylko przez zwiększenie liczby produktów na rynku; mając na uwadze, że nie można oczekiwać, iż sam sektor prywatny osiągnie masę krytyczną, a sektor publiczny musi być bardziej obecny na rynkach zrównoważonych aktywów finansowych i zwiększyć swój udział w rynku, przyczyniając się do zmniejszenia ryzyka, obniżenia stóp zwrotu, zwiększenia udziału w rynku i większej płynności tych aktywów;

H.  mając na uwadze, że EBI odgrywa ważną rolę w unijnej strategii podejmowania wyzwań klimatycznych i środowiskowych, co jest zadaniem definiującym obecne pokolenie, jak podkreśliła Komisja, a osiągnięcie obecnych celów klimatyczno-energetycznych na 2030 r. wymaga dodatkowych inwestycji w wysokości 260 mld EUR rocznie;

I.  mając na uwadze, że należy stale skupiać się na opracowywaniu najlepszych praktyk w polityce grupy EBI dotyczącej wyników działalności oraz w dziedzinie kierowania, zarządzania i przejrzystości w grupie EBI;

Rady ogólne

1.  podkreśla znaczenie działalności EBI jako banku Unii dla podniesienia obecnego poziomu inwestycji w UE, który jest niższy od średniej historycznej i nie wystarczy do zaspokojenia ambicji UE w sprawach społecznych i gospodarczych oraz w dziedzinie zrównoważonego rozwoju i tworzenia miejsc pracy ani do zagwarantowania spójności regionalnej, innowacyjności i konkurencyjności na szczeblu UE oraz finansowania na szczeblu lokalnym, w tym ze środków gmin wychodzących naprzeciw potrzebom obywateli;

2.  zauważa, że UE i państwa członkowskie muszą więcej inwestować w walkę ze zmianą klimatu, rewolucję cyfrową i usługi publiczne;

3.  z zadowoleniem przyjmuje skoordynowaną reakcję UE na pandemię COVID-19 i ponownie podkreśla potrzebę pilnych działań w celu przekształcenia naszych gospodarek oraz złagodzenia społecznych i gospodarczych skutków kryzysu; ze szczególnym zadowoleniem przyjmuje skierowany do EBI apel o wspieranie gospodarki UE za pośrednictwem Europejskiego Funduszu Gwarancyjnego, zmienionego programu InvestEU, mechanizmu sprawiedliwej transformacji i instrumentu wsparcia wypłacalności; podkreśla, że jego rola w tym zakresie jest szczególnie ważna dla MŚP i sektorów najbardziej dotkniętych skutkami kryzysu; jednocześnie wzywa EBI, by wywiązał się z zobowiązania do dostosowania wszystkich jego działań do unijnego celu osiągnięcia neutralności klimatycznej najpóźniej do 2050 r.; odnotowuje stanowisko EBI z dnia 15 czerwca 2020 r. w sprawie jego planu działania dotyczącego banku klimatycznego oraz ponawia apel o ambitne środki i jasne cele, w szczególności w odniesieniu do uzależnienia wsparcia od środków wycofywania zgodnie z celami UE w zakresie obniżenia emisyjności do 2050 r.;

4.  odnotowuje pogarszający się klimat gospodarczy na świecie, w tym spowolnienie wzrostu realnego PKB i globalne wyzwania zwiększające niepewność; odnotowuje niskie poziomy inwestycji w UE w ostatnim dziesięcioleciu; wzywa do zwiększenia inwestycji publicznych i prywatnych w UE na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym;

5.  odnotowuje sprawozdanie EBI na temat inwestycji w latach 2019–2020, w którym podkreślono, że stoi UE przed wyzwaniami dotyczącymi konkurencyjności, do których należą rosnące nierówności i niewystarczający poziom inwestycji, zwłaszcza w działalność badawczo-rozwojową dotyczącą klimatu oraz w cyfryzację, co zagraża przyszłości gospodarczej Europy; wzywa EBI do dołożenia wszelkich starań, by w jego działalności zaradzić tym problemom;

6.  zauważa, że w 2018 r. EBI zainwestował 64 mld EUR w 854 projektów; zauważa, że EBI przestrzega zasady ostrożności, jako że w swoim portfelu ma tylko 0,3 % pożyczek zagrożonych;

7.  ponownie podkreśla potrzebę lepszego wyważenia geograficznego rozkładu finansowania EBI; wzywa EBI do usunięcia niedociągnięć systemowych, które uniemożliwiają niektórym regionom lub państwom pełne korzystanie z jego działalności finansowej, w tym do dalszych starań o rozszerzenie działalności pożyczkowej przez zapewnianie pomocy technicznej i wsparcia doradczego, zwłaszcza w regionach o niskiej zdolności inwestycyjnej, a także przez doradztwo w opracowywaniu projektów, by wspierać wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu oraz konwergencji i spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej, z uwzględnieniem popytowego charakteru finansowania EBI;

8.  apeluje do EBI, by odegrał kluczową rolę w rozwoju zrównoważonego finansowania w Europie i poza nią oraz by jego działalność pożyczkowa służyła priorytetowemu traktowaniu 17 celów zrównoważonego rozwoju zapisanych w Agendzie ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 przez dalsze odblokowywanie inwestycji w projekty społeczne, ekologiczne i zrównoważone;

9.  apeluje o odpowiednie wsparcie w doskonaleniu trybu udzielania władzom lokalnym i regionalnym pomocy technicznej oraz pomocy w postaci specjalistycznej wiedzy finansowej i budowania zdolności, przed zatwierdzeniem projektu, by zwiększyć dostępność pożyczek i objąć działaniami wszystkie państwa członkowskie; w związku z tym wzywa również do zwiększenia wsparcia na usługi doradcze, np. na Centrum Doradztwa InvestEU, inicjatywy JASPERS i ELENA czy platformę doradczą fi-compass; wzywa do zacieśnienia współpracy z krajowymi bankami i instytucjami prorozwojowymi;

10.  z zadowoleniem przyjmuje podejmowane na czas przez EBI starania o wsparcie projektów, które finansuje w fazie realizacji (przez udostępnianie ekspertów i instrumentów wsparcia oraz sporządzanie analiz przygotowawczych); wzywa EBI i Komisję do wspólnego opracowania propozycji dotyczących bardziej systematycznego angażowania zespołów EBI w realizację projektów w państwach, które o to wnioskują, zwłaszcza w dziedzinach wymagających zaawansowanej wiedzy specjalistycznej lub w dziedzinach o strategicznym znaczeniu dla Unii, takich jak przeciwdziałanie zmianie klimatu;

11.  z zadowoleniem przyjmuje wsparcie EBI służące celom dotyczącym spójności i zauważa, że wsparcie to tylko w latach 2009–2018 wyniosło ponad 200 mld EUR;

12.  apeluje do EBI, by położył nacisk na konsultacje ze wszystkimi zainteresowanymi stronami, których dotyczą jego projekty, w szczególności ze społecznościami lokalnymi, społeczeństwem obywatelskim i ogółem społeczeństwa;

13.  uważa, że innowacje i umiejętności to podstawowe elementy zapewniające zrównoważony wzrost i tworzenie wysokiej jakości miejsc pracy oraz przynoszące długoterminową konkurencyjność; z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w 2018 r. EBI wsparł innowacje i umiejętności kwotą 13,5 mld EUR; oczekuje, że EBI będzie nadal wspierał innowacje i umiejętności;

14.  uważa, że aby utrzymać konkurencyjność, Europa musi przyspieszyć wdrażanie technologii cyfrowych oraz inwestycji w infrastrukturę i umiejętności cyfrowe; apeluje do EBI, by włączył się w transformację technologiczną przez zwiększone wsparcie dla cyfryzacji;

15.  uważa, że 10 norm zapisanych w podręczniku społecznym i środowiskowym EBI ma pierwszoplanowe znaczenie oraz że spełnienie tych norm to warunek udziału w operacjach kredytowych EBI, w tym w dziedzinach zapobiegania zanieczyszczeniom i ich ograniczania, różnorodności biologicznej i ekosystemów, norm klimatycznych, dziedzictwa kulturowego, przymusowego przesiedlenia, praw i interesów grup szczególnie narażonych, praw pracowniczych, bhp i zdrowia publicznego, bezpieczeństwa i ochrony, a także udziału zainteresowanych stron;

16.  wzywa Komisję, by zwróciła szczególną uwagę na zapewnienie, że unijne zasady fiskalne będą wspierać przyszłe działania służące zwiększeniu poziomu inwestycji publicznych w UE, co pozwoli EBI na wykorzystanie dźwigni finansowej tych inwestycji;

17.  uważa, że kryteria oceny projektów społecznych powinny uwzględniać zasady Europejskiego filaru praw socjalnych; podkreśla w związku z tym znaczenie ocen ex ante i ex post dotyczących zrównoważoności, konkurencyjności oraz gospodarczych, społecznych i środowiskowych skutków projektów;

18.  z zadowoleniem przyjmuje dotychczasowe działania EBI; apeluje do EBI, by usprawnił swoją sprawozdawczość i ocenę faktycznie osiągniętych wyników oraz analizę faktycznego wpływu jego inwestycji na gospodarkę, społeczeństwo i środowisko;

19.  apeluje do EBI, by podjął działania zgodne z konkluzjami zawartymi w sprawozdaniu specjalnym Trybunału Obrachunkowego nr 03/2019, w którym oceniano, czy EFIS skutecznie przyciągał środki finansowe na wsparcie dodatkowych inwestycji w całej UE; zauważa, że w sprawozdaniu stwierdzono, iż niektóre operacje EFIS po prostu zastąpiły operacje EBI, a część środków przeznaczono na projekty, które mogły skorzystać z innych źródeł finansowania publicznego lub prywatnego, w związku z czym w niektórych przypadkach wyolbrzymiono wielkość dodatkowych inwestycji, które miało umożliwić wsparcie EFIS;

20.  podkreśla, że kluczowy cel ilościowy EFIS, polegający na przyciągnięciu dodatkowych inwestycji prywatnych i publicznych w wysokości 500 mld EUR, nie powinien być głównym wyznacznikiem sukcesu EFIS oraz że w przyszłych strategiach inwestycyjnych co najmniej równie ważne powinny być mierzalne cele dotyczące zrównoważonego rozwoju, dodatkowości, zasięgu geograficznego i skutków społecznych;

21.  wzywa EBI do zwiększenia udziału środków EFIS i InvestEU przeznaczanych na projekty, które w istotny sposób przyczyniają się do osiągnięcia celów UE dotyczących zrównoważonego rozwoju i spraw społecznych, zgodnie ze stosownymi przepisami UE; wzywa Komisję do zapewnienia pełnej zgodności metod służących InvestEU do oceny zrównoważoności projektów z celami UE w dziedzinie zrównoważonego rozwoju oraz do zapewnienia ujęcia zasad Europejskiego filaru praw socjalnych w kryteriach oceny projektów społecznych; podkreśla w związku z tym znaczenie ocen ex ante i ex post dotyczących zrównoważoności, konkurencyjności oraz gospodarczych, społecznych i środowiskowych skutków projektów;

22.  uważa, że konieczna jest dalsza zewnętrzna ocena dodatkowości polityki kredytowej EBI oraz że wyniki tej oceny powinny być udostępniane opinii publicznej;

23.  jest zdania, że po opublikowaniu wyników oceny zewnętrznej należy rozważyć, czy istnieje potrzeba ogólnego zwiększenia kapitału EBI, aby umożliwić bardziej długoterminowe pożyczki i innowacyjne instrumenty finansowania projektów o znacznym potencjale pod względem zrównoważoności, korzyści społecznych i innowacyjności, w tym projektów tworzących zrównoważony wzrost i zmniejszających nierówności;

24.  wzywa EBI do zapewnienia ścisłej koordynacji, spójności i zgodności między poszczególnymi dziedzinami polityki UE, instrumentami finansowania i inwestycjami, by uniknąć powielania działań i zwiększyć efekt synergiczny finansowania;

EBI bardziej skupiony na klimacie i sprawiedliwej transformacji

25.  z zadowoleniem przyjmuje decyzje podjęte 14 listopada 2019 r. przez zarząd EBI, by dostosować politykę EBI do scenariusza przewidującego wzrost temperatury na świecie o maksimum 1,5°C w stosunku do poziomu sprzed epoki przemysłowej;

26.  przyznaje, że zrealizowanie wyżej wymienionych ambicji oraz ambicji zapisanych w Zielonym Ładzie może wymagać od EBI podejmowania większego ryzyka, zwłaszcza w sektorach i regionach mniej atrakcyjnych dla inwestorów, pod warunkiem że takie pożyczki będą spełniać kryteria kwalifikowalności stosowane przez EBI, a EBI utrzyma ocenę ratingową AAA;

27.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że EBI jest największym na świecie emitentem obligacji ekologicznych oraz że był on pionierem w pomyślnym emitowaniu obligacji ekologicznych, które w ciągu 11 lat pozwoliły zebrać ponad 23 mld EUR, oraz zauważa, że wartość światowego rynku obligacji ekologicznych wynosi obecnie ponad 400 mld EUR; zauważa, że dużym wyzwaniem było ustalenie wspólnych standardów, aby uniknąć nieuczciwego zielonego PR-u; z zadowoleniem przyjmuje nowe, „odpowiedzialne środowiskowo” obligacje EBI, wprowadzone w 2018 r. i mające wspierać inwestycje powiązane z określonymi przez ONZ celami zrównoważonego rozwoju; podkreśla znaczenie ustanowienia wspólnych standardów dotyczących tych nowych obligacji, by zapewnić przejrzystość, weryfikowalność i wymierność projektów; wzywa EBI do kontynuowania i rozszerzenia emisji obligacji ekologicznych, mających ułatwić realizację Europejskiego Zielonego Ładu i kupowanych przez Europejski Bank Centralny, a także do pomocy w rozwijaniu rynku obligacji ekologicznych z wykorzystaniem prac podjętych na podstawie Planu działania UE w zakresie finansowania zrównoważonego wzrostu gospodarczego, w tym unijnej systematyki zrównoważonego finansowania;

28.  wzywa do pełnego włączenia Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego (EFI) we wszystkie działania EBI w dziedzinie klimatu; wzywa EFI, by nadał większy priorytet zapotrzebowaniu na innowacje służące przejściu do Europy neutralnej dla klimatu; wzywa EFI do zapewnienia we wszystkich jego inwestycjach aktywnej współpracy z przedsiębiorstwami, w które inwestuje, by poprawić ujawniane przez nie informacje klimatyczne, zmniejszyć ich emisje oraz ukierunkować inwestycje na opłacalne alternatywy (np. efektywność energetyczna lub uodpornianie na zmiany klimatu);

29.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w 2018 r. EBI udzielił 29 % pożyczek na działania w dziedzinie klimatu;

30.  apeluje do EBC, by w prowadzonym obecnie przeglądzie strategicznym przeanalizował narzędzia, które umożliwią wsparcie EBI i koordynację z nim, zwłaszcza jeśli chodzi o przypisaną mu rolę banku klimatycznego UE, szczególnie w finansowaniu transformacji ekologicznej i zrównoważonego charakteru gospodarki;

31.  przypomina, że strategię klimatyczną EBI przyjęto w 2015 r. wraz z listą kwalifikujących się sektorów i kryteriami kwalifikowalności w odniesieniu do klimatu, a także z planem realizacji strategii klimatycznej; zwraca się o przeprowadzenie w 2020 r. przeglądu strategii w celu dostosowania jej do porozumienia paryskiego, w tym o konkretny plan działania służący osiągnięciu do 2025 r. celu szczegółowości na poziomie 50 %(3), i zagwarantowanie neutralności klimatycznej pozostałych pożyczek po otwartym i przejrzystym procesie konsultacji publicznych; wzywa EBI do szczegółowego poinformowania zainteresowanych stron i ogółu społeczeństwa po przyjęciu tych dokumentów; przypomina EBI, że inwestycje ekologiczne muszą być rentowne i sprzyjać spójności między państwami członkowskimi;

32.  wzywa do zaostrzenia kryteriów kwalifikowalności działań w dziedzinie klimatu, by uniknąć ryzyka, że inwestycje nie doprowadzą do znacznego zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych, przez zapewnienie spójności z odpowiednim prawodawstwem UE i dostosowanie działań EBI do nowej systematyki; uważa, że podstawą wszystkich działań EBI powinna być ogólna zasada „nie szkodzić” i że zasadę tę należy zapisać w deklaracji EBI w sprawie norm środowiskowych i społecznych, którą w 2020 r. trzeba poddać przeglądowi i dostosować do celu, jakim jest wzrost temperatury na świecie o maksimum 1,5°C;

33.  z zadowoleniem przyjmuje zmienioną metodykę EBI dotyczącą oceny śladu węglowego i wzywa do jej pełnego stosowania, ze szczególnym uwzględnieniem emisji związanych z popytem marginalnym i emisji pośrednich („typu 3”); wzywa do pełnej oceny projektów zamiast prostej analizy ekonomicznej cyklu życia emisji; apeluje o rygorystyczną rachunkowość dotyczącą klimatu, zwłaszcza w gospodarczej i finansowej ocenie projektów służącej monitorowaniu zasobów przydzielonych na cele związane z klimatem i rzeczywistych wydatków; w związku z tym wzywa do uaktualnienia szacunków wskaźników wykorzystania;

34.  jest zdania, że EBI powinien zobowiązać swoich pośredników do ujawniania ich ekspozycji na paliwa kopalne oraz stopniowo wprowadzać restrykcje wobec pośredników o wysokiej ekspozycji tego rodzaju; oczekuje, że do końca 2025 r. wszyscy pośrednicy opracują plan dekarbonizacji, gdyż jest to niezbędne do ich dalszego finansowania; podkreśla, że wprowadzenie takich nowych wymogów nie powinno odbywać się ze szkodą dla dostępu MŚP do finansowania;

35.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że EBI w rzeczywistości już w 2013 r. zaprzestał wsparcia dla sektora węglowego, gdy przyjął kolejną wersję polityki udzielania pożyczek w energetyce; jest zdania, że zgodnie z najlepszymi praktykami w sektorze bankowości komercyjnej(4) w finansowaniu EBI należy wprowadzić oparty na danych naukowych plan transformacji z jasno określonymi celami i harmonogramem realizacji zobowiązań, służący dostosowaniu się do porozumienia paryskiego, by stopniowo zaprzestać wspierania działalności powodującej znaczne emisje gazów cieplarnianych; wzywa EBI, by doradzał przedsiębiorstwom w dziedzinie dekarbonizacji;

36.  apeluje do EBI, by włączył do dokumentacji finansowej klauzule wymagające od beneficjenta pożyczek EBI zobowiązania się do pełnej realizacji wszelkich celów dotyczących dekarbonizacji, które zostaną zapisane we wniosku o pożyczkę; uważa, że takie klauzule powinny stanowić, iż wypłaty są uzależnione od zadowalających wyników w realizacji tych zobowiązań, a jeżeli środki mają być wypłacane przed realizacją celów dotyczących dekarbonizacji – aby wprowadzono wydajny system odszkodowań ex post;

37.  z zadowoleniem przyjmuje nową politykę EBI dotyczącą udzielania pożyczek w energetyce, a zwłaszcza fakt, że może ona przynieść zmianę funkcjonowania instytucji finansowych, jeżeli inne banki pójdą za przykładem EBI; z zadowoleniem przyjmuje fakt, że polityka ta obejmuje pośredników finansowych, priorytetowe traktowanie efektywności energetycznej i energii ze źródeł odnawialnych oraz pozytywne odniesienie do wspólnot energetycznych i mikrosieci, a także fakt, że może ona przynieść zwiększenie wsparcia finansowego dla lokalnych źródeł energii, by położyć kres dużej zależności Europy od zewnętrznych źródeł energii i zapewnić bezpieczeństwo dostaw energii; odnotowuje wyjątki mające zastosowanie do zatwierdzania niektórych projektów gazowych do końca 2021 r. oraz fakt, że może zostać utrzymane wsparcie dla sieci przesyłu gazów o niskiej zawartości węgla; podkreśla ryzyko inwestowania w aktywa osierocone przez udzielanie pożyczek na infrastrukturę związaną z paliwami kopalnymi; wzywa EBI, by doprecyzował, że nie rozpocznie oceny żadnego projektu związanego z paliwami kopalnymi, który nie został przedłożony przed 14 listopada 2019 r.; wzywa do regularnego przeglądu tej polityki i do stałego dostosowywania jej do europejskiej systematyki zrównoważonego finansowania, a kiedy systematyka ta zostanie już formalnie przyjęta – do stosowania jej jako punku odniesienia dla inwestycji klimatycznych i środowiskowych, by zachować stałą zgodność ze scenariuszem ograniczenia globalnego ocieplenia do poziomu poniżej 1,5°C oraz z rozwojem odpowiednich nowych działań zewnętrznych UE;

38.  apeluje, by EBI stosował zasadę efektywności energetycznej i ustanowił cel walki z ubóstwem energetycznym we wszystkich pożyczkach w energetyce, przy uwzględnieniu wpływu efektywności energetycznej na przyszłe zapotrzebowanie i jej wkładu w bezpieczeństwo energetyczne;

39.  za priorytet uważa przegląd polityki kredytowej EBI w sektorze transportu; apeluje o szybkie przyjęcie nowej polityki finansowania transportu, mającej na celu dekarbonizację transportu w UE do 2050 r.; podkreśla, że EBI powinien nadal angażować się w finansowanie innowacji i ekologicznych technologii dla lotnictwa, w tym rozwoju zrównoważonych biopaliw, elektryfikacji i technologii hybrydowych, by osiągnąć dekarbonizację lotnictwa i główny cel porozumienia paryskiego;

40.  wzywa do wdrożenia nowej polityki w wysokoemisyjnych sektorach przemysłu, w których EBI prowadzi działalność, np. w sektorze produkcji cementu, w petrochemii i w sektorze stali, z naciskiem na zrównoważony charakter tych sektorów oraz na wspieranie gospodarki o obiegu zamkniętym i nietoksycznych cykli materiałowych, by dostosować wszystkie pożyczki sektorowe do celu osiągnięcia neutralności klimatycznej najpóźniej do 2050 r.; przypomina, że zmianę na dużą skalę można będzie osiągnąć tylko pod warunkiem, że przemysł zostanie włączony w ten proces;

41.  przypomina EBI, że ochrona różnorodności biologicznej to kluczowy element przystosowania się do zmiany klimatu, a odtwarzanie ekosystemów to jedyna sprawdzona technologia emisji ujemnych; apeluje do EBI, by w swoich instrumentach finansowych dalej opracowywał kryteria dotyczące różnorodności biologicznej mające pozwolić uniknąć negatywnego wpływu na różnorodność biologiczną; wzywa również EBI, by zobowiązał się do zaprzestania finansowania projektów, które przyczyniają się do utraty i degradacji różnorodności biologicznej i ekosystemów oraz do nielegalnego wylesiania, by znacznie zwiększył pulę środków finansowych na osiąganie celów UE w tym obszarze, zwłaszcza celu zerowego wylesiania netto oraz celu ochrony obszarów morskich i przybrzeżnych, a także by wspierał działania służące różnorodności biologicznej i dostosowaniu do zmiany klimatu, kluczowe funkcje ekosystemów, takie jak zapylanie, oraz zieloną infrastrukturę;

42.  z zadowoleniem przyjmuje wytyczne dotyczące elektrowni wodnych przyjęte w 2018 r.(5) i wzywa do rozszerzenia wymogów przejrzystości na wszystkie projekty infrastrukturalne, w tym te finansowane przez pośredników finansowych;

43.  zachęca EBI, by współpracował z małymi uczestnikami rynku i lokalnymi spółdzielniami w konsolidowaniu małych projektów w dziedzinie energii ze źródeł odnawialnych, co pozwoli im spełnić warunki finansowania przez EBI;

Rola EBI w Europejskim Zielonym Ładzie i mechanizmie sprawiedliwej transformacji

44.  podkreśla, że EBI ma do odegrania kluczową rolę w osiąganiu celów zapisanych w planie inwestycyjnym na rzecz zrównoważonej Europy, a także celów Europejskiego Zielonego Ładu i mechanizmu sprawiedliwej transformacji, a jednocześnie uznaje znaczenie zarówno inwestycji publicznych, jak i prywatnych w osiągnięciu w ciągu najbliższych siedmiu lat celów inwestycyjnych w wysokości 1 bln EUR w Europejskim Zielonym Ładzie i 100 mld EUR w mechanizmie sprawiedliwej transformacji;

45.  zachęca EBI do wspierania projektów mających sprzyjać sprawiedliwej transformacji w państwach członkowskich; uważa, że ponieważ państwa członkowskie startują z różnych punktów, EBI powinien skoncentrować wsparcie na tych państwach członkowskich, które mają najdłuższą drogę do przebycia; podkreśla, że nie można nikogo zaniedbywać przy przechodzeniu do gospodarki neutralnej pod względem emisji dwutlenku węgla; wzywa zatem EBI do zapewnienia odpowiedniego wsparcia, w tym pomocy technicznej, dla najbardziej dotkniętych regionów, z uwzględnieniem różnic w sytuacji gospodarczej i poziomie zdolności państw członkowskich; podkreśla w szczególności, że należy aktywnie wspierać obszary, na których miejsca pracy są obecnie uzależnione od branż o wysokim poziomie emisji, przez inwestowanie w szkolenia i alternatywne możliwości gospodarcze, by skutecznie przyciągnąć niezbędne zasoby prywatne i publiczne oraz wspierać przejście na bardziej ekologiczną gospodarkę;

46.  podkreśla potrzebę podejścia antycypacyjnego i partycypacyjnego, by zapewnić, że wszystkie grupy społeczne skorzystają na transformacji; wzywa do wspierania regionów (z górnictwem węgla i branżami wysokoemisyjnymi) i społeczności, a także pracowników sektorów najdotkliwiej odczuwających skutki dekarbonizacji, a jednocześnie do stymulowania rozwoju nowych wspólnych projektów i technologii dla tych społeczności i regionów oraz wspólnie z nimi;

47.  uważa, że aby EBI stał się bankiem klimatycznym UE i odegrał rolę w sprawiedliwej transformacji, musi rozwijać mechanizmy umożliwiające lepsze uwzględnianie w jego strategii inwestycyjnej wkładu różnych zainteresowanych stron, takich jak władze lokalne i regionalne, związki zawodowe, organizacje pozarządowe i właściwi eksperci;

48.  apeluje do EBI, by przedstawił sprawiedliwy, spójny i sprzyjający włączeniu społecznemu plan i zobowiązał się do jego realizacji, w porozumieniu z państwami członkowskimi i regionami oraz zgodnie z ich uwarunkowaniami społecznymi i geograficznymi, w celu przyciągnięcia niezbędnych zasobów prywatnych i publicznych oraz wspierania przejścia na bardziej ekologiczną gospodarkę; podkreśla w związku z tym, że należy zwrócić szczególną uwagę na ochronę obywateli i pracowników, których transformacja ta dotknie w największym stopniu, m.in. przez zapewnienie dostępu do programów przekwalifikowania oraz wspieranie inwestycji w nowe sektory gospodarki, które stworzą nowe miejsca pracy wysokiej jakości;

Małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) oraz spółki o średniej kapitalizacji

49.  z zadowoleniem przyjmuje gotowość grupy EBI do zwiększenia konkurencyjności UE oraz pobudzania wzrostu i tworzenia miejsc pracy przez wsparcie m.in. w dziedzinie innowacyjności, MŚP, infrastruktury, spójności społecznej oraz klimatu i środowiska;

50.  podkreśla, że niezależnie od aktywnego zaangażowania w działania na rzecz osiągnięcia celów neutralności klimatycznej, EBI powinien nadal koncentrować się na wspieraniu projektów, które zapewniają regeneracyjny wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy;

51.  z zadowoleniem przyjmuje silne wsparcie finansowe EBI dla MŚP, dzięki któremu 374 000 przedsiębiorstw zatrudniających 5 mln osób skorzystało w 2018 r. z inwestycji o łącznej wartości 23,27 mld EUR; odnotowuje zapisane w sprawozdaniu inwestycyjnym EBI za rok 2019/2020 wyniki finansowania MŚP oraz spółek o średniej kapitalizacji; uważa, że wspieranie MŚP i spółek o średniej kapitalizacji musi być nadal jednym z podstawowych celów EBI, oraz wzywa do zintensyfikowania wysiłków i położenia większego nacisku na finansowanie MŚP w celu zmniejszenia deficytu finansowania tych przedsiębiorstw; z zadowoleniem przyjmuje w związku z tym segment MŚP w funduszu InvestEU; podkreśla potrzebę skupienia się na finansowaniu długoterminowym, zwłaszcza przez wspieranie projektów, które w przeciwnym razie nie zostałyby sfinansowane, w szczególności projektów innowacyjnych przedsiębiorstw typu start-up oraz MŚP; podkreśla jednak, że działalność finansowa EBI nie może zastąpić zrównoważonej polityki budżetowej w państwach członkowskich;

52.  zauważa, że MŚP są dwa razy bardziej narażone na trudności w dostępie do finansowania zewnętrznego niż duże firmy oraz że udział firm napotykających takie trudności w różnych państwach UE wynosi od 1 % do 13 %;

53.  zauważa, że dla wszystkich firm w całej UE finansowanie zewnętrzne stanowi zaledwie nieco ponad jedną trzecią finansowania inwestycyjnego;

54.  uważa, że ze względu na swoją strategiczną rolę MŚP EBI powinien nadal udzielać im wsparcia finansowego oraz zwiększać swoje zdolności administracyjne i doradcze, by udzielać MŚP informacji i wsparcia technicznego, który pomoże im zyskać dostęp do finansowania, z uwzględnieniem mniej rozwiniętych regionów;

55.  podkreśla, że aby zrealizować te ambicje, EBI może stanąć wobec konieczności podejmowania większego ryzyka, a nie tylko zwiększyć fundusze własne i zdobyć wiedzę fachową o innowacyjnych instrumentach finansowych; apeluje do udziałowców EBI o wystarczające zasoby dla EBI, by mógł on wykorzystywać innowacyjne instrumenty do finansowania przedsięwzięć o dużym potencjale zrównoważonych i innowacyjnych korzyści społecznych; apeluje w związku z tym o dokapitalizowanie EBI po opublikowaniu wyników oceny zewnętrznej, by umożliwić mu udzielanie większej liczby pożyczek długoterminowych i korzystanie z innowacyjnych instrumentów do finansowania projektów o znacznym potencjale zrównoważoności oraz korzyści w sferze spraw społecznych i innowacyjności, w tym projektów prowadzących do powstawania trwałych miejsc pracy i zmniejszania nierówności, a także dostarczających kapitału wzrostu, by umożliwić MŚP rozszerzenie działalności; podkreśla znaczenie czynnika dodatkowości, który EBI musi zapewniać inwestycjom w całej UE, a także znaczenie współpracy z wieloma partnerami; zwraca ponadto uwagę, że wartość dodana finansowania przez EBI obejmuje również świadczenie usług doradztwa technicznego i budowaniu zdolności, by ułatwić osiągnięcie w projektach gotowości do inwestowania i zagwarantować jak najlepszą równowagę geograficzną;

56.  sugeruje, by EBI w dalszym ciągu ekologizował swój portfel MŚP, na przykład przeznaczając więcej środków na bardziej ekologiczne projekty oraz pomagając bankom pośredniczącym tworzyć produkty zachęcające do efektywności energetycznej lub energii ze źródeł odnawialnych; sugeruje ponadto, by EBI wspierał cyfryzację MŚP z myślą o zmniejszaniu przepaści cyfrowej;

57.  w tym kontekście kwestionuje atrakcyjność inwestycyjną EBI dla małych przedsiębiorstw i zadaje pytanie, czy EBI nie ograniczają nadmiernie jego własne zasady dotyczące finansowania projektów o znacznym stopniu ryzyka;

Udzielanie pożyczek poza UE

58.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że EBI prowadzi działalność w ponad 130 krajach poza UE, udzielając pożyczek na projekty wspierające unijną politykę współpracy zewnętrznej i rozwoju;

59.  zauważa, że w 2018 r. EBI podpisał umowy finansowe na 101 nowych projektów poza UE, w których łączna kwota zatwierdzonych środków finansowych wynosi 9,05 mld EUR i które mają umożliwić inwestycje o łącznej wartości 41 mld EUR, a przy tym rekordowy poziom osiągnęły pożyczki dotyczące klimatu oraz infrastruktury społecznej i gospodarczej;

60.  wzywa EBI jako największego wielostronnego kredytodawcę na świecie, by na przyszłość utrzymał pierwszoplanową rolę w finansowaniu unijnym oraz by sprzyjał zrównoważonemu finansowaniu poza Europą, zachowując kluczową rolę w tworzeniu unijnych mechanizmów finansowych skierowanych do państw trzecich;

61.  zauważa, że około 10 % pożyczek EBI przeznaczona jest dla państw trzecich, większość wsparcia przyznaje się krajom o wyższym średnim dochodzie, a tylko nieliczne operacje są finansowane przez EBI w krajach najsłabiej rozwiniętych;

62.  odnotowuje ocenę Komisji dotyczącą gwarancji UE dla EBI na pokrycie ewentualnych strat poniesionych w działalności finansowej wspierającej projekty inwestycyjne poza Unią; uważa, że EBI powinien zwiększyć spójność i dostosowanie pożyczek udzielanych poza UE do celów polityki zagranicznej i rozwojowej UE oraz do interwencji państw członkowskich, by jak najlepiej wspierać cele polityki UE;

63.  zachęca EBI do podnosił swoją wiedzę fachową dotyczącą projektów rozwojowych, zwłaszcza projektów obejmujących bezpośrednie pożyczki dla sektora prywatnego;

64.  zachęca EBI do zacieśniania współpracy na miejscu, w tym przed realizacją projektów i w jej trakcie, oraz do lepszej współpracy z delegaturami UE;

65.  uważa, że EBI powinien poprawić monitorowanie projektów oraz sprawozdawczość i ocenę faktycznie osiągniętych wyników, a także analizę faktycznych skutków gospodarczych, społecznych i środowiskowych; sugeruje w związku z tym zwiększenie liczby pracowników miejscowych w państwach partnerskich;

66.  zauważa, że wysokość finansowania przyznanego w latach 2014–2018 na cele klimatyczne przekracza cel zapisany w upoważnieniu do udzielania pożyczek państwom trzecim, wynoszący 25 %;

67.  zwraca się do EBI o pełne wykorzystywanie klauzul umownych umożliwiających mu zawieszenie wypłat w razie niezgodności projektów z normami środowiskowymi, społecznymi, dotyczącymi praw człowieka, podatkowymi i dotyczącymi przejrzystości;

68.  zauważa, że w około 40 % operacji wykonanych na podstawie upoważnienia do udzielania pożyczek państwom trzecim uczestniczyli pośrednicy finansowi, i zwraca się do EBI o pełniejsze i bardziej systematyczne informacje o redystrybucji pożyczek przez pośredników finansowych; wzywa EBI do dalszego kontrolowania pożyczek udzielanych przez pośredników finansowych innych niż pośrednicy lokalni; w odniesieniu do krajowych banków i instytucji prorozwojowych podkreśla, że z jednej strony należy ponownie przemyśleć warunki współpracy z EBI, Europejskim Bankiem Odbudowy i Rozwoju (EBOR) i bankami rozwoju, by zapewnić spójność między mandatami każdej z tych instytucji, a z drugiej strony należy zacieśnić współpracę z Komisją, EBI oraz organami krajowymi, regionalnymi i lokalnymi, by stworzyć większą synergię między funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi a instrumentami finansowymi i pożyczkami EBI, zmniejszyć obciążenia administracyjne, uprościć procedury, zwiększyć zdolności administracyjne, pobudzić rozwój terytorialny i spójność, a także poprawić widoczność funduszy strukturalnych i inwestycyjnych oraz finansowania z EBI;

69.  odnotowuje przygotowane przez EBI w lipcu 2017 r. sprawozdanie z oceny dotyczące pożyczek udzielanych przez pośredników w państwach AKP (region Afryki, Karaibów i Pacyfiku)(6); jest zaniepokojony widocznym brakiem kontroli nad funduszami zarządzanymi przez pośredników finansowych oraz trudnościami w śledzeniu korzyści wynikających z pożyczek; podkreśla w szczególności, że 30 % pożyczek udzielonych przez pośredników w latach 2015–2018 nie było powiązanych z konkretnymi wydatkami(7);

70.  zauważa, że w najważniejszych procedurach i standardach należytej staranności banku zapisano zasady dotyczące praw człowieka; wzywa EBI, by podczas zbliżającego się przeglądu jego polityki dotyczącej norm społecznych i środowiskowych udoskonalił swoją strategię na rzecz praw człowieka, z uwzględnieniem ryzyka represji wobec obrońców praw człowieka, oraz by przestrzegał wymogu należytego informowania miejscowych społeczności i zasięgania ich opinii; jest zdania, że politykę tę należy realizować na podstawie oceny zagrożeń dla praw człowieka, a w szczególności że powinna ona obejmować metodykę unikania negatywnych skutków dla obrońców praw człowieka oraz odpowiednie mechanizmy reagowania w razie wystąpienia takich skutków, m.in. przez zagwarantowanie rzeczywistego prawa dostępu do informacji oraz wymóg przeprowadzenia prawdziwych konsultacji ex ante z ludnością tubylczą, na którą ma wpływ inwestycja; uważa, że strategia ta powinna też obejmować systematyczną ocenę zagrożeń dla praw człowieka, w tym ocenę ex ante, a także stałe monitorowanie na miejscu; wzywa, by EBI ujmował w zawieranych umowach klauzule umożliwiające zawieszenie wypłat w przypadku poważnych naruszeń praw człowieka lub norm środowiskowych i społecznych oraz by zapewniał łatwy, terminowy i skuteczny dostęp do mechanizmów składania skarg nawet dla społeczności z odległych obszarów i dla społeczności zmarginalizowanych;

71.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że EBI zatrudnia już specjalistów w dziedzinie praw człowieka, oraz zaleca dalsze zatrudnianie specjalistów w tej dziedzinie z krajów partnerskich, by lepiej zrozumieć sytuację lokalną i monitorować wszelkie nadużycia;

72.  z zadowoleniem przyjmuje podpisanie przez EBI i Japońską Agencję Współpracy Międzynarodowej (JICA) w dniu 26 września 2019 r. protokołu ustaleń, który umożliwi dalsze współfinansowanie i współinwestowanie w krajach rozwijających się; jest zdania, że ta współpraca wzmacnia ważne partnerstwo strategiczne między EBI i JICA, dotyczące wspierania w państwach trzecich projektów związanych z problemami o charakterze globalnym;

73.  odnotowuje niedawne oświadczenia prezesa EBI Wernera Hoyera dotyczące skoncentrowania działań EBI na rozwoju; zauważa również, że EBI zaproponował utworzenie specjalnej jednostki zależnej skupiającej się na rozwoju – Europejskiego Banku Zrównoważonego Rozwoju; wzywa EBI do dialogu z Parlamentem na temat planowanego utworzenia podmiotu zależnego realizującego działania rozwojowe banku, zwłaszcza w związku z dyskusjami toczącymi się w Radzie po opublikowaniu sprawozdania grupy mędrców wysokiego szczebla ds. europejskiej infrastruktury finansowej na rzecz rozwoju;

74.  wzywa EBI do stosowania najlepszych praktyk i rozszerzenia zasady dobrowolnej, uprzedniej i świadomej zgody na wszystkie zainteresowane społeczności w przypadku inwestycji dotyczących gruntów i zasobów naturalnych, a nie zwracania się wyłącznie do ludności tubylczej;

Zarządzanie, przejrzystość i odpowiedzialność

75.  przypomina, że do wszystkich organów Unii powinny mieć zastosowanie takie same zasady odpowiedzialności i przejrzystości(8); podkreśla, że zwiększonej roli gospodarczej grupy EBI, zwiększeniu jej zdolności inwestycyjnej i wykorzystywaniu budżetu UE do gwarantowania jej operacji muszą towarzyszyć większa przejrzystość, odpowiedzialność i rozliczalność w odniesieniu do operacji gospodarczych, wykorzystania budżetu UE jako gwarancji, dodatkowości operacji EBI i ewentualnych przyszłych planów utworzenia podmiotu zależnego EBI do spraw rozwoju; wzywa do przejrzystego podejmowania decyzji i ścisłej współpracy z instytucjami UE w celu zapewnienia spójności i wiarygodności wyznaczonych celów; przypomina, że polityka przejrzystości grupy EBI opiera się na założeniu ujawniania informacji, oraz przypomina EBI o obowiązkach prawnych wynikających z konwencji z Aarhus o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska w UE;

76.  popiera zobowiązanie podjęte przez EBI w trzeciej strategii na rzecz różnorodności i włączenia społecznego, obejmującej lata 2018–2021, dotyczące zwiększenia do 2021 r. odsetka kobiet na wyższych stanowiskach kierowniczych do 50 %; wzywa EBI do zapewnienia osiągnięcia celu, jakim jest uzyskanie w ciągu najbliższych 12 miesięcy certyfikatu EDGE poświadczającego przeznaczanie części zysków na rzecz równości płci;

77.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że zgodnie z zaleceniami z niedawnych sprawozdań Parlamentu wprowadzono obowiązek ujawniania streszczeń z posiedzeń Komitetu Zarządzającego; podkreśla, że należy systematycznie podawać do wiadomości publicznej treść posiedzeń wszystkich organów zarządzających EBI, i apeluje o więcej przejrzystości w odniesieniu do posiedzeń Komitetu Zarządzającego i ich wyników;

78.  zwraca się do EBI o ujawnianie, zgodnie z przepisami UE, wszystkich informacji o pożyczkach bezpośrednich zatwierdzanych przez Komitet Zarządzający, w tym o publikowanie w odniesieniu do każdego projektu opinii Komisji i opinii państwa członkowskiego, w którym dane przedsięwzięcie ma być realizowane, a na żądanie także arkuszy pomiaru wyników (ReM);

79.  wzywa EBI, by przeprowadził w 2020 r. przegląd swojej polityki przejrzystości z myślą o terminowej publikacji obszerniejszych informacji o całej jego działalności finansowej, co pozwoli zapewnić zgodność jego polityki przejrzystości z zobowiązaniami społecznymi, klimatycznymi i środowiskowymi; podkreśla znaczenie spójności działań EBI z polityką UE;

80.  apeluje do EBI o jeszcze większą przejrzystość oraz dostęp do informacji, zwłaszcza w odniesieniu do systemu udzielania zamówień i podwykonawstwa, do wyników dochodzeń wewnętrznych oraz do wyboru, monitorowania i oceny działań i programów;

81.  wzywa EBI do zapewnienia najwyższego poziomu uczciwości jego pośredników finansowych oraz do objęcia udzielanych przez nich pożyczek takimi samymi wymogami przejrzystości, jakimi objęte są inne rodzaje pożyczek; apeluje do EBI, by zaprzestał współpracy z pośrednikami finansowymi, u których w przeszłości odnotowywano problemy dotyczące przejrzystości, nadużyć finansowych, korupcji, przestępczości zorganizowanej, prania pieniędzy lub przestrzegania praw człowieka; podkreśla, że wprowadzenie takich nowych wymogów nie powinno odbywać się ze szkodą dla dostępu MŚP do finansowania;

82.  apeluje o zmianę przepisów regulujących obowiązek dochowania należytej staranności przez EBI, który powinien w szczególności wprowadzić bardziej rygorystyczne warunki w umowach z klientami, na przykład dotyczące nadużyć finansowych i korupcji;

83.  apeluje do EBI, by zwiększył zaangażowanie zainteresowanych stron i usprawnił procesy konsultacji publicznych związane z projektami, które finansuje; zwraca się do EBI o lepsze nadzorowanie i monitorowanie poszczególnych etapów zaangażowania zainteresowanych stron oraz o zapewnienie projektodawcom solidnych zabezpieczeń za sprawą wiążących wymogów;

84.  wzywa EBI do zwiększenia obowiązków w zakresie należytej staranności zgodnie z unijnymi przepisami dotyczącymi przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz do zapewnienia kompletnych ram regulacyjnych umożliwiających bankowi skuteczne zapobieganie udziałowi w nielegalnej działalności i zapewnienie odpowiedniego systemu sankcji w przypadku nieprzestrzegania prawa Unii;

85.  oczekuje, że EBI dostosuje swoją politykę wewnętrzną, by uwzględnić nowe przepisy wprowadzone w celu zwalczania nie tylko oszustw podatkowych, ale również uchylania się od opodatkowania i unikania opodatkowania, a także podkreśla znaczenie niezależności i wydajności jego działu ds. dochodzeń w sprawie nadużyć finansowych; zachęca EBI do zacieśnienia współpracy z Europejskim Urzędem ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) i z organami krajowymi w celu zapobiegania nadużyciom finansowym i praniu pieniędzy oraz do zapewnienia informowania Prokuratury Europejskiej (EPPO) i zgłaszania właściwym organom wszelkich przypadków potencjalnych nadużyć finansowych; uważnie przygląda się działalności EBI; uważa, że EPPO powinna w przyszłości mieć uprawnienia do ścigania działalności przestępczej dotyczącej funduszy EBI w państwach członkowskich UE będących członkami EPPO; wzywa do przyznania odpowiednich środków finansowych na realizację tego nowego zadania;

86.  wyraża poważne zaniepokojenie w związku z niedawnym artykułem(9) dotyczącym audytu wewnętrznego EBI, w którym stwierdzono poważne niedociągnięcia w stosowaniu przez bank norm w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy; z zadowoleniem przyjmuje fakt, że EBI zajmuje się tymi niedociągnięciami, i wzywa go do zakończenia prac w trybie priorytetowym do lipca 2020 r. oraz do przedstawienia Parlamentowi sprawozdania na temat konkretnych podjętych środków, w szczególności tych, które mają na celu wzmocnienie należytej staranności w stosunku do klientów EBI; wzywa EBI do przekazania Parlamentowi tego sprawozdania z audytu wewnętrznego oraz do opublikowania merytorycznego streszczenia sprawozdania z audytu oraz oceny konkretnych rozwiązań mających na celu wyeliminowanie tych niedociągnięć, udostępniając je szerszej opinii publicznej, tak aby ocenić postępy EBI w tych kwestiach; proponuje zatem, by grupa EBI zaktualizowała swoją politykę w zakresie informowania o nieprawidłowościach, tak by odzwierciedlała ona dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii(10), która jest obecnie wdrażana przez państwa członkowskie;

87.  zauważa, że EBI ma politykę zwalczania nadużyć finansowych i niezależną jednostkę badającą zarzuty dotyczące nadużyć finansowych zgłoszonych wewnętrznie lub zewnętrznie; wzywa EBI, by rozważył uaktualnienie swojej polityki w celu udoskonalenia ram zwalczania nadużyć finansowych oraz zapewnienia odpowiednich zasobów, zwłaszcza z uwagi na istotną rolę, jaką EBI odgrywa we wdrażaniu polityki UE, np. InvestEU i Europejskiego Zielonego Ładu; zauważa, że w polityce EBI dotyczącej zwalczania nadużyć finansowych przewidziano już sankcje i środki naprawcze, co pozwala na przykład na wstrzymanie wypłat, ubieganie się o zwrot środków oraz zawieszenie lub anulowanie projektów; wzywa EBI do zawieszania wypłat w przypadku poważnych uchybień w zarządzaniu lub w przypadku korupcji;

88.  z zadowoleniem przyjmuje zmienioną politykę grupy EBI w stosunku do jurysdykcji o niskim poziomie regulacji, nieprzejrzystych i niechętnych współpracy(11); wzywa inne europejskie instytucje finansowe do stosowania takich samych standardów; oczekuje, że EBI przyjmie szczegółowe procedury operacyjne i środki należytej staranności w celu wdrożenia nowej polityki wobec jurysdykcji niechętnych współpracy; zauważa, że w odniesieniu do każdej operacji EBI publikuje na swojej stronie internetowej szczegółowe informacje na temat swoich klientów i sprawdza ich rzeczywistą własność, jeżeli przyznawane im pożyczki są gwarantowane z wykorzystaniem budżetu UE zgodnie z przepisami unijnymi; wzywa ponadto EBI, by na swojej stronie internetowej zamieścił linki do rejestrów państw członkowskich, gdzie można znaleźć informacje o rzeczywistej własności; przypomina o szczególnym znaczeniu zaostrzenia polityki dotyczącej jurysdykcji niechętnych do współpracy w świetle nowych i istniejących metod unikania opodatkowania – np. rozbieżności w kwalifikacji struktur hybrydowych, preferencyjnego traktowania praw własności intelektualnej czy korzystania z jurysdykcji podatkowych o niskim lub zerowym poziomie opodatkowania w celu przenoszenia zysków – zwłaszcza przez uzależnienie udzielania pożyczek bezpośrednich i pośrednich od publikowania danych podatkowych i księgowych w rozbiciu na poszczególne kraje; wzywa EBI do przedstawienia wykazu zaległych transakcji, zwłaszcza tych, które można powiązać z listą międzynarodowych rajów podatkowych; wzywa EBI, by w procedurze należytej staranności podatkowej w pełni wykorzystywał zestaw narzędzi przeciwdziałania unikaniu opodatkowania w przypadku projektów podatnych na ryzyko oraz by w razie potrzeby stosował wymogi relokacji; odnotowuje zmienione przepisy grupy EBI dotyczące przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowania terroryzmu oraz wzywa EBI do uaktualnienia jego polityki w świetle piątej dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy, a także do współpracy z odpowiednimi organami w celu zapewnienia odpowiednich sankcji za naruszanie prawa i rygorystycznych norm w odniesieniu do pośredników finansowych;

89.  odnotowuje przegląd mechanizmu i procedur rozpatrywania skarg EBI w celu zapewnienia jego pełnej funkcjonalności z myślą o wykrywaniu ewentualnych naruszeń praw człowieka w projektach powiązanych z EBI i dochodzeniu roszczeń w takich przypadkach; zachęca EBI do zapewnienia niezależności i skuteczności tego mechanizmu; zachęca do wdrożenia zaleceń Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich;

90.  zwraca się do EBI o zacieśnienie współpracy z Europejskim Rzecznikiem Praw Obywatelskich;

91.  z zadowoleniem przyjmuje strategię grupy EBI na rzecz równouprawnienia płci oraz plan działania w sprawie równości płci i oczekuje na drugą fazę realizacji tego planu;

92.  wzywa EBI do wspierania udziału kobiet i aktywnego promowania wyważonej reprezentacji płci, na wysokich stanowiskach;

93.  wzywa Komisję, Europejski Trybunał Obrachunkowy (ETO) i EBI do zwiększenia roli ETO przy okazji zbliżającego się odnowienia porozumienia trójstronnego regulującego zasady zaangażowania; wzywa do przyznania ETO uprawnień do kontrolowania wszystkich operacji EBI, w tym do oceny opłacalności jego działań inwestycyjnych i dodatkowości jego projektów, a także do ujawniania tych kontroli; wzywa również ETO do sporządzania zaleceń dotyczących wyników zewnętrznej działalności kredytowej EBI oraz dostosowania jej do polityki UE;

94.  wzywa do zawarcia porozumienia międzyinstytucjonalnego między EBI a Parlamentem o poprawie dostępu do dokumentów i danych EBI;

95.  apeluje o pilne rozszerzenie uprawnień Parlamentu w odniesieniu do określania strategii i polityki EBI, by zapewnić demokratyczną kontrolę nad inwestycjami, w tym możliwość zadawania EBI pytań wymagających odpowiedzi na piśmie, wprowadzoną już w przypadku EBC; wzywa grupę EBI do poprawy rozliczalności w tych kwestiach i sugeruje wprowadzenie kwartalnego dialogu z właściwymi komisjami Parlamentu, by zapewnić udział w strategii inwestycyjnej EBI oraz odpowiedni nadzór; podkreśla, że Parlament powinien mieć większą kontrolę nad decyzjami Rady Dyrektorów EBI, i zwraca uwagę, że Parlamentowi można by nadać status obserwatora na posiedzeniach Rady Dyrektorów w celu zapewnienia lepszej wymiany informacji; domaga się od Komisji większej przejrzystości w informowaniu Parlamentu o stanowisku zajmowanym przez nią w Radzie Dyrektorów EBI; wzywa do sporządzenia protokołu ustaleń między EBI a Parlamentem w celu poprawy dostępu do dokumentów i danych EBI dotyczących strategicznej orientacji i polityki finansowej na przyszłość, aby zagwarantować większą rozliczalność banku;

96.  zwraca się do prezesa EBI o przedstawienie niniejszej rezolucji dyrektorom i gubernatorom EBI oraz wzywa do poddania jej pod dyskusję w Komitecie Zrządzającym;

o
o   o

97.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.

(1) Dz.U. L 345 z 27.12.2017, s. 34.
(2) Komisja Europejska, SWD(2016)0405, 6 grudnia 2016 r., tabela 22 (scenariusz EUCO30, źródło: model PRIMES).
(3) „Szczegółowość: Tam, gdzie jest to możliwe i istotne, bank będzie dążyć do odnotowywania wyłącznie tych elementów większych projektów lub programów ogólnych, które dotyczą działań w dziedzinie klimatu. Podejście takie pozwala na większą szczegółowość i jest zgodne z ujednoliconą metodologią wielostronnego banku rozwoju”. (EBI: „Udzielanie pożyczek na działania w dziedzinie klimatu – Wykaz kwalifikowalnych sektorów i kryteriów kwalifikowalności”, 20 grudnia 2017 r.).
(4) Bank Crédit Agricole zobowiązał się, że nie będzie już wspierał przedsiębiorstw, które rozwijają lub planują rozwijać działalność w sektorze węgla. Stosuje politykę zerowej tolerancji do wszystkich przedsiębiorstw, które rozwijają lub planują rozwijać działalność w sektorze węgla, od wydobycia węgla, przez handel węglem i jego transport, po produkcję energii elektrycznej z węgla.
(5) EBI, „Environmental, Climate and Social Guidelines on Hydropower Development”, październik 2019 r.
(6) EBI: „Ocena działalności kredytowej prowadzonej przez EBI z udziałem pośredników ze środków instrumentu inwestycyjnego dla AKP”, lipiec 2017 r.
(7) Sprawozdanie: „Cachez ces fossiles que l’on ne saurait voir: 3 institutions financières publiques à l’épreuve de l’Accord de Paris” [Udawajmy, że nie widzimy paliw kopalnych: działania 3 publicznych instytucji finansowych w świetle porozumienia paryskiego], organizacje Les Amis de la Terre France, Oxfam France i Réseau Action Climat-France, lipiec 2019 r.
(8) O czym w 2018 r. przypomniał Europejski Trybunał Obrachunkowy.
(9) https://luxtimes.lu/european-union/40483-eib-under-scrutiny-for-failings-after-whistleblowing-complaints
(10)Dz.U. L 305 z 26.11.2019, s. 17.
(11) EIB, ‘EIB Group Policy towards weakly regulated, non-transparent and non-cooperative jurisdictions and tax good governance’, March 2019


Sprawozdanie roczne z kontroli działalności finansowej Europejskiego Banku Inwestycyjnego za 2018r.
PDF 214kWORD 65k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 10 lipca 2020 r. w sprawie sprawozdania rocznego z kontroli działalności finansowej Europejskiego Banku Inwestycyjnego za 2018 r. (2019/2127(INI))
P9_TA(2020)0191A9-0118/2020

Parlament Europejski,

–  uwzględniając sprawozdanie z działalności Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) za rok 2018,

–  uwzględniając sprawozdanie finansowe EBI za 2018 r. i sprawozdanie statystyczne EBI za 2018 r.,

–  uwzględniając sprawozdanie w sprawie zrównoważonego rozwoju za 2018 r., sprawozdanie roczne za 2018 r. dotyczące działań EBI poza Unią Europejską oraz sprawozdanie z 2018 r. dotyczące działań EBI w UE,

–  uwzględniając sprawozdania roczne Komitetu Kontroli i Audytu za rok 2018,

–  uwzględniając sprawozdanie w sprawie wdrażania polityki przejrzystości EBI w 2018 r. oraz sprawozdanie dotyczące ładu korporacyjnego za 2018 r.,

–  uwzględniając sprawozdanie z dochodzeń w sprawie nadużyć finansowych za 2018 r.,

–  uwzględniając decyzję Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie 1316/2016/TN dotyczącej domniemanych uchybień w polityce przejrzystości Europejskiego Banku Inwestycyjnego(1),

–  uwzględniając przegląd mechanizmu rozpatrywania skarg przeprowadzony w następstwie decyzji Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie 1316/2016/TN dotyczącej domniemanych uchybień w polityce przejrzystości Europejskiego Banku Inwestycyjnego,

–  uwzględniając sprawozdanie z działalności jednostki EBI ds. przestrzegania regulacji za 2018 r. oraz sprawozdanie z działalności grupy EBI w zakresie zwalczania nadużyć finansowych za 2018 r.,

–  uwzględniając plan operacyjny grupy EBI na lata 2017–2019,

–  uwzględniając art. 3 i 9 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE),

–  uwzględniając art. 15, 126, 174, 175, 208, 209, 271, 308 i 309 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), załączony do niego Protokół (nr 5) w sprawie statutu Europejskiego Banku Inwestycyjnego, a także załączony do TFUE Protokół (nr 28) w sprawie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej,

–  uwzględniając regulamin wewnętrzny Europejskiego Banku Inwestycyjnego,

–  uwzględniając swoje rezolucje z dnia 3 maja 2018 r. w sprawie sprawozdania rocznego z kontroli działalności finansowej EBI za rok 2016(2) oraz z dnia 17 stycznia 2019 r. w sprawie sprawozdania rocznego z kontroli działalności finansowej EBI za rok 2017(3),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/1017 z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych, Europejskiego Centrum Doradztwa Inwestycyjnego i Europejskiego Portalu Projektów Inwestycyjnych oraz zmieniającego rozporządzenia (UE) nr 1291/2013 i (UE) nr 1316/2013 – Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych(4),

–  uwzględniając dokument roboczy służb Komisji z dnia 14 września 2016 r. w odniesieniu do przedłużenia okresu obowiązywania Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS) oraz wprowadzenia usprawnień technicznych dla tego Funduszu oraz Europejskiego Centrum Doradztwa Inwestycyjnego (COM(2016)0597), (SWD(2016)0297) i (SWD(2016)0298),

–  Uwzględniając sprawozdanie specjalne Trybunału Obrachunkowego nr 03/2019 w sprawie Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS) ze stycznia 2019 r.(5),

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji z dnia 28 maja 2019 r. w sprawie zarządzania funduszem gwarancyjnym Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS) w 2018 r. (COM(2019)0244),

–  uwzględniając przeprowadzoną przez EBI ocenę działania EFIS z czerwca 2018 r.,

–  uwzględniając ocenę Komisji z 2019 r. dotyczącą upoważnienia EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich(6),

–  uwzględniając sprawozdanie pt. „Europa w świecie – przyszłość europejskiej infrastruktury finansowej na rzecz rozwoju”(7) przygotowane przez grupę mędrców wysokiego szczebla ds. europejskiej infrastruktury finansowej na rzecz rozwoju,

–  mając na uwadze sprawozdanie organizacji Counter Balance pt. „Czy EBI jest w stanie walczyć z nadużyciami finansowymi i korupcją?”, z października 2019 r.(8),

–  uwzględniając porozumienie trójstronne z września 2016 r. między Komisją Europejską, Europejskim Trybunałem Obrachunkowym i Europejskim Bankiem Inwestycyjnym,

–  uwzględniając art. 54 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej (A9-0118/2020),

A.  mając na uwadze, że na mocy traktatów EBI ma obowiązek przyczyniać się do integracji UE, spójności gospodarczej i społecznej oraz rozwoju regionalnego za sprawą specjalnych instrumentów inwestycyjnych, takich jak pożyczki, udziały, gwarancje, mechanizmy finansowania oparte na podziale ryzyka oraz usługi doradcze;

B.  mając na uwadze, że zgodnie z art. 309 TFUE głównym celem EBI jest przyczynianie się do zrównoważonego i stałego rozwoju rynku wewnętrznego w interesie Unii;

C.  mając na uwadze, że EBI, jako największy publiczny kredytodawca na świecie, działa na międzynarodowych rynkach kapitałowych, oferując konkurencyjne warunki klientom, a także korzystne warunki wsparcia strategii politycznych i projektów UE;

D.  mając na uwadze, że EBI, który w 2018 r. obchodził 60 lat swojego istnienia, stoi on w obliczu wielu nowych wyzwań zarówno w Unii, jak i poza jej granicami;

E.  mając na uwadze, że w ostatnich dziesięciu latach UE zmagała się z problemem ogromnego niedoinwestowania w obliczu pilnych potrzeb inwestycyjnych niezbędnych do przeprowadzenia koniecznej zielonej i cyfrowej transformacji gospodarki; mając na uwadze, że stopy inwestycji (tj. relacje nakładów inwestycyjnych do PKB) znajdują się poniżej poziomów sprzed kryzysu;

F.  mając na uwadze, że w listopadzie 2019 r. EBI przyjął nowe zobowiązania w dziedzinie klimatu, a także nową politykę w zakresie udzielania pożyczek na inwestycje energetyczne;

G.  mając na uwadze, że EBI odgrywa kluczową rolę na międzynarodowych rynkach finansowych, w szczególności dzięki wiodącej roli w emisji obligacji ekologicznych;

H.  mając na uwadze, że oczekuje się, iż EBI odegra kluczową rolę w finansowaniu Europejskiego Zielonego Ładu dzięki planowi inwestycyjnemu na rzecz zrównoważonej Europy;

I.  mając na uwadze, że cele polityki publicznej, takie jak spójność społeczna, zrównoważony rozwój i cele środowiskowe, powinny być głównym przedmiotem zainteresowania i działań banku;

J.  mając na uwadze, że EBI w swoich strategiach inwestycyjnych powinien brać pod uwagę wartości europejskie, a przede wszystkim prawa człowieka;

K.  mając na uwadze, że EBI planuje stać się unijnym bankiem rozwoju, a Rada zwróciła się już do EBI i EBOR o przedstawienie tych planów na potrzeby przyszłych dyskusji;

L.  mając na uwadze, że finansowanie przez EBI operacji poza UE wspiera głównie cele polityki zewnętrznej UE, jednocześnie zwiększając widoczność Unii i rozpowszechniając jej wartości oraz przyczyniając się do utrzymania stabilności państw trzecich;

M.  mając na uwadze, że przeprowadzane przez EBI analizy due diligence i warunki zawieranych przezeń umów muszą należycie uwzględniać kwestię ochrony przed nadużyciami finansowymi, w tym oszustwami podatkowymi i praniem pieniędzy, a także przed ryzykiem finansowania terroryzmu i korupcji;

N.  mając na uwadze, że należy nieustannie zwracać uwagę na rozwój najlepszych praktyk dotyczących polityki i zarządzania EBI w zakresie realizacji celów, a także dobrego zarządzania i przejrzystości;

Najważniejsze dane dotyczące działalności EBI w zakresie finansowania w 2018 r.

1.  zwraca uwagę, że w 2018 r. grupa EBI przeznaczyła na finansowanie ponad 64,19 mld EUR oraz że zatwierdzono 854 projektów;

2.  zauważa, że główne wolumeny inwestycji EBI były następujące:

   udzielono pożyczek w wysokości 13,5 mld EUR na projekty w zakresie innowacji w 2018 r.;
   32 % łącznej kwoty finansowania EBI (czyli więcej niż zakładane 30 %) przeznaczono dla regionów objętych polityką spójności i regionów objętych celem „Konwergencja”;
   programy finansowania dla MŚP i spółek o średniej kapitalizacji stanowią główny obszar priorytetowy o wartości ponad 23,3 mld EUR;
   15,2 mld EUR zainwestowano w ochronę środowiska;
   12,3 mld EUR przeznaczono na infrastrukturę;
   pożyczki związane ze zmianą klimatu dotyczyły prawie 30 procent portfela EBI w 2018 r., tj. 28 % ogółu zatwierdzonych projektów, więcej niż zakładane 25 % na wsparcie realizacji porozumienia paryskiego;
   ponad 8 mld euro zainwestowano poza Europą, co stanowi 12,5 % łącznej kwoty finansowania EBI;

3.  odnotowuje dwa nadrzędne cele polityki EBI, które są związane ze spójnością gospodarczą i społeczną w UE oraz działaniami w dziedzinie klimatu, a także cztery cele polityki publicznej, którymi są innowacje, MŚP i spółki o średniej kapitalizacji, infrastruktura i środowisko; podkreśla, że te główne cele polityki publicznej powinny być w pełni dostosowane do niedawno zaktualizowanych priorytetów politycznych UE, aby odzwierciedlić nowe tendencje gospodarcze oraz przejście na nowy zrównoważony model gospodarczy, który szanuje granice planety, przestrzega zasad sprawiedliwości społecznej i kieruje się ideą wspólnego dobrobytu;

4.  zwraca uwagę na podział geograficzny podpisanych umów o finansowanie w 2018 r.; wzywa EBI do składania również sprawozdań na temat podpisanych umów o finansowanie w podziale na kraje per capita oraz w odniesieniu do udziału danego kraju w EBI; apeluje o zrównoważony rozkład geograficzny inwestycji w celu uwzględnienia poziomu rozwoju i aspektów dotyczących spójności w poszczególnych krajach i regionach; zwraca uwagę na podział geograficzny podpisanych umów o finansowanie w 2018 r. wyrażonych jako procent PKB, z którego wynika, że pięcioma największymi beneficjentami były Grecja (1,01 %, 1,87 mld EUR), Cypr (1,01 %, 0,21 mld EUR), Portugalia (0,98 %, 1,98 mld EUR), Chorwacja (0,98 %, 0,51 mld EUR) i Polska (0,97 %, 4,79 mld EUR); zauważa, że 52,9 % podpisanych inwestycji finansowych przypadło na pięć państw członkowskich, które w liczbach absolutnych były największymi beneficjentami;

5.  zwraca uwagę, że Rada zgodziła się na utrzymanie bazy kapitałowej banku poprzez pokrycie wkładu Zjednoczonego Królestwa do kapitału wpłaconego EBI z rezerw banku i utrzymanie kapitału na żądanie przez proporcjonalny wzrost zobowiązań warunkowych; zwraca uwagę, że Rada zgodziła się na asymetryczne podwyższenie kapitału prowadzące do zwiększenia udziałów kapitałowych Polski i Rumunii; wzywa udziałowców EBI do dalszego zwiększenia kapitalizacji EBI, aby umożliwić zwiększenie inwestycji i podejmowanie większego ryzyka w celu sfinansowania niezbędnych projektów wspierających zrównoważoną i cyfrową transformację gospodarczą, spójność społeczną i terytorialną, tworzenie miejsc pracy, innowacje i konkurencyjność w UE, przy jednoczesnym utrzymaniu ratingu EBI na poziomie AAA;

6.  odnotowuje, że na koniec 2018 r. odsetek kredytów zagrożonych wynosił 0,3 % (0,3 % na koniec 2017 r.) całego portfela kredytowego pomimo niedawnego przejścia banku na operacje kredytowe o wyższym ryzyku;

Główne priorytety polityki inwestycyjnej EBI i zrównoważony charakter jego modelu biznesowego

7.  zauważa, że misją EBI jest inwestowanie w wykonalne projekty, które realizują cele polityki UE zgodnie z art. 309 TFUE, w tym projekty na rzecz rozwoju regionów słabiej rozwiniętych; podkreśla, że priorytetem działalności kredytowej EBI powinny być zrównoważone projekty o jasno określonych rezultatach, wartości dodanej i szeroko zakrojonych pozytywnych skutkach;

8.  zachęca EBI, aby w przypadku dużych projektów infrastrukturalnych uwzględniał wszystkie związane z nimi zagrożenia dla środowiska oraz by finansował jedynie te projekty, które przynoszą rzeczywistą wartość dodaną dla miejscowej ludności i z punktu widzenia środowiskowego, społecznego i gospodarczego; podkreśla znaczenie ścisłego monitorowania ewentualnego zagrożenia korupcją i nadużyciami w tym kontekście, a także znaczenie prowadzenia dokładnych ocen ex-ante i ex-post projektów, które mają być finansowane;

9.  podkreśla, że istnieje sprzyjający klimat polityczny ku temu, by coraz większy udział w finansowaniu EBI miały inwestycje na rzecz zrównoważenia klimatycznego i środowiskowego, czyli tzw. europejski bank klimatyczny; apeluje, aby społeczeństwo obywatelskie, Komisja, Parlament i udziałowcy banku skorzystali z tej szansy i aby w 2020 r. dostosowano działania EBI do porozumienia paryskiego; podkreśla, że w nowej sytuacji EBI musi nadal wspierać rozwój regionalny oraz cele UE w zakresie spójności społecznej i gospodarczej, zgodnie z protokołem nr 28 do TFUE;

10.  wzywa EBI do skoncentrowania się na mniejszych, zdecentralizowanych projektach, które często są realizowane lokalnie, oraz do dalszego rozwijania wsparcia dla inicjatyw obywatelskich poprzez wzmocnienie pomocy technicznej i wiedzy fachowej przed zatwierdzeniem projektu, aby zwiększyć dostępność finansowania EBI oraz poprawić jakość i zrównoważony charakter jego operacji; apeluje w tym kontekście o odpowiednie finansowanie usług doradczych w kolejnych wieloletnich ramach finansowych;

11.  apeluje do EBI o uwzględnienie podmiotów lokalnych, w tym społeczeństwa obywatelskiego, w kontekście wpływu inwestycji na środowisko lokalne;

12.  z zadowoleniem przyjmuje przegląd ram środowiskowych i społecznych EBI, który ma odbyć się w dalszej części bieżącego roku; wzywa EBI do zapewnienia stosowania zasady „nie szkodzić” we wszystkich swoich działaniach; wzywa EBI, aby zobowiązał się do zaprzestania finansowania wszystkich projektów, które nie są zgodne z porozumieniem paryskim i celami UE w dziedzinie klimatu;

13.  w związku z tym popiera ujawnienie czytelnych informacji na temat sposobu wdrażania strategii EBI oraz na temat wpływu produktów i portfeli EBI na zrównoważony rozwój i klimat;

14.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że EBI przedstawia sprawozdania na temat średnio- i długoterminowych skutków gospodarczych, społecznych i środowiskowych przy uzasadnianiu swoich inwestycji; z zadowoleniem odnotowuje, że sprawozdawczość ta obejmuje zarówno planowanie (ex ante), jak i wdrażanie projektu; jest zdania, że powinno ono obejmować sprawozdania z wyników osiągniętych w oparciu o jego inwestycje, zwłaszcza w UE;

15.  uważa, że konieczne są wysiłki na rzecz rozwoju gospodarki neutralnej dla klimatu na szczeblu krajowym oraz że EBI powinien odgrywać wiodącą rolę w tej kwestii; wzywa EBI, aby wspierał krajowe banki inwestycyjne i eksportowo-importowe w przyjmowaniu zasad i środków środowiskowych podobnych do zasad i środków EBI oraz aby zobowiązał się do finansowania jedynie tych projektów, które są zgodne z porozumieniem paryskim i celami UE w dziedzinie klimatu;

Rola EBI w finansowaniu Europejskiego Zielonego Ładu;

16.  uważa, że EBI odgrywa ważną rolę w stawianiu czoła wyzwaniom związanym z klimatem, takim jak globalne ocieplenie i dekarbonizacja gospodarki UE; zwraca uwagę, że EBI powinien realizować cele określone w Zielonym Ładzie;

17.  odnotowuje, że łączna wartość inwestycji w dziedzinie klimatu w 2018 r. wyniosła 16,2 mld EUR, przy czym największe inwestycje dotyczyły niskoemisyjnej energii (6 mld EUR), energii ze źródeł odnawialnych (4,1 mld EUR) i efektywności energetycznej (2,7 mld EUR); odnotowuje, że w 2018 r. 29 % pożyczek udzielonych przez EBI było związane z klimatem;

18.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w 2018 r. EBI wyemitował obligacje „odpowiedzialne środowiskowo” o wartości 4 mld EUR oraz obligacje na rzecz zrównoważonego rozwoju o wartości 500 mln EUR; podkreśla potrzebę wprowadzenia unijnej normy dotyczącej obligacji ekologicznych, aby zapewnić przejrzystość i śledzenie ich skutków;

19.  przypomina o zobowiązaniach podjętych przez prezesa EBI podczas szczytu klimatycznego ONZ we wrześniu 2019 r., a mianowicie o:

   dostosowaniu do końca 2020 r. wszystkich działań EBI z zakresu finansowania do celów porozumienia paryskiego;
   przeznaczaniu do 2025 r. co najmniej 50 % środków EBI na cele klimatyczne i związane ze zrównoważeniem środowiskowym;
   uruchomieniu do 2030 r. inwestycji w wysokości 1 bln EUR na rzecz klimatu i środowiska;

20.  podkreśla, że jeżeli EBI ma ambicje, by odegrać rolę kluczowego filara finansowego Europejskiego Zielonego Ładu, musi on wzmóc wysiłki, aby stać się „bankiem klimatycznym”; wzywa EBI do opracowania planu działania zawierającego konkretne, wymierne, osiągalne, realistyczne i określone w czasie cele w odniesieniu do wdrażania porozumienia paryskiego; apeluje, aby cele te uwzględniały potencjalne ryzyko zwiększenia różnic między regionami UE i państwami członkowskimi; podkreśla działania EBI na rzecz spójności gospodarczej i społecznej; podkreśla konieczność dostosowania działań EBI na rzecz spójności gospodarczej i społecznej do celów klimatycznych;

21.  wzywa do odzwierciedlenia ambitnych zobowiązań w konkretnych strategiach politycznych; EBI musi uczynić wywiązanie się ze swoich zobowiązań zasadniczym elementem swojego planu działań operacyjnych i swojej strategii klimatycznej, a także sektorowych strategii pożyczkowych i polityki gwarancji;

22.  podkreśla, że sprawą najwyższej wagi jest dostosowanie wszystkich inwestycji EBI i portfeli sektorowych do porozumienia paryskiego;

23.  zwraca uwagę, że w 2018 r. EBI zatwierdził finansowanie dla dużych projektów w sektorze infrastruktury gazowej, w tym gazociągów do UE z Turkmenistanu i Azerbejdżanu (gazociąg transanatolijski) oraz z Grecji do Włoch przez Albanię i Morze Adriatyckie (gazociąg transadriatycki); zwraca uwagę, że inwestycje te zostały ujęte w 4. wykazie projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, współfinansowanych z budżetu UE; wzywa EBI do wyjaśnienia, w jaki sposób projekty te zostaną dostosowane do celów porozumienia paryskiego do końca 2020 r.; podkreśla, że należy uznać rolę gazu zarówno jako ważnej technologii pomostowej, jak i pod względem jego wkładu w przejście na neutralność klimatyczną;

24.  uważa, że nowa polityka kredytowania energetyki EBI, a w szczególności decyzja o zaprzestaniu udzielania do końca 2021 r. pożyczek na projekty dotyczące energii z paliw kopalnych oraz przykład, jaki dał on innym bankom, stanowi istotny krok naprzód; podkreśla potrzebę zadbania o to, by korzystanie z takich źródeł energii jak gaz ziemny oraz ich finansowanie było zgodne z celem, jakim jest osiągnięcie neutralności klimatycznej najpóźniej do 2050 r.; zwraca uwagę, że polityka kredytowania energetyki zostanie poddana przeglądowi na początku 2022 r., i apeluje, aby w ramach tego przeglądu dostosowano tę politykę do europejskiej taksonomii zrównoważonego finansowania;

25.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w przyszłości EBI będzie się koncentrować na sprawiedliwej transformacji, oraz oczekuje, że EBI wniesie wkład w mechanizm sprawiedliwej transformacji, zwłaszcza w ramach przyszłego instrumentu pożyczkowego na rzecz sektora publicznego i jego operacji w ramach InvestEU;

26.  zwraca uwagę na fakt, że udział finansowania przeznaczonego na drogi, autostrady i transport lotniczy w 2018 r. był wyższy od średniej z lat 2014–2018, podczas gdy finansowanie transportu kolejowego w 2018 r. spadło poniżej średniej z lat 2014–2018; zauważa, że na transport lotniczy w 2018 r. przeznaczono środki w łącznej kwocie 725 mln EUR; z niecierpliwością oczekuje przeglądu polityki kredytowej EBI w sektorze transportu; domaga się nowej polityki finansowania transportu, mającej na celu dekarbonizację transportu w UE do 2050 r.;

27.  wzywa Komisję do uzupełnienia ram zrównoważonego inwestowania o kryteria działalności gospodarczej wywierającej znaczący negatywny wpływ na środowisko, które mogłyby być stosowane przez EBI; docenia wysiłki EBI na rzecz realizacji celów zrównoważonego rozwoju;;

28.  wzywa do wdrożenia nowych strategii politycznych w wysokoemisyjnych sektorach przemysłu, w których EBI prowadzi działalność, takich jak sektor cementowy, petrochemiczny i stalowy, aby skoncentrować się na zrównoważonym charakterze tych sektorów i uważnie przeanalizować konsekwencje rozwiązania bieżących umów, przy czym należy położyć nacisk na wspieranie gospodarki o obiegu zamkniętym;

29.  zauważa, że problemu klimatycznego nie można rozwiązać bez wsparcia ze strony przemysłu, a zmiany na dużą skalę można przeprowadzić jedynie wówczas, gdy przemysł zostanie włączony w działania i zapewnione zostaną niezbędne zachęty dla innowacyjnych rozwiązań w dziedzinie klimatu;

30.  z zadowoleniem przyjmuje nową metodykę EBI dotyczącą oceny śladu węglowego i wzywa do jej systematycznego stosowania, ze szczególnym uwzględnieniem emisji pośrednich („typu 3”); wzywa do kompleksowej oceny projektów zamiast prostej analizy ekonomicznej cyklu życia emisji;

31.  wzywa EBI do zbadania możliwości określenia bardziej rygorystycznych wymogów dotyczących ujawniania przez pośredników ich ekspozycji na paliwa kopalne oraz podkreśla, że takie nowe wymogi nie powinny być wprowadzane ze szkodą dla dostępu MŚP do finansowania;

32.  z zadowoleniem przyjmuje przyjęcie przez EBI polityki wykluczającej i wzywa do rygorystycznego stosowania tego instrumentu w celu wykluczenia z finansowania EBI klientów zamieszanych w praktyki korupcyjne lub oszustwa;

33.  jest zdania, że finansowanie EBI powinno być uzależnione od celów naukowych i ambitnych zobowiązań, by stopniowo zaprzestać wspierania projektów, które powodują znaczne emisje gazów cieplarnianych, zgodnie z najlepszymi praktykami w sektorze bankowości komercyjnej(9);

34.  z zadowoleniem przyjmuje wytyczne dotyczące elektrowni wodnych przyjęte w 2018 r.(10) i wzywa do rozszerzenia wymogów przejrzystości na wszystkie projekty infrastrukturalne;

35.  przypomina EBI, że ochrona różnorodności biologicznej to kluczowy element przystosowania się do zmiany klimatu, a odtwarzanie ekosystemów to jedyna sprawdzona technologia emisji ujemnych; zwraca uwagę, że wszystkie projekty EBI podlegają ocenie ryzyka w zakresie różnorodności biologicznej i muszą być zgodne z normami banku w zakresie różnorodności biologicznej, i apeluje o zwiększenie finansowania banku, aby osiągnąć cele UE w tym obszarze, zwłaszcza jeżeli chodzi o zerowe wylesianie netto oraz ochronę obszarów morskich i przybrzeżnych;

36.  zwraca uwagę, że Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI) jest w pełni włączony we wszystkie działania EBI w dziedzinie klimatu;

Działania EBI poza granicami UE

37.  ponownie stwierdza, że wyeliminowanie ubóstwa, mobilizacja zasobów krajowych i prawa człowieka są głównymi elementami unijnej infrastruktury finansowania rozwoju, które zwiększają widoczność finansowanych działań; uważa, że wdrażanie celów zrównoważonego rozwoju powinno znajdować się w centrum działań UE w nadchodzących latach;

38.  docenia zdolność EBI do szybkiego dostosowywania się do wyzwań międzynarodowych; wzywa EBI do dalszego wspierania polityki zewnętrznej UE i działań w sytuacjach kryzysowych poprzez takie inicjatywy jak inicjatywa EBI na rzecz budowania odporności będąca częścią europejskiej reakcji na globalne wyzwanie związane z migracją i uchodźcami;

39.  zachęca EBI, EBOR, wielostronne banki rozwoju oraz międzynarodowe instytucje finansowe do kontynuowania wysiłków na rzecz jak najlepszej współpracy operacyjnej nad realizacją projektów, gdyż ściślejsza współpraca międzybankowa jest niezbędna z punktu widzenia optymalizacji kosztów i uzyskania efektów synergii przy wydajniejszym wykorzystaniu zasobów;

40.  zauważa, że przegląd śródokresowy upoważnienia do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich z 2018 r. doprowadził do zwiększenia gwarancji do 5,3 mld EUR;

41.  przypomina o potrzebie uspójnienia operacji EBI z celami polityki zewnętrznej UE;

42.  zauważa, że zasady dotyczące praw człowieka są w pełni włączone do kluczowych procedur i standardów due diligence stosowanych przez Bank, w tym ocen ex ante; przypomina, że EBI jest bezpośrednio związany Kartą praw podstawowych UE oraz że klauzule w umowach z klientami umożliwiają zawieszenie umów w przypadku naruszenia praw człowieka; z zadowoleniem przyjmuje przegląd deklaracji w sprawie zasad i standardów środowiskowych i społecznych z 2009 r.;

43.  wzywa EBI, aby inwestując w państwach trzecich, uwzględniał kontekst lokalny; przypomina, że celem inwestycji w państwach trzecich powinno być także zapewnienie długoterminowego zrównoważonego wzrostu gospodarczego generowanego przez sektor prywatny, wspieranie walki ze zmianą klimatu oraz zmniejszanie skali ubóstwa dzięki tworzeniu miejsc pracy i lepszemu dostępowi do zasobów produkcyjnych;

44.  zauważa, że EBI zatrudnia specjalistów ds. praw człowieka, jednak lepszemu zrozumieniu kontekstu lokalnego pomogłoby zwiększenie liczby pracowników lokalnych EBI w krajach partnerskich; wzywa EBI do zadbania o to, by kwestie praw człowieka były uwzględniane w procesie podejmowania decyzji;

45.  zwraca uwagę, że na poziomie projektów Komisja i ESDZ mają do odegrania istotną rolę, ponieważ w ramach oceny zasięga się ich opinii w sprawie projektów EBI, zanim zostaną one przedłożone do przyjęcia dyrektorom EBI;

46.  zwraca się do EBI o zareagowanie na ustalenia zawarte w przeprowadzonej przez Komisję ocenie upoważnienia do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich, w której zwrócono uwagę, że „służbom Komisji trudno jest uzyskać wgląd w wyniki działalności EBI inaczej niż za pośrednictwem podmiotów zewnętrznych, gdyż sprawozdania z rzeczywistych wyników są składane dopiero po ukończeniu projektu, a EBI nie ma obowiązku zgłaszania problemów”; uznaje podsumowanie Komisji, że „rzeczywiste wyniki i skutki interwencji UE pozostają w dużej mierze nieznane”, za wysoce problematyczne;

47.  ponownie podkreśla swoje zainteresowanie udziałem w rozmowach między Radą a EBI na temat ewentualnego utworzenia nowej filii banku, która stałaby się bankiem rozwoju UE; wzywa EBI do priorytetowego potraktowania w planach utworzenia filii na potrzeby operacji na rzecz rozwoju aspektów wyeliminowania ubóstwa, mobilizacji zasobów krajowych i praw człowieka;

Funkcjonowanie i skuteczność EFIS

48.  zwraca uwagę, że kluczowym celem ilościowym Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS) jest zgromadzenie środków w wysokości 500 mld EUR na dodatkowe inwestycje prywatne i publiczne; zauważa , że w przyszłych strategiach inwestycyjnych należy uwzględnić wymierne cele w zakresie zrównoważonego rozwoju i skutków społecznych;

49.  zauważa, że w celu wdrożenia EFIS EBI zatrudnił 358 pracowników, a na potrzeby Europejskiego Centrum Doradztwa Inwestycyjnego – 75 osób;

50.  zauważa, że EFIS posiada odrębną strukturę zarządzania od EBI, a jego operacje inwestycyjne dotyczą dwóch obszarów tematycznych, tj. obszaru infrastruktury i innowacji zarządzanego przez EBI oraz segmentu MŚP zarządzanego przez EFI;

51.  ponownie podkreśla, że – w odróżnieniu od innych obecnych instrumentów finansowania EBI – założeniem leżącym u podstaw EFIS, wspieranego z budżetu UE, jest zapewnienie dodatkowości przez określenie dodatkowych i innowacyjnych sektorów ukierunkowanych na przyszłość i projektów o wyższym ryzyku;

52.  podkreśla znaczenie kryteriów dodatkowości, które obejmują potrzebę wspierania operacji kwalifikujących się do wsparcia z EFIS jedynie w przypadku uwzględniania jasno zidentyfikowanych niedoskonałości rynku lub nieoptymalnych sytuacji i operacji inwestycyjnych oraz które nie mogłyby być przeprowadzone w takim samym zakresie lub w takich samych ramach czasowych bez wsparcia z EFIS;

53.  odnotowuje z zaniepokojeniem uwagi Trybunału, że zgłoszona szacunkowa wartość uruchomionych inwestycji nie uwzględnia faktu, iż niektóre operacje EFIS zastąpiły inne operacje EBI i instrumenty finansowe UE, a także faktu, że część wsparcia z EFIS przeznaczono na projekty, które mogłyby być finansowane z innych źródeł finansowania publicznego lub prywatnego na odmiennych warunkach;

54.  ponownie wzywa do obiektywnego przeglądu dodatkowości, skutków gospodarczych, społecznych i środowiskowych oraz rzeczywistej wartości dodanej projektów EFIS, a także ich spójności z polityką Unii lub innymi operacjami EBI, aby stały się bardziej zorientowane na realizację polityk niż na zapotrzebowanie, jak wskazano w sprawozdaniu specjalnym Trybunału Obrachunkowego(11) ze stycznia 2019 r.;

55.  zauważa , że operacje w ramach EFIS kwalifikowały się do pozyskiwania funduszy z innych unijnych i krajowych źródeł publicznych w uzupełnieniu inwestycji prywatnych; zwraca uwagę, ze należy unikać ograniczonej opłacalności wydatkowanych środków finansowych i ewentualnych zbędnych obciążeń wynikających z takich kosztów; podkreśla potrzebę zagwarantowania dodatkowości;

56.  uważa, że należy wystrzegać się sytuacji, w których wydatki ze strony różnych inwestorów pokrywają się ze sobą, oraz balastu kosztów, tak by finansowanie inwestycji za pośrednictwem kilku różnych kanałów nie skutkowało rozmytą lub zbiorową odpowiedzialnością za wyniki;

57.  wzywa do zapewnienia większej synergii między EFIS, krajowymi bankami prorozwojowymi i platformami inwestycyjnymi w celu zwiększenia ogólnej skuteczności EFIS;

58.  uważa za niezwykle ważne, aby przy planowaniu wstępnym, wdrażaniu i sprawozdawczości z osiągniętych wyników w ramach programu InvestEU należycie uwzględniać wnioski wyciągnięte z EFIS 1.0 i EFIS 2.0, zwłaszcza dotyczące dodatkowości, stabilności i przejrzystości;

Zarządzanie, przejrzystość i rozliczalność EBI

59.  podkreśla znaczenie etyki, uczciwości, przejrzystości i rozliczalności we wszystkich operacjach EBI i EFI;

60.  zauważa, że Komisja wydaje opinię w sprawie wszystkich operacji finansujących w ramach procedury zgodnie z art. 19 statutu EBI; wzywa Komisję do udostępnienia tych opinii natychmiast po ich przekazaniu;

Optymalizacja ram ładu korporacyjnego i kontroli wewnętrznej EBI

61.  zaleca dostosowanie podejścia banku i związanych z nim kontroli jakości w organach EBI, aby odpowiednio reagować na ryzyko braku zgodności z przepisami oraz wspierać pełne wdrożenie zasady budżetu opartego na wynikach w ramach EBI i grupy EBI;

62.  apeluje o ocenę systemów zarządzania ryzykiem i systemów kontroli związanych z finansowaniem łączonym wraz z Komisją Europejską oraz o sporządzenie sprawozdania na ten temat z uwzględnieniem skutków stosowania instrumentów łączonych nie tylko z punktu widzenia nadzoru, ale również sposobów zarządzania;

63.  zauważa, że w 2018 r. model biznesowy EBI nadal ewoluował i stał się bardziej zróżnicowany ze względu na rozwój działalności w ramach EFIS, której charakter jest bardziej złożony, oraz ze względu na transakcje charakteryzujące się mniejszymi rozmiarami i wyższym profilem ryzyka;

64.  zauważa, że w lipcu 2018 r. Rada Dyrektorów przedstawiła szereg zmian dotyczących organizacji i zarządzania, a w grudniu 2018 r. zatwierdziła plan ich wdrożenia obejmujący między innymi:

   (i) propozycję zmian w statucie EBI w celu zwiększenia liczby zastępców członków Rady Dyrektorów oraz wprowadzenia głosowania większością kwalifikowaną nad niektórymi kwestiami związanymi z zarządzaniem;
   (ii) usprawnienie systemu kontroli wewnętrznej i zarządzania ryzykiem EBI, w szczególności poprzez ustanowienie funkcji ds. ryzyka grupowego, którą pełniłby urzędnik ds. ryzyka grupowego;

65.  w odniesieniu do przeglądu obowiązków organów zarządzających EBI uważa, że członkowie Komitetu Zarządzającego powinni unikać ewentualnego konfliktu interesów, niezależnie od okoliczności; w tym kontekście uważa, że do kodeksu postępowania Komitetu Zarządzającego i Rady Dyrektorów należy włączyć przepis wykluczający możliwość sprawowania przez ich członków nadzoru nad udzielaniem pożyczek lub realizacją projektów w ich krajach pochodzenia;

66.  ubolewa nad utrzymującym się brakiem różnorodności i równowagi płci na stanowiskach kierowniczych wyższego szczebla i w organach zarządzających grupy EBI; wzywa EBI do priorytetowego potraktowania tej kwestii;

67.  wzywa EBI do pełnego wdrożenia zaleceń przedstawionych przez Komitet Kontroli i Audytu EBI w sprawozdaniu rocznym za 2018 r.(12), w szczególności aby:

   EBI przeprowadził przegląd kodeksu postępowania Komitetu Zarządzającego i Rady Dyrektorów;
   EBI zapewnił wystarczającą liczbę odpowiednio przygotowanych pracowników ds. kontroli i w trybie pilnym zajął się wszelkimi istniejącymi niedostatkami w zakresie rekrutacji na stanowiska związane z kontrolą;
   Komitet Zarządzający opracował plan działania, w tym cele pośrednie, zasoby i harmonogram wdrożenia zaleceń, mając na uwadze, że w przeszłości zalecenia Komitetu Kontroli i Audytu wdrażano zbyt wolno;

W kierunku bardziej przejrzystej i rozliczalnej instytucji dysponującej wzmocnionymi mechanizmami walki z nadużyciami finansowymi i korupcją

68.  zauważa, że z biegiem lat EBI wprowadził mechanizmy wewnętrzne i struktury zarządzania w celu zmniejszenia ryzyka nadużyć finansowych i korupcji, a także zobowiązał się publicznie do realizowania „polityki zerowej tolerancji wobec nadużyć finansowych i korupcji”;

69.  wzywa EBI, aby ujawnił na swojej stronie internetowej dane dotyczące własności rzeczywistej swoich klientów w celu zwiększenia widoczności jego operacji i przyczynienia się do zapobiegania korupcji i konfliktom interesów;

70.  zwraca się do EBI, aby uzależnił udzielanie pożyczek bezpośrednich i pośrednich od opublikowania danych podatkowych i księgowych w podziale na kraje oraz od ujawnienia informacji o własności rzeczywistej dotyczących beneficjentów i instytucji pośrednictwa finansowego uczestniczących w finansowaniu;

71.  przyjmuje do wiadomości sprawozdanie organizacji Counter Balance, z którego wynika, że EBI nadal nie w pełni wywiązuje się z zadania walki z nadużyciami finansowymi i korupcją, po części z powodu słabości mechanizmów wewnętrznych, a po części z powodu niezadowalających ram zarządzania określających jego działalność, czemu towarzyszy też brak odpowiedniej kontroli zewnętrznej jego działań, w tym ze strony OLAF-u; odnotowuje też odpowiedzi EBI i OLAF-u na to sprawozdanie; wzywa EBI do wprowadzenia niezbędnych usprawnień w celu usunięcia pozostałych niedociągnięć; wzywa Komisję do przedstawienia wniosku w celu dopilnowania, by EBI przestrzegał obowiązków w zakresie należytej staranności co najmniej równoważnych z unijną dyrektywą w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy;

72.  wyraża poważne zaniepokojenie niedawnym opublikowaniem artykułu(13) dotyczącego audytu wewnętrznego EBI, w którym stwierdzono poważne niedociągnięcia w stosowaniu przez EBI norm przeciwdziałania praniu pieniędzy; z zadowoleniem przyjmuje starania EBI, aby usunąć te niedociągnięcia, i wzywa go do zakończenia prac w trybie priorytetowym w wyznaczonym terminie oraz do przedstawienia Parlamentowi sprawozdania na temat konkretnych środków, które podjął w szczególności w celu wzmocnieniu należytej staranności w stosunku do klientów; wzywa EBI, aby udostępnił Parlamentowi sprawozdanie z wspomnianego audytu wewnętrznego oraz opublikował i udostępnił publicznie jego merytoryczne streszczenie wraz ze szczegółową oceną, w jaki sposób każde z niedociągnięć zostało skutecznie usunięte;

73.  wzywa EBI do jak najlepszego wykorzystania współpracy z OLAF-em i Prokuraturą Europejską, a tę ostatnią do proaktywnego zajmowania się sprawami dotyczącymi EBI poprzez prowadzenie dochodzeń i ściganie sprawców przestępstw szkodzących interesom finansowym UE;

74.  ponawia apel do EBI o większą rozliczalność wobec innych instytucji UE przez zwiększenie kontroli Parlamentu nad EBI oraz nadanie Europejskiemu Trybunałowi Obrachunkowemu pełnych praw do kontrolowania operacji EBI;

75.  przypomina, że sposobem na zwiększenie rozliczalności jest udział społeczeństwa w kształtowaniu polityki EBI, w szczególności zaangażowanie lokalnych społeczności i obywateli, których dotyczą operacje EBI;

76.  przypomina, że przejrzystość w realizacji strategii politycznych UE nie tylko prowadzi do zwiększenia ogólnej rozliczalności i odpowiedzialności korporacyjnej EBI, umożliwiającej jasny ogląd sytuacji w zakresie pośredników finansowych i beneficjentów końcowych, ale przyczynia się też do poprawy skuteczności i trwałości finansowanych projektów pomocowych; dlatego wzywa EBI do uwzględnienia tych aspektów w planowanym przeglądzie swojej polityki przejrzystości w 2020 r.;

77.  w związku z tym popiera ujawnienie czytelnych informacji na temat sposobu wdrażania strategii EBI oraz na temat wpływu produktów i portfeli EBI na zrównoważony rozwój i klimat;

78.  oczekuje się, że polityka EBI w zakresie ochrony sygnalistów będzie ambitna i będzie przewidywać wysokie standardy; wzywa EBI, aby uwzględnił w ramach wspomnianego przeglądu zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne osoby zgłaszające przypadki naruszenia, a także by ustanowił jasne i wyraźne procedury, harmonogramy i wytyczne z myślą o jak najlepszym ukierunkowaniu działań sygnalistów i chronieniu ich przed odwetem;

79.  ubolewa, że pod koniec 2018 r. nie wzmocniono należycie mechanizmu rozpatrywania skarg, i uważa, że trzeba kontynuować prace nad dostępem do skutecznego i niezależnego mechanizmu rozpatrywania skarg, obejmującego prawo do odwołania; zauważa, że EBI ustanowił nowy specjalny system rozpatrywania skarg dotyczących zamówień publicznych, aby zapewnić bardziej skuteczne i niezależne rozpatrywanie powiązanych skarg w 2019 r.;

80.  z zadowoleniem przyjmuje starania EBI na rzecz opublikowania nowej dokumentacji dotyczącej działań w dziedzinie klimatu, tablic wyników dotyczących projektów EFIS lub sprawozdań z realizacji projektów związanych z zakończonymi operacjami poza UE; uważa, że EBI powinien również w jak najszerszym zakresie ujawniać protokoły posiedzeń Rady Gubernatorów, protokoły i porządki obrad Komitetu Zarządzającego, arkusze 3PA REM, opinie Komisji na temat projektów oraz sprawozdania z monitorowania projektów; rozumie jednak, że obowiązują pewne ograniczenia, jeżeli chodzi o przejrzystość dokumentów, w celu zapewnienia ochrony informacji poufnych dostarczanych przez klientów EBI i partnerów projektów;

81.  odnotowuje wejście w życie w 2018 r. nowej polityki EBI dotyczącej wykluczeń, obejmującej procedury wykluczania podmiotów i osób fizycznych z negatywnym rejestrem pod względem postępowania i działań, dzięki czemu obowiązujące przepisy i zakazy polityki EBI w zakresie zwalczania nadużyć finansowych stosuje się w praktyce;

82.  oczekuje na wyniki rozpoczętego w 2018 r. przeglądu strategii EBI i EFI w zakresie zwalczania nadużyć finansowych i popiera bardziej rygorystyczne podejście do polityki zerowej tolerancji wobec nadużyć finansowych i korupcji oraz innych zabronionych zachowań; wzywa EBI do zacieśnienia w przyszłości współpracy z OLAF i Prokuraturą Europejską (EPPO) oraz do zgłaszania właściwym organom wszystkich przypadków potencjalnych nadużyć; uważa, że Prokuratura Europejska powinna w przyszłości mieć uprawnienia do ścigania działalności przestępczej dotyczącej funduszy EBI w państwach członkowskich UE będących członkami EPPO;

83.  zauważa, że EBI publikuje na swojej stronie internetowej szczegółowe informacje na temat swoich klientów w odniesieniu do każdej operacji; wzywa EBI do publikowania również niezbędnych informacji o beneficjentach rzeczywistych; z zadowoleniem przyjmuje prowadzoną obecnie przez EBI politykę ochrony sygnalistów;

84.  odnotowuje wzrost liczby zarzutów w 2018 r., w tym 184 nowe zarzuty (149 w 2017 r.), z których 68 % pochodziło ze źródeł wewnętrznych, a 31 % z zewnętrznych; zauważa, że główne obszary dochodzeń to nadużycia finansowe, korupcja, niewłaściwe wykorzystanie nazwy EBI i EFI oraz zmowa; zauważa, że 69 % wszystkich spraw dotyczących grupy EBI skierowano do OLAF-u;

85.  przyjmuje do wiadomości porozumienie między EBI a koncernem Volkswagen wykluczające tę firmę z udziału w jakimkolwiek projekcie EBI przez 18 miesięcy oraz zobowiązujące ją do wniesienia wkładu w inicjatywę na rzecz zrównoważonego rozwoju, w tym ochronę środowiska;

86.  popiera odpowiedzialną politykę podatkową EBI opartą na zamieszczaniu klauzul dotyczących uczciwości w umowach grupy EBI, działaniu ze szczególną starannością w odniesieniu do jurysdykcji, w których nie przestrzega się przepisów, z wyraźnym wskazaniem podmiotów umownych i lokalizacji geograficznej; z zadowoleniem przyjmuje przyjęcie w marcu 2019 r. polityki w zakresie jurysdykcji nieprzestrzegających przepisów i wzywa do szybkiego wdrożenia tej polityki i do regularnego składania Parlamentowi sprawozdań z wdrażania;

87.  uważa, że jednym z podstawowych wymogów jest przestrzeganie najwyższych standardów uczciwości, zwłaszcza standardów AMF-CFT propagowanych przez UE i Grupę Specjalną ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy, oraz zasad dobrego zarządzania w kwestiach podatkowych propagowanych przez OECD, grupę G-20 i UE w celu skuteczniejszego zwalczania prania pieniędzy i finansowania terroryzmu;

88.  uznaje pionierską rolę EBI na szczeblu UE w opracowywaniu sprawozdań w sprawie zrównoważonego rozwoju; zachęca EBI do dalszego udoskonalania sprawozdań w sprawie zrównoważonego rozwoju poprzez przedstawianie w nich wyników, stosowanie dobrze zdefiniowanych wskaźników, które są precyzyjne, łatwe do zmierzenia i porównywalne;

89.  z zadowoleniem przyjmuje wydanie przez audytora zewnętrznego EBI pierwszego sprawozdania w sprawie ograniczonej pewności w odniesieniu do wybranych oświadczeń, danych liczbowych i wskaźników zawartych w sprawozdaniu w sprawie zrównoważonego rozwoju za 2018 r.;

90.  apeluje o dokładniejszy nadzór Trybunału Obrachunkowego nad EBI oraz uważa, że podczas dyskusji nad przyszłą umową trójstronną we wrześniu 2020 r. należy dogłębnie przeanalizować postanowienia podpisanej w 2016 r. obecnej umowy trójstronnej regulującej współpracę między Europejskim Bankiem Inwestycyjnym, Komisją Europejską i Europejskim Trybunałem Obrachunkowym;

91.  w kontekście sprawozdania rocznego EBI ponownie wnioskuje jednak, aby EBI prezentował bardziej kompleksowe, szczegółowe i zharmonizowane sprawozdanie roczne z działalności oraz znacznie poprawił sposób prezentowania informacji, dołączając szczegółowe i wiarygodne zestawienia zatwierdzonych, podpisanych i uruchomionych inwestycji za dany rok oraz wykorzystywanych źródeł finansowania (zasoby własne, EFIS, programy zarządzane centralnie przez UE itp.), a także informacje dotyczące beneficjentów (państw członkowskich, sektora publicznego lub prywatnego, pośredników lub bezpośrednich odbiorców), wspieranych sektorów i wyników ocen ex post;

92.  wzywa Komisję Kontroli Budżetowej do organizowania co roku warsztatów/wysłuchań w sprawie działań EBI i kontroli jego operacji, które to warsztaty/wysłuchania dostarczyłyby Parlamentowi dodatkowych istotnych informacji wspierających jego prace w zakresie kontroli EBI i jego operacji;

Działania następcze w związku z zaleceniami Parlamentu

93.  ponawia apel do EBI, aby nadal informował o aktualnej sytuacji i statusie wcześniejszych zaleceń wydanych przez Parlament w jego corocznych rezolucjach, szczególnie w odniesieniu do:

   a) gospodarczych, środowiskowych i społecznych skutków swojej strategii inwestycyjnej;
   b) dostosowań związanych z zapobieganiem konfliktom interesów, zwłaszcza gdy członkowie uczestniczą w udzielaniu pożyczek;
   c) przejrzystości w związku z analizą due diligence pod kątem uczciwości klientów w celu zapobiegania unikaniu opodatkowania, nadużyciom finansowym i korupcji;

o
o   o

94.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji oraz zwraca się do Rady i do Rady Dyrektorów EBI o przeprowadzenie debaty na temat stanowisk przedstawionych przez Parlament w niniejszym dokumencie.

(1) https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/pl/95520
(2) Dz.U. C 41 z 6.2.2020, s. 18.
(3) Teksty przyjęte, P8_TA(2019)0036.
(4) Dz.U. L 169 z 1.7.2015, s. 1.
(5) https://www.eca.europa.eu/pl/Pages/DocItem.aspx?did=49051
(6) Ocena decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady nr 466/2014/UE z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie udzielenia gwarancji UE dla Europejskiego Banku Inwestycyjnego na pokrycie strat poniesionych w związku z działaniami z zakresu finansowania wspierającymi projekty inwestycyjne poza granicami Unii; https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/economy-finance/elm_evaluation_swd_2019_333_f1_staff_working_paper_en_v3_p1_1048237.pdf
(7) https://www.consilium.europa.eu/media/40967/efad-report_final.pdf
(8) https://www.counter-balance.org/wp-content/uploads/2019/10/Report_OnlineVersion_EIB_Corruption_Oct2019.pdf
(9) Crédit Agricole zobowiązał się, że nie będzie już wspierał przedsiębiorstw, które rozwijają lub planują rozwijać działalność w sektorze węgla. Crédit Agricole stosuje politykę zerowej tolerancji do wszystkich przedsiębiorstw, które rozwijają lub planują rozwijać działalność w sektorze węgla, od wydobycia węgla, przez handel węglem i jego transport, po produkcję energii elektrycznej z węgla.
(10) EBI, „Environmental, Climate and Social Guidelines on Hydropower Development” [„Wytyczne środowiskowe, klimatyczne i społeczne dotyczące rozwoju elektrowni wodnych”], październik 2019 r.
(11) https://www.eca.europa.eu/pl/Pages/DocItem.aspx?did=49051
(12) https://www.eib.org/attachments/general/ac_annual_reports_2018_en.pdf
(13) Luxembourg Times, EIB under scrutiny for failings after whistleblowing complaints [„Audyt EBI z powodu niedociągnięć ujawnionych w skargach sygnalistów”], 21 kwietnia 2020 r.


Sprawozdanie roczne w sprawie ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej i zwalczania nadużyć w 2018 r.
PDF 212kWORD 65k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 10 lipca 2020 r. w sprawie sprawozdania rocznego w sprawie ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej i zwalczania nadużyć w 2018 r. (2019/2128(INI))
P9_TA(2020)0192A9-0103/2020

Parlament Europejski,

–  uwzględniając art. 310 ust. 6 i art. 325 ust. 5 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE),

–  uwzględniając swoje rezolucje w sprawie wcześniejszych sprawozdań rocznych Komisji i Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF),

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 października 2019 r. pt. „30. sprawozdanie roczne dotyczące ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej i zwalczania nadużyć finansowych (2018 r.)” (COM(2019)0444) oraz dołączone do niego dokumenty robocze służb (SWD(2019)0361, SWD(2019)0362, SWD(2019)0363, SWD(2019)0364 i SWD(2019)0365),

–  uwzględniając sprawozdanie OLAF za 2018 r.(1) oraz sprawozdanie roczne z działalności Komitetu Nadzoru OLAF za 2018 r.,

–  uwzględniając komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, Komitetu Regionów i Trybunału Obrachunkowego pt. „Strategia Komisji w zakresie zwalczania nadużyć finansowych – wzmożenie działań w celu ochrony budżetu UE” (COM(2019)0196),

–  uwzględniając plan działania (SWD(2019)0170) oraz ocenę ryzyka nadużyć finansowych (SWD(2019)0171) dołączone do komunikatu pt. „Strategia Komisji w zakresie zwalczania nadużyć finansowych – wzmożenie działań w celu ochrony budżetu UE” (COM(2019)0196),

–  uwzględniając sprawozdanie roczne Europejskiego Trybunału Obrachunkowego dotyczące wykonania budżetu za rok budżetowy 2018 wraz z odpowiedziami instytucji(2),

–  uwzględniając wniosek Komisji z dnia 2 maja 2018 r. dotyczący rozporządzenia w sprawie ochrony budżetu Unii w przypadku uogólnionych braków w zakresie praworządności w państwach członkowskich (COM(2018)0324),

–  uwzględniając wprowadzenie standardowych przepisów dotyczących ochrony interesów finansowych UE we wszystkich wnioskach Komisji w sprawie WRF,

–  uwzględniając opinię nr 8/2018 Europejskiego Trybunału Obrachunkowego w sprawie wniosku Komisji z dnia 23 maja 2018 r. dotyczącego zmiany rozporządzenia (UE, Euratom) nr 883/2013 dotyczącego OLAF w odniesieniu do współpracy z Prokuraturą Europejską i skuteczności dochodzeń prowadzonych przez OLAF (COM(2018)0338),

–  uwzględniając opinię nr 9/2018 Europejskiego Trybunału Obrachunkowego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Program UE w zakresie zwalczania nadużyć finansowych (COM(2018)0386),

–  uwzględniając sprawozdanie specjalne nr 26/2018 Europejskiego Trybunału Obrachunkowego pt. „Szereg opóźnień we wdrażaniu informatycznych systemów celnych: jak do nich doszło?”,

–  uwzględniając sprawozdanie specjalne nr 01/2019 Europejskiego Trybunału Obrachunkowego pt. „Zwalczanie nadużyć finansowych w wydatkowaniu środków UE – konieczne jest podjęcie działań”,

–  uwzględniając sprawozdanie specjalne nr 06/2019 Europejskiego Trybunału Obrachunkowego pt. „Zwalczanie nadużyć finansowych w wydatkowaniu środków UE w obszarze spójności – instytucje zarządzające powinny usprawnić wykrywanie, reagowanie i koordynację działań”,

–  uwzględniając sprawozdanie specjalne nr 12/2019 Europejskiego Trybunału Obrachunkowego pt. „Handel elektroniczny – wiele problemów związanych z poborem podatku VAT i należności celnych czeka na rozwiązanie”,

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 883/2013 z dnia 11 września 2013 r. dotyczące dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF)(3) oraz jego śródokresowy przegląd opublikowany przez Komisję 2 października 2017 r. (COM(2017)0589),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1371 z dnia 5 lipca 2017 r. w sprawie zwalczania za pośrednictwem prawa karnego nadużyć na szkodę interesów finansowych Unii(4) (dyrektywa PIF),

–  uwzględniając rozporządzenie Rady (UE) 2017/1939 z dnia 12 października 2017 r. wdrażające wzmocnioną współpracę w zakresie ustanowienia Prokuratury Europejskiej(5),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002(6),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2018/1046 z dnia 18 lipca 2018 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii, zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1296/2013, (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013, (UE) nr 1304/2013, (UE) nr 1309/2013, (UE) nr 1316/2013, (UE) nr 223/2014 i (UE) nr 283/2014 oraz decyzję nr 541/2014/UE, a także uchylające rozporządzenie (UE, Euratom) nr 966/2012(7),

–  uwzględniając sprawozdanie z dnia 4 września 2019 r. sporządzone na zlecenie Komisji pt. „Badanie i sprawozdania dotyczące luki w podatku VAT w państwach członkowskich UE-28: sprawozdanie końcowe”,

–  uwzględniając sprawozdanie z maja 2015 r. sporządzone na zlecenie Komisji pt. „Study to quantify and analyse the VAT Gap in the EU Member States: 2015 report” [Badanie w celu oszacowania i przeanalizowania ubytku podatku VAT w państwach członkowskich UE. Sprawozdanie za 2015 r.] oraz komunikat Komisji z dnia 7 kwietnia 2016 r. dotyczący planu działania w sprawie VAT pt. „W kierunku jednolitego unijnego obszaru VAT – czas na decyzje” (COM(2016)0148),

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji z dnia 3 lutego 2014 r. w sprawie zwalczania korupcji w UE (COM(2014)0038),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylającą dyrektywę 2004/18/WE(8),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 6 czerwca 2011 r. pt. „Zwalczanie korupcji w UE” (COM(2011)0308),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie roli demaskatorów w ochronie interesów finansowych UE(9),

–  uwzględniając sprawozdanie z postępu prac w zakresie wdrażania komunikatu Komisji „Intensyfikacja walki z przemytem papierosów i innymi formami nielegalnego handlu wyrobami tytoniowymi – Kompleksowa strategia UE (COM(2013)0324 final z 6.6.2013)” z 12 maja 2017 r. (COM(2017)0235),

–  uwzględniając sprawozdanie koordynowane przez OLAF pt. „Nadużycia finansowe w dziedzinie udzielania zamówień publicznych – zbiór przykładów sygnałów ostrzegawczych i najlepszych praktyk” opublikowane 20 grudnia 2017 r. oraz podręcznik OLAF z 2017 r. dotyczący zgłaszania nieprawidłowości w zarządzaniu dzielonym,

–  uwzględniając sprawozdanie specjalne nr 19/2017 Europejskiego Trybunału Obrachunkowego pt. „Procedury przywozu – luki w ramach prawnych i nieskuteczne wdrażanie wpływają negatywnie na interesy finansowe UE”,

–  uwzględniając wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-105/14: postępowanie karne przeciwko Ivo Taricco i in.(10),

–  uwzględniając wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-42/17: postępowanie karne przeciwko M.A.S. i M.B.(11),

–  uwzględniając wyrok Sądu w sprawie T-48/16: Sigma Orionis SA vs. Komisja Europejska(12),

–  uwzględniając przyjęcie rozporządzenia Rady (UE) 2018/1541 z dnia 2 października 2018 r. zmieniającego rozporządzenia (UE) nr 904/2010 i (UE) 2017/2454 w odniesieniu do środków wzmacniania współpracy administracyjnej w dziedzinie podatku od wartości dodanej w celu zwiększenia zdolności państw członkowskich w zakresie zwalczania najbardziej szkodliwych systemów oszustw związanych z VAT oraz zmniejszenia luki w podatku VAT,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 25 października 2018 r. w sprawie ochrony interesów finansowych UE – odzyskiwanie środków pieniężnych i aktywów od państw trzecich w przypadkach nadużyć finansowych(13),

–  uwzględniając komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów pt. „Nowoczesny budżet dla Unii, która chroni, wspiera i broni. Wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027” (COM(2018)0321),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 4 października 2018 r. w sprawie zwalczania oszustw celnych i ochrony zasobów własnych UE(14),

–  uwzględniając dalsze wdrażanie programu Herkules III(15),

–  uwzględniając art. 54 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej (A9-0103/2020),

A.  mając na uwadze, że Komisja we współpracy z państwami członkowskimi wykonuje budżet Unii, z czego 74 % zostało wykonane w ramach zarządzania dzielonego w roku 2018;

B.  mając na uwadze, że Komisja powinna wypełniać swoje obowiązki w ramach zarządzania dzielonego w zakresie nadzoru, kontroli i audytu;

C.  mając na uwadze, że zgodnie z art. 63 rozporządzenia finansowego (UE, Euratom) 2018/1046 podczas wypełniania zadań związanych z wykonaniem budżetu państwa członkowskie powinny podejmować wszelkie niezbędne środki, aby zapobiegać nieprawidłowościom i nadużyciom finansowym, wykrywać i korygować je;

D.  mając na uwadze, że w celu ochrony interesów finansowych Unii państwa członkowskie powinny przeprowadzać kontrole ex ante i ex post, powinny odzyskiwać nienależnie wypłacone środki i w razie potrzeby prowadzić postępowania prawne w tym zakresie;

E.  mając na uwadze, że należyte zarządzanie finansami i ochrona interesów finansowych UE są kluczowymi zasadami polityki wykonania budżetu UE mającej na celu zwiększenie zaufania obywateli dzięki zapewnieniu właściwego wykorzystywania pieniędzy podatnika i efektywnego wykonania budżetu UE;

F.  mając na uwadze, że należyte wydatkowanie środków publicznych i ochrona interesów finansowych UE przyczyniają się do skutecznego zarządzania budżetem UE;

G.  mając na uwadze, że art. 310 ust. 6 TFUE stanowi, że „Unia i państwa członkowskie, zgodnie z postanowieniami artykułu 325, zwalczają nadużycia finansowe i wszelkie inne nielegalne działania naruszające interesy finansowe Unii”; mając na uwadze, że art. 325 ust. 2 TFUE stanowi, że „państwa członkowskie podejmują takie same środki do zwalczania nadużyć finansowych naruszających interesy finansowe Unii, jakie podejmują do zwalczania nadużyć finansowych naruszających ich własne interesy finansowe”; mając na uwadze, że art. 325 ust. 3 TFUE stanowi, że „państwa członkowskie koordynują swoje działania zmierzające do ochrony interesów finansowych Unii przed nadużyciami finansowymi” oraz że „organizują z Komisją ścisłą i regularną współpracę między właściwymi organami”; mając na uwadze, że zgodnie z art. 325 ust. 4 TFUE należy konsultować się z Europejskim Trybunałem Obrachunkowym w sprawie wszelkich środków przyjmowanych przez prawodawcę w dziedzinie zapobiegania nadużyciom finansowym naruszającym interesy finansowe UE i zwalczania tych nadużyć;

H.  mając na uwadze, że budżet UE wspiera wspólne cele i pomaga sprostać powszechnym wyzwaniom, oraz mając na uwadze, że dobre wyniki są warunkiem wstępnym osiągnięcia rezultatów, a priorytety, upraszczanie, regularna ocena wkładów, produktów wyników i oddziaływania, prowadzona w drodze kontroli wykonania zadań, to podstawowe elementy budżetowania wynikowego;

I.  mając na uwadze, że UE ma obowiązek działania w obszarze polityki antykorupcyjnej w granicach określonych w TFUE; mając na uwadze, że art. 67 stanowi, że obowiązkiem Unii jest zapewnienie wysokiego poziomu bezpieczeństwa, między innymi za pomocą środków zapobiegających przestępczości i ją zwalczających, a także przez zbliżanie przepisów karnych; mając na uwadze, że w art. 83 TFUE wymienia się korupcję jako jedno ze szczególnie poważnych przestępstw o wymiarze transgranicznym, które wywiera negatywny wpływ na interesy finansowe UE;

J.  mając na uwadze, że nadużycia finansowe dotyczące funduszy europejskich stanowią jeden ze sposobów przenikania organizacji przestępczych do gospodarki, ze szkodą również dla wolności gospodarczej i wolnej konkurencji;

K.  mając na uwadze, że aby umożliwić bardziej skoordynowane działania UE na rzecz zapobiegania nieprawidłowościom i zwalczania nadużyć finansowych, należy odpowiednio uwzględniać różnorodność systemów prawnych i administracyjnych w państwach członkowskich; mając na uwadze, że Komisja powinna jeszcze bardziej zintensyfikować starania mające na celu zwalczanie nadużyć finansowych i nadal skutecznie je realizować, by przynosiło to jeszcze bardziej namacalne i satysfakcjonujące wyniki;

L.  mając na uwadze, że korupcja stanowi poważne zagrożenie dla interesów finansowych Unii, ale także dla demokracji i zaufania do administracji publicznej;

M.  mając na uwadze, że VAT pobierany przez państwa członkowskie jest ważnym źródłem dochodów budżetów krajowych oraz mając na uwadze, że w 2018 r. zasoby własne oparte na VAT stanowiły 11,9 % całkowitego budżetu UE;

N.  mając na uwadze, że systematyczne i zinstytucjonalizowane przypadki korupcji w niektórych państwach członkowskich poważnie szkodzą interesom finansowym UE, a jednocześnie stanowią zagrożenie dla demokracji, praw podstawowych i praworządności; mając na uwadze, że w specjalnym badaniu Eurobarometr nr 470 dotyczącym korupcji, opublikowanym w grudniu 2017 r., stwierdzono, że postrzeganie korupcji i postawy wobec niej utrzymują się na stabilnym poziomie w porównaniu z 2013 r., co świadczy o braku konkretnych rezultatów w zwiększaniu zaufania obywateli UE do instytucji;

Wykrywanie i zgłaszanie nieprawidłowości

1.  z zadowoleniem przyjmuje 30. sprawozdanie roczne dotyczące ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej i zwalczania nadużyć finansowych, a także postępy osiągnięte w ostatnich trzech dekadach w ustanawianiu i rozwijaniu podstaw prawnych i ram instytucjonalnych (OLAF i Prokuratura Europejska) zwalczania nadużyć finansowych oraz nieprawidłowości na szczeblu UE, w nawiązywaniu współpracy między państwami członkowskimi oraz między nimi a Komisją, a także w osiąganiu wyników w zakresie ochrony budżetu UE, co nie byłyby możliwe bez wspólnych wysiłków zarówno instytucji UE, jak i organów krajowych;

2.  z zaniepokojeniem obserwuje stałe zmiany w metodach nadużyć finansowych i nowe modele nadużyć finansowych, a także ich wyraźny wymiar międzynarodowy oraz transgraniczne systemy popełniania oszustw (np. oszustwa w zakresie promocji produktów rolnych, firmy przykrywki, uchylanie się od płacenia ceł poprzez zaniżanie wartości wyrobów włókienniczych i obuwia wprowadzanych do Unii i przechodzących odprawę celną w kilku państwach członkowskich, handel elektroniczny, rosnący transgraniczny wymiar nadużyć finansowych po stronie wydatków oraz podrabianie), które negatywnie wpływają na dochody budżetu UE i wymagają nowej skoordynowanej reakcji na szczeblu unijnym i krajowym;

3.  zauważa, że łączna liczba zgłoszonych w 2018 r. nieprawidłowości związanych i niezwiązanych z nadużyciami finansowymi (11 638 przypadków) spadła o 25 % w stosunku do 2017 r. (15 213 przypadków), a wartość tych nieprawidłowości nie zmieniła się w porównaniu z rokiem poprzednim (2,5 mld EUR w 2018 r. wobec 2,58 mld EUR w 2017 r.);

4.  wskazuje, że nie wszystkie nieprawidłowości stanowią nadużycia finansowe i że należy wyraźnie odróżniać je od popełnionych błędów;

5.  przypomina, że liczby zgłoszonych nieprawidłowości związanych z nadużyciami finansowymi oraz związanych z nimi kwot nie należy uważać za bezpośredni wskaźnik poziomu nadużyć finansowych mających wpływ na budżet UE lub w danym państwie członkowskim; zauważa, że nie jest jasne, ile nieprawidłowości związanych z nadużyciami finansowymi jest co roku niezgłaszanych przez Komisję, a zwłaszcza przez państwa członkowskie; zauważa, że utrudnia to Parlamentowi wyciągnięcie użytecznych wniosków na temat skuteczności działań Komisji w zakresie zwalczania nadużyć finansowych; w związku z tym wzywa Komisję, by opracowała metodykę, która zwiększy wiarygodność i pozwoli dokładniej oszacować skalę nadużyć finansowych w UE; zauważa, że nieprawidłowości związane z nadużyciami finansowymi dotyczyły 0,71 % płatności w 2018 r. i 0,65 % kwoty brutto TZW pobranych za 2018 r.; zauważa ponadto, że nieprawidłowości niezwiązane z nadużyciami finansowymi dotyczyły 0,58 % płatności w 2018 r. i 1,78 % kwoty brutto TZW pobranych za 2018 r.;

6.  z zaniepokojeniem odnotowuje wniosek Trybunału Obrachunkowego, że Komisja ma niewystarczający wgląd w skalę, charakter i przyczyny nadużyć finansowych; powtórnie wzywa Komisję do stworzenia jednolitego systemu zbierania od państw członkowskich porównywalnych danych o nieprawidłowościach i nadużyciach finansowych, by unormować proces zgłaszania oraz zapewnić jakość przekazywanych informacji i porównywalność danych;

7.  wzywa ponadto Komisję, by przeprowadziła kompleksowe kontrole w celu zapewnienia pełnej przejrzystości i jakości danych zgłaszanych przez państwa członkowskie w systemie zarządzania nieprawidłowościami;

8.  zauważa, że liczba nieprawidłowości związanych z nadużyciami finansowymi, zgłoszonych w 2018 r. (1 152 przypadki), utrzymała się na tym samym poziomie co w 2017 r.; ubolewa jednak, że odnośne kwoty wzrosły o 183 %, co jest powodem do poważnych obaw; ten wzrost wynika w dużym stopniu z dwóch nieprawidłowości związanych z nadużyciami finansowymi dotyczących wydatków w ramach polityki spójności; podkreśla potrzebę jak najszybszego odzyskania tych wysokich kwot;

9.  odnotowuje fakt, że liczba nieprawidłowości niezwiązanych z nadużyciami finansowymi, zarejestrowanych w 2018 r., spadła o 27 % (10 487 przypadków), natomiast odnośne kwoty finansowe zmniejszyły się o 37 % do kwoty 1,3 mld EUR;

10.  wskazuje z głębokim ubolewaniem, że wiele państw członkowskich nie ma specjalnych przepisów dotyczących zwalczania przestępczości zorganizowanej, której udział w działalności o charakterze transgranicznym i działaniach wpływających na interesy finansowe Unii, takich jak przemyt i fałszowanie pieniędzy, stale rośnie;

11.  wzywa państwa członkowskie do zacieśnienia współpracy w dziedzinie wymiany informacji w celu poprawy gromadzenia danych, wzmocnienia skuteczności kontroli i zagwarantowania praw i wolności obywateli; przypomina rolę Komisji w koordynowaniu współpracy między państwami członkowskimi; wzywa Komisję do pomocy w koordynowaniu ustanowienia jednolitego systemu gromadzenia przekazywanych przez państwa członkowskie danych o nieprawidłowościach i przypadkach nadużyć finansowych;

12.  wzywa Europejski Trybunał Obrachunkowy, by stale uwzględniał w doborze prób audytowych instytucje i organy zarządzające odpowiedzialne w przypadkach celowego niewłaściwego wykorzystania funduszy;

13.  jest zaniepokojony faktem, że w celu zmniejszenia obciążeń administracyjnych dla organów państw członkowskich rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów (UE) nr 1303/2013 wymaga zgłaszania nieprawidłowości związanych lub niezwiązanych z nadużyciami finansowymi, jedynie wówczas, jeżeli ich wysokość przekracza 10 000 EUR wkładu z ESI; przypomina, że w dziedzinie rolnictwa i Europejskiego Funduszu Społecznego istnieje duża liczba płatności poniżej progu 10 000 EUR, które są wypłacane jako płatności z tytułu uprawnień (w oparciu o spełnienie pewnych warunków), a w konsekwencji znaczna liczba potencjalnie nieuczciwych płatności poniżej progu sprawozdawczego, które nie są zgłaszane, zauważa jednak uwagę Trybunału Obrachunkowego zawartą w jego sprawozdaniach rocznych za 2017 r. i 2018 r., że płatności z tytułu uprawnień są mniej podatne na błędy niż zwrot kosztów, który stanowi metodę wypłaty w przypadku projektów powyżej 10 000 EUR;

14.  zdecydowanie potępia niewłaściwe wykorzystywanie na dużą skalę europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych przez urzędników państwowych wysokiego szczebla w Republice Czeskiej i inne podmioty publiczne na Węgrzech, w Grecji, w Polsce, Rumunii i we Włoszech; zauważa, że takie nadużycia finansowe są popełniane kosztem małych firm rodzinnych, które najbardziej potrzebują dotacji;

15.  zdecydowanie potępia niewłaściwe wykorzystywanie funduszy spójności; ubolewa, że fundusze UE będące przedmiotem korekt finansowych wynikających z nieprawidłowości związanych z nadużyciami finansowymi mogą zostać ponownie wykorzystane bez żadnych dalszych konsekwencji lub ograniczeń; jest zdania, że taki system zagraża interesom finansowym UE; w związku z tym wzywa Komisję, by ściśle monitorowała ponowne wykorzystywanie funduszy UE oraz rozważyła opracowanie systemu, w którym korektom towarzyszą również ograniczenia dotyczące dalszego wykorzystywania;

16.  przypomina wymogi w zakresie przejrzystości dotyczące WPR i polityki spójności, które zobowiązują właściwe organy państw członkowskich do prowadzenia publicznie dostępnej listy beneficjentów końcowych; wzywa państwa członkowskie do publikowania takich danych w jednolitym i nadającym się do odczytu maszynowego formacie i zapewnienia interoperacyjności tych informacji; wzywa Komisję do gromadzenia i agregowania danych oraz publikowania list największych beneficjentów każdego funduszu w każdym państwie członkowskim;

17.  nalega, aby Komisja zaproponowała specjalny mechanizm składania skarg na szczeblu Unii w celu wspierania rolników lub beneficjentów, którzy mają do czynienia np. z nadużyciami związanymi z masowym wykupem i dzierżawą ziemi, niewłaściwym postępowaniem organów krajowych, presją ze strony struktur przestępczych lub przestępczości zorganizowanej, lub osób wykonujących pracę przymusową lub niewolniczą, dający im możliwość szybkiego wniesienia skargi do Komisji, którą Komisja powinna sprawdzić w trybie pilnym;

18.  podkreśla, że Komisja Europejska nie podejmuje obecnie wystarczających działań w celu zwalczania tego rodzaju nadużyć finansowych; wzywa Komisję do przeprowadzenia skutecznych kontroli w połączeniu z wiążącymi środkami; zauważa, że Prokuratura Europejska powinna odgrywać główną rolę w prowadzeniu badań transgranicznych, wykrywaniu i zgłaszaniu przypadków nadużyć finansowych oraz stawianiu oszustów przed wymiarem sprawiedliwości;

Dochody — zasoby własne

19.  zauważa wzrost liczby zarejestrowanych przypadków oszustw o 1 % w odniesieniu do pobranych TZW (do 473 w 2018 r.) oraz wyraża ubolewanie z powodu wzrostu wysokości odnośnych kwot o 116 %;

20.  zauważa, że liczba nieprawidłowości zgłoszonych jako niezwiązane z nadużyciami finansowymi w 2018 r. była o 10 % niższa niż średnia w latach 2014–2018, ale ubolewa nad tym, że odnośna kwota jest o 17 % wyższa;

21.  jest głęboko zaniepokojony, że według danych statystycznych pochodzących z pierwszych szacunków Komisji luka w podatku VAT w 2018 r. wyniosła ok. 130 mld EUR, co stanowi ok. 10 % łącznych oczekiwanych dochodów z VAT, oraz że Komisja szacuje, że przypadki wewnątrzwspólnotowych oszustw związanych z VAT kosztują około 50 mld EUR rocznie; wyraża ubolewanie w związku z utratą 5 mld EUR rocznie spowodowaną dostawami towarów o niskiej wartości z państw trzecich;

22.  z zadowoleniem przyjmuje dyrektywę PIF, która uściśla kwestie współpracy transgranicznej i wzajemnej pomocy prawnej między państwami członkowskimi, Eurojustem, Prokuraturą Europejską i Komisją w zakresie zwalczania oszustw związanych z VAT;

23.  przypomina swoje stanowisko, że kompetencje OLAF-u w zakresie dochodzeń w sprawie podatku od wartości dodanej nie powinny być w żaden sposób ograniczone ani podlegać żadnym dodatkowym warunkom administracyjnym; wzywa Radę do uwzględnienia stanowiska Parlamentu w tej sprawie podczas negocjacji w sprawie rozporządzenia dotyczącego „dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) w odniesieniu do współpracy z Prokuraturą Europejską i skuteczności dochodzeń prowadzonych przez OLAF”;

24.  podkreśla ważną rolę OLAF-u w dochodzeniach w sprawach dotyczących podatku VAT; z zadowoleniem przyjmuje zmianę rozporządzenia Rady (UE) nr 904/2010 w sprawie współpracy administracyjnej oraz zwalczania oszustw w dziedzinie podatku od wartości dodanej(16) przyjętą w 2018 r., która wprowadza środki służące zwiększeniu zdolności kontrolowania dostaw transgranicznych przez krajowe administracje podatkowe, rozszerza kompetencje OLAF-u w celu ułatwienia i skoordynowania dochodzeń w sprawie oszustw związanych z VAT oraz uwzględnia kwestię zwalczania najbardziej szkodliwych schematów oszustw związanych z VAT i zmniejszania luki w podatku VAT;

25.  z zadowoleniem przyjmuje zmienione rozporządzenie (UE) nr 904/2010 maksymalizujące potencjał nowego narzędzia do analizy sieci transakcji (TNA) w zakresie identyfikowania nieuczciwych sieci w całej UE w celu usprawnienia współpracy i wymiany informacji między krajowymi organami podatkowymi, aby lepiej wykrywać oszustwa karuzelowe w zakresie VAT i szybciej na nie reagować; wzywa do przyjęcia środków, które w pełni zapewnią ochronę danych podmiotów gospodarczych objętych dochodzeniem, wymienionych w nowym narzędziu TNA;

26.  z zadowoleniem przyjmuje wprowadzenie środków pozwalających od 2020 r. na wymianę odpowiednich danych dotyczących „procedury celnej 42” i „procedury celnej 63” między krajowymi organami podatkowymi, umożliwiającą kontrolę krzyżową numerów VAT, wartości przywożonych towarów, rodzaju towarów itp. przez państwo członkowskie przywozu i państwo członkowskie klienta;

27.  podkreśla, że rozwój krajowych strategii zwalczania nadużyć finansowych powinien być priorytetowo traktowany przez wszystkie państwa członkowskie;

28.  podkreśla powagę oszustw związanych z podatkiem VAT, w szczególności tak zwanych „oszustw karuzelowych”, w wyniku których znikający podmiot gospodarczy nie płaci podatku VAT właściwym organom podatkowym, nawet jeśli został on zapłacony przez klienta;

29.  zauważa, że w 2018 r. towarami najbardziej dotkniętymi oszustwami i nieprawidłowościami w kategoriach pieniężnych były panele słoneczne, podobnie jak miało to miejsce w latach 2017 i 2016; z zadowoleniem przyjmuje kontrole na miejscu przeprowadzone przez Komisję i podkreśla znaczenie dochodzeń OLAF-u i jego roli koordynacyjnej w tym zakresie;

30.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że kilka państw członkowskich wprowadziło nowe narzędzia informatyczne, podejścia oparte na ryzyku i inicjatywy mające na celu zwalczanie wyzwań w dziedzinie poboru tradycyjnych zasobów własnych; zachęca państwa członkowskie do dalszej współpracy we wspólnym korzystaniu z tych narzędzi, podejść i inicjatyw, do dalszej wymiany dobrych praktyk i do zacieśnienia współpracy w ramach Eurofisc;

31.  wyraża zaniepokojenie faktem, że oszustwa związane z dochodami dokonywane poprzez zaniżanie wartości towarów importowanych do UE z krajów trzecich pozostają zagrożeniem dla interesów finansowych UE; stwierdza, że transgraniczny handel elektroniczny towarami stanowi istotne źródło oszustw podatkowych w UE, zwłaszcza w przypadku mniejszych towarów; wzywa państwa członkowskie do zajęcia się kwestiami związanymi z transgranicznym handlem elektronicznym, w szczególności w odniesieniu do potencjalnego nadużywania ulg dla przesyłek o niskiej wartości, poprzez pełne wdrożenie zaleceń Komisji w tym zakresie;

32.  zauważa, że w grudniu 2018 r. Komisja przedstawiła nowy plan działania na rzecz zwalczania nielegalnego handlu wyrobami tytoniowymi, oparty głównie na operacyjnych środkach egzekwowania prawa;

33.  zauważa, że nieprawidłowości niezwiązane z nadużyciami finansowymi zostały wykryte przede wszystkim za pomocą kontroli po zwolnieniu towarów, ale podkreśla znaczenie kontroli celnych przed zwolnieniem towarów lub w momencie ich zwolnienia, a także dobrowolnych przyjęć w celu wykrycia nieprawidłowości;

34.  ponownie przypomina, że połączenie różnych metod wykrywania (kontrole zwalniania towarów, kontrole po zwolnieniu towarów, kontrole prowadzone przez służby ds. zwalczania nadużyć finansowych i inne) najskuteczniej służy wykrywaniu nadużyć oraz że skuteczność każdej z metod zależy od danego państwa członkowskiego, skutecznej koordynacji jego administracji oraz zdolności odpowiednich służb państw członkowskich do wzajemnej komunikacji;

35.  uznaje za niepokojące, że niektóre państwa członkowskie regularnie nie zgłaszają żadnych przypadków nadużyć finansowych; zwraca się do Komisji o zbadanie tej sytuacji, gdyż uważa za mało prawdopodobne, by w tych państwach członkowskich nie dochodziło do żadnych nadużyć; wzywa Komisję do prowadzenia wyrywkowych kontroli na miejscu w tych państwach;

36.  odnotowuje, że średnia stopa odzysku w przypadku spraw zgłoszonych jako nadużycia finansowe w latach 1989–2018 wyniosła ok. 41 %; zauważa również, że stopa odzysku w przypadku zgłoszonych i wykrytych spraw dotyczących nadużyć finansowych w 2018 r. wyniosła 70 %, co znacznie przekracza średnią stopę; ponawia apel do Komisji o opracowanie strategii na rzecz poprawy stopy odzysku w tych sprawach;

37.  odnotowuje, że ogólna stopa odzysku w przypadku spraw zgłoszonych jako niezwiązane z nadużyciami finansowymi w latach 1989–2018 wyniosła 72 %;

38.  ponawia apel do Komisji o przedstawianie rocznych sprawozdań dotyczących kwoty zasobów własnych UE odzyskanych w następstwie zaleceń wydanych przez OLAF oraz do informowania o kwotach, które pozostają do odzyskania;

Wydatki

39.  zauważa spadek o 3 % liczby przypadków (679) zgłoszonych w 2018 r. jako nieprawidłowości związane z nadużyciem finansowym wpływające na wydatki; podkreśla jednak alarmujący wskaźnik przeciwnej tendencji w odniesieniu do powiązanych kwot finansowych (1,032 mld EUR), co oznacza wzrost o 198 %;

40.  z zadowoleniem przyjmuje zmniejszenie o 4 % liczby zarejestrowanych nieprawidłowości niezwiązanych z nadużyciami finansowymi, a także spadek o 48 % w odniesieniu do powiązanych kwot finansowych (844,9 mln EUR);

41.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że po stronie wydatków niektóre państwa członkowskie przyjęły szereg środków operacyjnych, takich jak wprowadzenie narzędzi informatycznych do oceny ryzyka, oceny ryzyka nadużyć finansowych i kursy szkoleniowe, aby podnieść ogólną świadomość na temat nadużyć finansowych; wzywa wszystkie pozostałe państwa członkowskie do wzmożenia wysiłków na rzecz jak najszybszego przyjęcia takich środków;

42.  zauważa brak nieprawidłowości zgłoszonych jako nadużycia finansowe w niektórych państwach członkowskich; zachęca Komisję do dalszego wspierania państw członkowskich, tak aby podnieść jakość i zwiększyć liczbę kontroli, oraz do wymiany najlepszych praktyk w dziedzinie walki z nadużyciami finansowymi;

43.  podkreśla znaczenie odpowiedniego zarządzania i ścisłego nadzoru w odniesieniu do dotacji wypłacanych w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (tj. Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego, FAMI (Funduszu Azylu, Migracji i Integracji), Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym oraz EFG (Europejskiego Funduszu Dostosowania do Globalizacji), tak aby zapewnić skuteczne nieinflacyjne budżetowanie funduszy i uniknąć nadużyć finansowych;

44.  wzywa Komisję, OLAF, Prokuraturę Europejską i państwa członkowskie – w odniesieniu do wspólnej polityki rolnej, gdzie w 2018 r. zarejestrowano 249 nieprawidłowości związanych z nadużyciami finansowymi (-6 %), których łączna kwota wyniosła 63,3 mln EUR (+10 %), i 363 nieprawidłowości związanych z nadużyciami finansowymi (+5 %) w ramach polityki spójności, których łączna kwota wyniosła 959,6 mln EUR (+199 %) – aby zastosowały najskuteczniejsze środki w celu zwalczania nadużyć związanych z pieniędzmi publicznymi wypłacanymi z budżetu UE;

45.  zauważa, że w przypadku WPR na lata sprawozdawcze 2014–2018 „wskaźnik częstotliwości występowania nadużyć finansowych”, reprezentujący odsetek spraw zakwalifikowanych jako domniemane nadużycie finansowe i stwierdzone nadużycie finansowe w stosunku do całkowitej liczby zgłoszonych nieprawidłowości, wynosi 10 %, a „wskaźnik nadużyć finansowych” – ok. 23 % całkowitej kwoty finansowej dotkniętej nieprawidłowościami; zauważa ponadto, że „wskaźnik wykrywania nadużyć finansowych”, reprezentujący odsetek całkowitej kwoty finansowej dotkniętej domniemanym nadużyciem finansowym i stwierdzonym nadużyciem finansowym w odniesieniu do całkowitych wydatków, wynosi zaledwie 0,11 %, natomiast „wskaźnik wykrywania nieprawidłowości”, reprezentujący odsetek całkowitej kwoty finansowej dotkniętej nieprawidłowościami w stosunku do całkowitych wydatków – 0,37 %;

46.  podobnie zdecydowanie ubolewa, że „wskaźnik wykrywania nadużyć finansowych” w ramach polityki spójności wynosi 0,86 %, natomiast „wskaźnik wykrywania nieprawidłowości” – 0,34 %;

47.  ponownie podkreśla znaczenie przejrzystości wydatków, domagając się pełnego dostępu do informacji w przypadku finansowania europejskiego;

Strategia Komisji w zakresie zwalczania nadużyć finansowych

OLAF

48.  zauważa, że w 2018 r. OLAF wszczął 219 i zakończył 167 dochodzeń i zalecił odzyskanie środków finansowych o wartości 371 mln EUR; zauważa ponadto, że pod koniec roku toczyło się 414 dochodzeń;

49.  odnotowuje rozszerzenie roli jednostek koordynujących zwalczanie nadużyć finansowych (AFCOS) we wspieraniu skuteczności różnych kanałów współpracy transgranicznej między organami krajowymi, w szczególności w zakresie zwalczania oszustw celnych, ale również w zakresie współpracy z OLAF-em;

50.  wyraża zadowolenie z przyjęcia w kwietniu 2019 r. strategii Komisji w zakresie zwalczania nadużyć finansowych (CAFS), która została dostosowana do dwóch istotnych elementów dodanych w 2017 r. do unijnych przepisów w zakresie zwalczania nadużyć finansowych, tj. dyrektywy PIF, w której ustanowiono surowsze wspólne normy w odniesieniu do prawa karnego państw członkowskich w celu ochrony interesów finansowych UE, a także rozporządzenia ustanawiającego Prokuraturę Europejską (EPPO);

51.  głęboko ubolewa, że Komisja nie zawarła jeszcze w rocznym programie prac wniosku dotyczącego instrumentu wzajemnej pomocy administracyjnej po stronie wydatków; uważa, że taka inicjatywa wpisuje się w przepis artykułu 225 Traktatu;

52.  przypomina o kluczowej roli OLAF-u oraz o konieczności jego dalszego wzmocnienia i zapewnienia jego skutecznej koordynacji z Prokuraturą Europejską;

53.  ubolewa, że jedynie dwanaście państw członkowskich wdrożyło dotychczas nową dyrektywę PIF, kolejne osiem państw członkowskich wdrożyło ją częściowo, a pozostałe państwa członkowskie dotychczas nie wdrożyły jej w ogóle; zauważa, że termin wdrożenia nowej dyrektywy PIF upłynął już 6 lipca 2019 r.; wzywa Komisję do jak najszybszego opublikowania wykazu wszystkich państw członkowskich, które nie dokonały transpozycji dyrektywy przed upływem terminu; wzywa wszystkie pozostałe państwa członkowskie do podjęcia wszelkich niezbędnych działań oraz zapewnienia pełnej i prawidłowej transpozycji dyrektywy w możliwie najkrótszym czasie; wzywa Komisję do ścisłego monitorowania procesu transpozycji we wszystkich państwach członkowskich, a także do korzystania ze swoich uprawnień do wszczynania postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, gdy państwa członkowskie nie przestrzegają zasad procesu transpozycji;

54.  przypomina, że nowa CAFS obejmuje: (i) nadużycia finansowe (w tym oszustwa związane z VAT), korupcję i sprzeniewierzenie godzące w interesy finansowe UE, jak określono w art. 3 i 4 dyrektywy PIF; (ii) inne przestępstwa naruszające interesy finansowe Unii, np. przestępstwa związane z nadużyciami w ramach procedur udzielania zamówień publicznych, w przypadku gdy mają one wpływ na budżet UE; (iii) nieprawidłowości w rozumieniu art. 1 ust. 2 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2988/95 (w zakresie, w jakim są one zamierzone, ale nie należą do wyżej wymienionych przestępstw); oraz (iv) poważne naruszenia obowiązków zawodowych przez pracowników lub członków instytucji i organów Unii, zgodnie z art. 1 ust. 4 rozporządzenia w sprawie OLAF i w art. 2 ust. 1 akapit drugi decyzji Komisji 1999/352/WE, EWWiS, Euratom ustanawiającej Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych(17);

55.  z zadowoleniem przyjmuje nowe priorytety nowej CAFS, takie jak poprawa zrozumienia mechanizmów występowania nadużyć finansowych, profili oszustów i słabości systemowych związanych z nadużyciami finansowymi mającymi wpływ na budżet UE, jak również optymalizacja koordynacji, współpracy i procedur w zakresie zwalczania nadużyć finansowych, w szczególności wśród służb Komisji i agencji wykonawczych;

56.  głęboko ubolewa, że dotychczas jedynie jedenaście państw członkowskich zatwierdziło krajową strategię zwalczania nadużyć finansowych (NAFS); wzywa wszystkie pozostałe państwa członkowskie, by poczyniły postępy w przyjęciu swoich NAFS; apeluje do Komisji, by skłoniła pozostałe państwa członkowskie do szybszego przyjęcia NAFS; zwraca się do Komisji, aby uznała przyjęcie krajowych strategii zwalczania nadużyć finansowych jako warunek dostępu do funduszy europejskich;

57.  z zadowoleniem przyjmuje nowy wniosek dotyczący unijnego programu zwalczania nadużyć finansowych na lata 2021–2027, który zostanie wdrożony przez OLAF i będzie przez niego bezpośrednio zarządzany; zauważa, że unijny program zwalczania nadużyć finansowych obejmuje (i) program wydatków Herkules III, który wspiera działania przeciwko nadużyciom finansowym, korupcji i wszelkim innym nielegalnym działaniom naruszającym interesy finansowe Unii, (ii) system informacji w celu zwalczania nadużyć finansowych (AFIS), który jest działaniem operacyjnym składającym się zasadniczo z zestawu aplikacji informatycznych w obszarze ceł używanych w ramach wspólnego systemu informacji zarządzanego przez Komisję, oraz (iii) system zarządzania nieprawidłowościami (IMS), który jest narzędziem bezpiecznej komunikacji elektronicznej mającym ułatwić państwom członkowskim wywiązywanie się z ich zobowiązania do zgłaszania wykrytych nieprawidłowości, w tym nadużyć, i mającym wspierać zarządzanie nieprawidłowościami i ich analizę;

58.  zauważa, że unijny program zwalczania nadużyć finansowych i jego nowe priorytety wymagają wystarczających środków finansowych, aby przyniosły rezultaty; jest w związku z tym zaniepokojony propozycją przewodniczącego Rady Europejskiej dotyczącą zmniejszenia budżetu unijnego programu zwalczania nadużyć finansowych ze 156 mln euro na lata 2014–2020 do 111 mln euro na lata 2021–2027;

59.  przypomina, że w krajowych strategiach zwalczania nadużyć finansowych należy uwzględnić proaktywne metody, które zapewniają nie tylko wykrywanie nadużyć, ale także skuteczne zapobieganie im;

Postępy w zakresie tworzenia Prokuratury Europejskiej

60.  odnotowuje powołanie tymczasowego dyrektora administracyjnego w 2018 r.;

61.  zwraca uwagę na fakt, że utworzenie Prokuratury Europejskiej oznacza zasadniczy rozwój ochrony interesów finansowych Unii; podkreśla znaczenie Prokuratury Europejskiej w zwalczaniu nadużyć finansowych, korupcji i poważnych transgranicznych oszustw związanych z VAT;

62.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w 2018 r. Niderlandy i Malta postanowiły dołączyć do Prokuratury Europejskiej; zauważa, że do końca października 2019 r. pięć państw członkowskich nie przystąpiło do Prokuratury Europejskiej; przypomina jednak, że zgodnie z motywem 9 rozporządzenia (UE) 2017/1939 mogą one w każdej chwili przystąpić do tej współpracy transgranicznej; wzywa wszystkie pozostałe państwa członkowskie do jak najszybszego dołączenia do Prokuratury Europejskiej; wzywa Komisję do aktywnego promowania Prokuratury Europejskiej wśród niechętnych do tej pory państw członkowskich i zachęcania ich do członkostwa w Prokuraturze Europejskiej, aby zapewnić skuteczne i wydajne funkcjonowanie transgraniczne w całej UE;

63.  podkreśla, że procedura wyboru Europejskiego Prokuratora Generalnego została zakończona w 2019 r.; z zadowoleniem przyjmuje mianowanie Laury Codruty Kovesi na stanowisko pierwszego Europejskiego Prokuratora Generalnego, po przeprowadzeniu procedury wyboru, w której uczestniczył Parlament Europejski, Rada i niezależna grupa ekspertów wybranych przez Komisję;

64.  podkreśla, że niedofinansowanie i niedobór personelu Prokuratury Europejskiej w fazie przygotowawczej jest niedopuszczalny; głęboko ubolewa, że Komisja dokonała znacznego niedoszacowania potrzebnych zasobów; podkreśla, że Prokuratura Europejska musi przetwarzać do 3 000 spraw rocznie, od samego początku jej funkcjonowania; podkreśla, że Prokuratura Europejska potrzebuje przynajmniej 76 dodatkowych stanowisk i dalszych 8 mln EUR, aby zgodnie z planem osiągnąć pełną gotowość do działania do końca 2020 r.; sprzeciwia się zasadzie prokuratorów pracujących w niepełnym wymiarze godzin; zwraca się do państw członkowskich o jak najszybsze mianowanie prokuratorów pełnoetatowych; zdecydowanie zachęca Komisję do przedstawienia projektu budżetu korygującego;

65.  podkreśla, że po utworzeniu Prokuratury Europejskiej OLAF pozostanie jedynym urzędem odpowiedzialnym za ochronę interesów finansowych UE w państwach członkowskich, które nie zdecydowały się przystąpić do Prokuratury Europejskiej; zwraca uwagę, że zgodnie z opinią nr 8/2018 Europejskiego Trybunału Obrachunkowego wniosek Komisji dotyczący zmiany rozporządzenia w sprawie OLAF nie rozwiązuje problemu niskiej skuteczności dochodzeń administracyjnych OLAF; podkreśla, że istotne jest zadbanie o to, by OLAF pozostał silnym i w pełni operacyjnym partnerem Prokuratury Europejskiej;

66.  podkreśla, że przyszła współpraca między OLAF-em a Prokuraturą Europejską powinna opierać się na ścisłej współpracy, skutecznej wymianie informacji i komplementarności, przy czym należy unikać powielania lub konfliktu kompetencji; przypomina, że Parlament sprzeciwia się zmniejszeniu personelu OLAF-u o 45 stanowisk;

67.  wzywa współprawodawców, by osiągnęli na czas porozumienie w sprawie zmiany rozporządzenia w sprawie OLAF-u w celu zapewnienia wyraźnego podziału kompetencji między OLAF-em i Prokuraturą Europejską bez ich nakładania się na siebie, zanim Prokuratura Europejska stanie się funkcjonalna;

Obszary wymagające udoskonalenia

68.  zwraca uwagę na dwa obszary wymagające udoskonalenia: po pierwsze, aby poprawić ocenę ryzyka nadużyć finansowych i zarządzanie ryzykiem nadużyć finansowych, Komisja i państwa członkowskie powinny wzmocnić swoje zdolności analityczne, aby lepiej identyfikować dane dotyczące mechanizmów oszustw, profili oszustów i luk w unijnych systemach kontroli wewnętrznej; po drugie, aby zapewnić spójność i zoptymalizować skuteczność i efektywność, konieczna jest solidna koordynacja i monitorowanie systemu oceny ryzyka nadużyć finansowych i zarządzania ryzykiem w tym zakresie;

69.  podkreśla, że związek między korupcją a nadużyciami finansowymi w UE może wywierać negatywny wpływ na budżet UE; ubolewa, że Komisja przestała uważać za konieczne publikowanie sprawozdania o zwalczaniu korupcji; ponadto zwraca się do Komisji, by rozważyła powołanie sieci organów ds. zapobiegania korupcji w Unii Europejskiej; jest zdania, że ograniczyło to jeszcze bardziej monitorowanie ze strony Komisji, a dostępne dane dotyczą jedynie bardzo niewielu państw; wyraża ponadto ubolewanie, że ta zmiana podejścia koncentruje się głównie na wpływie korupcji na gospodarkę i niemal całkowicie pomija inne wymiary, na które korupcja może mieć wpływ, takie jak zaufanie obywateli do administracji publicznej, a nawet demokratyczne struktury państw członkowskich; wzywa zatem Komisję, aby nadal publikowała sprawozdania o zwalczaniu korupcji; ponawia apel do Komisji, by zaangażowała się w bardziej kompleksową i spójną politykę antykorupcyjną UE, włącznie z pogłębioną oceną polityki antykorupcyjnej w każdym państwie członkowskim;

70.  powtarza, że efekt „drzwi obrotowych” może być szkodliwy dla stosunków między instytucjami a przedstawicielami grup interesu; wzywa instytucje UE, aby wypracowały systematyczne podejście do tego problemu;

71.  ponawia apel do Komisji o ustanowienie wewnętrznego mechanizmu oceny korupcji dla instytucji UE;

72.  wzywa Komisję, aby opracowała ogólnoeuropejską strategię na rzecz proaktywnego unikania konfliktu interesów w odniesieniu do wszystkich podmiotów finansowych wdrażających budżet UE i aby strategia ta stała się jednym z jej nadrzędnych priorytetów;

73.  uważa, że potrzebne są dalsze inicjatywy służące mierzeniu luki w należnościach celnych i opracowaniu skutecznej metody pomiaru, przynajmniej w odniesieniu do jej głównych elementów;

74.  uważa również, że kontrole celne powinny być dostosowane do nowych rodzajów ryzyka nadużyć finansowych, a także do szybkiego rozwoju handlu transgranicznego ułatwianego handlem elektronicznym oraz eliminowaniem dokumentów papierowych przez przedsiębiorstwa;

75.  zauważa, że rozwój handlu elektronicznego stanowi poważne wyzwanie dla organów podatkowych na przykład ze względu na brak identyfikacji podatkowej sprzedawcy w UE oraz rejestrowanie deklaracji VAT znacznie poniżej rzeczywistej wartości zadeklarowanych transakcji;

76.  podkreśla, że system umożliwiający wymianę informacji między właściwymi organami ułatwiłby krzyżową kontrolę zapisów księgowych dotyczących transakcji między co najmniej dwoma państwami członkowskimi, by zapobiegać oszustwom transgranicznym w funduszach strukturalnych i inwestycyjnych, a tym samym zapewnić horyzontalne i całościowe podejście do ochrony interesów finansowych państw członkowskich; ponownie wzywa Komisję do przedłożenia wniosku ustawodawczego w sprawie wzajemnej pomocy administracyjnej w obszarach funduszy europejskich, w których do tej pory nie przewidziano takiej praktyki;

77.  jest zaniepokojony ryzykiem zaniżania wartości dostaw towarów z państw trzecich w handlu elektronicznym; z zadowoleniem przyjmuje kroki podjęte przez OLAF w celu rozwiązania problemu oszustw związanych z VAT w handlu elektronicznym;

78.  przypomina, że Komisja nie ma dostępu do informacji, którymi wymieniają się państwa członkowskie, aby zapobiegać i przeciwdziałać wewnątrzwspólnotowym oszustwom typu „znikający podmiot gospodarczy”, powszechnie zwanym oszustwami karuzelowymi; jest zdania, że Komisja powinna mieć dostęp do sieci Eurofisc, aby lepiej kontrolować, oceniać i usprawniać wymianę danych między państwami członkowskimi; apeluje do wszystkich państw członkowskich, by uczestniczyły w działalności sieci Eurofisc we wszystkich obszarach w celu ułatwienia i przyspieszenia wymiany informacji z organami wymiaru sprawiedliwości i organami ścigania, takimi jak Europol i OLAF, zgodnie z zaleceniem Europejskiego Trybunału Obrachunkowego; wzywa państwa członkowskie i Radę, by umożliwiły Komisji dostęp do tych informacji w celu zacieśnienia współpracy, poprawy wiarygodności danych i zwalczania przestępczości transgranicznej;

79.  wzywa OLAF, aby poinformował Parlament o wynikach dochodzeń związanych z przywozem odzieży o niskiej wartości w handlu elektronicznym; wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby monitorowały transakcje w handlu elektronicznym z udziałem sprzedawców spoza UE, którzy nie deklarują żadnego podatku VAT (na przykład przez nieuprawnione wykorzystanie przepisów dotyczących próbek) lub celowo deklarują niższą wartość towarów celem całkowitego uniknięcia należnego podatku VAT lub zmniejszenia jego kwoty;

80.  podkreśla, że należy usunąć pewne niedociągnięcia obecnego unijnego systemu egzekwowania prawa w zakresie zwalczania nadużyć finansowych, w szczególności w odniesieniu do gromadzenia dokładnych danych dotyczących nieprawidłowości związanych i niezwiązanych z nadużyciami finansowymi;

81.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, by wykorzystywały i ulepszały, w miarę możliwości, wspólne metody sprawozdawcze w celu zapewnienia wyczerpujących i porównywalnych informacji na temat poziomu wykrytych nadużyć finansowych w wydatkach UE;

82.  wzywa Komisję, aby zapewniła skuteczność systemu informatycznego zwanego „systemem zarządzania nieprawidłowościami” zarządzanego przez OLAF, tak aby wszystkie właściwe organy terminowo informowały o dochodzeniach kryminalnych związanych z nadużyciami mającymi wpływ na interesy finansowe UE;

83.  przypomina, że pełna przejrzystość sprawozdawczości dotyczącej wydatków ma zasadnicze znaczenie, zwłaszcza w przedsięwzięciach infrastrukturalnych finansowanych bezpośrednio przez fundusze lub instrumenty finansowe UE; wzywa Komisję do zapewnienia obywatelom Unii pełnego dostępu do informacji o współfinansowanych projektach;

84.  przypomina państwom członkowskim, że działanie we współpracy z Komisją jest konieczne w celu zapewnienia efektywnych wydatków i oceny wyników;

85.  zwraca uwagę, że w dziedzinie zarządzania dzielonego Komisja nie ma uprawnień do przedstawiania wniosków o wykluczenie podmiotów gospodarczych dopuszczających się nadużyć z grona podmiotów otrzymujących środki UE, jeżeli nie uczynią tego państwa członkowskie; wzywa państwa członkowskie do szybkiego zgłaszania nieprawidłowości związanych z nadużyciami finansowymi w systemie zarządzania nieprawidłowościami oraz do jak najlepszego wykorzystania systemu wczesnego wykrywania i wykluczania;

86.  nalega, aby państwa członkowskie skutecznie wykorzystywały narzędzie zapobiegania nadużyciom finansowym oferowane przez bazę danych ARACHNE, poprzez terminowe dostarczanie danych i wykorzystanie możliwości, jakie oferują duże zbiory danych w celu zapobiegania nielegalnemu i nieprawidłowemu wykorzystywaniu funduszy UE; wzywa Komisję, by rozważyła wprowadzenie obowiązku używania ARACHNE;

87.  podkreśla rolę i odpowiedzialność państw członkowskich we wdrażaniu porozumień o współpracy administracyjnej, w zapewnianiu skuteczności kontroli, egzekwowaniu gromadzenia danych oraz monitorowaniu przestrzegania przez przedsiębiorców ram regulacyjnych;

88.  wzywa Komisję do zapewnienia odpowiedniej ochrony prawnej dziennikarzom śledczym, podobnie jak w przypadku sygnalistów;

Zamówienia publiczne

89.  zauważa, że znaczną część środków na inwestycje publiczne wydatkuje się w drodze zamówień publicznych (2 bln EUR rocznie); podkreśla korzyści płynące z e-zamówień, jeśli chodzi o zwalczanie nadużyć finansowych, takie jak oszczędności dla wszystkich stron, większa przejrzystość oraz uproszczona i skrócona procedura;

90.  ubolewa nad tym, że tylko nieliczne państwa członkowskie stosują nowe technologie na wszystkich głównych etapach procedury udzielania zamówień (elektroniczna publikacja ogłoszeń, elektroniczny dostęp do dokumentów przetargowych, elektroniczne składanie ofert, elektroniczna ocena ofert, elektroniczne przyznawanie zamówień, e-zlecenia, e-fakturowanie i e-płatności); wzywa państwa członkowskie, aby udostępniły online w formacie nadającym się do odczytu maszynowego wszystkie formularze postępowania o udzielenie zamówienia, a także publiczne rejestry umów;

91.  z zadowoleniem przyjmuje harmonogram Komisji dotyczący wdrożenia elektronicznych zamówień publicznych w UE i wzywa Komisję do kontynuacji działań w tym zakresie;

Cyfryzacja

92.  wzywa Komisję do opracowania ram cyfryzacji wszystkich procesów wdrażania polityki UE (zaproszenia do składania wniosków, składanie wniosków, ocena, wdrażanie, płatności), do stosowania przez wszystkie państwa członkowskie;

93.  wzywa Komisję, aby opracowała środki motywacyjne w celu stworzenia profilu elektronicznego instytucji zamawiających dla tych państw członkowskich, w których takie profile nie są dostępne;

94.  z zadowoleniem przyjmuje decyzję UE o przyłączeniu się do GRECO w charakterze obserwatora; wzywa Komisję do jak najszybszego wznowienia negocjacji z GRECO w celu terminowej oceny jej zgodności z Konwencją Narodów Zjednoczonych przeciwko korupcji (UNCAC) oraz ustanowienia wewnętrznego mechanizmu oceny dla instytucji UE;

Współpraca międzynarodowa

95.  uwzględnia wejście w życie w dniu 1 września 2018 r. porozumienia UE-Norwegia w sprawie współpracy administracyjnej i pomocy w zakresie odzyskiwania wierzytelności w dziedzinie VAT;

96.  z zadowoleniem przyjmuje zorganizowanie dorocznego seminarium (które odbyło się w Bośni i Hercegowinie w czerwcu 2018 r.) dla instytucji partnerskich w krajach kandydujących i potencjalnych krajach kandydujących, które dotyczyło najlepszych praktyk w zakresie udanych dochodzeń w sprawie nadużyć finansowych; z zadowoleniem przyjmuje również zorganizowanie warsztatów, które odbyły się na Ukrainie w lipcu 2018 r. z udziałem wszystkich istotnych służb ds. zwalczania nadużyć finansowych, w ramach układu o stowarzyszeniu UE-Ukraina;

97.  zdecydowanie zachęca Komisję, OLAF oraz wszystkie inne unijne instytucje i organy, którym powierzono ochronę interesów finansowych Unii, by aktywnie angażowały się i współpracowały z organami partnerskimi w krajach kandydujących, potencjalnych krajach kandydujących i krajach Partnerstwa Wschodniego, poprzez promowanie środków mających na celu skuteczne zajęcie się możliwymi przypadkami naruszeń; wzywa Komisję do opracowania specjalnych i regularnych mechanizmów w celu skutecznego zapobiegania nadużyciom finansowym dotyczącym funduszy UE i zwalczania ich w tych państwach;

98.  z zadowoleniem przyjmuje podpisanie przez OLAF dwóch ustaleń w zakresie współpracy administracyjnej: z Afrykańskim Bankiem Rozwoju oraz z Biurem Inspektora Generalnego Agencji Stanów Zjednoczonych ds. Rozwoju Międzynarodowego (USAID);

99.  zwraca uwagę na problemy związane z egzekwowaniem przestrzegania przez państwa trzecie postanowień Ramowej konwencji Światowej Organizacji Zdrowia o ograniczeniu użycia tytoniu;

100.  wzywa agencje Unii Europejskiej, w szczególności Europol, Eurojust i OLAF, do coraz ściślejszej współpracy z organami krajowymi w celu skuteczniejszego wykrywania nadużyć finansowych;

101.  podkreśla istotną rolę sygnalistów w zapobieganiu nadużyciom finansowym oraz ich wykrywaniu i zgłaszaniu; podkreśla potrzebę ochrony sygnalistów i wspierania dziennikarstwa śledczego za pomocą środków prawnych zarówno w państwach członkowskich, jak i w Unii; z zadowoleniem przyjmuje nową unijną dyrektywę o ochronie sygnalistów, która od grudnia 2021 r. zapewni ochronę osobom z sektora prywatnego lub publicznego zgłaszającym naruszenia; wzywa Komisję do ścisłego monitorowania i wspierania państw członkowskich, aby zapewnić pełną, poprawną i terminową transpozycję dyrektywy;

102.  uważa, że dziennikarstwo śledcze odgrywa zasadniczą rolę w podnoszeniu poziomu niezbędnej przejrzystości w UE i państwach członkowskich oraz że państwa członkowskie i UE muszą do takiego dziennikarstwa zachęcać i je wspierać za pomocą środków prawnych; wzywa Komisję do opracowania kompleksowych środków ochrony dziennikarstwa śledczego, w tym mechanizmu szybkiego reagowania dla zagrożonych dziennikarzy i skutecznego prawodawstwa przeciwdziałającego SLAPP;

103.  podkreśla kluczową rolę przejrzystości w zapobieganiu nadużyciom i konfliktom interesów oraz w ich wczesnym wykrywaniu; wzywa wszystkie państwa członkowskie, by wzmogły wysiłki w celu zwiększenia przejrzystości budżetowej poprzez zagwarantowanie, że odpowiednie dane dotyczące procedur zamówień publicznych i udzielania zamówień finansowanych ze środków publicznych będą powszechne i łatwo dostępne dla ogółu społeczeństwa;

Przepisy dotyczące przejrzystości i przepisy przekrojowe

104.  z zadowoleniem przyjmuje przyjęcie rozporządzenia zbiorczego i oczekuje, że doprowadzi ono do istotnego obniżenia wskaźników nadużyć finansowych w polityce rolnej i polityce spójności i jednocześnie uproszczenia zasad finansowych UE;

105.  wzywa państwa członkowskie, aby za pośrednictwem sieci Eurofisc zwiększyły wymianę informacji na temat potencjalnie nieuczciwych przedsiębiorstw i transakcji; przypomina, że wymiana informacji i dostęp do nich przez organy sądowe i śledcze, przy poszanowaniu ochrony danych osobowych, mają zasadnicze znaczenie w walce z nadużyciami finansowymi i przestępczością zorganizowaną;

106.  uznaje znaczenie art. 61 rozporządzenia finansowego i zawartej w nim rozszerzonej definicji konfliktu interesów w odniesieniu do wszystkich podmiotów finansowych wykonujących budżet UE w różnych trybach zarządzania, w tym na szczeblu krajowym;

107.  wzywa Komisję, jako strażniczkę traktatów, do zwalczania wszelkich form konfliktu interesów i do regularnej oceny środków zapobiegawczych podjętych przez państwa członkowskie w celu ich uniknięcia; wzywa Komisję, by zaproponowała wspólne wytyczne w sprawie unikania konfliktów interesów prominentnych polityków;

108.  wskazuje, że wiele państw członkowskich nie ma specjalnych przepisów dotyczących zwalczania przestępczości zorganizowanej, której udział w działalności o charakterze transgranicznym i działaniach wpływających na interesy finansowe Unii stale rośnie;

109.  wzywa Radę, aby przyjęła wspólne normy etyczne w odniesieniu do wszystkich kwestii związanych z konfliktami interesów oraz by wezwała do wspólnego porozumienia w tej kwestii we wszystkich państwach członkowskich; podkreśla, że – z uwagi na powszechne problemy związane z konfliktem interesów w zakresie dystrybucji unijnych funduszy rolnych i Funduszu Spójności – jest to niemożliwe do zaakceptowania w przypadku członków Rady Europejskiej i Rady UE lub członków ich rodzin, którzy biorą udział w podejmowaniu decyzji w sprawie przyszłych wieloletnich ram finansowych lub przydziałów dla budżetów krajowych, w razie gdyby w jakiś sposób czerpali osobiste korzyści z tych decyzji;

110.  przypomina o znaczeniu okresów karencji dla urzędników wcześniej zatrudnionych w instytucjach lub agencjach Unii, ponieważ nierozwiązane sytuacje konfliktu interesów mogą zagrozić egzekwowaniu wysokich standardów etycznych w całej administracji europejskiej; podkreśla, że art. 16 regulaminu pracowniczego umożliwia instytucjom i agencjom Unii odrzucenie wniosku byłego urzędnika o podjęcie konkretnej pracy, jeżeli ograniczenia nie są wystarczające do ochrony uzasadnionych interesów instytucji; ponadto wzywa administrację UE do ścisłego publikowania oceny każdej sprawy, zgodnie z wymogami regulaminu pracowniczego;

111.  przypomina o swoim stanowisku, wyrażonym w związku z przeglądem rozporządzenia (UE, Euratom) nr 883/2013, że konieczne jest zapewnienie jasnej podstawy prawnej, dzięki której OLAF, z pomocą właściwych organów krajowych, będzie posiadał dostęp do informacji dotyczących rachunków bankowych i będzie mógł zajmować się oszustwami związanymi z VAT;

o
o   o

112.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Europejskiemu Trybunałowi Obrachunkowemu, Europejskiemu Urzędowi ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), Komitetowi Nadzoru OLAF i Prokuraturze Europejskiej (EPPO).

(1) OLAF, „Dziewiętnaste sprawozdanie Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych za 2018 r.”, 2019 r.
(2) Dz.U. C 340 z 8.10.2019, s. 1.
(3) Dz.U. L 248 z 18.9.2013, s. 1.
(4) Dz.U. L 198 z 28.7.2017, s. 29.
(5) Dz.U. L 283 z 31.10.2017, s. 1.
(6) Dz.U. L 298 z 26.10.2012, s. 1.
(7) Dz.U. L 193 z 30.7.2018, s. 1.
(8) Dz.U. L 94 z 28.3.2014, s. 65.
(9) Dz.U. C 252 z 18.7.2018, s. 56.
(10) Wyrok Trybunału Sprawiedliwości (wielka izba) z dnia 8 września 2015 r. w sprawie C-105/14 – postępowanie karne przeciwko Ivo Taricco i in., ECLI:EU:C:2015:555.
(11) Wyrok Trybunału Sprawiedliwości (wielka izba) z dnia 5 grudnia 2017 r. w sprawie C-42/17, postępowanie karne przeciwko M.A.S. i M.B., ECLI:EU:C:2017:936.
(12) Wyrok Sądu z dnia 3 maja 2018 r. w sprawie T-48/16, Sigma Orionis SA vs. Komisja Europejska.
(13) Teksty przyjęte, P8_TA(2018)0419.
(14) Dz.U. C 11 z 13.1.2020, s. 50
(15) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 250/2014 z dnia 26 lutego 2014 r. ustanawiające program na rzecz wspierania działalności w dziedzinie ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej (program Herkules III) i uchylające decyzję nr 804/2004/WE, (Dz.U. L 84 z 20.3.2014, s. 6).
(16) Dz.U. L 268 z 12.10.2010, s. 1.
(17) Dz.U. L 136 z 31.5.1999, s. 20.


Sytuacja humanitarna w Wenezueli oraz kryzys migracyjny i uchodźczy
PDF 167kWORD 50k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 10 lipca 2020 r. w sprawie sytuacji humanitarnej w Wenezueli oraz kryzysu migracyjnego i uchodźczego (2019/2952(RSP))
P9_TA(2020)0193RC-B9-0211/2020

Parlament Europejski,

–  uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie Wenezueli, w szczególności rezolucję z dnia 16 stycznia 2020 r. w sprawie sytuacji w Wenezueli po nielegalnym wyborze nowego przewodniczącego i prezydium Zgromadzenia Narodowego (parlamentarnym zamachu stanu)(1),

–  uwzględniając oświadczenie rzecznika wiceprzewodniczącego Komisji / wysokiego przedstawiciela Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa z dnia 1 kwietnia 2020 r. w sprawie propozycji USA dotyczącej sytuacji związanej z pandemią koronawirusa w Wenezueli,

–  uwzględniając oświadczenie ekspertów ONZ w dziedzinie praw człowieka z dnia 30 kwietnia 2020 r. w sprawie nadzwyczajnej sytuacji zdrowotnej w Wenezueli,

–  uwzględniając ostrzeżenie ze strony ekspertów ONZ w dziedzinie praw człowieka z dnia 6 maja 2020 r. dotyczące katastrofalnych skutków panującego w tym kraju kryzysu humanitarnego i gospodarczego dla praw człowieka;

–  uwzględniając sprawozdanie na temat praw człowieka wysokiej komisarz ONZ Michelle Bachelet w sprawie Wenezueli z dnia 2 lipca 2020 r.,

–  uwzględniając wspólny komunikat prasowy Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców (UNHCR) i Międzynarodowej Organizacji ds. Migracji (IOM) z dnia 1 kwietnia 2020 r. w sprawie sytuacji uchodźców i migrantów wenezuelskich podczas kryzysu COVID-19,

–  uwzględniając oświadczenie sekretarza generalnego Organizacji Państw Amerykańskich z dnia 5 stycznia 2020 r. i 26 czerwca 2020 r. w sprawie sytuacji w Wenezueli,

–  uwzględniając oświadczenia Grupy z Limy z 20 lutego, 2 marca, 2 kwietnia i 16 czerwca 2020 r.,

–  uwzględniając oświadczenia wiceprzewodniczącego Komisji / wysokiego przedstawiciela z 4 i 16 czerwca 2020 r. w sprawie ostatnich wydarzeń w Wenezueli,

–  uwzględniając oświadczenie Komisji Spraw Zagranicznych PE z dnia 11 czerwca 2020 r. w sprawie ostatnich ataków na Zgromadzenie Narodowe Wenezueli,

–  uwzględniając oświadczenia międzynarodowej grupy kontaktowej z dnia 16 czerwca 2020 r. w sprawie podważonej wiarygodności wenezuelskiego organu wyborczego oraz z dnia 24 czerwca 2020 r. w sprawie pogłębiającego się kryzysu politycznego w Wenezueli,

–  uwzględniając decyzję Rady (WPZiB) 2020/898 z dnia 29 czerwca 2020 r. zmieniającą decyzję (WPZiB) 2017/2074 w sprawie środków ograniczających w związku z sytuacją w Wenezueli(2), na mocy której środkami ograniczającymi objęto kolejnych 11 czołowych wenezuelskich urzędników,

–  uwzględniając międzynarodową konferencję darczyńców na rzecz solidarności z wenezuelskimi uchodźcami i migrantami z dnia 26 maja 2020 r.,

–  uwzględniając konstytucję Wenezueli,

–  uwzględniając statut rzymski Międzynarodowego Trybunału Karnego,

–  uwzględniając art. 132 ust. 2 i 4 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że Unia Europejska i jej państwa członkowskie od lat wspierają ludność Wenezueli i społeczności przyjmujące uchodźców; mając na uwadze, że 26 maja 2020 r. Unia Europejska i rząd Hiszpanii, przy wsparciu UNHCR i IOM, zwołali międzynarodową konferencję darczyńców na rzecz solidarności z wenezuelskimi uchodźcami i migrantami; mając na uwadze, że międzynarodowi darczyńcy zobowiązali się do przekazania łącznie 2,544 mld EUR, z czego jedynie 595 mln EUR stanowią dotacje bezpośrednie, a resztę zwykłe pożyczki warunkowe; mając na uwadze, że podczas konferencji niektórzy pożyczkobiorcy wyrazili obawy związane z biurokratycznymi trudnościami i złożonością przepisów, jakie napotykają przy ubieganiu się o pożyczkę; mając na uwadze, że 595 mln EUR nie wystarczy na pokrycie rocznych konsekwencji tego bezprecedensowego kryzysu w krajach sąsiadujących z Wenezuelą; mając na uwadze, że społeczność międzynarodowa musi znaleźć innowacyjne rozwiązania, które pozwolą uwolnić inne możliwe środki finansowe, aby pomóc ludności Wenezueli w zaspokojeniu nadzwyczajnych potrzeb, wykraczające poza pomoc humanitarną i długoterminową pomoc w zakresie współpracy;

B.  mając na uwadze, że UE udziela zarówno w Wenezueli, jak i poza nią pomocy o wartości ponad 319 mln EUR; mając na uwadze, że 156 mln EUR przeznaczono na pomoc humanitarną, 136 mln EUR na rozwój oraz 27 mln EUR na stabilność i pokój;

C.  mając na uwadze, że kryzys polityczny, gospodarczy, instytucjonalny, społeczny oraz wielowymiarowy kryzys humanitarny w Wenezueli znacznie pogłębił się podczas pandemii; mając na uwadze, że coraz większy niedobór leków i żywności, powszechne łamanie praw człowieka, hiperinflacja, ucisk polityczny, korupcja i przemoc stanowią zagrożenie dla życia ludzi i zmuszają ich do ucieczki z kraju;

D.  mając na uwadze, że coraz większa liczba Wenezuelczyków, w szczególności grup znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, takich jak kobiety, dzieci i osoby chore, cierpi na niedożywienie będące skutkiem ograniczonego dostępu do rzetelnej opieki zdrowotnej, leków, żywności i wody;

E.  mając na uwadze, że niewłaściwe działania reżimu znacznie osłabiły wenezuelski państwowy system opieki zdrowotnej, powodując poważny niedobór leków i niedostępność leczenia; mając na uwadze, że podawane przez reżim liczby dotyczące pandemii COVID-19 nie są wiarygodne i są kwestionowane zarówno w Wenezueli, jak i przez społeczność międzynarodową;

F.  mając na uwadze, że obecny wielowymiarowy kryzys w Wenezueli jest powodem największego w historii przesiedlenia ludności w regionie; mając na uwadze, że około pięciu milionów Wenezuelczyków uciekło z kraju, z czego 80 % przemieściło się do krajów ościennych; mając na uwadze, że według UNHCR wenezuelski kryzys uchodźczy jest drugim co do wielkości – po Syrii – kryzysem uchodźczym na świecie; mając na uwadze, że oczekuje się, iż do końca 2020 r. łączna liczba osób uciekających przed pogarszającymi się warunkami życia w Wenezueli może przekroczyć 6,5 miliona;

G.  mając na uwadze, że według UNHCR liczba Wenezuelczyków ubiegających się o azyl na całym świecie wzrosła o 2000 %; mając na uwadze, że 650 000 Wenezuelczyków wypełniło wnioski o azyl na całym świecie, a około dwa miliony uzyskały pozwolenie na pobyt w innych krajach Ameryk; mając na uwadze, że z Wenezueli uciekło 12 % ludności, a kraj ten opuszcza nadal średnio 5000 osób dziennie;

H.  mając na uwadze, że obecny światowy stan zagrożenia zdrowia publicznego skomplikował już i tak rozpaczliwą sytuację wielu uchodźców i migrantów z Wenezueli, a także przyjmujących ich krajów; mając na uwadze, że wielu uchodźców i migrantów zależy od niewystarczających dziennych stawek płacy na pokrycie podstawowych potrzeb, takich jak schronienie, wyżywienie i opieka zdrowotna;

I.  mając na uwadze, że według początkowych doniesień na temat pandemii system opieki zdrowotnej tego kraju został przeciążony, szpitale są pełne pacjentów z koronawirusem, a dziesiątki pracowników służby zdrowia zostało zakażonych;

J.  mając na uwadze, że 26 maja 2020 r. nielegalny Sąd Najwyższy Wenezueli, kontrolowany przez reżim Nicolása Maduro, bezpodstawnie zatwierdził Luisa Parrę jako przewodniczącego Zgromadzenia Narodowego; mając na uwadze, że nielegalna sesja, która odbyła się w styczniu 2020 r., nie była zgodna ani z procedurą prawną, ani z demokratycznymi zasadami konstytucyjnymi, ponieważ zdecydowana większość demokratycznie wybranych przedstawicieli została pozbawiona – w niektórych przypadkach przy użyciu siły – możliwości udziału w sesji, a tym samym oddania głosu; mając na uwadze, że nielegalna decyzja wydana na tym niezgodnym z prawem posiedzeniu parlamentarnym skłoniła Radę UE do nałożenia sankcji na kolejnych 11 urzędników odpowiedzialnych za podważanie demokracji i praworządności, w tym na Luisa Parrę i Juana Josego Mendozę, przewodniczącego Izby Konstytucyjnej Sądu Najwyższego; mając na uwadze, że Juan Guaidó wykluczył swój udział w jakimkolwiek rządzie tymczasowym, a Nicolás Maduro nie może wejść do takiego rządu;

K.  mając na uwadze, że 13 czerwca 2020 r. nielegalny Sąd Najwyższy ponownie mianował nowych członków Krajowej Rady Wyborczej, nie posiadając stosownych uprawnień; mając na uwadze, że zgodnie z art. 187 i 296 konstytucji Wenezueli nominacje te pozostają w wyłącznej gestii Zgromadzenia Narodowego, organu wybranego demokratycznie przez wenezuelskich obywateli; mając na uwadze, że Parlament Europejski nie uzna żadnej decyzji ani żadnego wyroku jednostronnie wydanego przez te nielegalne organy; mając na uwadze, że urzędnicy odpowiedzialni za te decyzje również zostali objęci sankcjami UE;

L.  mając na uwadze, że Nicolás Maduro nakazał ambasadorowi Unii Europejskiej opuścić kraj w ciągu 72 godzin od nałożenia przez UE sankcji na urzędników odpowiedzialnych za poważne naruszenia praw człowieka, a także zagroził ambasadorowi Hiszpanii dalszymi represjami; mając na uwadze, że w maju 2020 r. pojawiły się doniesienia o nękaniu ambasady francuskiej w Caracas, w tym poprzez odcięcie dostaw wody i prądu do rezydencji ambasadora; mając na uwadze, że reżim postanowił cofnąć tę decyzję i nie wydalać ambasadora UE;

M.  mając na uwadze, że reżim Maduro ostro atakuje partie polityczne Acción Democrática, Primero Justicia i Un Nuevo Tiempo, systematycznie je prześladując wyrokami nielegalnego Sądu Najwyższego, które pozbawiają partie zarządów krajowych wbrew woli ich członków; mając na uwadze, że reżim Maduro uznał demokratyczną partię polityczną Voluntad Popular za organizację terrorystyczną;

N.  mając na uwadze, że demokratyczna wspólnota międzynarodowa, w tym UE, zdecydowanie odrzuciła tę farsę wyborczą i wszelkie tego typu nielegalne działania; mając na uwadze, że działania te jeszcze bardziej ograniczyły do absolutnego minimum przestrzeń demokratyczną w kraju i stworzyły poważne przeszkody dla rozwiązania kryzysu politycznego w Wenezueli; mając na uwadze, że powołanie zrównoważonego i integracyjnego rządu nadzwyczajnego złożonego ze wszystkich sił demokratycznych i społecznych kraju oraz będącego w stanie zająć się obecnymi potrzebami humanitarnymi, ma zasadnicze znaczenie dla przezwyciężenia pogłębiającego się kryzysu;

O.  mając na uwadze, że poszanowanie międzynarodowych standardów, niezależna i zrównoważona Krajowa Rada Wyborcza oraz równe warunki działania zapewniające niezakłócone uczestnictwo partii politycznych i kandydatów stanowią podstawę wiarygodnego procesu wyborczego umożliwiającego wolne i uczciwe wybory parlamentarne i prezydenckie;

P.  mając na uwadze, że nielegalne finansowanie i zagraniczna ingerencja w wybory ze strony reżimu stanowi poważne zagrożenie dla europejskich demokracji;

Q.   mając na uwadze, że choć wdrażanie decyzji dotyczących spraw zagranicznych UE spoczywa na organach krajowych, to Komisja ma obowiązek monitorować wdrażanie prawa UE;

R.  mając na uwadze, że 12 czerwca 2020 r. władze Republiki Zielonego Przylądka zatrzymały Alexa Saaba, przedsiębiorcę zamieszanego w liczne układy korupcyjne z udziałem reżimu Maduro, który to przedsiębiorca oczekuje obecnie na decyzję sądu i ewentualną ekstradycję; mając na uwadze, że przypadek Saaba pokazuje, jak rozległa jest korupcja w Wenezueli, podczas gdy kraj ten przeżywa bezprecedensowy kryzys humanitarny; mając na uwadze, że Wenezuela zajmuje 173. miejsce spośród 180 krajów w opublikowanym przez Transparency International rankingu postrzegania korupcji za 2019 r.;

S.  mając na uwadze, że liczba więźniów politycznych wzrosła od czasu rozpoczęcia masowych niepokojów społecznych w 2014 r. i wynosi obecnie ponad 430 osób; mając na uwadze doniesienia o przetrzymywaniu w Wenezueli również 11 Europejczyków; mając na uwadze, że wiele przypadków tortur stosowanych przez reżim jest obecnie wstępnie rozpatrywanych przez MTK pod kątem zbrodni przeciwko ludzkości; mając na uwadze, że podczas kryzysu COVID-19 nasiliły się represje, arbitralne zatrzymania i tortury; mając na uwadze, że w sprawozdaniu wysokiej komisarz Michelle Bachelet w sprawie Wenezueli z dnia 2 lipca 2020 r. udokumentowano ponad 1 300 przypadków egzekucji pozasądowych dokonanych przez siły bezpieczeństwa w okresie od 1 stycznia do 31 maja 2020 r.;

T.  mając na uwadze, że reżim Maduro nie zdołał przedstawić przejrzystych informacji, nie przyjął międzynarodowej pomocy humanitarnej oraz nie potraktował priorytetowo potrzeb i praw najsłabszych grup społecznych; mając na uwadze, że 1 czerwca 2020 r. zawarto porozumienie między Ministerstwem Zdrowia a zespołem doradczym Zgromadzenia Narodowego ds. COVID-19 w celu umożliwienia apolitycznego przekazania pomocy humanitarnej Wenezueli za pośrednictwem Panamerykańskiej Organizacji Zdrowia (PAHO), podczas gdy przez lata reżim odmawiał pomocy humanitarnej w jakiejkolwiek formie;

U.  mając na uwadze, że reżim Maduro wspiera od 2016 r. nielegalne rzemieślnicze wydobywanie złota w wenezuelskiej Amazonii w celu finansowania nieregularnych ugrupowań zbrojnych; mając na uwadze, że złoto jest przemycane z kraju nielegalnymi kanałami w celu sprzedaży i nielegalnego handlu za granicą; mając na uwadze, że to tzw. krwawe złoto jest wydobywane i wykorzystywane ze szkodą dla praw człowieka i środowiska w nielegalnych i kryminalnych warunkach, które poważne zagrażają zarówno prawom człowieka, jak i środowisku;

V.  mając na uwadze, że konieczne są skuteczne działania, aby powstrzymać zagrożenie dla bezpieczeństwa szerzej pojętego regionu, jakie stanowią powiązania między dyktatorskim reżimem Maduro, grupami terrorystycznymi i zorganizowanymi ugrupowaniami zbrojnymi prowadzącymi działalność przestępczą w Wenezueli;

1.  ponownie wyraża głębokie zaniepokojenie powagą nadzwyczajnej sytuacji humanitarnej, która poważnie zagraża życiu Wenezuelczyków; wyraża solidarność z wszystkimi obywatelami Wenezueli zmuszonymi do opuszczenia swojego kraju z powodu niemożności zaspokojenia najbardziej podstawowych potrzeb życiowych, takich jak dostęp do żywności, wody pitnej, opieki zdrowotnej i leków;

2.  zwraca uwagę na pogłębiający się kryzys migracyjny, jaki rozprzestrzenił się na cały region, mianowicie na Kolumbię, Peru, Ekwador, Boliwię, Chile, Brazylię, Panamę i Argentynę, a także na niektóre państwa członkowskie UE i Karaiby, oraz podkreśla nadzwyczaj trudne warunki, które dodatkowo zaostrza jeszcze walka z pandemią COVID-19; pochwala wysiłki krajów sąsiadujących i okazywaną przez nie solidarność; zwraca się do Komisji i Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (ESDZ) o dalszą współpracę z tymi krajami i terytoriami, nie tylko przez dostarczanie pomocy humanitarnej, ale także przez zapewnienie większych zasobów i za pośrednictwem polityki rozwoju;

3.  wzywa władze Wenezueli, by przyznały, iż w kraju panuje kryzys humanitarny, by zapobiegły jego dalszemu pogłębianiu się oraz wspierały rozwiązania polityczne i gospodarcze mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa ogółowi ludności cywilnej oraz stabilności kraju i regionu; odnotowuje porozumienie zawarte między Wenezuelą a PAHO w sprawie walki z pandemią COVID-19;

4.  wzywa do podjęcia pilnych działań, aby zapobiec zaostrzaniu się kryzysu humanitarnego i kryzysu w dziedzinie zdrowia publicznego, a w szczególności ponownemu pojawieniu się chorób takich jak odra, malaria, błonica i pryszczyca; apeluje o szybką reakcję w celu zapobiegania niedożywieniu wśród grup znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, takich jak kobiety, dzieci i osoby chore;

5.  z zadowoleniem przyjmuje zobowiązania i wysiłki międzynarodowej konferencji darczyńców na rzecz solidarności z wenezuelskimi uchodźcami i migrantami; w związku z tym wzywa do ograniczenia biurokracji i uproszczenia ram prawnych, tak aby obiecane fundusze jak najszybciej trafiły do osób będących w naglącej potrzebie;

6.  zdecydowanie sprzeciwia się naruszeniom demokratycznego, konstytucyjnego i przejrzystego funkcjonowania Zgromadzenia Narodowego, a także aktom zastraszania i przemocy oraz arbitralnym decyzjom podejmowanym przeciwko jego członkom; potępia niedemokratyczne mianowanie nowych członków Krajowej Rady Wyborczej oraz pozbawianie partii obecnych zarządów wbrew woli ich członków;

7.  ponownie uznaje, że w wyniku przejrzystego i demokratycznego głosowania Zgromadzenia Narodowego Juan Guaidó jest prawowitym przewodniczącym Zgromadzenia Narodowego i prawowitym tymczasowym prezydentem Boliwariańskiej Republiki Wenezueli zgodnie z art. 233 konstytucji Wenezueli;

8.  ponownie wyraża pełne poparcie dla Zgromadzenia Narodowego, które jest jedynym prawomocnie wybranym organem demokratycznym w Wenezueli i którego uprawnienia – w tym prerogatywy i bezpieczeństwo jego członków – należy respektować; podkreśla, że pokojowe rozwiązanie polityczne można wypracować jedynie przy pełnym poszanowaniu prerogatyw konstytucyjnych Zgromadzenia Narodowego;

9.  przypomina, że poszanowanie demokratycznych instytucji i zasad oraz przestrzeganie rządów prawa stanowią niezbędne warunki do znalezienia rozwiązania kryzysu w Wenezueli z korzyścią dla ludności tego kraju; apeluje zatem o pilne stworzenie warunków do przeprowadzenia wolnych, przejrzystych i wiarygodnych wyborów prezydenckich i parlamentarnych w oparciu o uzgodniony kalendarz, uczciwe warunki dla wszystkich stron, przejrzystość oraz obecność wiarygodnych międzynarodowych obserwatorów, co stanowi jedyną drogę wyjścia z kryzysu, odrzucając tym samym wszelką przemoc lub działania militarne;

10.  wzywa UE i inne podmioty międzynarodowe do wywołania reakcji społeczności międzynarodowej, która przyczyni się do szybkiego przywrócenia demokracji i praworządności w Wenezueli;

11.  przypomina, że państwa członkowskie są prawnie zobowiązane na mocy decyzji Rady (WPZiB) 2017/2074 do wdrożenia zawartych w niej środków ograniczających, w szczególności do uniemożliwienia wjazdu na ich terytorium lub przejazdu przez ich terytorium osób, wobec których mają zastosowanie środki ograniczające, a także mają obowiązek niezwłocznego powiadamiania na piśmie Rady o wszelkich przyznanych wyłączeniach;

12.  odnotowuje decyzję Rady z dnia 29 czerwca 2020 r. o dodaniu 11 wenezuelskich urzędników do listy osób objętych indywidualnymi sankcjami, które nie szkodzą ludności Wenezueli, oraz wzywa do wzmocnienia i rozszerzenia tej listy, jeżeli sytuacja w zakresie praw człowieka i demokracja w tym kraju nadal będą się pogarszać; jest zdania, że organy UE muszą ograniczyć swobodę przemieszczania się osób umieszczonych na tej liście, jak również najbliższych członków ich rodzin, oraz zamrozić ich aktywa i anulować wizy; ponadto wzywa do wprowadzenia natychmiastowego zakazu handlu i obrotu nielegalnym „krwawym złotem” z Wenezueli;

13.  głęboko ubolewa z powodu gróźb Nicolása Maduro dotyczących wydalenia ambasadora UE z Caracas w odpowiedzi na nałożenie sankcji na 11 urzędników odpowiedzialnych za poważne naruszenia praw człowieka; w związku z tym przyjmuje do wiadomości wstępne oświadczenie wiceprzewodniczącego Komisji / wysokiego przedstawiciela, w którym zapowiedział zastosowanie wzajemności, i wzywa państwa członkowskie, aby w razie powtórzenia się tej sytuacji również rozważyły zastosowanie zasady wzajemności, cofając akredytacje dla ambasadorów Maduro w UE; ponownie wzywa państwa członkowskie do uznania przedstawicieli politycznych mianowanych przez Juana Guaidó;

14.  potępia szerzącą się korupcję, która stała się nieodłączną częścią reżimu Maduro; potępia wykorzystywanie przez reżim Maduro finansowania politycznego jako narzędzia zagranicznej ingerencji; zdecydowanie potępia przypadki korupcji, w tym te będące przedmiotem postępowania sądowego w państwach członkowskich;

15.  apeluje o natychmiastowe uwolnienie wszystkich więźniów politycznych i zaprzestanie stosowania tortur, złego traktowania i nękania przeciwników politycznych, obrońców praw człowieka i pokojowych demonstrantów, a także o zezwolenie na powrót osobom niesłusznie zmuszonym do opuszczenia kraju;

16.  w pełni popiera dochodzenia MTK w sprawie rozlicznych przestępstw i aktów represji popełnionych przez reżim wenezuelski; wzywa Unię Europejską, aby wsparła inicjatywę państw-stron MTK, której celem jest wszczęcie postępowania w sprawie zbrodni przeciwko ludzkości popełnionych przez faktyczny rząd Maduro i pociągnięcie winnych do odpowiedzialności;

17.  odnotowuje decyzję brytyjskiego Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2020 r., który jednoznacznie uznał demokratyczną legitymację Boliwariańskiej Republiki Wenezueli w osobie jej prezydenta Juana Guaidó, przyznając mu legalny dostęp do rezerw złota Republiki;

18.  zwraca się o wysłanie misji informacyjnej do tego kraju w celu dokonania oceny sytuacji;

19.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, wiceprzewodniczącemu Komisji / wysokiemu przedstawicielowi Unii ds. polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, prawowitemu tymczasowemu prezydentowi i Zgromadzeniu Narodowemu Boliwariańskiej Republiki Wenezueli, rządom i parlamentom państw Grupy z Limy, Europejsko-Latynoamerykańskiemu Zgromadzeniu Parlamentarnemu oraz sekretarzowi generalnemu Organizacji Państw Amerykańskich.

(1) Teksty przyjęte, P9_TA(2020)0013.
(2) Dz.U. L 205I z 29.6.2020, s. 6.


Wytyczne dotyczące polityki zatrudnienia państw członkowskich *
PDF 262kWORD 75k
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 10 lipca 2020 r. w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Rady w sprawie wytycznych dotyczących polityki zatrudnienia państw członkowskich (COM(2020)0070 – C9-0079/2020 – 2020/0030(NLE))
P9_TA(2020)0194A9-0124/2020

(Konsultacja)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony Radzie (COM(2020)0070),

–  uwzględniając art. 148 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C9-0079/2020),

–  uwzględniając art. 82 Regulaminu,

–  uwzględniając opinię przedstawioną przez Komisję Zatrudnienia i Spraw Socjalnych (A9-0124/2020),

1.  zatwierdza po poprawkach wniosek Komisji;

2.  zwraca się do Komisji o odpowiednią zmianę jej wniosku, zgodnie z art. 293 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej;

3.  zwraca się do Rady o poinformowanie go, jeśli uzna ona za stosowne odejście od tekstu przyjętego przez Parlament;

4.  zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do wniosku Komisji;

5.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.

Tekst proponowany przez Komisję   Poprawka
Poprawka 1
Wniosek dotyczący decyzji
Motyw 1
(1)  Państwa członkowskie i Unia, mając na względzie osiągnięcie celów w zakresie pełnego zatrudnienia i postępu społecznego, zrównoważonego wzrostu oraz wysokiego poziomu ochrony i poprawy jakości środowiska określonych w art. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, mają działać w celu wypracowania skoordynowanej strategii na rzecz zatrudnienia, a w szczególności na rzecz wspierania wysokiego poziomu kwalifikacji i wyszkolenia pracowników i ich zdolności do dostosowywania się, jak również wspierania rynków pracy reagujących na zmiany gospodarcze. Państwa członkowskie mają uznawać wspieranie zatrudnienia za przedmiot wspólnego zainteresowania i koordynować swoje działania w tym względzie w ramach Rady, uwzględniając krajowe praktyki związane z funkcjami partnerów społecznych.
(1)  Państwa członkowskie i Unia, mając na względzie osiągnięcie celów w zakresie pełnego zatrudnienia i postępu społecznego, włączenia społecznego, spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej oraz wysokiego poziomu ochrony i poprawy stanu środowiska, mają opracować i wdrożyć skuteczną i skoordynowaną strategię na rzecz zatrudnienia, a w szczególności na rzecz wspierania wysokiego poziomu kwalifikacji i wyszkolenia pracowników, jak również wspierania rynków pracy, które mają być dynamiczne, zorientowane na przyszłość i reaktywne na zmiany gospodarcze. Państwa członkowskie mają uznawać wspieranie wartościowego zatrudnienia opartego na równości szans i sprawiedliwości społecznej za przedmiot wspólnego zainteresowania i koordynować swoje działania w tym względzie w ramach Rady z poszanowaniem krajowych praktyk oraz niezależności partnerów społecznych. Obecna sytuacja spowodowana pandemią COVID-19, która będzie miała poważny i długotrwały wpływ na unijne rynki pracy, sprawiedliwość społeczną i warunki pracy, wymaga podjęcia działań na niespotykaną dotychczas skalę w celu wsparcia zatrudnienia, ożywienia gospodarki i wzmocnienia tkanki przemysłowej. Niezbędne jest podjęcie zdecydowanych działań, aby uchronić przedsiębiorstwa i pracowników przed rychłą utratą zatrudnienia i dochodu oraz aby pomóc w opanowaniu wstrząsu gospodarczego i społecznego spowodowanego tym kryzysem oraz zapobiec masowej utracie pracy i głębokiej recesji.
Poprawka 2
Wniosek dotyczący decyzji
Motyw 2
(2)  Zadaniem Unii jest zwalczanie wykluczenia społecznego i dyskryminacji, wspieranie sprawiedliwości społecznej i ochrony socjalnej, jak i równości kobiet i mężczyzn, solidarności między pokoleniami oraz ochrony praw dziecka. Przy określaniu i realizacji swoich polityk i działań Unia ma brać pod uwagę wymogi związane ze wspieraniem wysokiego poziomu zatrudnienia, zapewnianiem odpowiedniej ochrony socjalnej, zwalczaniem ubóstwa i wykluczenia społecznego, a także z wysokim poziomem kształcenia i szkolenia, jak określono w art. 9 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
(2)  Aby zapewnić pełne poszanowanie zasad leżących u podstaw Unii – spójności społecznej i pokoju – w jeszcze większym stopniu w czasie głębokiego kryzysu, gdy zasady te są zagrożone, Unia powinna uznać za główne priorytety polityczne zwalczanie ubóstwa, wykluczenia społecznego i dyskryminacji oraz powinna wspierać sprawiedliwość społeczną i ochronę socjalną, jak i równość kobiet i mężczyzn, solidarność między pokoleniami, włączenie społeczne osób z niepełnosprawnościami oraz ochronę praw dziecka i innych grup w szczególnie niekorzystnej sytuacji. Przy określaniu i realizacji swoich polityk i działań Unia ma brać pod uwagę wymogi związane ze wspieraniem ochrony zdrowia ludzkiego, wartościowych rynków pracy sprzyjających włączeniu społecznemu i pełnego zatrudnienia, istnieniem dostępnych i przystępnych cenowo usług publicznych wysokiej jakości, godnych płac, godnych standardów życia i ochrony socjalnej dla wszystkich, a także z wysokim poziomem kształcenia i szkolenia przez całe życie, jak określono w art. 9 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE).
Poprawka 3
Wniosek dotyczący decyzji
Motyw 3
(3)  Zgodnie z Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) Unia opracowała i wdrożyła instrumenty koordynacji polityki w dziedzinie polityki gospodarczej i zatrudnienia. Do instrumentów tych należą przedstawiane tutaj wytyczne dotyczące polityki zatrudnienia państw członkowskich wraz z określonymi w zaleceniu Rady (UE) 2015/1184(5) ogólnymi wytycznymi dotyczącymi polityk gospodarczych państw członkowskich i Unii – wspólnie stanowią one zintegrowane wytyczne. Założeniem zintegrowanych wytycznych, które odzwierciedlają współzależność między państwami członkowskimi, jest pokierowanie realizacją polityki w państwach członkowskich i Unii. Otrzymany w ten sposób zestaw skoordynowanych polityk i reform na szczeblu europejskim i krajowym ma zapewnić odpowiednie połączenie ogólnych zrównoważonych polityk gospodarczych i zatrudnienia w celu zwiększenia ich pozytywnego efektu mnożnikowego.
(3)  Zgodnie z TFUE Unia opracowała i wdrożyła instrumenty koordynacji polityki w dziedzinie polityki gospodarczej i zatrudnienia. Do instrumentów tych należą przedstawiane tutaj wytyczne dotyczące polityki zatrudnienia państw członkowskich wraz z określonymi w zaleceniu Rady (UE) 2015/1184 (5) ogólnymi wytycznymi dotyczącymi polityk gospodarczych państw członkowskich i Unii – wspólnie stanowią one zintegrowane wytyczne. Muszą one wspierać wprowadzanie w życie Europejskiego Zielonego Ładu, Europejskiego filaru praw socjalnych, zmienionej Europejskiej karty społecznej, porozumienia paryskiego i celów zrównoważonego rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz wytyczyć kierunki realizacji polityki w państwach członkowskich i Unii, odzwierciedlając współzależność między państwami członkowskimi. Otrzymany w ten sposób zestaw skoordynowanych polityk i reform na szczeblu europejskim i krajowym ma zapewnić odpowiednią kombinację ogólnych zrównoważonych polityk gospodarczych i zatrudnienia w celu zwiększenia ich pozytywnego efektu mnożnikowego, a jednocześnie odwrócić tendencję malejącego zakresu stosowania rokowań zbiorowych.
__________________
__________________
5 Zalecenie Rady (UE) 2015/1184 z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie ogólnych wytycznych dotyczących polityk gospodarczych państw członkowskich i Unii Europejskiej (Dz.U. L 192 z 18.7.2015, s. 27).
5 Zalecenie Rady (UE) 2015/1184 z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie ogólnych wytycznych dotyczących polityk gospodarczych państw członkowskich i Unii Europejskiej (Dz.U. L 192 z 18.7.2015, s. 27).
Poprawka 4
Wniosek dotyczący decyzji
Motyw 4
(4)  Wytyczne dotyczące polityki zatrudnienia są spójne z paktem stabilności i wzrostu, obowiązującym prawodawstwem Unii i różnymi inicjatywami Unii, w tym z zaleceniem Rady z dnia 22 kwietnia 2013 r. w sprawie ustanowienia gwarancji dla młodzieży(6), zaleceniem Rady z dnia 15 lutego 2016 r. w sprawie integracji osób długotrwale bezrobotnych na rynku pracy(7), zaleceniem Rady z dnia 19 grudnia 2016 r. w sprawie ścieżek poprawy umiejętności (8), zaleceniem Rady z dnia 15 marca 2018 r. w sprawie europejskich ram jakości i skuteczności przygotowania zawodowego (9), zaleceniem Rady z dnia 22 maja 2018 r. w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie (10), zaleceniem Rady z dnia 22 maja 2019 r. w sprawie wysokiej jakości systemów wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem (11) oraz zaleceniem Rady z dnia 8 listopada 2019 r. w sprawie dostępu do ochrony socjalnej (12).
(4)  Wytyczne dotyczące polityki zatrudnienia są spójne z obowiązującym prawodawstwem Unii i różnymi inicjatywami Unii, w tym z zaleceniem Rady z dnia 22 kwietnia 2013 r. w sprawie ustanowienia gwarancji dla młodzieży (6), zaleceniem Rady z dnia 15 lutego 2016 r. w sprawie integracji osób długotrwale bezrobotnych na rynku pracy (7), zaleceniem Rady z dnia 19 grudnia 2016 r. w sprawie ścieżek poprawy umiejętności: nowe możliwości dla dorosłych (8), zaleceniem Rady z dnia 15 marca 2018 r. w sprawie europejskich ram jakości i skuteczności przygotowania zawodowego (9), zaleceniem Rady z dnia 22 maja 2018 r. w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie (10), zaleceniem Rady z dnia 22 maja 2019 r. w sprawie wysokiej jakości systemów wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem (11) oraz zaleceniem Rady z dnia 8 listopada 2019 r. w sprawie dostępu pracowników oraz osób samozatrudnionych do ochrony socjalnej (12). W następstwie decyzji Rady z dnia 23 marca 2020 r. o uruchomieniu tak zwanej ogólnej klauzuli wyjścia państwa członkowskie mogą zastosować elastyczność fiskalną w celu wspierania i ochrony wysokiej jakości miejsc pracy i warunków pracy oraz finansowania zdrowia publicznego i usług społecznych. Czas stosowania klauzuli wyjścia musi odzwierciedlać zasięg i czas trwania kryzysu związanego z COVID-19. Na podstawie przeprowadzonych przez Komisję konsultacji społecznych należy zbadać, jakie kierunki rozwoju mogłyby obrać unijne przepisy fiskalne.
__________________
__________________
6 Dz.U. C 120 z 26.4.2013, s. 1.
6 Dz.U. C 120 z 26.4.2013, s. 1.
7 Dz.U. C 67 z 20.2.2016, s. 1.
7 Dz.U. C 67 z 20.2.2016, s. 1.
8 Dz.U. C 484 z 24.12.2016, s. 1.
8 Dz.U. C 484 z 24.12.2016, s. 1.
9 Dz.U. C 153 z 2.5.2018, s. 1.
9 Dz.U. C 153 z 2.5.2018, s. 1.
10 Dz.U. C 189 z 4.6.2018, s. 1–13.
10 Dz.U. C 189 z 4.6.2018, s. 1–13.
11 Dz.U. C 189 z 5.6.2019, s. 4–14.
11 Dz.U. C 189 z 5.6.2019, s. 4–14.
12 Dz.U. C 387 z 15.11.2019, s. 1–8.
12 Dz.U. C 387 z 15.11.2019, s. 1–8.
Poprawka 5
Wniosek dotyczący decyzji
Motyw 5
(5)  W ramach europejskiego semestru połączono ze sobą różne instrumenty, tworząc nadrzędne ramy dla zintegrowanej wielostronnej koordynacji i nadzoru gospodarczego i polityki zatrudnienia. Dążąc do zrównoważenia środowiskowego, wydajności, sprawiedliwości i stabilności, w ramach europejskiego semestru uwzględniono zasady Europejskiego filaru praw socjalnych, w tym silne zaangażowanie partnerów społecznych, społeczeństwa obywatelskiego i innych zainteresowanych stron. Dzięki temu podejściu wsparcie zyskuje realizacja celów zrównoważonego rozwoju (13). Polityka Unii i państw członkowskich w dziedzinie zatrudnienia i gospodarki powinna iść w parze z przejściem Europy do neutralnej pod względem klimatu, zrównoważonej środowiskowo cyfrowej gospodarki, przy jednoczesnym zwiększeniu konkurencyjności, wspieraniu innowacji, promowaniu sprawiedliwości społecznej i równości szans, a także eliminowaniu nierówności i dysproporcji regionalnych.
(5)  W ramach europejskiego semestru połączono ze sobą różne instrumenty, tworząc nadrzędne ramy dla zintegrowanej wielostronnej koordynacji i nadzoru polityki gospodarczej, polityki społecznej, polityki zatrudnienia oraz polityki ochrony środowiska. Europejski semestr musi sprawić, by zrównoważony rozwój, włączenie społeczne i dobrostan ludzi stały się centralnym elementem kształtowania unijnej polityki gospodarczej, dzięki czemu cele społeczne, środowiskowe i gospodarcze będą równie ważne. Dążąc do zrównoważenia środowiskowego, wydajności, sprawiedliwości i stabilności, w ramach europejskiego semestru należy w większym stopniu uwzględnić zasady Europejskiego filaru praw socjalnych, w tym silniejsze zaangażowanie partnerów społecznych, społeczeństwa obywatelskiego i innych zainteresowanych stron oraz wspierać osiągniecie celów zrównoważonego rozwoju (13), w tym równouprawnienia płci. Wskaźnik równouprawnienia płci mógłby być jednym z narzędzi europejskiego semestru służącym monitorowaniu postępów w realizacji celów społecznych i celów w zakresie zatrudnienia oraz pomiarowi wpływu polityki zatrudnienia i polityki społecznej na kwestie związane z płcią. Polityka Unii i państw członkowskich w dziedzinie zatrudnienia i gospodarki powinna iść w parze z reakcją Europy na kryzys, a także w świetle szczególnie poważnych skutków kryzysu dla określonych sektorów europejskiego przemysłu i sektora przedsiębiorstw powinna wspierać przejście do neutralnej pod względem klimatu, zrównoważonej środowiskowo, cyfrowej gospodarki sprzyjającej włączeniu społecznemu i zapewniającej pozytywną konwergencję społeczną, przy jednoczesnym zwiększeniu konkurencyjności, wspieraniu MŚP, sprzyjaniu innowacji, promowaniu sprawiedliwości społecznej i równości szans, inwestowaniu w ludzi młodych, a także eliminowaniu nierówności i dysproporcji regionalnych.
__________________
__________________
13 Rezolucja ONZ A/RES/70/1.
13 Rezolucja ONZ A/RES/70/1.
Poprawka 6
Wniosek dotyczący decyzji
Motyw 6
(6)  Zmiany klimatu i wyzwania związane ze środowiskiem, globalizacja, cyfryzacja i zmiany demograficzne sprawiają, że europejskie gospodarki i społeczeństwa ulegają przekształceniu. Unia i jej państwa członkowskie powinny współpracować, aby skutecznie zająć się tymi czynnikami strukturalnymi i w razie potrzeby dostosować istniejące systemy, uznając ścisłą współzależność gospodarek i rynków pracy państw członkowskich oraz powiązanych polityk. Wymaga to skoordynowanych, ambitnych i skutecznych działań politycznych zarówno na szczeblu unijnym, jak i na szczeblu krajowym, zgodnie z postanowieniami TFUE oraz unijnymi przepisami dotyczącymi zarządzania gospodarczego. Takie działania polityczne powinny obejmować stymulowanie zrównoważonych inwestycji, odnowienie zobowiązania na rzecz przeprowadzenia w odpowiedniej kolejności reform strukturalnych, które przyczyniają się do zwiększenia wydajności, wzrostu gospodarczego, spójności społecznej i terytorialnej, pozytywnej konwergencji, odporności i odpowiedzialności budżetowej. Powinny one łączyć środki po stronie podaży i popytu, uwzględniając ich wpływ na środowisko, zatrudnienie oraz ich skutki społeczne.
(6)  Zmiany klimatu i wyzwania związane ze środowiskiem, globalizacja, cyfryzacja i zmiany demograficzne sprawiają, że europejskie gospodarki i społeczeństwa ulegają głębokiemu przeobrażeniu. Unia i jej państwa członkowskie powinny współpracować, aby zareagować na tę bezprecedensową sytuację poprzez ugruntowanie praw socjalnych oraz podjęcie działań na rzecz ograniczenia ubóstwa i nierówności, a w razie potrzeby dostosować istniejące systemy, aby zwiększyć ich odporność i stabilność, uznając ścisłą współzależność gospodarek i rynków pracy oraz polityki społecznej i polityki ochrony środowiska państw członkowskich. Wymaga to skoordynowanych, ambitnych i skutecznych działań politycznych zarówno na szczeblu unijnym, jak i na szczeblu krajowym. Takie działania polityczne powinny obejmować stymulowanie inwestycji społecznych i środowiskowych, skuteczne długoterminowe środki konieczne do złagodzenia skutków kryzysu oraz pomoc finansową dla przedsiębiorstw, organizacji non-profit i organizacji charytatywnych, a także gospodarstw domowych, w szczególności gospodarstw domowych zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym. Powinny one łączyć środki po stronie podaży i popytu – ze zwróceniem należytej uwagi również na potrzeby w zakresie podaży i popytu na rynku pracy oraz z zastosowaniem nowych technologii – przy czym należy uwzględnić ich wpływ na środowisko, zatrudnienie oraz ich skutki społeczne. Państwa członkowskie i Unia powinny przyjąć w tym celu instrumenty o charakterze długoterminowym. Mile widziane są prace Komisji nad europejskim stałym systemem reasekuracji świadczeń dla bezrobotnych.
Poprawka 37
Wniosek dotyczący decyzji
Motyw 7
(7)   Parlament Europejski, Rada i Komisja podpisały międzyinstytucjonalną proklamację Europejskiego filaru praw socjalnych (14). W filarze określono 20 zasad i praw, na których mają opierać się sprawiedliwe i sprawnie funkcjonujące rynki pracy i systemy opieki społecznej, podzielone na trzy kategorie: równe szanse i dostęp do zatrudnienia, sprawiedliwe warunki pracy oraz ochrona socjalna i włączenie społeczne. Zasady i prawa wyznaczają kierunek naszej strategii, zapewniając sprawiedliwą społecznie i zrównoważoną transformację w kierunku neutralności klimatycznej i cyfryzacji, która odpowiednio uwzględnia zmiany demograficzne. Filar stanowi ramy odniesienia, które pozwalają monitorować wyniki państw członkowskich, jeśli chodzi o zatrudnienie i sytuację społeczną, stymulować reformy na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym oraz pogodzenie aspektu społecznego z rynkowym w dzisiejszej nowoczesnej gospodarce, w tym poprzez promowanie gospodarki społecznej.
(7)   Parlament Europejski, Rada i Komisja podpisały międzyinstytucjonalną proklamację Europejskiego filaru praw socjalnych (14). W filarze określono 20 zasad i praw, na których mają opierać się sprawiedliwe i sprawnie funkcjonujące rynki pracy i systemy opieki społecznej, podzielone na trzy kategorie: równe szanse i dostęp do zatrudnienia, sprawiedliwe warunki pracy oraz ochrona socjalna i włączenie społeczne. Zasady i prawa wyznaczają kierunek naszej strategii i muszą zostać skonkretyzowane tak, by zadbać o to, aby transformacja w kierunku neutralności klimatycznej, zrównoważoności środowiskowej i cyfryzacji była sprawiedliwa społecznie oraz uwzględniała zmiany i wyzwania demograficzne. Zważywszy, że Europejski filar praw socjalnych i jego zasady stanowią ramy odniesienia, które pozwalają monitorować wyniki państw członkowskich pod względem zatrudnienia i sytuacji społecznej, wytyczne dotyczące zatrudnienia mogą być dla państw członkowskich ważnym narzędziem w opracowywaniu i wdrażaniu polityki i środków służących bardziej odpornemu i integracyjnemu społeczeństwu i gospodarce, a jednocześnie sprzyjać prawom pracowniczym i realizować cel pozytywnej konwergencji, aby dalej rozwijać europejski model społeczny.
__________________
__________________
14 Dz.U. C 428 z 13.12.2017, s. 10.
14 Dz.U. C 428 z 13.12.2017, s. 10.
Poprawka 8
Wniosek dotyczący decyzji
Motyw 8
(8)  Reformy rynku pracy, w tym krajowe mechanizmy ustalania płac, powinny być zgodne z krajowymi praktykami dialogu społecznego i zapewnić niezbędne możliwości szerokiego uwzględniania zagadnień społeczno-gospodarczych, takich jak poprawa zrównoważoności, konkurencyjności, innowacyjności, tworzenia miejsc pracy, strategie dotyczące uczenia się i szkolenia przez całe życie, warunki pracy, edukacja i umiejętności, zdrowie publiczne oraz włączenie społeczne i realne dochody.
(8)  Z należytym poszanowaniem zasady pomocniczości zdefiniowanej w TFUE reformy na rynku pracy, w tym krajowe mechanizmy ustalania płac, powinny wspierać szybkie ożywienie i zapewnić niezbędne możliwości szerokiego uwzględniania zagadnień społeczno-gospodarczych, takich jak poprawa zrównoważoności, konkurencyjności, wzrostu, innowacyjności, tworzenia wartościowych miejsc pracy, włączenia społecznego osób z niepełnosprawnościami i innych grup w niekorzystnej sytuacji, strategie dotyczące uczenia się i szkolenia przez całe życie, warunki pracy, edukacja i umiejętności, zdrowie publiczne oraz włączenie społeczne i realne dochody. W związku z tym państwa członkowskie powinny respektować i wzmacniać partnerów społecznych oraz rozszerzać zakres stosowania rokowań zbiorowych, a także podejmować środki na rzecz wspierania dużej gęstości związków zawodowych i organizacji pracodawców w celu zapewnienia demokratycznego, sprzyjającego włączeniu społecznemu i sprawiedliwego społecznie ożywienia gospodarczego.
Poprawka 9
Wniosek dotyczący decyzji
Motyw 9
(9)  Państwa członkowskie i Unia powinny zapewnić sprawiedliwą społecznie i zrównoważoną transformację, wzmacniającą dążenie do integracyjnego i odpornego społeczeństwa, w którym ludzie są chronieni i uprawnieni do przewidywania zmian i zarządzania nimi, oraz w którym mogą aktywnie uczestniczyć w życiu społecznym i gospodarczym. Należy zająć się wszelkimi formami dyskryminacji. Należy również zagwarantować dostęp i szanse dla każdego, a także ograniczyć ubóstwo i wykluczenie społeczne, w tym wśród dzieci, w szczególności przez zapewnienie skutecznego funkcjonowania rynków pracy i systemów zabezpieczenia społecznego oraz usunięcie przeszkód utrudniających uczestnictwo w kształceniu lub szkoleniu i w rynku pracy, w tym dzięki inwestycjom we wczesną edukację i opiekę nad dzieckiem. W kontekście starzejących się społeczeństw szczególne znaczenie ma terminowy i równy dostęp do przystępnych cenowo usług opieki zdrowotnej, w tym profilaktyki i promocji zdrowia. Należy w większym stopniu wykorzystywać potencjał osób z niepełnosprawnościami, które mogą przyczyniać się do wzrostu gospodarczego i rozwoju społecznego. W poszczególnych miejscach pracy w Unii zaczynają upowszechniać się nowe modele gospodarcze i biznesowe, zmianie ulegają również stosunki pracy. Państwa członkowskie powinny zapewnić, aby te nowe stosunki pracy wynikające z nowych modeli zatrudnienia utrzymywały i wzmacniały europejski model socjalny.
(9)  Szczególnie w momencie, gdy Unia stoi przed wyzwaniem, jakim są radykalne zmiany zarówno w wymiarze gospodarczym, jak i społecznym, państwa członkowskie powinny zadbać o to, by zmiany te były sprawiedliwe społecznie i zrównoważone, wzmacniały dążenie do bardziej integracyjnego i odpornego społeczeństwa, w którym ludzie są chronieni i zdolni do uprzedzania zmian i radzenia sobie z nimi, oraz w którym mogą w pełni uczestniczyć w życiu społecznym i gospodarczym. Należy wyeliminować wszelkie formy dyskryminacji. Wszyscy powinni mieć zdolność pełnego udziału w życiu społecznym. Należy również zagwarantować wszystkim równe szanse, a także wyeliminować ubóstwo, dyskryminację i wykluczenie społeczne, w tym w odniesieniu do dzieci, osób z niepełnosprawnościami i innych grup w niekorzystnej sytuacji. W tym celu Unia powinna wdrożyć takie środki jak europejska gwarancja dla dzieci. Należy w pełni wykorzystywać potencjał osób z niepełnosprawnościami, które mogą przyczyniać się do rozwoju gospodarczego i społecznego. W poszczególnych miejscach pracy w Unii zaczynają upowszechniać się nowe modele gospodarcze i biznesowe, zmianie ulegają również stosunki pracy. Wielu pracowników o niskich umiejętnościach jest niezbędnych dla podstawowego funkcjonowania gospodarki, co uwidocznił kryzys związany z COVID-19. Zbyt często otrzymują oni niskie wynagrodzenie i są zatrudnieni na niepewnych warunkach. Państwa członkowskie powinny dalej umacniać europejski model społeczny, zapewniając wszystkim pracownikom równe prawa, godne warunki pracy, w tym bezpieczeństwo i higienę pracy oraz godne płace. Ponadto państwa członkowskie powinny rozwiązać problem wszelkich form niepewnego zatrudnienia oraz fikcyjnego samozatrudnienia, a także dopilnować, by stosunki pracy wynikające z nowych modeli zatrudnienia były zgodne z europejskim modelem społecznym.
Poprawka 10
Wniosek dotyczący decyzji
Motyw 10
(10)  Zintegrowane wytyczne powinny stanowić podstawę zaleceń dla poszczególnych krajów, jakie Rada może kierować do państw członkowskich. Państwa członkowskie powinny w pełni wykorzystywać Europejski Fundusz Społeczny Plus i inne fundusze unijne, w tym Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i InvestEU, w celu wspierania zatrudnienia, inwestycji społecznych, włączenia społecznego, dostępności, promowania możliwości zatrudnienia i przekwalifikowania siły roboczej, uczenia się przez całe życie oraz wysokiej jakości kształcenia i szkolenia dla wszystkich, w tym umiejętności cyfrowych. Choć zintegrowane wytyczne skierowane są do państw członkowskich i Unii, to ich realizacja powinna przebiegać w porozumieniu z wszystkimi władzami krajowymi, regionalnymi i lokalnymi, przy aktywnym udziale parlamentów, a także partnerów społecznych i przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego.
(10)  Zintegrowane wytyczne powinny stanowić podstawę zaleceń dla poszczególnych krajów, jakie Rada może kierować do państw członkowskich. Państwa członkowskie powinny w pełni wykorzystywać Europejski Fundusz Społeczny Plus, europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne oraz inne fundusze unijne, w tym Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i InvestEU, w celu wspierania wysokiej jakości zatrudnienia inwestycji społecznych, zwalczania ubóstwa i wykluczenia społecznego, wspierania dostępności, ułatwiania przejścia na zieloną gospodarkę cyfrową oraz promowania podnoszenia kwalifikacji i przekwalifikowania siły roboczej, uczenia się przez całe życie oraz wysokiej jakości kształcenia i szkolenia dla wszystkich, w tym umiejętności cyfrowych. Fundusze te powinny również odegrać istotną rolę w większych inwestycjach w usługi publiczne, w szczególności w dziedzinie zdrowia i mieszkalnictwa. Choć zintegrowane wytyczne skierowane są do państw członkowskich i Unii, ich realizacja powinna przebiegać w porozumieniu z wszystkimi władzami krajowymi, regionalnymi i lokalnymi, przy ścisłym i aktywnym udziale parlamentów oraz partnerów społecznych i przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego w ich wdrażaniu, monitorowaniu i ocenie.
Poprawka 11
Wniosek dotyczący decyzji
Artykuł 2 – akapit 1 a (nowy)
Wytyczne ujęte w załączniku zostaną poddane przeglądowi nie później niż po roku od ich przyjęcia w celu uwzględnienia kryzysu związanego z COVID-19 oraz jego skutków społecznych i wpływu na zatrudnienie, a także w trosce o lepszą reakcję w razie podobnych kryzysów w przyszłości. W celu wzmocnienia demokratycznego podejmowania decyzji Parlament Europejski zostanie zaangażowany na równi z Radą w określenie zintegrowanych wytycznych w sprawie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia.
Poprawka 12
Wniosek dotyczący decyzji
Załącznik – wytyczna 5 – akapit 1
Państwa członkowskie powinny aktywnie promować zrównoważoną społeczną gospodarkę rynkową oraz ułatwiać i wspierać inwestycje prowadzące do tworzenia wysokiej jakości miejsc pracy. W tym celu powinny eliminować przeszkody, na które napotykają przedsiębiorstwa przy zatrudnianiu pracowników, promować odpowiedzialną przedsiębiorczość i rzeczywiste samozatrudnienie, a zwłaszcza wspierać tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw, w tym poprzez dostęp do finansowania. Państwa członkowskie powinny aktywnie promować rozwój gospodarki społecznej, sprzyjać innowacjom społecznym i wspierać przedsiębiorstwa społeczne oraz zachęcać do tych innowacyjnych form zatrudnienia, dzięki którym powstają miejsca pracy i korzyści społeczne na szczeblu lokalnym.
Państwa członkowskie powinny aktywnie promować pełne, wartościowe zatrudnienie oparte na zdrowej gospodarce. Uznając, że inwestycje państwowe odgrywają kluczową rolę w tworzeniu miejsc pracy, państwa członkowskie powinny dokonywać znacznych inwestycji publicznych oraz realizować inteligentną i ambitną politykę zatrudnienia w celu tworzenia miejsc pracy. Państwa członkowskie powinny dostosowywać swoją politykę zatrudnienia i koordynować na szczeblu unijnym wdrażanie najlepszych praktyk w zakresie tymczasowych środków chroniących wszystkich pracowników i rynki pracy. Środki takie powinny obejmować dofinansowanie wynagrodzeń; wsparcie dochodu i rozszerzenie programów świadczeń dla bezrobotnych; przedłużenie płatnego urlopu chorobowego i urlopu opiekuńczego oraz systemu pracy na odległość. Państwa członkowskie powinny wspierać transformację europejskich przedsiębiorstw mającą na celu osiągnięcie stanu samowystarczalności, w szczególności pod względem środków ochrony indywidualnej i wyrobów medycznych. Państwa członkowskie powinny zwiększyć wsparcie dla przedsiębiorstw borykających się ze skutkami kryzysu, pod warunkiem że zatrzymają one cały swój personel. Państwa członkowskie powinny również rozważyć zawieszenie zwolnień z pracy w czasie kryzysu. Państwa członkowskie powinny zagwarantować udział partnerów społecznych w opracowywaniu i wdrażaniu tych środków. Środki te należy utrzymać w mocy do czasu pełnej odbudowy gospodarczej, po czym należy je stopniowo wycofać. Szczególną uwagę należy zwrócić na zagwarantowanie praw i miejsc pracy pracowników mobilnych i przygranicznych, których silnie dotknęło zamknięcie granic. Państwa członkowskie powinny promować odpowiedzialną przedsiębiorczość, w tym wśród kobiet i ludzi młodych, oraz rzeczywiste samozatrudnienie, a zwłaszcza wspierać tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw, w tym poprzez dostęp do finansowania. Państwa członkowskie powinny aktywnie promować rozwój gospodarki o obiegu zamkniętym i gospodarki społecznej, sprzyjać innowacjom społecznym i wspierać przedsiębiorstwa społeczne, a także wzmacniać ich trwałość, oraz zachęcać do tych form zatrudnienia, dzięki którym powstają miejsca pracy i które przynoszą korzyści społeczne na szczeblu lokalnym, w szczególności w sektorach strategicznych o wysokim potencjale wzrostu takich jak sektor cyfrowy i sektor zielonej gospodarki. W tym względzie należy również wdrożyć polityki wspierające tworzenie miejsc pracy, w szczególności w usługach publicznych lub prywatnych świadczonych w interesie ogólnym, zwłaszcza w zakresie opieki nad dziećmi, opieki zdrowotnej i mieszkalnictwa.
Poprawka 13
Wniosek dotyczący decyzji
Załącznik – wytyczna 5 – akapit 2
Należy przenieść obciążenia podatkowe z pracy na inne źródła opodatkowania, które mają bardziej korzystny wpływ na zatrudnienie i wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu. Należy przy tym, zgodnie z celami klimatycznymi i środowiskowymi, uwzględnić efekt redystrybucyjny systemu podatkowego jednocześnie zadbać o ochronę przychodów na potrzeby odpowiedniej ochrony socjalnej i wydatków zorientowanych na pobudzanie wzrostu.
Należy przenieść opodatkowanie z pracy na inne źródła, w przypadku których będzie ono miało mniej szkodliwy wpływ na zatrudnienie i zrównoważony wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu. Należy przy tym zapewnić pełną zgodność z celami zrównoważonego rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych i z celami klimatycznymi i środowiskowymi określonymi w Europejskim Zielonym Ładzie, zwiększając redystrybucyjny efekt systemu podatkowego, a jednocześnie dbając o ochronę przychodów na potrzeby odpowiedniej ochrony socjalnej i inwestycji publicznych.
Poprawka 14
Wniosek dotyczący decyzji
Załącznik – wytyczna 5 – akapit 3
Państwa członkowskie, które wprowadziły krajowe mechanizmy ustalania ustawowych wynagrodzeń minimalnych, powinny zapewnić skuteczne zaangażowanie partnerów społecznych w sposób przejrzysty i przewidywalny, umożliwiający dostosowanie wynagrodzeń w reakcji na zmiany wydajności i zapewniający sprawiedliwe wynagrodzenia pozwalające na godny poziom życia, zwracając szczególną uwagę na grupy o niższych i średnich dochodach w celu osiągnięcia pozytywnej konwergencji. Mechanizmy te powinny uwzględniać wyniki gospodarcze w różnych regionach i sektorach. Z myślą o ustalaniu płac państwa członkowskie powinny wspierać dialog społeczny i rokowania zbiorowe. Państwa członkowskie partnerzy społeczni powinni, z poszanowaniem praktyk krajowych, zapewnić wszystkim pracownikom odpowiednie i sprawiedliwe wynagrodzenie w drodze układów zbiorowych lub odpowiednie ustawowe płace minimalne, uwzględniając ich wpływ na konkurencyjność, tworzenie miejsc pracy i ubóstwo pracujących.
Polityki, dzięki którym sprawiedliwe wynagrodzenia zapewnią godziwe standardy życia, są nadal ważne dla tworzenia miejsc pracy i ograniczenia ubóstwa w Unii, podobnie jak polityki zapewniające kompatybilność płatnej pracy i uprawnień do świadczeń państwowych kompensujących bariery napotykane przez zmarginalizowane grupy. Państwa członkowskie, które wprowadziły krajowe mechanizmy ustalania ustawowych wynagrodzeń minimalnych, powinny zapewnić w sposób przejrzysty i przewidywalnyskuteczne zaangażowanie partnerów społecznych wodpowiednią procedurę ustalania płac. Ewolucja wynagrodzeń minimalnych powinna uwzględniać ewolucję wydajności, aby przeciwdziałać niepewnym formom zatrudnienia i ubóstwu pracujących, ze zwróceniem szczególnej uwagi na grupy o niższych i średnich dochodach w celu osiągnięcia pozytywnej konwergencji. Mechanizmy te powinny uwzględniać wskaźniki ubóstwa w poszczególnych państwach członkowskich oraz wyniki gospodarcze w różnych regionach i sektorach. Państwa członkowskie powinny wzmocnić dialog społeczny i podjąć działania na rzecz poszerzenia zakresu stosowania rokowań zbiorowych. Państwa członkowskie lub partnerzy społeczni powinni, z poszanowaniem praktyk krajowych oraz niezależności partnerów społecznych, położyć kres dyskryminacji płacowej ze względu na wiek lub płeć oraz zapewnić wszystkim pracownikom odpowiednie i sprawiedliwe wynagrodzenie w drodze układów zbiorowych lub odpowiednie ustawowe płace minimalne, uwzględniając ich pozytywny wpływ na konkurencyjność, tworzenie miejsc pracy i ubóstwo pracujących.
Poprawka 15
Wniosek dotyczący decyzji
Załącznik – wytyczna 5 – akapit 3 a (nowy)
Państwa członkowskie będą mogły zwrócić się o pomoc w ramach instrumentu tymczasowego wsparcia w celu zmniejszenia ryzyka bezrobocia w związku z sytuacją nadzwyczajną (SURE). Państwa członkowskie powinny dopilnować, by ta pomoc finansowa była udzielana wyłącznie przedsiębiorstwom przestrzegającym stosownych układów zbiorowych. Państwa członkowskie powinny dopilnować, by przedsiębiorstwa będące beneficjentami powstrzymały się od skupowania akcji własnych lub wypłacania dywidend akcjonariuszom i premii kadrze zarządzającej oraz by nie były zarejestrowane w rajach podatkowych.
Poprawka 16
Wniosek dotyczący decyzji
Załącznik – wytyczna 6 – akapit 1
W kontekście zmian technologicznych i środowiskowych oraz zmian demograficznych państwa członkowskie powinny promować zrównoważony rozwój, wydajność, szanse na zatrudnienie i kapitał ludzki, wspierając odpowiednią wiedzę, umiejętności i kompetencje w ciągu całego życia, reagując na obecne i przyszłe potrzeby rynku pracy. Państwa członkowskie powinny również dostosować swoje systemy kształcenia i szkolenia i podejmować odpowiednie inwestycje w tym sektorze w celu zapewnienia wysokiej jakości edukacji włączającej, obejmującej kształcenie i szkolenie zawodowe. Powinny współpracować z partnerami społecznymi, organizatorami kształcenia i szkolenia, przedsiębiorstwami oraz pozostałymi zainteresowanymi stronami, aby zaradzić strukturalnym słabościom systemów kształcenia i szkolenia oraz poprawić ich jakość i dopasowanie do potrzeb rynku pracy, również w celu umożliwienia ekologicznej transformacji. Szczególną uwagę należy zwrócić na wyzwania związane z zawodem nauczyciela. Systemy kształcenia i szkolenia powinny wyposażyć wszystkich uczących się w kluczowe kompetencje, w tym umiejętności podstawowe i cyfrowe, a także umiejętności przekrojowe, które powinny stać się podstawą zdolności przystosowania się w późniejszym okresie życia. Państwa członkowskie powinny dążyć do zapewnienia transferu uprawnień do szkoleń w przypadku zmian w karierze zawodowej, w tym, w stosownych przypadkach, poprzez indywidualne konta edukacyjne. Powinny one umożliwiać każdemu przewidywanie i lepsze dostosowanie się do potrzeb rynku pracy, w szczególności poprzez ciągłe przekwalifikowywanie się i podnoszenie umiejętności, z myślą o wspieraniu sprawiedliwej i zrównoważonej transformacji dla wszystkich, poprawy wyników społecznych, eliminowaniu niedoborów na rynku pracy i poprawie ogólnej odporności gospodarki na wstrząsy.
W kontekście ciągłych zmian technologicznych i środowiskowych, zmian demograficznych i obecnych wyzwań państwa członkowskie powinny promować prawa socjalne, zrównoważony rozwój, wydajność, szanse na zatrudnienie i ludzkie zdolności, wspierając odpowiednią wiedzę, umiejętności i kompetencje w ciągu całego życia, reagując w ten sposób na obecny kryzys bezrobocia oraz zaspokajając aktualne i przyszłe potrzeby rynku pracy. Potrzeby państw członkowskich w zakresie przekwalifikowania i podnoszenia kwalifikacji siły roboczej w reakcji na kryzys powinny zostać wsparte inwestycjami w publiczne systemy kształcenia i szkolenia w celu zapewnienia wysokiej jakości edukacji włączającej, obejmującej kształcenie i szkolenie zawodowe oraz formalne i nieformalne uczenie się przez całe życie. Państwa członkowskie powinny współpracować z partnerami społecznymi, organizatorami kształcenia i szkolenia, przedsiębiorstwami, społecznymi organizacjami pozarządowymi oraz innymi stosownymi zainteresowanymi stronami, aby zaradzić strukturalnym i nowym słabościom systemów kształcenia i szkolenia oraz poprawić ich jakość i dopasowanie do potrzeb rynku pracy. Państwa członkowskie powinny zaspokajać potrzeby sektorów borykających się ze stałym niedoborem wykwalifikowanej siły roboczej, również w celu umożliwienia jednoczesnej transformacji ekologicznej oraz zmian technologicznych i cyfrowych ukierunkowanych na stosowanie rozwiązań wykorzystujących sztuczną inteligencję. Szczególną uwagę należy zwrócić na wyzwania związane z zawodem nauczyciela. Systemy kształcenia i szkolenia powinny wyposażyć wszystkich uczących się w kluczowe kompetencje, w tym w umiejętności podstawowe i cyfrowe, a także umiejętności przekrojowe, które powinny stać się podstawą zdolności przystosowania się w późniejszym okresie życia oraz powinny przygotowywać nauczycieli do przekazywania tych umiejętności uczniom. Państwa członkowskie powinny dążyć do zapewnienia transferu uprawnień do szkoleń w przypadku zmian w karierze zawodowej, w tym poprzez indywidualne konta edukacyjne. Powinny one jednocześnie gwarantować, że takie podejście nie zagrozi humanistycznemu charakterowi edukacji ani aspiracjom jednostek. Kluczowe znaczenia ma to, by państwa członkowskie podjęły wczesne działania w celu uniknięcia wystąpienia u osób i w całych społeczeństwach negatywnego wpływu pozostawania poza rynkiem pracy, w szczególności poprzez ciągłe przekwalifikowywanie się i podnoszenie umiejętności, z myślą o wspieraniu sprawiedliwej i zrównoważonej transformacji dla wszystkich przy zapewnieniu wystarczającego zakresu i poziomu świadczeń dla osób bezrobotnych, poprawie wyników społecznych, wyeliminowaniu niedoborów na rynku pracy i zwiększeniu ogólnej odporności gospodarki na wstrząsy.
Poprawka 17
Wniosek dotyczący decyzji
Załącznik – wytyczna 6 – akapit 2
Państwa członkowskie powinny wspierać równe szanse dla wszystkich, rozwiązując problem nierówności w systemach kształcenia i szkolenia i zapewniając dostęp do dobrej jakościowo wczesnej edukacji. Powinny one przyczyniać się do podnoszenia ogólnego poziomu wykształcenia, zmniejszania liczby młodych ludzi wcześnie kończących naukę, zwiększania dostępu do szkolnictwa wyższego i podnoszenia odsetka osób kończących studia oraz zwiększania uczestnictwa dorosłych w ustawicznym uczeniu się, w szczególności wśród osób uczących się pochodzących ze środowisk w niekorzystnej sytuacji i posiadających najniższe kwalifikacje. Biorąc pod uwagę nowe wyzwania związane z transformacją społeczeństw: cyfrową, ekologiczną i demograficzną, państwa członkowskie powinny upowszechniać uczenie się oparte na pracy w ramach systemów kształcenia i szkolenia zawodowego (w tym poprzez skuteczne przygotowanie zawodowe wysokiej jakości) oraz zwiększyć liczbę absolwentów w dziedzinie nauk ścisłych, technologii, inżynierii i matematyki (STEM), zarówno na etapie średniego poziomu kształcenia i szkolenia zawodowego, jak i szkolnictwa wyższego. Ponadto państwa członkowskie powinny w większym stopniu dostosować szkolnictwo wyższe i badania naukowe do potrzeb rynku pracy, poprawić monitorowanie i prognozowanie zapotrzebowania na umiejętności, zwiększyć widoczność i porównywalność umiejętności, w tym nabytych za granicą, oraz poprawić możliwości uznawania i walidacji umiejętności i kompetencji nabytych poza systemem formalnego kształcenia i szkolenia. Państwa członkowskie powinny zwiększyć ofertę elastycznych formuł ustawicznego kształcenia i szkolenia zawodowego, ulepszyć ją oraz doprowadzić do jej szerszego wykorzystywania. Państwa członkowskie powinny również wspierać osoby dorosłe o niskich umiejętnościach zawodowych w utrzymywaniu ich szans na zatrudnienie oraz w rozwijaniu tych szans w perspektywie długofalowej, zwiększając dostęp do wysokiej jakości możliwości uczenia się oraz zachęcając do korzystania z nich, poprzez realizację ścieżek poprawy umiejętności obejmujących ocenę umiejętności, ofertę kształcenia i szkolenia odpowiadającą możliwościom na rynku pracy oraz walidację i uznawanie nabytych umiejętności.
Państwa członkowskie powinny wspierać równe szanse dla wszystkich, eliminując nierówności w systemach kształcenia i szkolenia i zapewniając dostęp do dobrej jakościowo i powszechnej włączającej wczesnej edukacji. Powinny one przyczyniać się do podnoszenia ogólnego poziomu wykształcenia, zmniejszania liczby młodych ludzi przedwcześnie kończących naukę, zwiększania dostępu do szkolnictwa wyższego i podnoszenia odsetka osób kończących studia oraz zwiększania uczestnictwa dorosłych w ustawicznym uczeniu się, w szczególności wśród osób uczących się pochodzących ze środowisk w niekorzystnej sytuacji i często posiadających najniższe kwalifikacje. Biorąc pod uwagę nowe wyzwania związane z transformacją społeczeństw: cyfrową, ekologiczną i demograficzną, a także panujące stereotypy związane z płcią, państwa członkowskie powinny upowszechniać uczenie się oparte na pracy w ramach systemów kształcenia i szkolenia zawodowego (w tym poprzez skuteczne przygotowanie zawodowe wysokiej jakości) oraz, nie lekceważąc znaczenia ciągłych inwestycji w nauki humanistyczne, zwiększyć liczbę absolwentów w dziedzinie nauk ścisłych, technologii, inżynierii i matematyki (STEM) dzięki zastosowaniu podejścia opartego na równowadze płci, zarówno na etapie średniego poziomu kształcenia i szkolenia zawodowego, jak i szkolnictwa wyższego. Ponadto w stosownych przypadkach państwa członkowskie powinny w większym stopniu dostosować szkolnictwo wyższe i badania naukowe do potrzeb rynku pracy, wzmocnić dualne i kooperacyjne systemy kształcenia zawodowego, poprawić monitorowanie i prognozowanie zapotrzebowania na umiejętności, zwiększyć widoczność i porównywalność umiejętności, w tym nabytych za granicą, oraz poprawić możliwości uznawania i formalnej walidacji umiejętności i kompetencji nabytych zarówno w ramach systemu formalnego kształcenia i szkolenia, jak i poza nim. Państwa członkowskie powinny zwiększyć ofertę bardziej elastycznych i włączających formuł ustawicznego kształcenia i szkolenia zawodowego, ulepszyć ją oraz doprowadzić do jej szerszego wykorzystywania. Państwa członkowskie powinny również inwestować w miejsca pracy i w systemy ochrony socjalnej dla osób niezdolnych do przekwalifikowania się, wspierać za pośrednictwem usług publicznych osoby dorosłe o niskich umiejętnościach zawodowych, pomagając im w zyskaniu dostępu do stabilnych miejsc pracy wysokiej jakości, w utrzymywaniu ich szans na zatrudnienie oraz w rozwijaniu tych szans w perspektywie długofalowej, zwiększając dostęp do wysokiej jakości możliwości uczenia się oraz zachęcając do korzystania z nich, poprzez realizację ścieżek poprawy umiejętności obejmujących ocenę umiejętności, ofertę kształcenia i szkolenia odpowiadającą możliwościom na rynku pracy oraz walidację i uznawanie nabytych umiejętności. Należy zachęcać do ustanowienia prawa do płatnego urlopu szkoleniowego, zgodnie ze stosownymi konwencjami Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP) umożliwiającymi pracownikom udział w programach szkoleniowych w godzinach pracy. Państwa członkowskie powinny przyjąć niezbędne środki w celu poprawy nauczania i szkolenia na odległość, zapewniając wszystkim ich dostępność i w pełni uwzględniając potrzeby osób z niepełnosprawnościami.
Poprawka 18
Wniosek dotyczący decyzji
Załącznik – wytyczna 6 – akapit 3
Państwa członkowskie powinny zapewnić osobom bezrobotnym i biernym zawodowo skuteczną, terminową, skoordynowaną i dostosowaną do potrzeb pomoc, wspierając ich w poszukiwaniu pracy, szkoleń, przekwalifikowywaniu i gwarantując dostęp do innych usług pomocniczych. Należy dążyć do jak najwcześniejszego opracowywania kompleksowych strategii uwzględniających pogłębioną ocenę indywidualną, mających na celu zapobieganie bezrobociu długotrwałemu i strukturalnemu oraz jego znaczne ograniczenie. Należy nadal zajmować się bezrobociem osób młodych i problemem młodzieży niekształcącej się, niepracującej ani nieszkolącej się; w tym celu należy zapobiegać wczesnemu kończeniu nauki oraz strukturalnie udoskonalić przechodzenie od kształcenia do zatrudnienia, w tym poprzez pełne wdrożenie gwarancji dla młodzieży (15).
Państwa członkowskie powinny zapewnić osobom bezrobotnym skuteczną, terminową, skoordynowaną i dostosowaną do potrzeb pomoc, wspierając ich w poszukiwaniu pracy, szkoleń, przekwalifikowywaniu i gwarantując dostęp do innych usług pomocniczych, w szczególności w obszarze zdrowia i mieszkalnictwa. Należy dążyć do jak najwcześniejszego opracowywania kompleksowych strategii uwzględniających pogłębioną ocenę indywidualnej sytuacji osób bezrobotnych, mających na celu zapobiegnięcie ryzyku wzrostu długotrwałego i strukturalnego bezrobocia oraz jego znaczne zmniejszenie, w tym strategii na rzecz zmniejszenia bezrobocia wśród osób z niepełnosprawnościami i innych grup w niekorzystnej sytuacji. Państwa członkowskie powinny, przy udziale partnerów społecznych, ustanowić lub usprawnić mechanizmy i systemy wspierające przekwalifikowanie zawodowe, przy wsparciu z Europejskiego Funduszu Społecznego. Należy nadal starać się zaradzić bezrobociu ludzi młodych, niepewnym warunkom pracy ludzi młodych i problemowi młodzieży niekształcącej się, niepracującej ani nieszkolącej się, traktując je jako jeden z priorytetów.W tym celu należy zapobiegać wczesnemu kończeniu nauki, zapewnić dostęp do kształcenia ukierunkowanego na przyszłościowe sektory, takie jak zielona gospodarka i gospodarka cyfrowa, w ramach strukturalnego usprawnienia przejścia od kształcenia do zatrudnienia oraz dostęp do wysokiej jakości zatrudnienia, aby przeciwdziałać niepewnym formom zatrudnienia wśród ludzi młodych. Kwestią tą należy zająć się również za pośrednictwem odnowionej i skutecznej gwarancji dla młodzieży zdolnej zaoferować wysokiej jakości oferty pracy, kształcenia lub szkolenia i faktycznie angażującej wszystkie zainteresowane strony.
__________________
(15) Dz.U. C 120 z 26.4.2013, s. 1.
Poprawka 19
Wniosek dotyczący decyzji
Załącznik – wytyczna 6 – akapit 4
Państwa członkowskie powinny dążyć do usunięcia przeszkód i czynników zniechęcających do uczestnictwa w rynku pracy oraz zapewniać zachęty do uczestnictwa w nim, zwłaszcza w odniesieniu do osób o niskich dochodach oraz drugich żywicieli rodziny oraz osób najbardziej oddalonych od rynku pracy. Państwa członkowskie powinny wspierać dostosowywanie środowiska pracy do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, w tym poprzez ukierunkowaną pomoc finansową i usługi umożliwiające takim osobom uczestnictwo w rynku pracy i w życiu społeczeństwa.
Państwa członkowskie powinny dążyć do usunięcia przeszkód i czynników zniechęcających do udziału w rynku pracy oraz zapewniać zachęty do udziału w nim, zwłaszcza w odniesieniu do grup w niekorzystnej sytuacji oraz osób najbardziej oddalonych od rynku pracy. Państwa członkowskie powinny wspierać dostosowywanie środowiska pracy do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, w tym poprzez ukierunkowaną pomoc finansową i usługi umożliwiające takim osobom uczestnictwo w rynku pracy i w życiu społeczeństwa.
Poprawka 20
Wniosek dotyczący decyzji
Załącznik – wytyczna 6 – akapit 5
Państwa członkowskie powinny zapewnić równość płci i większe uczestnictwo kobiet w rynku pracy, w tym poprzez zapewnienie równych szans i równych możliwości rozwoju kariery oraz wyeliminowanie przeszkód na drodze do zajmowania stanowisk przywódczych na wszystkich szczeblach decyzyjnych w życiu politycznym. Należy zająć się kwestią zróżnicowania wynagrodzenia ze względu na płeć oraz zapewnić równe wynagrodzenie za taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości oraz przejrzystość wynagrodzeń. Należy promować godzenie życia zawodowego z rodzinnym i osobistym zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn, szczególnie poprzez zapewnienie dostępu do przystępnych cenowo usług opieki długoterminowej wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem. Państwa członkowskie powinny zapewnić rodzicom oraz innym osobom pełniącym obowiązki opiekunów dostęp do odpowiednich urlopów ze względów rodzinnych oraz do elastycznej organizacji pracy, tak by umożliwić im godzenie życia zawodowego z rodzinnym i osobistym, oraz powinny promować wyważone wykorzystanie tych rozwiązań przez kobiety i mężczyzn.
Państwa członkowskie powinny zapewnić równość płci i większe uczestnictwo kobiet w rynku pracy, w tym poprzez zapewnienie równych szans i równych możliwości rozwoju kariery oraz wyeliminowanie przeszkód na drodze do zajmowania stanowisk przywódczych na wszystkich szczeblach decyzyjnych w życiu politycznym. Państwa członkowskie powinny dołożyć wszelkich starań, by zatwierdzić i wdrożyć minimalny odsetek zaproponowany we wniosku dotyczącym dyrektywy w sprawie poprawy równowagi płci w organach spółek1a. Należy wyeliminować lukę płacową, lukę emerytalną i lukę w zatrudnieniu między kobietami a mężczyznami. Należy odpowiednio dowartościować okres urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego zarówno pod względem składek, jak i pod względem uprawnień emerytalnych, aby odzwierciedlić znaczenie wychowania przyszłych pokoleń, w szczególności w kontekście starzenia się społeczeństwa. Należy zapewnić równe wynagrodzenie za taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości oraz przejrzystość wynagrodzeń, w tym poprzez ustanowienie wskaźnika równości płac opartego na porównaniu wynagrodzenia kobiet i mężczyzn. Należy promować godzenie życia zawodowego z rodzinnym i osobistym zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn, szczególnie poprzez zapewnienie dostępu do przystępnych cenowo usług opieki długoterminowej oraz wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem oraz edukacji i opieki przez całe życie. Państwa członkowskie powinny zapewnić rodzicom oraz innym osobom pełniącym obowiązki opiekunów dostęp do odpowiednich urlopów ze względów rodzinnych oraz do elastycznej organizacji pracy, tak by umożliwić im godzenie życia zawodowego z rodzinnym i osobistym, oraz powinny promować wyważone wykorzystanie tych rozwiązań przez kobiety i mężczyzn. Ostatecznie powinny one przejść na pełnopłatne urlopy macierzyńskie i ojcowskie.
_________
1a COM(2012)0614.
Poprawka 21
Wniosek dotyczący decyzji
Załącznik – wytyczna 7 – akapit 1
Aby wykorzystać dynamiczną i wydajną siłę roboczą oraz nowe modele pracy i nowe modele biznesowe, państwa członkowskie powinny współpracować z partnerami społecznymi w kwestiach sprawiedliwych, przejrzystych i przewidywalnych warunków pracy, zapewniając równowagę między prawami a obowiązkami. Powinny zmniejszyć segmentację na rynkach pracy oraz zapobiegać jej, zwalczać pracę nierejestrowaną i wspierać przechodzenie do zatrudnienia na czas nieokreślony. Przepisy dotyczące ochrony zatrudnienia, prawo pracy i instytucje powinny zapewniać zarówno warunki sprzyjające zatrudnieniu, jak i konieczną elastyczność dla pracodawców, aby mogli oni sprawnie dostosowywać się do zmian gospodarczych, przy jednoczesnym zachowaniu odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa oraz zdrowego, bezpiecznego i dobrze dostosowanego środowiska pracy dla pracowników, przy zapewnieniu ochrony praw pracowniczych i ochrony socjalnej. Należy zapobiegać powstawaniu stosunków pracy prowadzących do niepewnych warunków pracy, w tym w przypadku osób pracujących za pośrednictwem platform internetowych, i należy zwalczać nadużywanie nietypowych umów o pracę. Osobom, które zostały zwolnione w sposób niesprawiedliwy, należy zapewnić dostęp do skutecznego i bezstronnego rozstrzygania sporów oraz prawo do dochodzenia roszczeń, w tym do odpowiedniej rekompensaty.
Aby wykorzystać dynamiczną i wydajną siłę roboczą oraz nowe modele pracy i nowe modele biznesowe, państwa członkowskie powinny współpracować z partnerami społecznymi w kwestiach sprawiedliwych, przejrzystych i przewidywalnych warunków pracy, zapewniając równowagę między prawami a obowiązkami. Komisja i państwa członkowskie powinny podjąć konkretne działania w celu wsparcia i wzmocnienia dialogu społecznego na wszystkich szczeblach oraz rokowań zbiorowych, w tym na mocy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/38/WE1a. Powinny zmniejszyć segmentację na rynkach pracy oraz zapobiegać jej, zwalczać pracę nierejestrowaną oraz fikcyjne samozatrudnienie i wspierać przechodzenie do zatrudnienia na czas nieokreślony. Przepisy dotyczące ochrony zatrudnienia, prawo pracy i instytucje powinny zapewniać warunki sprzyjające tworzeniu stabilnych miejsc pracy wysokiej jakości, przy jednoczesnym zachowaniu odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa oraz zdrowego, bezpiecznego i dobrze dostosowanego środowiska pracy dla pracowników oraz przy zapewnieniu ochrony praw pracowniczych i godnej ochrony socjalnej. Powinny one również współpracować z przedstawicielami związków zawodowych, aby zapewnić zdrowe i bezpieczne środowisko pracy, zwracając szczególną uwagę na zapobieganie wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym. Należy zapobiegać powstawaniu stosunków pracy prowadzących do niepewnych warunków pracy i konkurencji płacowej, w tym w przypadku osób pracujących za pośrednictwem platform internetowych. Nie powinno dochodzić do nadużywania nietypowych umów o pracę. Państwa członkowskie powinny dopilnować, by wszyscy pracownicy rzeczywiście korzystali ze sprawiedliwych warunków pracy, praw socjalnych, dostępu do odpowiedniej ochrony socjalnej oraz z lepszej reprezentacji. W tym celu państwa członkowskie powinny w pełni wdrożyć Konwencję OP z 1947 r. dotyczącą inspekcji pracy w przemyśle i handlu oraz inwestować w skuteczne inspekcje pracy prowadzone przez wystarczająco uprawnione właściwe organy, koordynować w ramach Europejskiego Urzędu ds. Pracy wysiłki na rzecz zwalczania nadużyć transgranicznych i współpracować w tej dziedzinie. Osobom, które zostały zwolnione w sposób niesprawiedliwy, należy zapewnić dostęp do skutecznego i bezstronnego rozstrzygania sporów oraz prawo do dochodzenia roszczeń, w tym do odpowiedniej rekompensaty. Państwa członkowskie powinny korzystać z danych europejskiej sieci publicznych służb zatrudnienia i agencji unijnych w celu ustalenia dobrych praktyk opartych na wiarygodnych dowodach, promowania wzajemnego uczenia się i wspierania większej koordynacji polityki zatrudnienia.
____________
1a. Dyrektywa 2009/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 maja 2009 r. w sprawie ustanowienia europejskiej rady zakładowej lub trybu informowania pracowników i konsultowania się z nimi w przedsiębiorstwach lub w grupach przedsiębiorstw o zasięgu wspólnotowym (Dz.U. L 122 z 16.5.2009, s. 28).
Poprawka 22
Wniosek dotyczący decyzji
Załącznik – wytyczna 7 – akapit 2
Celem polityki powinno być zwiększanie i wspieranie uczestnictwa w rynku pracy, lepsze dostosowywanie podaży umiejętności do popytu na nie oraz promowanie przemian na rynku pracy. Państwa członkowskie powinny skutecznie aktywizować tych, którzy mogą uczestniczyć w rynku pracy, oraz umożliwiać im to uczestnictwo. Powinny zwiększyć skuteczność aktywnych polityk rynku pracy poprzez lepsze ich ukierunkowanie, zwiększenie ich oddziaływania i zasięgu oraz lepsze powiązanie ich ze wsparciem dochodu osób bezrobotnych, gdy osoby te poszukują zatrudnienia, i w oparciu o ich prawa i obowiązki. Celem państw członkowskich powinno być usprawnienie i zwiększenie skuteczności publicznych służb zatrudnienia, tak by zapewniały one osobom poszukującym pracy terminowe i dostosowane wsparcie, wspieranie popytu na rynku pracy oraz wdrażanie zarządzania opartego na wynikach.
Celem polityki powinno być zwiększanie i wspieranie uczestnictwa w rynku pracy, lepsze dostosowywanie do rynku pracy i sprzyjanie przemianom na rynku pracy, a w szczególności transformacji cyfrowej i ekologicznej, oraz zwiększanie zatrudnienia również na obszarach znajdujących się w niekorzystnej sytuacji. Państwa członkowskie powinny skutecznie zachęcać tych, którzy mogą uczestniczyć w rynku pracy, do znalezienia wartościowego zatrudnienia. Powinny zwiększyć skuteczność aktywnych polityk rynku pracy poprzez lepsze ich ukierunkowanie, zwiększenie ich oddziaływania i zasięgu oraz zapewnienie godziwego wsparcia dochodu osobom bezrobotnym, gdy osoby te poszukują zatrudnienia. Celem państw członkowskich powinno być usprawnienie i zwiększenie skuteczności publicznych służb zatrudnienia, również względem pracowników przygranicznych, tak by zapewniały one osobom poszukującym pracy terminowe i dostosowane wsparcie oraz wspieranie popytu na rynku pracy. Służby te powinny wyznaczyć sobie za cel zatrudnienie wysokiej jakości.
Poprawka 23
Wniosek dotyczący decyzji
Załącznik – wytyczna 7 – akapit 3
Państwa członkowskie powinny zapewniać osobom bezrobotnym odpowiednie świadczenia wypłacane przez rozsądny okres, odpowiednio do opłacanych przez te osoby składek i zgodnie z krajowymi zasadami kwalifikowalności. Tego rodzaju świadczenia nie powinny zniechęcać do szybkiego powrotu do zatrudnienia, powinny im natomiast towarzyszyć aktywne polityki rynku pracy.
Państwa członkowskie powinny zapewniać osobom bezrobotnym odpowiednie świadczenia wypłacane przez wystarczający okres, odpowiednio do opłacanych przez te osoby składek i zgodnie z krajowymi zasadami kwalifikowalności. Powinna im towarzyszyć aktywna polityka rynku pracy realizowana przez publiczne służby zatrudnienia oraz wspieranie mechanizmów wzajemnego uczenia się między państwami członkowskimi.
Poprawka 24
Wniosek dotyczący decyzji
Załącznik – wytyczna 7 – akapit 4
Należy odpowiednio wspierać mobilność osób uczących się i pracowników w celu zwiększenia szans na zatrudnienie, poprawy umiejętności i wykorzystania pełnego potencjału europejskiego rynku pracy, przy jednoczesnym zapewnieniu sprawiedliwych warunków dla wszystkich osób prowadzących działalność transgraniczną oraz wzmocnieniu współpracy administracyjnej między administracjami krajowymi w odniesieniu do pracowników mobilnych. Należy wyeliminować utrudniające mobilność przeszkody w zakresie kształcenia i szkolenia, emerytur zakładowych i indywidualnych oraz uznawania kwalifikacji, a także uprościć proces uznawania kwalifikacji. Państwa członkowskie powinny podjąć działania gwarantujące, aby procedury administracyjne nie utrudniały niepotrzebnie podejmowania aktywnego zatrudnienia przez pracowników z innych państw członkowskich, w tym pracowników transgranicznych. Państwa członkowskie powinny zapobiegać przypadkom nadużywania obowiązujących przepisów i zająć się przyczynami drenażu mózgów z niektórych regionów, wprowadzając odpowiednie środki na rzecz rozwoju regionalnego.
Państwa członkowskie powinny wspierać mobilność pracowników w całej Europie, aby stwarzać nowe możliwości zatrudnienia dla pracowników. Należy odpowiednio wspierać mobilność osób uczących się w trakcie procesu kształcenia, w szczególności poprzez wzmocnienie programu mobilności ERASMUS+, który umożliwia osobom uczącym się poszerzanie wiedzy i podnoszenie umiejętności. Do mobilności należy również zachęcać pracowników w celu zwiększenia szans na zatrudnienie i rozwijania umiejętności, aby w pełni wykorzystać potencjał europejskiego rynku pracy. Jednocześnie należy zagwarantować wszystkim osobom prowadzącym działalność transgraniczną prawa i sprawiedliwe warunki pracy oraz możliwość przenoszenia uprawnień i świadczeń dzięki wzmocnieniu współpracy administracyjnej między administracjami krajowymi w odniesieniu do pracowników mobilnych. Należy wyeliminować utrudniające mobilność przeszkody w zakresie kształcenia i szkolenia, emerytur zakładowych i indywidualnych oraz uznawania kwalifikacji, a także uprościć proces uznawania kwalifikacji. Państwa członkowskie powinny podjąć działania gwarantujące, aby procedury administracyjne nie utrudniały niepotrzebnie podejmowania aktywnego zatrudnienia przez pracowników z innych państw członkowskich, w tym pracowników przygranicznych. Państwa członkowskie powinny zaangażować się w cyfryzację usług publicznych w dążeniu do ułatwienia sprawiedliwej mobilności pracowników, w szczególności w odniesieniu do koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Dla państw członkowskich ważne będzie, by przy wdrażaniu środków takich jak zamykanie granic w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się COVID-19 brać pod uwagę pracowników mobilnych, w tym pracowników przygranicznych, na przykład uwzględniając kwestie zdrowia i bezpieczeństwa, podatków, koordynacji i zabezpieczenia społecznego. Państwa członkowskie powinny zezwolić na kontynuowanie przekraczania granic przez pracowników mobilnych i przygranicznych, jeżeli zostanie to uznane za bezpieczne na podstawie wytycznych EU-OSHA dotyczących zdrowia i bezpieczeństwa. Państwa członkowskie powinny zapobiegać przypadkom nadużywania obowiązujących przepisów i zająć się przyczynami drenażu mózgów z niektórych regionów, który jest szkodliwy dla rozwoju i atrakcyjności tych obszarów, w tym wprowadzając odpowiednie środki na rzecz rozwoju regionalnego. Państwa członkowskie powinny promować i stosować odpowiednie narzędzia unijne, takie jak sieć służb zatrudnienia EURES, oraz mnożyć partnerstwa transgraniczne w celu wspierania pracowników mobilnych w regionach transgranicznych.
Poprawka 25
Wniosek dotyczący decyzji
Załącznik – wytyczna 7 – akapit 5
W oparciu o istniejące praktyki krajowe aby osiągnąć skuteczniejszy dialog społecznylepsze efekty społeczno-gospodarcze, państwa członkowskie powinny zapewnić terminowe i rzeczywiste zaangażowanie partnerów społecznych w opracowywanie i realizację reform i polityk w dziedzinie zatrudnienia i kwestii społecznych oraz, w stosownych przypadkach, reform i polityk gospodarczych, również poprzez wspieranie wzmacniania zdolności partnerów społecznych. Państwa członkowskie powinny wspierać dialog społeczny i rokowania zbiorowe. Należy zachęcać partnerów społecznych do negocjowania i zawierania układów zbiorowych w sprawach, które są dla nich istotne, przy pełnym poszanowaniu ich autonomii i prawa do podejmowania działań zbiorowych.
W oparciu o istniejące praktyki krajowe oraz aby promować i osiągnąć skuteczniejszy i intensywniejszy dialog społeczny, a także lepsze efekty społeczno-gospodarcze, państwa członkowskie powinny zapewnić terminowe i rzeczywiste zaangażowanie partnerów społecznych w opracowywanie i realizację reform i polityk w dziedzinie zatrudnienia i kwestii społecznych oraz, w stosownych przypadkach, reform i polityk gospodarczych, również poprzez wspieranie wzmacniania zdolności partnerów społecznych. Państwa członkowskie powinny wzmacniać i promować dialog społeczny i układy zbiorowe. Należy zachęcać partnerów społecznych do negocjowania i zawierania układów zbiorowych w sprawach, które są dla nich istotne, przy pełnym poszanowaniu ich autonomii i prawa do podejmowania działań zbiorowych.
Poprawka 26
Wniosek dotyczący decyzji
Załącznik – wytyczna 7 – akapit 6
W stosownych przypadkach i w oparciu o istniejące krajowe praktyki państwa członkowskie powinny uwzględniać doświadczenia w dziedzinie zatrudnienia i kwestii społecznych zebrane przez odpowiednie organizacje społeczeństwa obywatelskiego.
W stosownych przypadkach i w oparciu o istniejące krajowe praktyki państwa członkowskie powinny uwzględniać doświadczenia w dziedzinie zatrudnienia i kwestii społecznych zebrane przez odpowiednie organizacje społeczeństwa obywatelskiego, w tym reprezentujące grupy napotykające przeszkody w dostępie do zatrudnienia wysokiej jakości.
Poprawka 27
Wniosek dotyczący decyzji
Załącznik – wytyczna 7 – akapit 6 a (nowy)
Zdrowe i bezpieczne miejsce pracy jest niezbędne, aby zwalczać zagrożenie zakażenia się wirusami oraz innymi chorobami i ich rozprzestrzeniania się. Państwa członkowskie powinny dopilnować, by pracodawcy brali odpowiedzialność za zdrowie i bezpieczeństwo swoich pracowników oraz by udzielali im oraz ich przedstawicielom odpowiednich informacji, przeprowadzali oceny ryzyka i podejmowali środki zapobiegawcze. Chodzi to między innymi o zredukowanie do zera liczby wypadków śmiertelnych przy pracy oraz zachorowań na nowotwory pochodzenia zawodowego, ustalenie wiążących dopuszczalnych wartości narażenia zawodowego oraz uwzględnienie zawodowych zagrożeń sanitarnych i psychospołecznych, a także chorób zawodowych. Aby usprawnić funkcjonowanie rynków pracy, państwa członkowskie powinny inwestować w bezpieczeństwo i higienę pracy oraz dostarczać odpowiednie środki i przepisy inspektoratom pracy i przedstawicielom ds. BHP ze związków zawodowych.
Poprawka 38
Wniosek dotyczący decyzji
Załącznik I – wytyczna 7 – akapit 6 b (nowy)
Państwa członkowskie powinny współpracować na rzecz zapewnienia systemów ochrony socjalnej pracownikom mobilnym, w tym osobom samozatrudnionym, wykonującym pracę w innym państwie członkowskim. Modernizacja systemu ochrony socjalnej powinna przyczynić się do poszanowania zasad europejskiego rynku pracy, zapewniając trwałą ochronę socjalną, która będzie powszechna i transgraniczna oraz pozbawiona luk w ochronie i w ostatecznym rozrachunku zagwarantuje wydajną siłę roboczą.
Poprawka 29
Wniosek dotyczący decyzji
Załącznik – wytyczna 7 – akapit 6 c (nowy)
Państwa członkowskie powinny zająć się skutkami kryzysu związanego z COVID-19 dla rynku pracy, wspierając pracowników, którzy tymczasowo znaleźli się na „bezrobociu technicznym”, ponieważ pracodawcy byli zmuszeni do zaprzestania świadczenia usług, a także wspierając osoby samozatrudnione i małe przedsiębiorstwa, aby umożliwić im zatrzymanie personelu i utrzymanie prowadzonej działalności.
Poprawka 30
Wniosek dotyczący decyzji
Załącznik – wytyczna 8 – akapit 1
Państwa członkowskie powinny promować rynki pracy sprzyjające włączeniu społecznemu, otwarte dla wszystkich. Aby to osiągnąć, powinny wdrażać skuteczne środki mające na celu zwalczanie wszelkich form dyskryminacji oraz promowanie polityki równych szans dla grup niedostatecznie reprezentowanych na rynku pracy, przy zwróceniu odpowiedniej uwagi na wymiar regionalny i terytorialny. Powinny zapewnić równe traktowanie w dziedzinie zatrudnienia, ochrony socjalnej, zdrowia i opieki długoterminowej, edukacji, a także dostępu do towarów i usług, bez względu na płeć, rasę lub pochodzenie etniczne, religię lub przekonania, niepełnosprawność, wiek czy orientację seksualną.
Państwa członkowskie powinny promować prawa socjalne oraz rynki pracy sprzyjające włączeniu społecznemu w ramach zintegrowanej strategii aktywnego włączenia oraz otwarte dla wszystkich. Aby to osiągnąć, powinny wdrażać skuteczne środki mające na celu zwalczanie wszelkich form dyskryminacji oraz promowanie polityki równych szans dla grup niedostatecznie reprezentowanych na rynku pracy, przy zwróceniu odpowiedniej uwagi na wymiar regionalny i terytorialny. Powinny zapewnić równą płacę oraz równe prawa za taką samą pracę w tym samym miejscu, a także równe traktowanie w dziedzinie zatrudnienia, ochrony socjalnej, zdrowia i opieki długoterminowej, mieszkalnictwa, edukacji, a także dostępu do towarów i usług, bez względu na płeć, rasę lub pochodzenie etniczne, narodowość, religię lub przekonania, niepełnosprawność, wiek czy orientację seksualną.
Poprawka 31
Wniosek dotyczący decyzji
Załącznik – wytyczna 8 – akapit 2
Państwa członkowskie powinny zmodernizować systemy ochrony socjalnej, zapewniając adekwatną, skuteczną, wydajną i stabilną ochronę socjalną na wszystkich etapach życia człowieka, przyczyniając się do włączenia społecznego i awansu społecznego, zachęcając do uczestnictwa w rynku pracy oraz zapobiegając nierównościom, między innymi poprzez opracowywanie systemów podatkowych i systemów zabezpieczenia społecznego. Skuteczność systemów ochrony socjalnej wzrośnie, jeśli uniwersalne sposoby podejścia uzupełniane będą selektywnymi sposobami podejścia. Modernizacja systemów ochrony socjalnej powinna zwiększyć ich stabilność i adekwatność, podnieść ich jakość oraz ułatwić dostęp do nich.
Państwa członkowskie powinny zmodernizować i dokonać inwestycji w systemy ochrony socjalnej, by zapewnić wszystkim adekwatną, skuteczną, wydajną i stabilną ochronę socjalną na wszystkich etapach życia człowieka, zwalczając ubóstwo i przyczyniając się do włączenia społecznego i pozytywnej konwergencji społecznej, wspierając udział w rynku pracy i dostęp do wartościowych miejsc pracy oraz zapobiegając nierównościom, między innymi poprzez progresywny model ich systemów podatkowych i systemów zabezpieczenia społecznego. Skuteczność systemów ochrony socjalnej wzrośnie, jeśli uniwersalne sposoby podejścia uzupełniane będą dodatkowymi selektywnymi sposobami podejścia, co ułatwi dostęp oraz doprowadzi do lepszej jakości, adekwatności i stabilności.
Poprawka 32
Wniosek dotyczący decyzji
Załącznik – wytyczna 8 – akapit 3
Państwa członkowskie powinny rozwinąć i zintegrować trzy aspekty aktywnego włączenia: odpowiednie wsparcie dochodu, rynki pracy sprzyjające włączeniu społecznemu oraz dostęp do usług wspierających wysokiej jakości, odpowiadających na indywidualne potrzeby. Systemy ochrony socjalnej powinny zapewniać odpowiedni dochód minimalny każdemu, kto nie dysponuje wystarczającymi zasobami, oraz promować włączenie społeczne poprzez zachęcanie do aktywnego uczestnictwa w rynku pracy i w życiu społecznym, w tym przez ukierunkowane usługi społeczne.
Państwa członkowskie powinny rozwinąć i zintegrować trzy aspekty aktywnego włączenia: odpowiednie wsparcie dochodu, rynki pracy sprzyjające włączeniu społecznemu oraz dostęp do usług wysokiej jakości, odpowiadających na indywidualne potrzeby. Systemy ochrony socjalnej powinny zapewniać odpowiedni dochód minimalny każdemu, kto nie dysponuje wystarczającymi zasobami, oraz promować włączenie społeczne poprzez wspieranie aktywnego uczestnictwa w rynku pracy i w życiu społecznym, w tym przez ukierunkowane usługi społeczne.
Poprawka 33
Wniosek dotyczący decyzji
Załącznik – wytyczna 8 – akapit 4
Niezbędnym warunkiem zapewnienia równości szans jest dostępność przystępnych cenowo i cechujących się wysoką jakością usług, takich jak wczesna edukacjaopieka nad dzieckiem, opieka pozaszkolna, kształcenie, szkolenie, mieszkalnictwo, usługi zdrowotne i opieka długoterminowa. Należy zwrócić szczególną uwagę na zwalczanie ubóstwa i wykluczenia społecznego oraz ubóstwa pracujących oraz ubóstwa wśród dzieci. Państwa członkowskie powinny zapewnić wszystkim, również dzieciom, powszechny dostęp do podstawowych usług. Osobom będącym w potrzebie lub znajdującym się w trudnej sytuacji państwa członkowskie powinny zapewnić dostęp do odpowiedniego mieszkania socjalnego lub pomocy mieszkaniowej. W związku z tym należy uwzględnić szczególne potrzeby, również w zakresie dostępności, osób z niepełnosprawnościami. Należy w szczególności zająć się zjawiskiem bezdomności.
Biorąc pod uwagę utrzymujący się alarmujący poziom ubóstwa, który znacznie przekracza cel zmniejszenia ubóstwa ustalony w 2010 r. w strategii „Europa 2020”, oraz wpływ kryzysu związanego z COVID-19, należy dołożyć większych starań, by zwalczyć ubóstwowykluczenie społeczne, ze szczególnym uwzględnieniem ubóstwa pracujących, dzieci, osób starszych, osób samotnie wychowujących dzieci, a w szczególności samotnych matek, mniejszości etnicznych, migrantów, osób z niepełnosprawnościami i osób bezdomnych oraz z zastosowaniem strategii horyzontalnych ukierunkowanych na te grupy. Jednocześnie należy zwrócić szczególną uwagę na potencjalny wpływ kryzysu związanego z COVID-19 na inne grupy, takie jak osoby pracujące w ramach niepewnych form zatrudnienia lub osoby, które niedawno straciły pracę. W odniesieniu do inwestowania w dzieci państwa członkowskie powinny przyjąć gwarancję dla dzieci w celu walki z ubóstwem wśród dzieci i w celu wspierania dobrostanu dzieci w dążeniu do zapewnienia dzieciom jednakowego dostępu do bezpłatnej opieki zdrowotnej, bezpłatnej edukacji, bezpłatnej opieki, godziwych warunków mieszkaniowych i odpowiedniego odżywania. Państwa członkowskie powinny zapewnić powszechny dostęp do wysokiej jakości usług. Osobom będącym w potrzebie lub znajdującym się w trudnej sytuacji państwa członkowskie powinny zapewnić dostęp do odpowiedniego mieszkania socjalnego lub pomocy mieszkaniowej, inwestycje w dostępne zasoby mieszkaniowe dla osób o ograniczonej możliwości poruszania się, wprowadzić środki zmierzające do zapewnienia sprawiedliwej transformacji w odniesieniu do poprawy efektywności energetycznej istniejących budynków mieszkalnych oraz do rozwiązania problemu ubóstwa energetycznego w kontekście Zielonego Ładu, a także odpowiednie usługi dla osób bezdomnych. Państwa członkowskie powinny rozwiązać narastający problem eksmisji. W tym kontekście należy uwzględnić szczególne potrzeby, również w zakresie dostępności, osób z niepełnosprawnościami. Należy zdecydowanie zająć się zjawiskiem bezdomności w oparciu o podejście „Najpierw mieszkanie”.
Poprawka 34
Wniosek dotyczący decyzji
Załącznik – wytyczna 8 – akapit 5
Państwa członkowskie powinny zapewnić szybki dostęp do przystępnych cenowo i cechujących się dobrą jakością usług profilaktycznej i leczniczej opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej, jednocześnie zapewniając ich stabilność w perspektywie długoterminowej.
Kryzys związany z COVID-19 uwidacznia potrzebę większych inwestycji publicznych w celu zapewnienia wystarczającego poziomu dobrze wyszkolonego personelu i dostępu do opieki zdrowotnej dla wszystkich, w tym dla grup szczególnie wrażliwych. Z tego względu państwa członkowskie powinny zagwarantować powszechny dostęp do cechujących się wysoką i trwałą jakością, przystępnych cenowo publicznych usług profilaktycznej i leczniczej opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej.
Poprawka 35
Wniosek dotyczący decyzji
Załącznik – wytyczna 8 – akapit 5 a (nowy)
Państwa członkowskie powinny zapewnić ochronę zdrowia starszych osób, zagwarantować im opiekę szpitalną i leczenie oraz unikać wszelkiej dyskryminacji ze względu na wiek.
Poprawka 36
Wniosek dotyczący decyzji
Załącznik – wytyczna 8 – akapit 6
W kontekście wydłużenia życia ludzkiego i zmian demograficznych państwa członkowskie powinny zapewnić adekwatność i stabilność systemów emerytalnych dla zatrudnionych i samozatrudnionych, zapewniając kobietom i mężczyznom równe szanse w nabywaniu praw emerytalnych, w tym poprzez dodatkowe programy emerytalne, które gwarantują odpowiednie przychody. Reformy systemów emerytalnych powinny być wspierane działaniami na rzecz wydłużania aktywności zawodowej, takimi jak podnoszenie rzeczywistego wieku przejścia na emeryturę, i wpisywać się w strategię aktywnego starzenia się. Państwa członkowskie powinny nawiązać konstruktywny dialog z partnerami społecznymi i innymi odpowiednimi zainteresowanymi stronami oraz umożliwić odpowiednie stopniowe wprowadzanie reform.
W kontekście wydłużenia życia ludzkiego i zmian demograficznych państwa członkowskie powinny zapewnić adekwatność i stabilność systemów emerytalnych dla zatrudnionych i samozatrudnionych, zapewniając kobietom i mężczyznom równe szanse w nabywaniu praw emerytalnych w ramach publicznych lub pracowniczych programów emerytalnych tak, aby zagwarantować godne przychody powyżej granicy ubóstwa. Reformy systemów emerytalnych powinny być wspierane działaniami opartymi na aktywnym starzeniu się poprzez optymalizację możliwości dla pracowników w każdym wieku w zakresie pracy w dobrej jakości, produktywnych i zdrowych warunkach do czasu osiągnięcia przewidzianego prawem wieku przejścia na emeryturę, przy jednoczesnym poszanowaniu decyzji starszych obywateli o dłuższym kontynuowaniu aktywności zawodowej lub o rezygnacji z dalszego uczestnictwa w rynku pracy. Należy określić szczególne środki w dziedzinie demografii siły roboczej, bezpieczeństwa i higieny pracy, zarządzania umiejętnościami i kompetencjami, organizacji pracy na rzecz zdrowego i produktywnego życia zawodowego w ramach podejścia międzypokoleniowego. To ułatwi zarówno zatrudnianiu ludzi młodych, jak i łagodne przechodzenie na emeryturę, gwarantując tym samym transfer wiedzy i doświadczeń między pokoleniami. Państwa członkowskie powinny nawiązać konstruktywny dialog z partnerami społecznymi, organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i innymi odpowiednimi zainteresowanymi stronami, w tym bezpośredni dialog z osobami dotkniętymi ubóstwem i wykluczeniem w starszym wieku, oraz umożliwić odpowiednie stopniowe wprowadzanie wszelkich reform.

Projekt budżetu korygującego nr 5 do budżetu ogólnego na 2020 r.: Kontynuacja wsparcia na rzecz uchodźców i społeczności przyjmujących w Jordanii, Libanie i Turcji w reakcji na kryzys w Syrii
PDF 129kWORD 43k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 10 lipca 2020 r. w sprawie stanowiska Rady dotyczącego projektu budżetu korygującego Unii Europejskiej nr 5/2020 na rok budżetowy 2020 – kontynuacja wsparcia na rzecz uchodźców i społeczności przyjmujących w Jordanii, Libanie i Turcji w reakcji na kryzys w Syrii (09060/2020 – C9-0189/2020 – 2020/2092(BUD))
P9_TA(2020)0195A9-0127/2020

Parlament Europejski,

–  uwzględniając art. 314 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 106a Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej,

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 2018/1046 z dnia 18 lipca 2018 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii, zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1296/2013, (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013, (UE) nr 1304/2013, (UE) nr 1309/2013, (UE) nr 1316/2013, (UE) nr 223/2014 i (UE) nr 283/2014 oraz decyzję nr 541/2014/UE, a także uchylające rozporządzenie (UE, Euratom) nr 966/2012(1), w szczególności jego art. 44,

–  uwzględniając budżet ogólny Unii Europejskiej na rok budżetowy 2020, w formie przyjętej ostatecznie w dniu 27 listopada 2019 r.(2),

–  uwzględniając rozporządzenie Rady (UE, Euratom) nr 1311/2013 z 2 grudnia 2013 r. określające wieloletnie ramy finansowe na lata 2014−2020(3),

–  uwzględniając Porozumienie międzyinstytucjonalne z 2 grudnia 2013 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej, współpracy w kwestiach budżetowych i należytego zarządzania finansami(4),

–  uwzględniając projekt budżetu korygującego nr 5/2020 przyjęty przez Komisję dnia 3 czerwca 2020 r. (COM(2020)0421),

–  uwzględniając stanowisko dotyczące projektu budżetu korygującego nr 5/2020 przyjęte przez Radę dnia 24 czerwca 2020 r. i przekazane Parlamentowi następnego dnia (09060/2020 – C9‑0189/2020),

–  uwzględniając art. 94 i 96 Regulaminu,

–  uwzględniając pismo Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Budżetowej (A9‑0127/2020),

A.  mając na uwadze, że celem projektu budżetu korygującego nr 5/2020 jest umożliwienie dalszego udzielania wsparcia uchodźcom i społecznościom przyjmującym w reakcji na kryzys w Syrii;

B.  mając na uwadze, że Komisja zaproponowała przeznaczenie 100 mln EUR w nowych środkach na zobowiązania i środkach na płatności na finansowanie projektów w dziedzinie dostępu do edukacji, wspierania źródeł utrzymania i świadczenia usług opieki zdrowotnej, usług sanitarnych, usług związanych z gospodarką wodną i gospodarką odpadami oraz ochrony socjalnej dla społeczności przyjmujących i uchodźców (syryjskich uchodźców i palestyńskich uchodźców z Syrii) w Jordanii i Libanie;

C.  mając na uwadze, że Komisja zaproponowała przeznaczenie 485 mln EUR w środkach na zobowiązania na finansowanie kontynuacji dwóch głównych unijnych działań w zakresie świadczenia pomocy humanitarnej w Turcji: siatki bezpieczeństwa socjalnego w sytuacjach nadzwyczajnych (ESSN) oraz warunkowego transferu pieniężnego na rzecz edukacji (CCTE), a także przeznaczenie 68 mln EUR w środkach na płatności na pokrycie płatności zaliczkowych w ramach CCTE w 2020 r.;

D.  mając na uwadze, że ESSN zapewnia miesięczne transfery środków pieniężnych docierające do około 1,7 mln uchodźców i oczekuje się, że środki, którymi dysponuje, skończą się najpóźniej w marcu 2021 r.; mając na uwadze, że Komisja zaproponowała przeznaczenie 400 mln EUR na przedłużenie tego działania do końca 2021 r., a także mając na uwadze, że wiele złożonych kwestii, takich jak zmiana kryteriów ukierunkowania i realizacja strategicznego przejścia na programowanie w zakresie rozwoju, wymaga terminowych konsultacji i koordynacji z władzami tureckimi i partnerami wykonawczymi;

E.  mając na uwadze, że CCTE przekazuje gotówkę rodzinom uchodźców, w których dzieci uczęszczają do szkoły zamiast podjąć pracę; mając na uwadze, że obecna umowa wygasa w październiku 2020 r., a także mając na uwadze, że Komisja zaproponowała przeznaczenie 85 mln EUR, aby umożliwić funkcjonowanie programu przez kolejny rok, aż do końca grudnia 2021 r.;

1.  przyjmuje do wiadomości przedłożony przez Komisję projekt budżetu korygującego nr 5/2020, w którym przewiduje się przeznaczenie 100 mln EUR w środkach na zobowiązania i środkach na płatności na wsparcie w zakresie wzmocnienia odporności na rzecz uchodźców i społeczności przyjmujących w Jordanii i Libanie oraz 485 mln EUR w środkach na zobowiązania i 68 mln EUR w środkach na płatności na zapewnienie dalszego świadczenia pilnej pomocy humanitarnej dla uchodźców w Turcji;

2.  zatwierdza stanowisko Rady dotyczące projektu budżetu korygującego nr 5/2020;

3.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do ogłoszenia, że budżet korygujący nr 5/2020 został ostatecznie przyjęty, i do zarządzenia jego publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej;

4.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji oraz parlamentom narodowym.

(1) Dz.U. L 193 z 30.7.2018, s. 1.
(2) Dz.U. L 57 z 27.2.2020.
(3) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 884.
(4) Dz.U. C 373 z 20.12.2013, s. 1.


Uruchomienie marginesu na nieprzewidziane wydatki w 2020 r. w celu kontynuowania pomocy humanitarnej dla uchodźców w Turcji
PDF 134kWORD 44k
Rezolucja
Załącznik
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 10 lipca 2020 r. w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uruchomienia marginesu na nieprzewidziane wydatki w 2020 r. w celu kontynuowania pomocy humanitarnej dla uchodźców w Turcji (COM(2020)0422 – C9-0162/2020 – 2020/2094(BUD))
P9_TA(2020)0196A9-0125/2020

Parlament Europejski,

–  uwzględniając wniosek Komisji przedłożony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2020)0422 – C9-0162/2020),

–  uwzględniając rozporządzenie Rady (UE, Euratom) nr 1311/2013 z dnia 2 grudnia 2013 r. określające wieloletnie ramy finansowe na lata 2014–2020(1), w szczególności jego art. 13,

–  uwzględniając Porozumienie międzyinstytucjonalne z dnia 2 grudnia 2013 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej, współpracy w kwestiach budżetowych i należytego zarządzania finansami(2), w szczególności jego pkt 14,

–  uwzględniając budżet ogólny Unii Europejskiej na rok budżetowy 2020, w formie przyjętej ostatecznie w dniu 27 listopada 2019 r.(3),

–  uwzględniając projekt budżetu korygującego nr 5/2020 przyjęty przez Komisję dnia 3 czerwca 2020 r. (COM(2020)0421),

–  uwzględniając stanowisko dotyczące projektu budżetu korygującego nr 5/2020 przyjęte przez Radę dnia 24 czerwca 2020 r. i przekazane Parlamentowi Europejskiemu następnego dnia (09060/2020 – C9-0189/2020),

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Budżetowej (A9-0125/2020),

A.  mając na uwadze, że w art. 13 rozporządzenia Rady (UE, Euratom) nr 1311/2013 ustanowiono na nieprzewidziane wydatki margines w wysokości do 0,03 % dochodu narodowego brutto Unii;

B.  mając na uwadze, że w związku z finansowaniem objętym projektem budżetu korygującego nr 5 do budżetu ogólnego Unii Europejskiej na rok 2020 Komisja zaproponowała uruchomienie marginesu na nieprzewidziane wydatki w celu zaspokojenia pilnej potrzeby udzielenia pomocy humanitarnej uchodźcom w Turcji przez zwiększenie środków na zobowiązania w budżecie ogólnym Unii na rok budżetowy 2020 powyżej pułapu w dziale 4 WRF;

1.  zgadza się na uruchomienie marginesu na nieprzewidziane wydatki w kwocie 481 572 239 EUR w środkach na zobowiązania powyżej pułapu zobowiązań w dziale 4 (Globalny wymiar Europy) wieloletnich ram finansowych;

2.  zatwierdza decyzję załączoną do niniejszej rezolucji;

3.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do podpisania wraz z przewodniczącym Rady niniejszej decyzji i zapewnienia jej publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej;

4.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji wraz z załącznikiem Radzie i Komisji.

ZAŁĄCZNIK

DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie uruchomienia marginesu na nieprzewidziane wydatki w 2020 r. w celu kontynuowania pomocy humanitarnej dla uchodźców w Turcji

(Tekst tego załącznika nie został powtórzony w tym miejscu, ponieważ odpowiada on końcowej wersji decyzji (UE) 2020/1268.)

(1) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 884.
(2) Dz.U. C 373 z 20.12.2013, s. 1.
(3) Dz.U. L 57 z 27.2.2020.


Sprzeciw na podstawie art. 112 ust. 2 i 3 Regulaminu: Substancje czynne, w tym flumioksazyna
PDF 178kWORD 53k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 10 lipca 2020 r. w sprawie projektu rozporządzenia wykonawczego Komisji zmieniającego rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 540/2011 w odniesieniu do przedłużenia okresów zatwierdzenia substancji czynnych: beflubutamid, benalaksyl, bentiawalikarb, bifenazat, boskalid, bromoksynil, kaptan, cyjazofamid, dimetomorf, etefon, etoksazol, famoksadon, fenamifos, flumioksazyna, fluoksastrobina, folpet, formetanat, metrybuzyna, milbemektyna, Paecilomyces lilacinus szczep 251, fenmedifam, fosmet, pirymifos metylu, propamokarb, protiokonazol i S-metolachlor (D067115/02 – 2020/2671(RSP))
P9_TA(2020)0197B9-0203/2020

Parlament Europejski,

–  uwzględniając projekt rozporządzenia wykonawczego Komisji zmieniającego rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 540/2011 w odniesieniu do przedłużenia okresów zatwierdzenia substancji czynnych: beflubutamid, benalaksyl, bentiawalikarb, bifenazat, boskalid, bromoksynil, kaptan, cyjazofamid, dimetomorf, etefon, etoksazol, famoksadon, fenamifos, flumioksazyna, fluoksastrobina, folpet, formetanat, metrybuzyna, milbemektyna, Paecilomyces lilacinus szczep 251, fenmedifam, fosmet, pirymifos metylu, propamokarb, protiokonazol i S-metolachlor (D067115/02),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin i uchylające dyrektywy Rady 79/117/EWG i 91/414/EWG(1), w szczególności jego art. 21 i art. 17 akapit pierwszy,

–  uwzględniając rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2015/408 z dnia 11 marca 2015 r. w sprawie wykonania art. 80 ust. 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 dotyczącego wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin oraz w sprawie ustalenia wykazu substancji kwalifikujących się do zastąpienia(2),

–  uwzględniając art. 11 i 13 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 z dnia 16 lutego 2011 r. ustanawiającego przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję(3),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 września 2018 r. w sprawie wykonania rozporządzenia w sprawie środków ochrony roślin (WE) nr 1107/2009(4),

–  uwzględniając art. 112 ust. 2 i 3 Regulaminu,

–  uwzględniając projekt rezolucji Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności,

A.  mając na uwadze, że flumioksazyna dyrektywą Komisji 2002/81/WE(5) została w dniu 1 stycznia 2003 r. włączona do załącznika I do dyrektywy Rady 91/414/EWG(6) oraz została uznana za zatwierdzoną na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1107/2009;

B.  mając na uwadze, że od 2010 r.(7) trwa procedura odnowienia zatwierdzenia flumioksazyny na podstawie rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 844/2012(8), a wniosek w tej sprawie został złożony dnia 29 lutego 2012 r. zgodnie z art. 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1141/2010(9);

C.  mając na uwadze, że okres zatwierdzenia substancji czynnej flumioksazyny został już przedłużony o pięć lat dyrektywą Komisji 2010/77/UE(10) i od 2015 r. był co roku przedłużany o kolejny rok rozporządzeniami wykonawczymi Komisji (UE) 2015/1885(11), (UE) 2016/549(12), (UE) 2017/841(13), (UE) 2018/917(14), (UE) 2019/707(15), a teraz został ponownie przedłużony o rok na mocy niniejszego projektu rozporządzenia wykonawczego Komisji rozszerzającego okres zatwierdzenia do dnia 30 czerwca 2021 r.;

D.  mając na uwadze, że Komisja nie wyjaśniła powodów przedłużenia, stwierdziwszy jedynie: „W związku z tym, że ocena wszystkich tych substancji opóźniła się z przyczyn niezależnych od wnioskodawców, prawdopodobnie zatwierdzenia tych substancji czynnych wygasną, zanim zostanie podjęta decyzja w sprawie ich odnowienia”;

E.  mając na uwadze, że rozporządzenie (WE) nr 1107/2009 ma na celu zapewnienie wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzi i zwierząt oraz środowiska przy jednoczesnym zachowaniu konkurencyjności unijnego rolnictwa; mając na uwadze, że należy zwłaszcza zadbać o ochronę szczególnie wrażliwych grup ludności, w tym kobiet ciężarnych, niemowląt i dzieci;

F.  mając na uwadze, że należy zastosować zasadę ostrożności, a także mając na uwadze, że w rozporządzeniu (WE) nr 1107/2009 stwierdzono, że substancje powinny być włączane w skład środków ochrony roślin jedynie po wykazaniu ich wyraźnych korzyści dla produkcji roślinnej, przy których nie przewiduje się żadnego szkodliwego wpływu na zdrowie ludzi lub zwierząt ani żadnych niedopuszczalnych skutków dla środowiska;

G.  mając na uwadze, że w rozporządzeniu (WE) nr 1107/2009 wskazano, iż ze względów bezpieczeństwa okres zatwierdzenia substancji czynnych powinien być ograniczony w czasie; mając na uwadze, że okres zatwierdzenia powinien być proporcjonalny do ewentualnego ryzyka związanego ze stosowaniem takich substancji, a proporcjonalności tej wyraźnie brak;

H.  mając na uwadze, że w ciągu 17 lat od zatwierdzenia flumioksazyny jako substancji czynnej zidentyfikowano i sklasyfikowano ją jako substancję działającą szkodliwie na rozrodczość kategorii 1B i potencjalnie zaburzającą gospodarkę hormonalną;

I.  mając na uwadze, że w przypadku stwierdzenia możliwości szkodliwego wpływu na zdrowie przy jednoczesnym braku pewności naukowej Komisja i państwa członkowskie mogą i powinny działać zgodnie z zasadą ostrożności, przyjmując tymczasowe środki zarządzania ryzykiem, które są niezbędne, by zapewnić wysoki poziom ochrony zdrowia ludzkiego;

J.  mając na uwadze, że w szczególności art. 21 rozporządzenia (WE) nr 1107/2009 stanowi, iż Komisja może w każdej chwili dokonać przeglądu zatwierdzenia substancji czynnej, zwłaszcza w przypadku gdy w świetle najnowszej wiedzy naukowej i technicznej uzna, że istnieją powody, aby uważać, iż dana substancja przestała spełniać kryteria zatwierdzenia przewidziane w art. 4 tego rozporządzenia, oraz mając na uwadze, że przegląd ten może doprowadzić do wycofania lub zmiany zatwierdzenia substancji;

Substancja działająca szkodliwie na rozrodczość kategorii 1B i zaburzająca funkcjonowanie układu hormonalnego

K.  mając na uwadze, że zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008(16) flumioksazyna spełnia kryteria zharmonizowanej klasyfikacji jako substancja, która działa szkodliwie na rozrodczość kategorii 1B, bardzo toksycznie na organizmy wodne oraz bardzo toksycznie na organizmy wodne, powodując długotrwałe zmiany;

L.  mając na uwadze, że Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) już w 2014, a następnie w 2017 i 2018 roku stwierdził istnienie pewnych krytycznych obszarów związanych z zaliczeniem flumioksazyny do substancji działających szkodliwie na rozrodczość kategorii 1B oraz zwrócił uwagę na kolejny obszar krytyczny, jaki stanowią trudności z rozwiązaniem kwestii przypuszczalnego zaburzania przez flumioksazynę funkcjonowania układu hormonalnego;

M.  mając na uwadze, że rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2015/408 w 2015 r. flumioksazyna została umieszczona w wykazie substancji kwalifikujących się do zastąpienia, ponieważ zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1272/2008 klasyfikuje się lub ma zostać sklasyfikowana jako substancja działająca szkodliwie na rozrodczość kategorii 1B;

N.  mając na uwadze, że zgodnie z pkt 3.6.4 załącznika II do rozporządzenia (WE) nr 1107/2009 nie można zatwierdzić substancji czynnej zaliczonej do substancji działających toksycznie na rozrodczość kategorii 1B, chyba że z udokumentowanych dowodów zawartych we wniosku wynika, iż ta substancja czynna jest niezbędna do zwalczania poważnego niebezpieczeństwa dla zdrowia roślin, któremu nie można zapobiec innymi dostępnymi sposobami, w tym metodami niechemicznymi, a w takim przypadku należy zastosować środki ograniczające ryzyko, by jak najmniej narażać ludzi i środowisko;

O.  mając na uwadze, że w dniu 1 lutego 2018 r., w świetle nowych danych naukowych, państwo członkowskie pełniące rolę sprawozdawcy przedłożyło Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA) wniosek dotyczący zharmonizowanej klasyfikacji i zharmonizowanego oznakowania flumioksazyny na mocy rozporządzenia (WE) nr 1272/2008; mając na uwadze, że w dniu 15 marca 2019 r. Komitet ds. Oceny Ryzyka (RAC) ECHA przyjął opinię zmieniającą klasyfikację flumioksazyny z substancji działającej szkodliwie na rozrodczość kategorii 1B na substancję działającą szkodliwie na rozrodczość kategorii 2; mając na uwadze, że pod koniec 2020 r. lub na początku 2021 r. doprowadzi to prawdopodobnie do zmiany klasyfikacji flumioksazyny w załączniku IV do rozporządzenia CLP; mając na uwadze, że do tej pory flumioksazyna pozostaje sklasyfikowana jako substancja działająca szkodliwie na rozrodczość kategorii 1B;

P.  mając na uwadze, że zgodnie z pkt 3.6.5 załącznika II do rozporządzenia (WE) nr 1107/2009 nie można zatwierdzić substancji czynnej uznanej za substancję zaburzającą funkcjonowanie układu hormonalnego, która może mieć niekorzystny wpływ na ludzi, chyba że narażenie ludzi na tę substancję czynną, sejfner lub synergetyk w środku ochrony roślin w realistycznych proponowanych warunkach stosowania jest nieistotne, to znaczy dany produkt jest stosowany w systemach zamkniętych lub w innych warunkach wyłączających kontakt z ludźmi oraz jeżeli pozostałości substancji czynnej, sejfnera lub synergetyku w żywności lub paszach nie przekraczają wartości wzorcowej określonej zgodnie z art. 18 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady(17);

Q.  mając na uwadze, że od 2014 r.(18) podejrzewa się, iż flumioksazyna ma właściwości zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego; mając na uwadze, że kryteria służące określaniu, czy dana substancja zaburza funkcjonowanie układu hormonalnego w kontekście rozporządzenia (WE) nr 1107/2009, stosuje się od 20 października 2018 r.(19); mając na uwadze, że odpowiednie wytyczne przyjęto 5 czerwca 2018 r.(20); mając jednak na uwadze, że Komisja dopiero 4 grudnia 2019 r. upoważniła EFSA do przeprowadzenia oceny potencjału zaburzającego funkcjonowanie układu hormonalnego flumioksazyny zgodnie z nowymi kryteriami; mając na uwadze, że harmonogram przeprowadzenia tej oceny pozostaje niejasny;

R.  mając na uwadze, że flumioksazyna niesie ze sobą duże ryzyko biokoncentracji, jest wysoce toksyczna dla glonów i roślin wodnych oraz umiarkowanie toksyczna dla dżdżownic, pszczół miodnych, ryb i bezkręgowców wodnych;

S.  mając na uwadze, że nie do przyjęcia jest, aby w Unii nadal dopuszczone było stosowanie substancji, która spełnia obecnie kryteria graniczne w odniesieniu do rakotwórczych, mutagennych lub działających szkodliwie na rozrodczość substancji czynnych i prawdopodobnie spełnia te kryteria graniczne z uwagi na swoje właściwości zaburzającefunkcjonowanie układu hormonalnego, i tym samym zagraża zdrowiu publicznemu i środowisku;

T.  mając na uwadze, że wnioskodawcy mogą wykorzystywać automatyzm cechujący metody pracy Komisji, aby zapewnić sobie natychmiastowe przedłużenie okresu zatwierdzenia substancji czynnych w sytuacji, gdy ponowna ocena ryzyka nie została zakończona, celowo przeciągając proces ponownej oceny poprzez przedstawianie niekompletnych danych i występowanie o kolejne odstępstwa i specjalne warunki, a to wiąże się z niedopuszczalnym zagrożeniem dla środowiska i zdrowia ludzkiego, które w tym czasie nadal są narażone na działanie niebezpiecznej substancji;

U.  mając na uwadze, że po złożeniu wstępnego wniosku o nieprzedłużanie zezwolenia przez Komisję w 2014 r. w oparciu o fakt, że flumioksazyna spełnia kryteria graniczne substancji działających szkodliwie na rozrodczość kategorii 1B, wnioskodawca wystąpił o odstępstwo od stosowania tych kryteriów granicznych; takie odstępstwo wymagało jednak opracowania odpowiednich metod oceny, które jeszcze nie istniały, mimo że rozporządzenie (WE) nr 1107/2009 obowiązywało od trzech lat, co doprowadziło do wstrzymania procedury nieprzedłużania na kilka lat;

V.  mając na uwadze, że w swojej rezolucji z dnia 13 września 2018 r. w sprawie wykonania rozporządzenia w sprawie środków ochrony roślin (WE) nr 1107/2009 Parlament wezwał Komisję i państwa członkowskie, aby „dopilnowały, żeby proceduralne przedłużenie okresu zatwierdzenia na czas trwania procedury, zgodnie z art. 17 rozporządzenia, nie było stosowane w odniesieniu do substancji czynnych, które są mutagenne, rakotwórcze lub działające szkodliwie na rozrodczość i w związku z tym należą do kategorii 1A lub 1B, lub substancji czynnych zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego i szkodliwych dla ludzi lub zwierząt, jak ma to obecnie miejsce w przypadku takich substancji jak: flumioksazyna, tiaklopryd, chlorotoluron i dimoksystrobina”;

W.  mając na uwadze, że Parlament wyraził już sprzeciw wobec wcześniejszego przedłużenia okresu zatwierdzenia flumioksazyny w rezolucji z dnia 10 października 2019 r.(21), a Komisja nie udzieliła przekonującej odpowiedzi na tę rezolucję ani nie wykazała odpowiednio, że inne przedłużenie nie wykroczy poza jej uprawnienia wykonawcze;

X.  mając na uwadze, że po poprzednim przedłużeniu kilku substancji czynnych w 2019 r., w tym flumioksazyny, na podstawie rozporządzenia wykonawczego (UE) 2019/707, tylko 8 z 34 substancji przedłużono lub nieprzedłużono, natomiast na mocy niniejszego projektu rozporządzenia wykonawczego Komisji 26 substancji zostanie ponownie przedłużonych (wiele z nich po raz trzeci lub czwarty);

1.  uważa, że projekt rozporządzenia wykonawczego Komisji przekracza uprawnienia wykonawcze przewidziane w rozporządzeniu (WE) nr 1107/2009;

2.  uważa, że projekt rozporządzenia wykonawczego Komisji jest niespójny z prawem Unii i nie przestrzega zasady ostrożności;

3.  zdecydowanie potępia poważne opóźnienia w procesie ponownego udzielenia zezwolenia i w identyfikacji substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego;

4.  uważa, że decyzja o ponownym przedłużeniu zatwierdzenia flumioksazyny jest niezgodna z kryteriami bezpieczeństwa określonymi w rozporządzeniu (WE) nr 1107/2009 i nie jest poparta ani dowodami na to, że stosowanie tej substancji jest bezpieczne, ani potwierdzonym pilnym zapotrzebowaniem na substancję czynną flumioksazynę w unijnej produkcji żywności;

5.  wzywa Komisję do wycofania projektu rozporządzenia wykonawczego oraz do przedłożenia komisji nowego projektu, uwzględniającego dowody naukowe dotyczące szkodliwych właściwości wszystkich odpowiednich substancji, zwłaszcza flumioksazyny;

6.  wzywa Komisję do przedstawiania projektów rozporządzeń wykonawczych jedynie w celu przedłużenia okresów zatwierdzania substancji, w przypadku których obecny stan nauki nie powinien prowadzić do wniosku Komisji w sprawie nieprzedłużenia zatwierdzenia dla danej substancji czynnej;

7.  wzywa Komisję do wycofania zatwierdzeń dotyczących substancji, jeżeli istnieją dowody lub uzasadnione wątpliwości, że nie będą one spełniać kryteriów bezpieczeństwa określonych w rozporządzeniu (WE) nr 1107/2009;

8.  zwraca się do państw członkowskich, aby dopilnowały właściwego i terminowego dokonywania ponownej oceny zezwoleń na zgłoszone przez te państwa substancje czynne, oraz wzywa je do jak najszybszego i skutecznego nadrobienia obecnych opóźnień;

9.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji oraz rządom i parlamentom państw członkowskich.

(1) Dz.U. L 309 z 24.11.2009, s. 1.
(2) Dz.U. L 67 z 12.3.2015, s. 18.
(3) Dz.U. L 55 z 28.2.2011, s. 13.
(4) Dz.U. C 433 z 23.12.2019, s. 183.
(5) Dyrektywa Komisji 2002/81/WE z dnia 10 października 2002 r. zmieniająca dyrektywę Rady 91/414/EWG w celu włączenia flumioksazyny jako substancji czynnej (Dz.U. L 276 z 12.10.2002, s. 28).
(6) Dyrektywa Rady 91/414/EWG z dnia 15 lipca 1991 r. dotycząca wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin (Dz.U. L 230 z 19.8.1991, s. 1).
(7) Dz.U. L 293 z 11.11.2010, s. 48.
(8) Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 844/2012 z dnia 18 września 2012 r. ustanawiające przepisy niezbędne do wprowadzenia w życie procedury odnowienia dotyczącej substancji czynnych, jak przewidziano w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 dotyczącym wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin (Dz.U. L 252 z 19.9.2012, s. 26).
(9) Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1141/2010 z dnia 7 grudnia 2010 r. w sprawie ustanowienia procedury odnowienia włączenia drugiej grupy substancji czynnych do załącznika I do dyrektywy Rady 91/414/EWG i sporządzenia wykazu tych substancji (Dz.U. L 322 z 8.12.2010, s. 10).
(10) Dyrektywa Komisji 2010/77/UE z dnia 10 listopada 2010 r. zmieniająca dyrektywę Rady 91/414/EWG w odniesieniu do dat wygaśnięcia włączenia niektórych substancji czynnych do załącznika I (Dz.U. L 293 z 11.11.2010, s. 48).
(11) Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2015/1885 z dnia 20 października 2015 r. zmieniające rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 540/2011 w odniesieniu do przedłużenia okresów zatwierdzenia substancji czynnych: 2,4-D, acibenzolar-S-metylowy, amitrol, bentazon, cyhalofop butylowy, dikwat, esfenwalerat, famoksadon, flumioksazyna, DPX KE 459 (flupyrsulfuron metylowy), glifosat, iprowalikarb, izoproturon, lambda-cyhalotryna, metalaksyl-M, metsulfuron metylowy, pikolinafen, prosulfuron, pimetrozyna, piraflufen etylowy, tiabendazol, tifensulfuron metylowy oraz triasulfuron (Dz.U. L 276 z 21.10.2015, s. 48).
(12) Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2016/549 z dnia 8 kwietnia 2016 r. zmieniające rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 540/2011 w odniesieniu do przedłużenia okresów zatwierdzenia substancji czynnych: bentazon, cyhalofop butylowy, dikwat, famoksadon, flumioksazyna, DPX KE 459 (flupyrsulfuron metylowy), metalaksyl-M, pikolinafen, prosulfuron, pimetrozyna, tiabendazol oraz tifensulfuron metylowy (Dz.U. L 95 z 9.4.2016, s. 4).
(13) Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2017/841 z dnia 17 maja 2017 r. zmieniające rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 540/2011 w odniesieniu do przedłużenia okresów zatwierdzenia substancji czynnych: alfa-cypermetryna, Ampelomyces quisqualis szczep: AQ 10, benalaksyl, bentazon, bifenazan, bromoksynil, karfentrazon etylowy, chlorprofam, cyjazofamid, desmedifam, dikwat, DPX KE 459 (flupyrsulfuron metylowy), etoksazol, famoksadon, fenamidon, flumioksazyna, foramsulfuron, Gliocladium catenulatum szczep: J1446, imazamoks, imazosulfuron, izoksaflutol, laminaryna, metalaksyl-M, metoksyfenozyd, milbemektyna, oksasulfuron, pendimetalina, fenmedifam, pimetrozyna, S-metolachlor i trifloksystrobina (Dz.U. L 125 z 18.5.2017, s. 12).
(14) Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2018/917 z dnia 27 czerwca 2018 r. zmieniające rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 540/2011 w odniesieniu do przedłużenia okresów zatwierdzenia substancji czynnych: alfa-cypermetryna, beflubutamid, benalaksyl, bentiawalikarb, bifenazat, boskalid, bromoksynil, kaptan, karwon, chloroprofam, cyjazofamid, desmedifam, dimetoat, dimetomorf, dikwat, etefon, etoprofos, etoksazol, famoksadon, fenamidon, fenamifos, flumioksazyna, fluoksastrobina, folpet, foramsulfuron, formetanat, Gliocladium catenulatum szczep: J1446, izoksaflutol, metalaksyl-M, metiokarb, metoksyfenozyd, metrybuzyna, milbemektyna, oksasulfuron, Paecilomyces lilacinus szczep 251, fenmedifam, fosmet, pirymifos metylu, propamokarb, protiokonazol, pimetrozyna i S-metolachlor (Dz.U. L 163 z 28.6.2018, s. 13).
(15) Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2019/707 z dnia 7 maja 2019 r. zmieniające rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 540/2011 w odniesieniu do przedłużenia okresów zatwierdzenia substancji czynnych: alfa-cypermetryna, beflubutamid, benalaksyl, bentiawalikarb, bifenazat, boskalid, bromoksynil, kaptan, cyjazofamid, desmedifam, dimetoat, dimetomorf, diuron, etefon, etoksazol, famoksadon, fenamifos, flumioksazyna, fluoksastrobina, folpet, foramsulfuron, formetanat, metalaksyl-M, metiokarb, metrybuzyna, milbemektyna, Paecilomyces lilacinus szczep 251, fenmedifam, fosmet, pirymifos metylu, propamokarb, protiokonazol, S‐metolachlor i tebukonazol (Dz.U. L 120 z 8.5.2019, s. 16).
(16) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniające i uchylające dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 (Dz.U. L 353 z 31.12.2008, s. 1).
(17) Rozporządzenie (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 lutego 2005 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w żywności i paszy pochodzenia roślinnego i zwierzęcego oraz na ich powierzchni, zmieniające dyrektywę Rady 91/414/EWG (Dz.U. L 70 z 16.3.2005, s. 1).
(18) Dziennik EFSA, tom 12, wydanie 6, czerwiec 2014 r., „Conclusion on the peer review of the pesticide risk assessment of the active substance flumioxazin” [Wnioski w sprawie wzajemnego przeglądu oceny ryzyka stwarzanego przez pestycydy w odniesieniu do substancji czynnej flumioksazyny].
(19) Dz.U. L 101 z 20.4.2018, s. 33.
(20) Dziennik EFSA, tom 16, wydanie 6, czerwiec 2018 r., „Guidance for the identification of endocrine disruptors in the context of Regulations (EU) No 528/2012 and (EC) No 1107/2009” [Wytyczne służące identyfikacji substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego w kontekście rozporządzeń (UE) nr 528/2012 i (WE) nr 1107/2009].
(21) Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 10 października 2019 r. w sprawie rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2019/707 z dnia 7 maja 2019 r. zmieniającego rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 540/2011 w odniesieniu do przedłużenia okresów zatwierdzenia substancji czynnych alfa-cypermetryna, beflubutamid, benalaksyl, bentiawalikarb, bifenazat, boskalid, bromoksynil, kaptan, cyjazofamid, desmedifam, dimetoat, dimetomorf, diuron, etefon, etoksazol, famoksadon, fenamifos, flumioksazyna, fluoksastrobina, folpet, foramsulfuron, formetanat, metalaksyl-M, metiokarb, metrybuzyna, milbemektyna, Paecilomyces lilacinus szczep 251, fenmedifam, fosmet, pirymifos metylu, propamokarb, protiokonazol, S‐metolachlor i tebukonazol (Teksty przyjęte, P9_TA (2019) 0026).


Kompleksowe europejskie podejście do magazynowania energii
PDF 185kWORD 58k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 10 lipca 2020 r. w sprawie kompleksowego europejskiego podejścia do magazynowania energii (2019/2189(INI))
P9_TA(2020)0198A9-0130/2020

Parlament Europejski,

–   uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 194,

–  uwzględniając porozumienie paryskie,

–  uwzględniając cel zrównoważonego rozwoju ONZ nr 7 „Zapewnić wszystkim dostęp do źródeł stabilnej, zrównoważonej i nowoczesnej energii po przystępnej cenie”,

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 11 grudnia 2019 r. w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu (COM(2019)0640),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 28 listopada 2018 r. pt. „Czysta planeta dla wszystkich. Europejska długoterminowa wizja strategiczna dobrze prosperującej, nowoczesnej, konkurencyjnej i neutralnej dla klimatu gospodarki” (COM(2018)0773),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 19 lutego 2020 r. zatytułowany „Europejska strategia w zakresie danych” (COM(2020)0066),

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji z dnia 9 kwietnia 2019 r. w sprawie wdrażania Strategicznego planu działania na rzecz baterii: budowanie strategicznego łańcucha wartości baterii w Europie (COM(2019)0176),

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji z dnia 9 kwietnia 2019 r. dotyczące wykonania dyrektywy 2006/66/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 września 2006 r. w sprawie baterii i akumulatorów oraz zużytych baterii i akumulatorów oraz uchylającej dyrektywę 91/157/EWG, a także dotyczące wpływu tej dyrektywy na środowisko i funkcjonowanie rynku wewnętrznego (COM(2019)0166),

–  uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej z dnia 12 grudnia 2019 r.,

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 25 czerwca 2019 r. w sprawie przyszłości systemów energetycznych w unii energetycznej, mających zapewnić transformację energetyczną oraz realizację celów w zakresie energii i klimatu w okresie do roku 2030 i późniejszym,

–  uwzględniając inicjatywę na rzecz zrównoważonej i inteligentnej infrastruktury gazowej dla Europy, zainicjowaną przez rumuńską prezydencję Rady w Bukareszcie w dniach 1 i 2 kwietnia 2019 r.,

–  uwzględniając inicjatywę w zakresie technologii wodorowych (Hydrogen Initiative), z którą w Linzu w dniach 17 i 18 września 2018 r. wystąpiła austriacka prezydencja Rady UE,

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/944 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej oraz zmieniającą dyrektywę 2012/27/UE(1),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/943 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie rynku wewnętrznego energii elektrycznej(2),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych(3),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 347/2013 z dnia 17 kwietnia 2013 r. w sprawie wytycznych dotyczących transeuropejskiej infrastruktury energetycznej, uchylające decyzję nr 1364/2006/WE oraz zmieniające rozporządzenia (WE) nr 713/2009, (WE) nr 714/2009 i (WE) nr 715/2009(4),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1316/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. ustanawiające instrument „Łącząc Europę”, zmieniające rozporządzenie (UE) nr 913/2010 oraz uchylające rozporządzenia (WE) nr 680/2007 i (WE) nr 67/2010(5), obecnie poddawane przeglądowi,

–  uwzględniając dyrektywę Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej(6),

–  uwzględniając dyrektywę 2006/66/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 września 2006 r. w sprawie baterii i akumulatorów oraz zużytych baterii i akumulatorów oraz uchylającą dyrektywę 91/157/EWG(7),

–  uwzględniając dyrektywę 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającą ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej(8),

–  uwzględniając dyrektywę Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory(9),

–  uwzględniając dokument analityczny Europejskiego Trybunału Obrachunkowego z dnia 1 kwietnia 2019 r. zatytułowany „Przegląd nr 04/2019: unijne wsparcie na rzecz magazynowania energii”,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 stycznia 2020 r. w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu(10),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 28 listopada 2019 r. w sprawie alarmującej sytuacji klimatycznej i środowiskowej(11),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 28 listopada 2019 r. w sprawie konferencji ONZ w sprawie zmiany klimatu 2019 (COP25) w Madrycie (Hiszpania)(12),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 marca 2019 r. w sprawie zmiany klimatu – europejska, długofalowa i zgodna z porozumieniem paryskim wizja strategiczna na rzecz dobrze prosperującej, nowoczesnej, konkurencyjnej i neutralnej dla klimatu gospodarki(13),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 25 października 2018 r. w sprawie uruchomienia infrastruktury paliw alternatywnych w Unii Europejskiej: czas na działanie!(14),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 6 lutego 2018 r. w sprawie przyspieszenia innowacji w dziedzinie czystej energii(15),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 września 2016 r. zatytułowaną „W kierunku nowej struktury rynku energii”(16),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 września 2016 r. w sprawie strategii UE w zakresie ogrzewania i chłodzenia(17),

–  uwzględniając art. 54 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii (A9-0130/2020),

A.  mając na uwadze, że Parlament, Rada Europejska i Komisja zatwierdziły cel, jakim jest osiągnięcie zerowej emisji gazów cieplarnianych netto w UE do 2050 r., zgodnie z celami określonymi w porozumieniu paryskim;

B.  mając na uwadze, że przejście na gospodarkę o zerowych emisjach gazów cieplarnianych netto wymaga przystępnej cenowo i opłacalnej transformacji energetycznej obejmującej odejście od systemu bazującego w znacznym stopniu na paliwach kopalnych na rzecz wysoce energooszczędnego i neutralnego dla klimatu systemu opartego na odnawialnych źródłach energii;

C.  mając na uwadze, że odnawialne źródła energii takie jak energia geotermalna, wodna i biomasa mogą zapewnić podstawowe obciążenie, natomiast inne, takie jak wiatr i słońce, cechują się nieciągłością i zmiennością; mając na uwadze, że uwzględnienie odnawialnych źródeł energii o nieprzewidywalnej charakterystyce produkcji w systemie elektroenergetycznym wymaga większej elastyczności dostaw i zapotrzebowania, aby zapewnić stabilizację sieci elektroenergetycznej, uniknąć ekstremalnych wahań cen i utrzymać bezpieczeństwo dostaw i przystępności cenowej energii; mając na uwadze, że większa elastyczność wymaga pojemniejszych instalacji magazynowania energii w UE;

D.  mając na uwadze, że zasadę rozdzielenia należy utrzymywać przez cały czas;

E.  mając na uwadze, że w 2017 r. energia elektryczna stanowiła jedynie 22,7 % końcowego zużycia energii w UE-28; mając na uwadze, że w 2018 r. 60 % koszyka energii elektrycznej w UE-28 nadal nie pochodziło z odnawialnych źródeł; mając na uwadze, że oczekuje się dalszej elektryfikacji; mając na uwadze, że według szacunków Komisji UE będzie musiała magazynować sześć razy więcej energii niż obecnie, aby osiągnąć zerowe emisje gazów cieplarnianych netto do 2050 r.;

F.  mając na uwadze, że integracja sektorowa odegra zasadniczą rolę w zwiększeniu elastyczności i efektywności sektora energetycznego i zmniejszeniu jego śladu węglowego;

G.  mając na uwadze, że zielone gazy, takie jak gazy produkowane za pomocą elektrolizy z wykorzystaniem elektryczności z odnawialnych źródeł energii, zapewniają duże zdolności magazynowania w skali sezonowej;

H.  mając na uwadze, że Komisja powinna przeanalizować, w jaki sposób istniejąca infrastruktura gazowa może odegrać rolę w dekarbonizacji systemu energetycznego, zwłaszcza w odniesieniu do zdolności magazynowania zielonych gazów (na przykład rurociągi przesyłowe i dystrybucyjne czy sezonowe magazynowanie pod ziemią) w celu podjęcia decyzji, jaka specjalna infrastruktura lub zoptymalizowana i zmodernizowana eksploatacja istniejących zdolności jest potrzebna;

I.  mając na uwadze, że w 2018 r. na UE przypadało jedynie 3 % globalnych zdolności produkcyjnych baterii litowo-jonowych, natomiast 85 % zlokalizowane było w regionie Azji i Pacyfiku;

J.  mając na uwadze, że baterie i inne zdecentralizowane sposoby magazynowania, np. koła zamachowe, służą nie tylko bezpieczeństwu dostaw, ale również jako opłacalna ekonomicznie infrastruktura do szybkiego ładowania pojazdów elektrycznych;

K.  mając na uwadze, że na elektrownie szczytowo-pompowe przypada ponad 90% zdolności magazynowania energii w UE; mając na uwadze, że magazynowanie w nich odgrywa obecnie ważną rolę w równoważeniu popytu i podaży energii elektrycznej, magazynowaniu na dużą skalę o wysokiej efektywności dwustronnej oraz krótko- i średnioterminowej elastyczności w dużym zakresie wydajności;

L.  mając na uwadze, że technologie przechowywania energii cieplnej mogą stworzyć znaczne możliwości dekarbonizacji sektora energetycznego, gdyż umożliwiają magazynowanie ciepła i chłodu przez wiele miesięcy, zarówno w wyniku absorpcji energii ze źródeł odnawialnych przez pompy cieplne na skalę przemysłową i wykorzystanie biomasy, biogazu lub energii geotermalnej, jak i dzięki zapewnieniu usług opartych na elastyczności dla np. systemu energii elektrycznej, w którym dominują odnawialne źródła energii; mając na uwadze, że dobrze izolowane budynki, sieci ciepłownicze i specjalne instalacje magazynowania mogą być wykorzystywane jako magazyny w różnych okresach;

M.  mając na uwadze, że modele energetyczne stosowane przez Komisję do oceny ścieżek dekarbonizacji i powiązanych opcji politycznych mają kluczowe znaczenie, gdyż określają przyszłe prawodawstwo i kształtują rynek; mając na uwadze, że w obecnych modelach w znaczniej mierze nie docenia się pozytywnych skutków magazynowania energii, przez co wymagają one usprawnień;

1.  wzywa państwa członkowskie, aby w pełni przeanalizowały swoje zdolności do magazynowania energii;

2.  wzywa Komisję do opracowania kompleksowej strategii w dziedzinie magazynowania energii w celu umożliwienia przejścia na wysoko efektywną energetycznie gospodarkę opartą na odnawialnych źródłach energii przy uwzględnieniu wszystkich dostępnych technologii i technologii rynkowych oraz przy zachowaniu podejścia neutralnego pod względem technologicznym, co zapewni równe warunki działania;

3.  wzywa Komisję do ustanowienia grupy zadaniowej z udziałem wszystkich odpowiednich dyrekcji generalnych w celu opracowania tej strategii, która będzie opierać się na kompleksowej analizie:

   a) śladu węglowego i cyklu życia z uwzględnieniem co najmniej wydobycia lub produkcji surowców, w tym aspektów praw człowieka i standardów pracy, pozyskiwania komponentów, procesu wytwarzania oraz – w stosownych przypadkach – procesu recyklingu;
   b) zdolności energetycznej technologii, zdolności mocy, czasu magazynowania, nakładów inwestycyjnych, wydatków operacyjnych, efektywności dwustronnej i efektywności konwersji;
   c) modelowania systemu energetycznego, które obejmuje odpowiednie dane zapisane w lit. b), w celu przeprowadzenia oceny opcji politycznych przy jednoczesnym uwzględnieniu efektów godzinowych, aby prawidłowo oszacować obecne i przyszłe potrzeby pod względem elastyczności systemu oraz udział magazynowania w tym modelu;
   d) zapotrzebowania na energię w przemyśle, transporcie i gospodarstwach domowych oraz
   e) potencjału magazynowania na małą skalę i potencjału elastyczności na poziomie lokalnym, a także połączeń transgranicznych i integracji sektorowej;
   f) wkładu technologii magazynowania energii w walkę z ubóstwem energetycznym;

4.  uważa w szczególności, że w takiej strategii należy określić środki niezbędne do poprawy połączeń transgranicznych i koordynacji transgranicznej oraz zmniejszyć obciążenia regulacyjne dotyczące wejścia na rynek, a także usprawnić dostęp do kapitału, umiejętności i surowców potrzebnych do technologii magazynowania, z myślą o zwiększeniu konkurencyjności europejskiego rynku i przemysłu;

5.  uważa w szczególności, że przystępna cenowo i opłacalna transformacja energetyczna w kierunku wysoce efektywnego energetycznie systemu opartego na odnawialnych źródłach energii na rzecz neutralnej dla klimatu gospodarki wymaga dobrze rozwiniętej i inteligentnej sieci energetycznej, zaawansowanych technologii magazynowania, zapasowych mocy wytwórczych i reagowania na zapotrzebowanie w celu zabezpieczenia stałych, przystępnych cenowo i zrównoważonych dostaw energii, a także stosowania zasady „efektywność energetyczna przede wszystkim”, masowego rozpowszechnienia energii ze źródeł odnawialnych, wzmocnienia pozycji odbiorców i niezakłóconych sygnałów cenowych; w związku z tym apeluje do Komisji, aby w ramach programu „Horyzont Europa” nadal udzielała wsparcia na badania dotyczące magazynowania, w tym nad nowymi i pojawiającymi się technologiami alternatywnymi;

6.  dostrzega zasadniczą rolę cyfryzacji w rozwoju bardziej zdecentralizowanego i zintegrowanego systemu energetycznego i, ostatecznie, w urzeczywistnieniu transformacji energetycznej;

7.  podkreśla, że przejście na neutralną dla klimatu gospodarkę nie może zagrażać bezpieczeństwu dostaw lub dostępowi do energii; podkreśla rolę magazynowania, zwłaszcza w przypadku odizolowanych lub wyspiarskich państw członkowskich; zaznacza, że pewność dostaw energii, opłacalność oraz transformacja energetyczna muszą iść w parze; podkreśla ponadto, że efektywność energetyczna, inteligentne sieci, uczestnictwo i opcje rozproszonej elastyczności, obejmujące magazynowanie, wzmacniają bezpieczeństwo energetyczne;

8.  podkreśla, że należy zapewnić równe warunki wszystkim rozwiązaniom w zakresie magazynowania energii, zgodnie z zasadą neutralności technologicznej, w celu umożliwienia siłom rynkowym jak najlepszego wyboru technologii i pobudzania innowacji; podkreśla również, że głównymi czynnikami wpływającymi na rozwój różnych rozwiązań technologicznych powinny być wskaźniki zużycia energii, ślad węglowy i koszty produkcji, eksploatacji, recyklingu i likwidacji;

9.  wyraża głębokie ubolewanie, że projekty w zakresie infrastruktury lub większe projekty w zakresie magazynowania, mające kluczowe znaczenie dla transformacji energetycznej, często spotykają się z silnym sprzeciwem i muszą liczyć się z opóźnieniami na szczeblu lokalnym; wzywa państwa członkowskie do aktywnego promowania publicznego wsparcia na szczeblu lokalnym, np. przez udział społeczeństwa w projektach na wczesnym etapie ich realizacji, umożliwienie lokalnym społecznościom zaangażowania się, udziału finansowego lub uzyskania rekompensaty oraz bliską współpracę między sektorami;

10.  podkreśla potencjał magazynowania jako alternatywy dla rozbudowy tradycyjnej sieci; podkreśla znaczenie skoordynowanego planowania infrastruktury jako elementu przyszłej strategii integracji systemów energetycznych w celu osiągnięcia neutralnej dla klimatu i konkurencyjnej gospodarki europejskiej;

11.  apeluje o terminowe wdrożenie dyrektywy (UE) 2019/944 w sprawie rynku energii elektrycznej oraz rozporządzenia (UE) 2019/943 w sprawie rynku energii elektrycznej; podkreśla, że magazynowanie energii należy definiować spójnie w ramach przepisów krajowych; wskazuje na wątpliwości dotyczące jego zakresu, zwłaszcza włączenia różnych technologii „Power-to-X”, i wzywa w związku z tym Komisję, aby pilnie wydała wytyczne w tej sprawie;

12.  zwraca się do Komisji, aby w związku ze strategią integracji systemów energetycznych przewidziała solidną podstawę prawną dla operatorów systemów przesyłu i dystrybucji gazu w celu udostępnienia rozwiązań w zakresie magazynowania energii zgodnych z celami klimatycznymi Unii i porozumieniem paryskim;

Bariery regulacyjne

13.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, by zadbały o spójność i unikały pokrywania się przepisów na szczeblu europejskim, krajowym i regionalnym;

14.  wskazuje, że większość państw członkowskich wymaga, aby operatorzy instalacji magazynowych, w tym aktywni odbiorcy, podwójnie uiszczali opłaty sieciowe lub płacili podatki od energii i inne należności; jest przekonany, że zniesienie tego obciążenia pozwoliłoby na realizację większej liczby projektów w zakresie magazynowania energii; wzywa Komisję do dokonania rozróżnienia między końcowym użyciem a magazynowaniem lub konwersją oraz do opracowania skutecznego systemu opodatkowania zakazującego podwójnego opodatkowania projektów w zakresie magazynowania energii w przyszłym wniosku dotyczącym zmienionej dyrektywy w sprawie opodatkowania energii; wzywa państwa członkowskie do zniesienia wszelkiego rodzaju podwójnego opodatkowania dzięki opracowaniu skutecznych systemów opodatkowania i ponownemu zaprojektowaniu opłat związanych z magazynowaniem energii w sposób, który odzwierciedlałby korzyści społeczne wynikające z magazynowania i usuwałby bariery utrudniające dostęp projektów w zakresie magazynowania do rynku;

15.  podkreśla, że aby uniknąć stworzenia problemu subsydiowania skrośnego w wyniku uchylania się od opłat sieciowych lub opłat systemowych, podatków i należności, należy traktować w porównywalny sposób magazynowanie we wszystkich różnych nośnikach energii i magazynowanie zlokalizowanie przed licznikiem i za nim; zauważa, że obecnie większość kosztów finansowych dekarbonizacji ponoszą odbiorcy energii elektrycznej i dlatego pośrednio penalizowane jest magazynowanie energii elektrycznej;

16.  zauważa, że z wyjątkiem hydroelektrowni szczytowo-pompowych, unijne kody sieci zwykle nie uwzględniają instalacji magazynowania energii, co powoduje ich nierówne traktowanie w poszczególnych państwach członkowskich, zwłaszcza jeśli chodzi o wymogi dotyczące przyłączenia do sieci; jest zdania, że tworzy to nierówne warunki konkurencji i utrudnia rozwój rentownej działalności biznesowej w dziedzinie instalacji magazynowania energii; wzywa Komisję, aby usprawniła pracę nad ustaleniem wspólnych wymogów dotyczących przyłączenia do sieci i zajęła się innymi barierami uniemożliwiającymi integrację magazynowania na rynkach energii elektrycznej;

17.  wzywa do pilnego przeglądu rozporządzenia TEN-E(18) w odniesieniu do kryteriów kwalifikowalności i kategorii infrastruktury elektroenergetycznej w celu lepszego uwzględnienia rozwoju instalacji magazynowania energii przed przyjęciem kolejnego wykazu projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania; apeluje o dogłębną reformę procesu sporządzania dziesięcioletniego planu rozwoju sieci, aby podczas planowania infrastruktury uwzględnić zasadę „efektywność energetyczna przede wszystkim”, a także elastyczność, integrację sektorową i połączenia transgraniczne; apeluje o dostosowanie kryteriów przyznawania statusu projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania do długoterminowego celu w zakresie temperatury wyznaczonego w porozumieniu paryskim oraz do unijnego celu osiągnięcia do 2050 r. neutralności klimatycznej poprzez systematyczną ocenę pod kątem klimatu wszystkich projektów kandydujących do umieszczenia na liście projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania

18.  wzywa Komisję do uznania kluczowej roli wszystkich technologii z zakresu elastyczności i magazynowania energii w celu zapewnienia skutecznej transformacji energetycznej oraz dalszego gwarantowania wysokiego poziomu bezpieczeństwa dostaw i stabilności systemu; podkreśla, że opracowanie nowych i modernizacja istniejących projektów z zakresu magazynowania leży w interesie publicznym, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w sprawnym, traktowanym priorytetowo i usprawnionym procesie wydawania zezwoleń w państwach członkowskich;

19.  z zaniepokojeniem zauważa, że czas trwania procedur zatwierdzania na szczeblu krajowym jest znacznie dłuższy niż maksymalne terminy obowiązujące w odniesieniu do projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania określone w rozporządzeniu TEN-E; wzywa Komisję do rozwiązania tego problemu podczas nadchodzącego przeglądu przez wprowadzenie skutecznego i zsynchronizowanego mechanizmu egzekwowania uznającego nadrzędny interes publiczny projektów w zakresie magazynowania energii, będących przedmiotem wspólnego zainteresowania;

20.  wyraża ubolewanie w związku z brakiem wprowadzania na rynek projektów badawczych w ramach programu „Horyzont 2020”, brakiem systematycznych działań następczych dotyczących zakończonych projektów i nierozpowszechnianiem wyników badań oraz z zadowoleniem przyjmuje planowane większe ukierunkowanie na działania rynkowe przy jednoczesnym utrzymaniu podstawowych ambicji badawczych z myślą o opracowaniu rynkowych technologii i projektów w przyszłości w ramach programu „Horyzont Europa”, w szczególności przez ustanowienie Europejskiej Rady ds. Innowacji; apeluje o większe wykorzystanie przedkomercyjnych zamówień publicznych; podkreśla, że należy zintensyfikować badania nad czystą, zrównoważoną i niskoemisyjną technologią, w tym nad magazynowaniem energii;

21.  podkreśla, że potrzebne są dalsze badania nad substancjami chemicznymi wykorzystywanymi do magazynowania energii, a także badania podstawowe nad nadprzewodnictwem, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w przyszłym programie „Horyzont”;

22.  zauważa z zaniepokojeniem, że opracowane przez Komisję Wytyczne w sprawie pomocy państwa na ochronę środowiska i cele związane z energią w latach 2014–2020 zawierają jedynie pośrednie odniesienie do projektów w zakresie magazynowania energii; zauważa ponadto, że w przeszłości zgłoszono zadziwiająco niewiele środków pomocy państwa dla projektów w zakresie magazynowania energii;

23.  wzywa Komisję, aby podczas dokonywania przeglądu Wytycznych w sprawie pomocy państwa uwzględniła istotną rolę, jaką magazynowanie energii odgrywa w transformacji energetycznej, i odpowiednio na nią zareagowała; wzywa także Komisję, aby zapewniła uwzględnienie w nowych wytycznych zrównoważonego charakteru i skuteczności różnych technologii magazynowania energii oraz ich znaczenia dla stabilności sieci i wkładu w neutralność klimatyczną; podkreśla ponadto, że projekty niekomercyjne (np. dotyczące badań) mogłyby uzyskać zwolnienie z przepisów dotyczących pomocy państwa, dzięki czemu można by uniknąć nieefektywnego finansowania i zakłóceń konkurencji; podkreśla, że eksploatacja instalacji magazynowych przez podmioty nierynkowe ogranicza się do przypadków, w których nie istnieje interes rynkowy, a krajowy organ regulacyjny przyznał zwolnienie;

24.  wzywa Komisję do dopilnowania, aby nowe wytyczne uwzględniały efektywność i wkład różnych technologii magazynowania w stabilność sieci, tak aby uniknąć nieefektywnego finansowania i ograniczyć udział podmiotów nierynkowych do przypadków i okoliczności określonych w art. 36 i 54 dyrektywy (UE) 2019/944 w sprawie rynku energii elektrycznej;

Magazynowanie chemiczne (technologie „Power-to-X”)

25.  podkreśla istotną rolę technologii „Power-to-X” jako kluczowego czynnika sprzyjającego integracji systemów energetycznych oraz łączeniu sektorów energii elektrycznej i gazu; podkreśla w związku z tym duży potencjał wodoru (zwłaszcza ekologicznego) oraz metanu syntetycznego i biometanu dla sezonowego magazynowania energii w dużych ilościach, a także jako nośnika energii, jako paliwa i surowca dla energochłonnych gałęzi przemysłu oraz jako zrównoważone paliwo dla wielu rodzajów transportu; wzywa Komisję do dalszego wspierania badań związanych z rozwojem gospodarki wodorowej oraz wzywa Komisję i państwa członkowskie do wspierania dalszego rozwoju technologii „Power-to-X”, w szczególności przez wspieranie inicjatywy wodorowej jako ważnego projektu stanowiącego przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania (IPCEI);

26.  zauważa, że wykorzystanie wodoru do magazynowania energii nie jest jeszcze konkurencyjne ze względu na wysokie koszty produkcji; odnotowuje ponadto dużą różnicę kosztów między zielonym i niebieskim wodorem; zwraca uwagę na znaczenie wspierania środków prowadzących do redukcji kosztów produkcji ekologicznego wodoru w celu zapewnienia rentowności tego przedsięwzięcia;

27.  zauważa, że w państwach członkowskich obowiązują różne normy w zakresie łączenia wodoru z gazem ziemnym; wzywa Komisję do oszacowania i opracowania jasnej taksonomii i jasnych norm łączenia wodoru zarówno dla sieci gazu ziemnego, jak i dla użytkowników końcowych; zwraca uwagę, że normy te będą musiały zostać dostosowane do potrzeb jakościowych użytkowników końcowych i do zdolności technologicznych, z uwzględnieniem specyfiki każdego kraju;

28.  zauważa, że wodór produkowany poprzez przetwarzanie energii w gaz może być dalej przetwarzany w inne rodzaje gazu, takie jak metanol i amoniak, które można wykorzystywać jako paliwo w sektorze morskim i lotniczym, jak również w transporcie ciężkim;

29.  podkreśla, że istniejąca infrastruktura gazowa oferuje znaczne możliwości magazynowania energii oraz że te zasoby i zasoby uwzględniające nowe źródła gazu (w szczególności ekologiczny wodór) ułatwiałaby integrację energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych; zauważa w związku z tym, że należy zająć się kwestią nowej roli operatorów systemów przesyłowych gazu w świetle zasad rozdziału;

30.  wzywa Komisję do przeprowadzenia kompleksowej oceny wpływu, analizy kosztów i korzyści oraz dostępności modernizacji infrastruktury gazowej lub budowy w tym celu nowej infrastruktury, która jest istotna dla wykorzystania ekologicznego wodoru, do celów transportu w dużych ilościach i wprowadzenia mobilności z wykorzystaniem wodoru; uznaje potencjał podziemnych magazynów gazu, takich jak puste kawerny czy struktury porowate;

31.  uważa, że polityka UE powinna w szczególności promować innowacyjność i zrównoważone technologie magazynowania energii oraz zielone technologie wodorowe; podkreśla potrzebę zagwarantowania, że korzystanie ze źródeł energii takich jak gaz ziemny będzie miało charakter wyłącznie przejściowy, biorąc pod uwagę cel osiągnięcia neutralności klimatycznej najpóźniej do 2050 r.; uznaje, że UE będzie potrzebować coraz większych ilości wodoru; podkreśla, że aby zapewnić wystarczające ilości energii i konkurencyjność przemysłu europejskiego, należy wspierać wszystkie niskoemisyjne ścieżki produkcji wodoru;

32.  wzywa Komisję do opracowania zharmonizowanej definicji ekologicznego wodoru w oparciu o przejrzystą metodologię; ponadto wzywa do wprowadzenia systemu wzajemnego uznawania gwarancji pochodzenia dla tych gazów, proponując opracowanie wspólnego systemu certyfikacji i dokumentacji w całym łańcuchu wartości, na przykład poprzez wydanie etykiety ekologicznej; zachęca państwa członkowskie do zminimalizowania barier administracyjnych utrudniających certyfikację ekologicznego wodoru lub niskoemisyjnego wodoru; wzywa Komisję do zapewnienia uczciwej i skutecznej konkurencji między technologiami i nośnikami energii oraz między wodorem importowanym a wodorem produkowanym w UE;

33.  zauważa, że zgodnie z obowiązującymi przepisami wewnętrznego rynku gazu unijni operatorzy systemów przesyłu i dystrybucji gazu są uprawnieni do przesyłu gazu ziemnego jedynie w ramach działalności regulowanej; wzywa Komisję, aby w kontekście strategii integracji systemów energetycznych umożliwiła operatorom przesył gazów niskoemisyjnych, takich jak wodór, biometan i metan syntetyczny;

34.  podkreśla, że wszystkie podmioty rynkowe powinny mieć dostęp do korzyści i zachęt stworzonych w ramach projektów pilotażowych lub rzeczywistych laboratoriów w celu zademonstrowania produkcji wodoru opartej na energii odnawialnej;

35.  przypomina, że produkcja syntetycznych nośników chemicznych jest rozsądna tylko wtedy, gdy wykorzystywana jest energia odnawialna; wzywa do zwiększenia celów w zakresie energii odnawialnej na rok 2030 w oparciu o dogłębną ocenę skutków;

Magazynowanie elektrochemiczne

36.  jest przekonany, że szereg technologii produkcji baterii, w tym technologie o już ugruntowanych łańcuchach wartości w UE, odegra ważną rolę w zapewnieniu stabilności i elastyczności dostaw energii elektrycznej; podkreśla, że technologie produkcji baterii mają kluczowe znaczenie dla zagwarantowania strategicznej autonomii i odporności UE w zakresie dostaw energii elektrycznej;

37.  z zadowoleniem przyjmuje wysiłki Komisji zmierzające do stworzenia norm dla baterii europejskich;

38.  uznaje, że dobrze funkcjonujące systemy zbiórki i recyklingu oraz procesy zamknięte, zgodne z zasadami gospodarki o obiegu zamkniętym, już działają w przypadku szereg technologii produkcji baterii, zwłaszcza w łańcuchach wartości baterii samochodowych i przemysłowych w UE, na przykład w przypadku akumulatorów rozruchowych po samochodów, i uważa, że systemy te można by uznać za wzór dla recyklingu baterii;

39.  zauważa, że dostęp do rynków energii elektrycznej i elastyczność będą miały kluczowe znaczenie dla wykorzystania potencjału magazynowania w bateriach;

40.  wyraża zaniepokojenie, że UE ma bardzo niską zdolność produkcji baterii litowo-jonowych i jest uzależniona od produkcji pochodzącej spoza Europy i o ograniczonej przejrzystości; z zadowoleniem przyjmuje zatem europejski sojusz na rzecz baterii i Strategiczny plan działania na rzecz baterii; wzywa do rozszerzenia ich zakresu na wszystkie dostępne technologie baterii; apeluje o zwiększenie ciągłego wsparcia dla nich oraz dla wdrażania strategicznego planu działania zgodnie z szerszymi celami w zakresie gospodarki o obiegu zamkniętym, strategii przemysłowej i zarządzania chemikaliami; w związku z tym z zadowoleniem przyjmuje zapowiedź Komisji dotyczącą zaproponowania przepisów w zakresie baterii, wspierających realizację Strategicznego planu działania na rzecz baterii i rozwoju gospodarki o obiegu zamkniętym; wzywa zatem do przeprowadzenia analizy cyklu życia baterii, wprowadzenia projektowania o obiegu zamkniętym, bezpiecznego zarządzania i obchodzenia się z substancjami podczas unieszkodliwiania substancji niebezpiecznych w produkcji ogniw oraz do wprowadzenia oznakowania informującego o wpływie na środowisko wszystkich łańcuchów wartości baterii wprowadzanych na rynek europejski; podkreśla znaczenie tworzenia ekosystemów wokół łańcucha wartości baterii w celu wspierania konkurencyjności i zrównoważonego rozwoju tej branży;

41.  wzywa Komisję do zaproponowania wymogów dotyczących ekoprojektu w zakresie baterii w celu zwiększenia możliwości ich recyklingu w fazie projektowania;

42.  wyraża zaniepokojenie silną zależnością UE od przywozu surowców do produkcji baterii, w tym ze źródeł, w których ich wydobycie wiąże się z degradacją środowiska, naruszaniem norm pracy i lokalnymi konfliktami o zasoby naturalne; wzywa Komisję do uwzględnienia tej zależności w odpowiednich strategiach UE; podkreśla rolę zrównoważonego zaopatrzenia w surowce oraz potencjał krajowych źródeł surowców w UE; jest przekonany, że ulepszenie systemów recyklingu baterii mogłoby zapewnić znaczną część surowców wymaganych do produkcji baterii w UE;

43.  uznaje potencjał ponownego wykorzystania zużytych baterii pojazdów elektrycznych do magazynowania energii w domach prywatnych lub w większych bateriach; wyraża zaniepokojenie, że zaklasyfikowanie zużytych baterii jako odpadów w dyrektywie w sprawie baterii, niezależnie od ich ponownego wykorzystania, może stanowić przeszkodę dla takiego ponownego wykorzystania; uznaje, że ponownie wykorzystane baterie nie są zwracane do recykling oraz że normy bezpieczeństwa nie są kontrolowane, gdy bateria jest ponownie wykorzystywana do zastosowań o innych właściwościach niż te, do których została pierwotnie zaprojektowana; wzywa Komisję do zastosowania odpowiedzialności producenta za wydajność i gwarancje bezpieczeństwa na producenta regenerowanego wyrobu, który ponownie wprowadza baterię do obrotu; wzywa Komisję do doprecyzowania systemów rozszerzonej odpowiedzialności producenta związanych z ponownie wykorzystywanymi bateriami;

44.  uznaje potencjał pojazdów elektrycznych i ich baterii dla zapewnienia – dzięki inteligentnej infrastrukturze ładowania pojazdów elektrycznych – elastyczności sieci jako elementu dyspozycyjnej reakcji na zapotrzebowanie, przez co można ograniczyć potrzebę tworzenia rezerwowych instalacji w systemie elektroenergetycznym;

45.  wzywa Komisję, aby w toku przeglądu dyrektywy w sprawie baterii zaproponowała ambitne cele w zakresie zbiórki i recyklingu baterii w oparciu o krytyczne składniki metalowe; podkreśla potrzebę dalszego wspierania badań i innowacji w zakresie procesów i technologii recyklingu w ramach programu "Horyzont Europa";

46.  wzywa Komisję do opracowania wytycznych lub norm dotyczących ponownego wykorzystania akumulatorów z pojazdów elektrycznych, w tym procesów testowania i klasyfikacji, a także wytycznych dotyczących bezpieczeństwa;

47.  podkreśla potrzebę wspierania badań, know-how i umiejętności w celu pobudzenia produkcji baterii w UE;

48.  uznaje potencjał globalnego paszportu akumulatorów dla rozwoju zrównoważonego łańcucha wartości akumulatorów, z uwzględnieniem praw człowieka i oddziaływania na środowisko; uważa certyfikowanie minerałów za ważne narzędzie służące zapewnieniu zrównoważonych łańcuchów wartości akumulatorów;

Magazynowanie mechaniczne

49.  zauważa, że elektrownie szczytowo-pompowe odgrywają kluczową rolę w magazynowaniu energii; wyraża zaniepokojenie, że UE nie wykorzystuje w pełni potencjału tego wysoce efektywnego sposobu magazynowania energii, który jest neutralny pod względem emisji dwutlenku węgla;

50.  uważa, że państwa członkowskie powinny poszukiwać dalszych sposobów zwiększenia zdolności elektrowni szczytowo-pompowych przy uwzględnieniu wielorakiego wykorzystania istniejących i nowych zbiorników; wzywa państwa członkowskie do usunięcia wszelkich przeszkód administracyjnych opóźniających realizację tych projektów i do zapewnienia metodom innowacyjnym wsparcia regulacyjnego w tej dziedzinie; wzywa Komisję do nadania priorytetu konieczności przeprowadzenia transformacji energetycznej, dokonania kompleksowego przeglądu odpowiednich przepisów i zaproponowania w razie konieczności zmian, a zarazem do minimalizowania oddziaływania na środowisko;

51.  wskazuje, że w interesie ochrony środowiska projekty w zakresie modernizacji istniejących instalacji oraz zwiększenia zdolności magazynowania mogą być lepsze niż nowe projekty;

52.  uznaje wkład technologii magazynowania, takich jak sprężone powietrze, superkondensatory i koła zamachowe, w zapewnianie elastyczności; uznaje znaczenie europejskiej technologii koła zamachowego dla magazynowania energii i regulacji częstotliwości; podkreśla, że technologia ta jest istotnym narzędziem magazynowania i regulacji dla rozwoju inteligentnych sieci lub sieci strategicznej;

Przechowywanie energii cieplnej

53.  uważa przechowywanie energii cieplnej (np. wielkoskalowe kotły) i system ciepłowniczy na obszarach gęsto zaludnionych za bardzo efektywne narzędzie magazynowania energii, zapewniające elastyczność niezbędną do integracji większej ilości energii ze źródeł odnawialnych o nieprzewidywalnej charakterystyce produkcji oraz ciepła odpadowego z procesów przemysłowych i sektora usług; wzywa Komisję i państwa członkowskie do wspierania i rozwijania wysoce efektywnych energetycznie sieci ciepłowniczych; ponadto wzywa Komisję do uwzględnienia infrastruktury ciepłowniczej i magazynowania energii cieplnej podczas opracowywania dziesięcioletnich planów rozwoju sieci dla Europejskiej Sieci Operatorów Systemów Przesyłowych Energii Elektrycznej (ENTSO-E) i Europejskiej Sieci Operatorów Systemów Przesyłowych Gazu (ENTSO-G);

54.  uważa, że magazynowanie energii cieplnej w warstwach wodonośnych, szczególnie w połączeniu z wykorzystaniem źródeł geotermalnych, może być innowacyjnym narzędziem na obszarach niezurbanizowanych i przemysłowych; wzywa Komisję i państwa członkowskie do wspierania badań i rozwoju tych rozwiązań oraz do tworzenia dużych elektrowni pilotażowych;

55.  uznaje, że elastyczna kogeneracja zapewnia przyszłościowe rozwiązanie w zakresie zintegrowanego magazynowania energii, sprzyjające elastyczności sieci elektroenergetycznych i efektywności dostaw ciepła dzięki temu, że magazynowanie ciepła oddziela wytwarzanie energii elektrycznej od zużycia ciepła; wzywa państwa członkowskie do dalszego badania integracji sektorów, inteligentnych systemów energetycznych i wykorzystywania nadwyżki ciepła wytwarzanego na przykład przez centra danych, tereny przemysłowe lub systemy metra; wzywa Komisję do promowania takich innowacyjnych koncepcji magazynowania energii cieplnej jak magazynowanie energii elektrycznej jako energii cieplnej czy magazynowanie energii cieplnej z użyciem lodu;

56.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że sieci ciepłownicze i chłodnicze będą kwalifikowały się do finansowania w ramach zmienionego rozporządzenia ustanawiającego instrument „Łącząc Europę”, i apeluje o uwzględnienie ich jako potencjalnych projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania w odniesieniu do rozporządzenia TEN-E;

57.  uważa, że – zgodnie z technologią neutralności – należy propagować technologie magazynowania energii cieplnej w celu poprawy ich efektywności, niezawodności i integracji z istniejącymi systemami energii dyspozycyjnej; uważa, że rozwój technologii magazynowania energii cieplnej i wprowadzenie jej na rynek może stworzyć możliwości dla wspólnych projektów i zachęcać kraje do zawierania partnerstw energetycznych;

58.  uznaje zdolności magazynowania budynków efektywnych energetycznie dzięki masom umożliwiającym magazynowanie oraz termicznym lub litym elementom budynków albo magazynowaniu zimnej lub ciepłej wody ; apeluje do Komisji, by w przyszłej strategii na rzecz fali renowacji zachęcała do renowacji zwiększających efektywność energetyczną, i wzywa państwa członkowskie, by dążyły do realizacji długofalowych strategii renowacji, a jednocześnie uwzględniały zdolności budynków do magazynowania energii;

59.  wzywa Komisję do analizy roli infrastruktury przechowywania energii cieplnej i ogrzewania za pomocą energii cieplnej, aby uelastycznić system energetyczny w ramach planowanej strategii integracji systemów energetycznych;

60.  wzywa państwa członkowskie, by w ramach podejścia opartego na zintegrowanych systemach energetycznych w krajowych planach w dziedzinie energii i klimatu rozważyły wszystkie zrównoważone i opłacalne technologie magazynowania oraz rozwiązania zapewniające elastyczność, w tym w zakresie wytwarzania ciepła, podczas przekształcania krajowych systemów energetycznych w gospodarkę o wysokiej efektywności energetycznej i opartą na energii ze źródeł odnawialnych;

Zdecentralizowane magazynowanie – rola aktywnych odbiorców

61.  jest przekonany, że domowe baterie, domowe przechowywanie energii cieplnej, technologia pojazd-sieć, inteligentne domowe systemy zarządzania energią, reagowanie na zapotrzebowanie oraz integracja sektorów pozwalają zmniejszyć szczytowe zapotrzebowanie na energię, zapewniają elastyczność oraz mają coraz większe znaczenie dla zapewnienia efektywności i integracji sieci energetycznej; uważa, że normalizacja nowych urządzeń, informowanie odbiorców i przejrzystość danych odbiorców oraz dobrze funkcjonujące rynki energii elektrycznej zapewniające odbiorcom łatwy dostęp będą miały kluczowe znaczenie dla realizacji tego celu; podkreśla ponadto rolę aktywnych odbiorców i obywatelskich społeczności energetycznych w procesie transformacji energetycznej oraz uważa, że powinno się je odpowiednio propagować;

62.  odnotowuje niechęć prywatnych użytkowników do udostępniania akumulatorów pojazdów na potrzeby usług magazynowania, nawet jeżeli jest to wykonalne z technicznego punktu widzenia; w tym kontekście z zadowoleniem przyjmuje zachęty do elastyczności przewidziane dla odbiorców w dyrektywie (UE) 2019/944 (dyrektywa w sprawie rynku energii elektrycznej) oraz wzywa państwa członkowskie do zapewnienia szybkiego i zdecydowanego wdrożenia odpowiednich przepisów; podkreśla, że upowszechnienie na rynku technologii pojazd-sieć będzie wymagało większej interoperacyjności, a zatem jednolitych ogólnounijnych regulacji lub norm eliminujących szereg barier, w tym administracyjnych, prawnych i podatkowych;

63.  uznaje wkład aktywnych odbiorców w zapewnienie elastyczności systemu, na przykład za pośrednictwem rozwiązań w zakresie zdecentralizowanego magazynowania energii na małą skalę, i ostatecznie w osiągnięcie celów w zakresie klimatu i energii; wzywa państwa członkowskie do wspierania udziału obywateli w systemie energetycznym (np. za pośrednictwem zachęt podatkowych dla technologii magazynowania energii w bateriach) oraz do usunięcia przeszkód, które nie pozwalają odbiorcom wytwarzać energii we własnym zakresie lub używać jej albo magazynować energii wytworzonej we własnym zakresie lub sprzedawać jej na rynku; wzywa Komisję, by należycie monitorowała prawidłowe wdrażanie dyrektywy w sprawie rynku energii elektrycznej oraz dyrektywy (UE) 2018/2001 (dyrektywa w sprawie energii ze źródeł odnawialnych), szczególnie w odniesieniu do artykułów ustanawiających ramy regulacyjne dla prosumentów i społeczności energetycznych;

64.  podkreśla, że magazynowanie zdecentralizowane jest zasadniczym elementem zarządzania popytem; podkreśla rolę akumulatorów pojazdów elektrycznych w zapewnianiu elastyczności sieci dzięki inteligentnemu ładowaniu oraz usługom typu pojazd-otoczenie; wzywa Komisję, aby stworzyła sprzyjające ramy gwarantujące, że producenci pojazdów elektrycznych, oprogramowanie związane z ładowaniem i stacje ładowania oferują funkcję umożliwiającą takie usługi, oraz by osiągnęła pełną interoperacyjność w ramach zmienionej dyrektywy w sprawie paliw alternatywnych;

o
o   o

65.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.

(1) Dz.U. L 158 z 14.6.2019, s. 125.
(2) Dz.U. L 158 z 14.6.2019, s. 54.
(3) Dz.U. L 328 z 21.12.2018, s. 82.
(4) Dz.U. L 115 z 25.4.2013, s. 39.
(5) Dz.U. L 348 z 20.12.2013, s. 129.
(6) Dz.U. L 283 z 31.10.2003, s. 51.
(7) Dz.U. L 266 z 26.9.2006, s. 1.
(8) Dz.U. L 327 z 22.12.2000, s. 1.
(9) Dz.U. L 206 z 22.7.1992, s. 7.
(10) Teksty przyjęte, P9_TA(2020)0005.
(11) Teksty przyjęte, P9_TA(2019)0078.
(12) Teksty przyjęte, P9_TA(2019)0079.
(13) Teksty przyjęte, P8_TA(2019)0217.
(14) Teksty przyjęte, P8_TA(2018)0438.
(15) Dz.U. C 463 z 21.12.2018, s. 10.
(16) Dz.U. C 204 z 13.6.2018, s. 23.
(17) Dz.U. C 204 z 13.6.2018, s. 35.
(18) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 347/2013 z dnia 17 kwietnia 2013 r. w sprawie wytycznych dotyczących transeuropejskiej infrastruktury energetycznej, uchylające decyzję nr 1364/2006/WE oraz zmieniające rozporządzenia (WE) nr 713/2009, (WE) nr 714/2009 i (WE) nr 715/2009 (Dz.U. L 115 z 25.4.2013, s. 39).


Przegląd wytycznych dotyczących transeuropejskiej infrastruktury energetycznej
PDF 135kWORD 45k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 10 lipca 2020 r. w sprawie przeglądu wytycznych dotyczących transeuropejskiej infrastruktury energetycznej (2020/2549(RSP))
P9_TA(2020)0199B9-0122/2020

Parlament Europejski,

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 347/2013 z dnia 17 kwietnia 2013 r. w sprawie wytycznych dotyczących transeuropejskiej infrastruktury energetycznej, uchylające decyzję nr 1364/2006/WE oraz zmieniające rozporządzenia (WE) nr 713/2009, (WE) nr 714/2009 i (WE) nr 715/2009(1),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1316/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. ustanawiające instrument „Łącząc Europę”, zmieniające rozporządzenie (UE) nr 913/2010 oraz uchylające rozporządzenia (WE) nr 680/2007 i (WE) nr 67/2010(2),

–  uwzględniając stanowisko Parlamentu przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 17 kwietnia 2019 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) nr 1316/2013 ustanawiającego instrument „Łącząc Europę”(3) oraz apel Parlamentu o poddanie przeglądowi rozporządzenia (UE) nr 347/2013 w sprawie transeuropejskich sieci energetycznych (TEN-E) w świetle obecnych celów Unii Europejskiej w zakresie klimatu i energii,

–  uwzględniając decyzję Rady (UE) 2016/1841 z dnia 5 października 2016 r. w sprawie zawarcia, w imieniu Unii Europejskiej, porozumienia paryskiego przyjętego na mocy Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu(4),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 4 października 2017 r. w sprawie konferencji klimatycznej ONZ w 2017 r. (COP23) w Bonn (Niemcy)(5),

–  uwzględniając komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, Komitetu Regionów i Europejskiego Banku Inwestycyjnego pt. „Czysta planeta dla wszystkich. Europejska długoterminowa wizja strategiczna dobrze prosperującej, nowoczesnej, konkurencyjnej i neutralnej dla klimatu gospodarki” (COM(2018)0773),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 25 października 2018 r. w sprawie konferencji ONZ w sprawie zmiany klimatu w 2018 r. w Katowicach, Polska (COP24)(6),

–  uwzględniając pakiet legislacyjny „Czysta energia dla wszystkich Europejczyków”,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 28 listopada 2019 r. w sprawie konferencji ONZ w sprawie zmiany klimatu 2019 (COP25) w Madrycie (Hiszpania)(7),

–  uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej z dnia 12 grudnia 2019 r., w których wyrażono poparcie dla celu osiągnięcia przez UE neutralności klimatycznej do 2050 r.,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 28 listopada 2019 r. w sprawie alarmującej sytuacji klimatycznej i środowiskowej(8),

–  uwzględniając komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów pt. „Europejski Zielony Ład” (COM(2019)0640),

–  uwzględniając kryteria kredytowania energetyki stosowane przez Europejski Bank Inwestycyjny,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 stycznia 2020 r. w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu(9),

–  uwzględniając art. 172 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE),

–  uwzględniając pytanie do Komisji w sprawie przeglądu wytycznych dotyczących transeuropejskiej infrastruktury energetycznej (O-000012/2020 – B9-0008/2020),

–  uwzględniając art. 136 ust. 5 oraz art. 132 ust. 2 Regulaminu,

–  uwzględniając projekt rezolucji Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii,

A.  mając na uwadze, że w rozporządzeniu (UE) nr 347/2013 w sprawie wytycznych dotyczących transeuropejskiej infrastruktury energetycznej (zwanym dalej rozporządzeniem TEN-E) ustanowiono zasady terminowego rozwoju i interoperacyjności sieci TEN-E z myślą o osiągnięciu celów unijnej polityki energetycznej;

B.  mając na uwadze, że w rozporządzeniu TEN-E określono priorytetowe korytarze i obszary tematyczne transeuropejskiej infrastruktury energetycznej oraz zapewniono wytyczne dotyczące wyboru projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania; mając na uwadze, że rozporządzenie TEN-E stanowi, iż projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania mogą uzyskać wsparcie finansowe ze środków instrumentu „Łącząc Europę” oraz będzie można wobec nich stosować uproszczone procedury udzielania zezwoleń, a także szczególne regulacje, zapewniające dostęp do transgranicznych mechanizmów alokacji kosztów i zachęt oraz większą przejrzystość;

C.  mając na uwadze, że pierwsza lista projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, sporządzona w 2013 r. i zawarta w rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) nr 1391/2013, obejmowała 248 projektów, na drugiej liście, zawartej w rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) 2016/89, znalazło się 195 projektów, a trzecia lista, ustanowiona w rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) 2018/540, obejmowała 173 projekty; mając na uwadze, że 31 października 2019 r. Komisja przyjęła czwartą listę projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, na której znalazło się 151 projektów;

D.  mając na uwadze, że jak stwierdzono w stanowisku Parlamentu przyjętym w pierwszym czytaniu w dniu 17 kwietnia 2019 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie instrumentu „Łącząc Europę” na lata 2021–2027, współprawodawcy tymczasowo uzgodnili, że Komisja oceni skuteczność rozporządzenia TEN-E i spójność określonej w nim polityki, między innymi w świetle unijnych celów w zakresie energii i klimatu na 2030 r., długoterminowego zobowiązania UE do obniżenia emisyjności oraz zasady „efektywność energetyczna przede wszystkim”; mając na uwadze, że ocena ta ma zostać przedłożona Parlamentowi Europejskiemu i Radzie do 31 grudnia 2020 r.;

E.  mając na uwadze, że rozporządzenie TEN-E zatwierdzono przez przyjęciem porozumienia paryskiego przewidującego zobowiązanie do utrzymania wzrostu średniej temperatury na świecie o znacznie mniej niż 2 °C powyżej poziomów sprzed epoki przemysłowej i dążenia do ograniczenia wzrostu temperatury do 1,5 °C powyżej poziomów sprzed epoki przemysłowej;

F.  mając na uwadze, że od czasu przyjęcia rozporządzenia TEN-E w 2013 r. szereg wydarzeń znacząco zmienił kontekst polityki energetycznej w Unii;

G.  mając na uwadze, że energia odgrywa główną rolę w przechodzeniu na gospodarkę o zerowej emisji gazów cieplarnianych netto, oraz mając na uwadze, że w związku z tym konieczne są działania na rzecz dalszego obniżenia emisyjności systemu energetycznego, aby umożliwić Unii osiągnięcie zeroemisyjności netto najpóźniej do 2050 r., a jednocześnie wspierać transformację w innych sektorach oraz sprostać wzrostowi zapotrzebowania na energię elektryczną;

H.  mając na uwadze, że Unia potrzebuje nowoczesnej i wysoce efektywnej infrastruktury energetycznej, która jest dostosowana do przyszłych wyzwań, racjonalna pod względem kosztów i może zapewnić bezpieczeństwo dostaw energii, w tym dywersyfikację tras, źródeł i dostawców, aby osiągnąć cele w zakresie klimatu i energii oraz pobudzić inteligentny i trwały wzrost gospodarczy sprzyjający włączeniu społecznemu;

I.  mając na uwadze, że w rozporządzeniu TEN-E ustalono priorytety transeuropejskiej infrastruktury energetycznej, które należy zrealizować, aby osiągnąć cele unijnej polityki w zakresie energii i klimatu, oraz określono projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania, niezbędne do wdrożenia tych priorytetów;

J.  mając na uwadze, że priorytetowe korytarze i obszary oraz kryteria kwalifikowalności powinny być dostosowane do rozwoju systemu energetycznego i zawsze zgodne z priorytetami polityki Unii, w szczególności w kontekście ścieżek długofalowego obniżenia emisyjności;

K.  mając na uwadze, że rozwój odpowiedniej infrastruktury i politykę w zakresie efektywności energetycznej należy realizować na zasadzie wzajemnego uzupełniania, aby pomóc w osiągnięciu celów Unii w jak najbardziej oszczędny sposób;

L.  mając na uwadze, że w rezolucji z dnia 15 stycznia 2020 r. w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu Parlament wzywa do „przeglądu wytycznych dotyczących transeuropejskich sieci energetycznych (TEN-E) przed przyjęciem kolejnego wykazu projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania”;

1.  z zadowoleniem przyjmuje ogłoszenie w komunikacie w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu, że wytyczne dotyczące TEN-E zostaną poddane przeglądowi w 2020 r.;

2.  wzywa Komisję do przedstawienia najpóźniej do końca 2020 r. wniosku w sprawie przeglądu wytycznych dotyczących TEN-E, uwzględniającego w szczególności unijne cele w zakresie energii i klimatu na 2030 r., długoterminowe zobowiązanie Unii do obniżenia emisyjności oraz zasadę „efektywność energetyczna przede wszystkim”;

3.  wzywa Komisję, by zaproponowała przejściowe wskazówki dotyczące wydatków w ramach instrumentu „Łącząc Europę” i wyboru projektów na piątą listę projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania do końca 2020 r., aby zapewnić zgodność wydatków i wyboru z zobowiązaniami podjętymi na mocy porozumienia paryskiego;

4.  uważa, że kryteria przyznawania statusu projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, określone w wytycznych dotyczących TEN-E, muszą być zgodne z unijnymi celami w zakresie klimatu i energii, w tym z celem osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r., jak wskazano w konkluzjach Rady Europejskiej z grudnia 2019 r., oraz z wszystkimi pięcioma wymiarami unii energetycznej, w tym z celem przystępności cenowej;

5.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie oraz rządom i parlamentom państw członkowskich.

(1) Dz.U. L 115 z 25.4.2013, s. 39.
(2) Dz.U. L 348 z 20.12.2013, s. 129.
(3) Teksty przyjęte, P8_TA(2019)0420.
(4) Dz.U. L 282 z 19.10.2016, s. 1.
(5) Dz.U. C 346 z 27.9.2018, s. 70.
(6) Teksty przyjęte, P8_TA(2018)0430.
(7) Teksty przyjęte, P9_TA(2019)0079.
(8) Teksty przyjęte, P9_TA(2019)0078.
(9) Teksty przyjęte, P9_TA(2020)0005.


Zawarcie negocjowanej umowy między Unią Europejską a Nową Zelandią dotyczącej wymiany danych osobowych w celu zwalczania poważnej przestępczości i terroryzmu
PDF 150kWORD 48k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 10 lipca 2020 r. w sprawie zalecenia Parlamentu Europejskiego dla Rady i Komisji dotyczącego zawarcia umowy, będącej w trakcie negocjacji, między Unią Europejską a Nową Zelandią w sprawie wymiany danych osobowych między Agencją Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol) a właściwymi organami ds. zwalczania poważnej przestępczości i terroryzmu w Nowej Zelandii (COM(2019)05512020/2048(INI))
P9_TA(2020)0200A9-0131/2020

Parlament Europejski,

–  uwzględniając zalecenie Komisji dotyczące decyzji Rady upoważniającej do podjęcia rokowań w sprawie umowy między Unią Europejską a Nową Zelandią dotyczącej wymiany danych osobowych między Agencją Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol) i właściwymi organami ds. zwalczania poważnej przestępczości i terroryzmu w Nowej Zelandii (COM(2019)0551),

–  uwzględniając decyzję Rady z dnia 13 maja 2020 r. w sprawie upoważnienia do podjęcia negocjacji z Nową Zelandią dotyczących umowy między Unią Europejską a Nową Zelandią w sprawie wymiany danych osobowych między Agencją Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol) i organami Nowej Zelandii właściwymi ds. zwalczania poważnej przestępczości i terroryzmu,

–  uwzględniając Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej (Karta), a w szczególności jej art. 2, 6, 7, 8 i 47,

–  uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 6, oraz Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), w szczególności jego art. 16 i 218,

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/794 z dnia 11 maja 2016 r. w sprawie Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol), zastępujące i uchylające decyzje Rady 2009/371/WSiSW, 2009/934/WSiSW, 2009/935/WSiSW, 2009/936/WSiSW i 2009/968/WSiSW(1),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1725 z dnia 23 października 2018 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii i swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia rozporządzenia (WE) nr 45/2001 i decyzji nr 1247/2002/WE(2),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE(3),

–  uwzględniając dyrektywę 2002/58/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 lipca 2002 r. dotyczącą przetwarzania danych osobowych i ochrony prywatności w sektorze łączności elektronicznej(4),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/680 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez właściwe organy do celów zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań przygotowawczych, wykrywania i ścigania czynów zabronionych i wykonywania kar, w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylającą decyzję ramową Rady 2008/977/WSiSW(5),

–  uwzględniając Konwencję Rady Europy o ochronie osób w związku z automatycznym przetwarzaniem danych osobowych (ETS nr 108) z dnia 28 stycznia 1981 r. oraz Protokół dodatkowy z dnia 8 listopada 2001 r. do Konwencji o ochronie osób w związku z automatycznym przetwarzaniem danych osobowych dotyczący organów nadzoru i transgranicznych przepływów danych (ETS nr 181),

–  uwzględniając opinię Europejskiego Inspektora Ochrony Danych (EIOD) nr 1/2020 w sprawie mandatu negocjacyjnego do zawarcia umowy międzynarodowej w sprawie wymiany danych osobowych między Europolem a organami ścigania Nowej Zelandii,

–  uwzględniając sprawozdanie Europolu dotyczące sytuacji i tendencji w zakresie terroryzmu w 2019 r.,

–  uwzględniając przyjęty przez Nową Zelandię, Francję, Komisję, przedsiębiorstwa technologiczne i innych apel o podjęcie działań w odpowiedzi na zamach w Christchurch w celu wyeliminowania z internetu treści terrorystycznych i brutalnych treści ekstremistycznych,

–  uwzględniając art. 114 ust. 4 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A9-0131/2020),

A.  mając na uwadze, że rozporządzenie (UE) 2016/794 umożliwia przekazywanie danych osobowych właściwemu organowi państwa trzeciego lub organizacji międzynarodowej w zakresie, w jakim przekazanie to jest niezbędne do wykonywania zadań Europolu, na podstawie decyzji Komisji stwierdzającej odpowiedni stopień ochrony na mocy dyrektywy (UE) 2016/680, umowy międzynarodowej na podstawie art. 218 TFUE zakładającej odpowiednie zabezpieczenia w odniesieniu do ochrony prywatności oraz podstawowych praw i wolności osób fizycznych lub zawartych przed 1 maja 2017 r. umów o współpracy umożliwiających wymianę danych osobowych, a w wyjątkowych sytuacjach, indywidualnie dla każdego przypadku, przy spełnieniu ściśle określonych warunków ustanowionych w art. 25 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2016/794 i o ile zapewnione są odpowiednie zabezpieczenia; podkreśla, że umowa musi w pełni respektować prawa podstawowe i przestrzegać zasad uznanych w Karcie;

B.  mając na uwadze, że umowy międzynarodowe umożliwiające Europolowi i państwom trzecim współpracę i wymianę danych osobowych powinny respektować prawa podstawowe i zasady uznane w Karcie, w szczególności w art. 2, 6, 7, 8 i 47, oraz w art. 16 TFUE, a tym samym respektować zasadę ograniczenia celu oraz prawo dostępu do danych i ich poprawiania; mając także na uwadze, że umowy te powinny być monitorowane przez niezależny organ, jak wyraźnie postanowiono w Karcie, i być niezbędne i proporcjonalne do wypełniania przez Europol jego zadań;

C.  mając na uwadze, że w dokumencie programowym Europolu na lata 2020-2022(6) podkreślono, że pełne i pomyślne wykonanie działań europejskiej multidyscyplinarnej platformy przeciwko zagrożeniom przestępstwami (EMPACT), w szczególności na poziomie operacyjnym, nie jest możliwe bez ścisłej współpracy z państwami trzecimi i organizacjami; mając na uwadze, że UE i Nowa Zelandia mają zbliżone poglądy na kwestie bezpieczeństwa światowego oraz kierują się w tej dziedzinie podobnym podejściem;

D.  mając na uwadze, że Europol i policja Nowej Zelandii ustanowiły już ramy wzmocnionej współpracy na podstawie podpisanych w 2019 r. porozumienia roboczego i protokołu ustaleń, które umożliwiają policji nowozelandzkiej korzystanie z aplikacji sieci bezpiecznej wymiany informacji (SIENA) i oddelegowanie na stałe oficera łącznikowego do siedziby Europolu w Hadze;

E.  mając na uwadze, że w przeszłości Europol zawarł szereg umów operacyjnych dotyczących wymiany danych osobowych z państwami trzecim; mając na uwadze, że w 2018 r. Unia rozpoczęła negocjacje w tej sprawie z ośmioma krajami Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej (Turcją, Izraelem, Tunezją, Marokiem, Libanem, Egiptem, Algierią i Jordanią); a także mając na uwadze, że Parlament przyjął mandaty negocjacyjne dotyczące tych umów(7);

F.  mając na uwadze, że Europol określił poziom zagrożenia terrorystycznego ze strony dżihadystów jako wysoki, a także mając na uwadze, że w 2018 r. terroryzm nadal stanowił główne zagrożenie dla bezpieczeństwa w państwach członkowskich; mając jednak na uwadze, że liczba aresztowanych prawicowych terrorystów, choć nadal stosunkowo niska, rosła trzeci rok z rzędu; mając na uwadze, że państwa członkowskie poinformowały Europol, że w 2018 r. organy ścigania korzystały z narzędzi wymiany danych w 129 sprawach w celu udaremnienia ataków terrorystycznych, powstrzymania tych ataków lub prowadzenia postępowań przygotowawczych w ich sprawie;

G.  mając na uwadze, że Europejski Inspektor Ochrony Danych (EIOD) sprawuje nadzór nad Europolem od 1 maja 2017 r., a także doradza instytucjom UE w sprawie strategii politycznych i przepisów dotyczących ochrony danych, w tym podczas negocjacji umów w sektorze organów ścigania;

H.  mając na uwadze, że w związku atakiem prawicowego terrorysty na dwa meczety w Christchurch w 2019 r. współpraca operacyjna między Europolem a Nową Zelandią, która ma zostać sformalizowana w ramach umowy, umożliwiając wymianę danych osobowych, może mieć zasadnicze znaczenie dla prewencji i ścigania innych poważnych przestępstw i ataków terrorystycznych planowanych lub popełnionych w UE lub na całym świecie;

I.   mając na uwadze, że przekazywanie danych osobowych zgromadzonych w związku z dochodzeniami karnymi i następnie przetwarzanych przez Europol na podstawie umowy może wywierać znaczny wpływ na życie osób, których dane dotyczą;

1.  uważa, że współpraca z Nową Zelandią w dziedzinie ścigania przestępstw pomoże Unii Europejskiej w dalszej ochronie jej interesów w zakresie bezpieczeństwa, zwłaszcza w obszarze zapobiegania terroryzmowi i zwalczania go, przeciwdziałania przestępczości zorganizowanej oraz zwalczania cyberprzestępczości; zachęca Komisję do szybkiego podjęcia rokowań z Nową Zelandią w sprawie wymiany danych osobowych między Europolem a właściwymi organami ds. zwalczania poważnej przestępczości i terroryzmu w Nowej Zelandii, z pełnym poszanowaniem wytycznych negocjacyjnych przyjętych przez Radę; wzywa Komisję, aby kierowała się dodatkowymi zaleceniami określonymi w tej rezolucji;

2.  nalega, aby poziom ochrony danych przewidziany w umowie był zasadniczo równoważny z poziomem ochrony przewidzianym w prawie UE, zarówno w przepisach, jak i w praktyce; ponadto utrzymuje, że jeśli taki poziom ochrony nie zostanie zagwarantowany, umowa nie może zostać zawarta; podkreśla w związku z tym, że w 2012 r. Komisja formalnie uznała Nową Zelandię za państwo zapewniające adekwatny poziom ochrony danych; mając na uwadze, że decyzja ta dotyczy wyłącznie spraw wchodzących w zakres rozporządzenia (UE) 2016/679 i w związku z tym nie ma zastosowania w dziedzinie ścigania przestępstw;

3.  uważa, że transgraniczna wymiana informacji między wszystkimi właściwymi organami ścigania w UE i z globalnymi partnerami powinna być traktowana priorytetowo w celu skuteczniejszego zwalczania poważnej przestępczości i terroryzmu;

4.  domaga się, aby umowa zawierała wszystkie niezbędne zabezpieczenia i środki kontroli w odniesieniu do ochrony danych osobowych określone w wytycznych negocjacyjnych; zauważa, że przekazywanie wrażliwych danych osobowych powinno być dozwolone tylko w wyjątkowych przypadkach, kiedy jest to absolutnie konieczne i proporcjonalne w celu zwalczania przestępstw objętych umową i zapobiegania im; podkreśla, że należy określić wyraźne zabezpieczenia dla osoby, której dane dotyczą, osób z nią powiązanych oraz osób powiązanych z przestępstwem, jak świadkowie i ofiary, aby zagwarantować poszanowanie praw podstawowych;

5.  jest zdania, że w celu zachowania zgodności z zasadą ograniczenia celu przyszła umowa powinna wyraźnie ustanawiać wykaz przestępstw, w odniesieniu do których można wymieniać dane osobowe, zgodnie z unijnymi definicjami przestępstw, jeśli takowe istnieją; uważa, że wykaz ten powinien obejmować działania noszące znamiona takich przestępstw oraz prawdopodobne skutki przekazania danych osobowych;

6.  uważa, że przekazane dane osobowe powinny odnosić się do indywidualnych przestępstw; wskazuje, że w umowie należy zawrzeć jasną definicję koncepcji indywidualnych przestępstw, ponieważ koncepcja ta jest potrzebna do oceny konieczności i proporcjonalności przekazania danych;

7.  podkreśla, że umowa powinna zawierać jasny i precyzyjny przepis określający okres przechowywania danych osobowych podlegających przekazaniu Nowej Zelandii i zawierający wymóg usunięcia odnośnych danych z końcem tego okresu; domaga się, aby w umowie zostały określone środki proceduralne w celu zapewnienia zgodności z przepisami; domaga się w związku z tym, aby w umowie wyraźnie przewidzieć okresowe przeglądy okresów zatrzymania i dalszej potrzeby przechowywania danych, a także inne stosowne środki zapewniające przestrzeganie terminów; nalega, by w wyjątkowych przypadkach, gdy istnieją należycie uzasadnione powody do przechowywania danych przez dłuższy okres, po upływie okresu zatrzymania danych, powody te i dokumentacja towarzysząca były przekazywane Europolowi i EIOD;

8.  wzywa Radę i Komisję do podjęcia wraz z rządem Nowej Zelandii prac, aby na podstawie orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) i w rozumieniu art. 8 ust. 3 Karty określić, który niezależny organ nadzorczy posiadający faktyczne uprawnienia w zakresie prowadzenia dochodzeń i interwencji będzie odpowiedzialny za nadzór nad wdrażaniem umowy międzynarodowej; domaga się, by decyzja w sprawie takiego organu i jego powołanie nastąpiły zanim umowa międzynarodowa wejdzie w życie; nalega, by nazwa tego organu została wyraźnie wymieniona w umowie;

9.  uważa, że umowa międzynarodowa powinna zawierać postanowienie umożliwiające UE zawieszenie lub unieważnienie umowy w razie naruszenia jej postanowień; uważa, że istotne jest, by niezależny organ nadzorujący posiadał również uprawnienia do rozstrzygania o zawieszeniu lub zaprzestaniu przekazywania danych osobowych w przypadku stwierdzenia naruszeń; uważa, że zgodnie z umową organy powinny mieć możliwość dalszego przetwarzania wszelkich wchodzących w zakres umowy danych osobowych, które zostały przekazane przed jej zawieszeniem lub wypowiedzeniem; uważa, że należy ustanowić mechanizm monitorowania i okresowej oceny umowy w celu oceny przestrzegania umowy przez obu partnerów oraz jej funkcjonowania w odniesieniu do operacyjnych potrzeb Europolu oraz do unijnego prawa o ochronie danych;

10.  uważa, że dalsze przekazywanie informacji Europolu przez nowozelandzkie właściwe organy innym organom w Nowej Zelandii, w tym do wykorzystania podczas postępowania sądowego, powinno być dozwolone jedynie dla pierwotnych celów przekazywania informacji przez Europol i podlegać wydaniu przez Europol uprzedniej zgody; zwraca uwagę, że dalsze przekazywanie informacji Europolu przez właściwe organy Nowej Zelandii organom państw trzecich powinno być zabronione;

11.  wzywa Radę i Komisję do zasięgnięcia opinii EIOD w sprawie postanowień zawartych w projekcie umowy przed jego finalizacją, a także do konsultowania się z EIOD podczas negocjacji;

12.  uważa, że umowa międzynarodowa z Nową Zelandią powinna przewidywać prawo osób, których dane dotyczą, do uzyskania informacji, ich poprawiania i usuwania zgodnie z innymi unijnymi przepisami dotyczącymi ochrony danych; domaga się w związku z tym, aby umowa zawierała jasne i szczegółowe zasady dotyczące informacji, jakie należy przekazać osobom, których dane dotyczą;

13.  podkreśla, że zgoda Parlamentu na zawarcie tej umowy będzie zależeć od zadowalającego zaangażowania Parlamentu na wszystkich etapach procedury; oczekuje, że będzie w pełni i aktywnie informowany o postępach w rokowaniach zgodnie z art. 218 TFUE i oczekuje, że otrzyma dokumenty w tym samym czasie, co Rada, aby mógł wypełniać swoją rolę kontrolną;

14.  podkreśla, że wyrazi zgodę na zawarcie umowy, jedynie jeśli taka umowa nie będzie stanowić zagrożenia dla prawa do prywatności i do ochrony danych ani dla innych podstawowych praw i wolności chronionych w Karcie; wskazuje w związku z tym, że zgodnie z art. 218 ust. 11 TFUE może uzyskać opinię Trybunału Sprawiedliwości na temat tego, czy dana przewidywana umowa jest zgodna z traktatami;

15.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz rządowi Nowej Zelandii.

(1) Dz.U. L 135 z 24.5.2016, s. 53.
(2) Dz.U. L 295 z 21.11.2018, s. 39.
(3) Dz.U. L 119 z 4.5.2016, s. 1.
(4) Dz.U. L 201 z 31.7.2002, s. 37.
(5) Dz.U. L 119 z 4.5.2016, s. 89.
(6) Dokument programowy Europolu na lata 2020-2022 przyjęty przez zarząd Europolu w dniu 25 marca 2020 r., EDOC# 1003783v20E.
(7) Dz.U. C 118 z 8.4.2020, s. 69–108.


Strategia na rzecz zrównoważoności w zakresie chemikaliów
PDF 215kWORD 70k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 10 lipca 2020 r. w sprawie strategii w zakresie chemikaliów na rzecz zrównoważoności (2020/2531(RSP))
P9_TA(2020)0201B9-0222/2020

Parlament Europejski,

–  uwzględniając Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej,

–  uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), w szczególności jego art. 168 i 191,

–  uwzględniając decyzję Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1386/2013/UE z dnia 20 listopada 2013 r. w sprawie ogólnego unijnego programu działań w zakresie środowiska do 2020 r. „Dobra jakość życia z uwzględnieniem ograniczeń naszej planety” (1)(7. EAP), a także zawartą w niej wizję na okres do 2050 r.,

–  uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów („rozporządzenie REACH”)(2),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin („rozporządzenie CLP”)(3),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 528/2012 z dnia 22 maja 2012 r. w sprawie udostępniania na rynku i stosowania produktów biobójczych(4),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin(5),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1021 z dnia 20 czerwca 2019 r. dotyczące trwałych zanieczyszczeń organicznych(6),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 649/2012 z dnia 4 lipca 2012 r. dotyczące wywozu i przywozu niebezpiecznych chemikaliów(7),

–  uwzględniając dyrektywę 2004/10/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. w sprawie harmonizacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do stosowania zasad dobrej praktyki laboratoryjnej i weryfikacji jej stosowania na potrzeby badań substancji chemicznych(8),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/128/WE z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającą ramy wspólnotowego działania na rzecz zrównoważonego stosowania pestycydów, ze zmianami(9),

–  uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 lutego 2005 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w żywności i paszy pochodzenia roślinnego i zwierzęcego oraz na ich powierzchni, zmieniające dyrektywę Rady 91/414/EWG(10),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1223/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. dotyczące produktów kosmetycznych (11) (zwane dalej „rozporządzeniem w sprawie kosmetyków”),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/852 z dnia 17 maja 2017 r. w sprawie rtęci oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1102/2008(12),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 66/2010 z dnia 25 listopada 2009 r. w sprawie oznakowania ekologicznego UE(13),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/39/UE z dnia 12 sierpnia 2013 r. zmieniającą dyrektywy 2000/60/WE i 2008/105/WE w zakresie substancji priorytetowych w dziedzinie polityki wodnej(14), stanowiącą cenny instrument monitorowania i zwalczania transgranicznych zanieczyszczeń chemicznych w wodach powierzchniowych,

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1381 z dnia 20 czerwca 2019 r. w sprawie przejrzystości i zrównoważonego charakteru unijnej oceny ryzyka w łańcuchu żywnościowym(15),

–  uwzględniając dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/2398 z dnia 12 grudnia 2017 r.(16), (UE) 2019/130 z dnia 16 stycznia 2019 r.(17) oraz (UE) 2019/983 z dnia 5 czerwca 2019 r. zmieniające dyrektywę 2004/37/WE w sprawie ochrony pracowników przed zagrożeniem dotyczącym narażenia na działanie czynników rakotwórczych lub mutagenów podczas pracy(18),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/63/UE z dnia 22 września 2010 r. w sprawie ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych(19),

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 26 czerwca 2019 r. zatytułowane „Ku strategii na rzecz zrównoważonej unijnej polityki w zakresie substancji chemicznych”,

–  uwzględniając Agendę na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 i cele zrównoważonego rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych,

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 4 października 2019 r. zatytułowane „Bardziej zamknięty obieg – przejście do zrównoważonego społeczeństwa”,

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 10 grudnia 2019 r. zatytułowane „Nowe strategiczne ramy UE dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy: poprawa wdrażania bezpieczeństwa i higieny pracy w UE”,

–  uwzględniając wytyczne polityczne Komisji na lata 2019–2024, w szczególności dążenie do osiągnięcia zerowego poziomu emisji zanieczyszczeń w Europie,

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 11 grudnia 2019 r. zatytułowany „Europejski Zielony Ład” (COM(2019)0640),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 28 listopada 2018 r. zatytułowany „Czysta planeta dla wszystkich – Europejska długoterminowa wizja strategiczna dobrze prosperującej, nowoczesnej, konkurencyjnej i neutralnej dla klimatu gospodarki” (COM(2018)0773) oraz pogłębioną analizę przygotowaną na poparcie propozycji zawartych w komunikacie(20),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 5 marca 2018 r. zatytułowany „Ogólne sprawozdanie Komisji dotyczące funkcjonowania rozporządzenia REACH i przeglądu niektórych elementów. Wnioski oraz działania” (COM(2018)0116), a także towarzyszący mu dokument roboczy służb Komisji,

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 7 listopada 2018 r. zatytułowany „Bardziej kompleksowe ramy Unii Europejskiej w obszarze substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego” (COM(2018)0734),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 7 listopada 2018 r. zatytułowany „Przegląd rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1223/2009 dotyczącego produktów kosmetycznych w odniesieniu do substancji o właściwościach zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego” (COM(2018)0739),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 25 czerwca 2019 r. zatytułowany „Wyniki oceny adekwatności najważniejszych przepisów dotyczących chemikaliów (z wyłączeniem rozporządzenia REACH) oraz rozpoznane wyzwania, braki i niedociągnięcia” (COM(2019)0264),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 24 kwietnia 2009 r. w sprawie aspektów regulacyjnych nanomateriałów(21),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 9 lipca 2015 r. w sprawie oszczędnego gospodarowania zasobami: ku gospodarce o obiegu zamkniętym(22),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 17 kwietnia 2018 r. w sprawie wdrożenia 7. unijnego programu działań w zakresie środowiska(23),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 września 2018 r. w sprawie wdrażania pakietu dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym: warianty podejścia do interakcji między przepisami w zakresie chemikaliów, produktów i odpadów(24),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 20 maja 2020 r. zatytułowany „Unijna strategia na rzecz bioróżnorodności 2030 – Przywracanie przyrody do naszego życia” (COM(2020)0380),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 20 maja 2020 r. zatytułowany „Strategia »od pola do stołu« na rzecz sprawiedliwego, zdrowego i przyjaznego dla środowiska systemu żywnościowego” (COM(2020)0381),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 11 marca 2020 r. zatytułowany „Nowy plan działania UE dotyczący gospodarki o obiegu zamkniętym na rzecz czystszej i bardziej konkurencyjnej Europy” (COM(2020)0098),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 10 marca 2020 r. zatytułowany „Nowa strategia przemysłowa dla Europy” (COM(2020)0102),

–  uwzględniając europejski plan walki z rakiem zaprezentowany przez Komisję w lutym 2020 r.,

–  uwzględniając konsultacje publiczne prowadzone przez Komisję w sprawie europejskiego planu walki z rakiem(25),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 16 stycznia 2018 r. w sprawie wdrażania pakietu dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym: warianty podejścia do interakcji między przepisami w zakresie chemikaliów, produktów i odpadów (COM(2018)0032) oraz towarzyszący mu dokument roboczy służb Komisji (SWD(2018)0020),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 września 2018 r. w sprawie europejskiej strategii na rzecz tworzyw sztucznych w gospodarce o obiegu zamkniętym(26),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 września 2018 r. w sprawie wykonania rozporządzenia w sprawie środków ochrony roślin (WE) nr 1107/2009(27),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 stycznia 2019 r. w sprawie unijnej procedury wydawania zezwoleń na dopuszczenie pestycydów do obrotu(28),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie wdrażania dyrektywy 2009/128/WE w sprawie zrównoważonego stosowania pestycydów(29),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 18 kwietnia 2019 r. w sprawie kompleksowych ram Unii Europejskiej dotyczących substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego(30),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 stycznia 2020 r. w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu(31),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 3 maja 2018 r. w sprawie ogólnoświatowego zakazu testowania kosmetyków na zwierzętach(32),

–  uwzględniając sprawozdanie Programu Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska z dnia 29 kwietnia 2019 r. zatytułowane „Globalna prognoza dotycząca chemikaliów II – od rozwiązań zastanych po innowacyjne: wdrażanie Agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030”,

–  uwzględniając sprawozdanie Europejskiej Agencji Środowiska z 4 grudnia 2019 r. zatytułowane „Środowisko Europy – Stan i prognozy na 2020 r.” (SOER 2020),

–  uwzględniając badanie z sierpnia 2017 r., zlecone przez Komisję i zatytułowane „Study for the strategy for a non-toxic environment of the 7th Environment Action Programme” [Badanie do celów strategii na rzecz nietoksycznego środowiska w ramach 7. programu działań w zakresie środowiska](33),

–  uwzględniając badanie opublikowane w styczniu 2019 r. i zaktualizowane w maju 2019 r., zlecone przez Komisję Petycji Parlamentu Europejskiego i zatytułowane „Endocrine Disruptors: From Scientific Evidence to Human Health Protection” [Substancje zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego: od dowodów naukowych do ochrony zdrowia ludzkiego](34),

–  uwzględniając sprawozdanie z czerwca 2019 r. koordynowane przez Komisję i jej partnera organizacyjnego, Ministerstwo Środowiska i Żywności Danii, zatytułowane „EU Chemicals Policy 2030: Building on the past, moving to the future” [Polityka UE w zakresie substancji chemicznych do 2030 r.: korzystanie z doświadczeń z przeszłości, przejście w kierunku przyszłości],

–  uwzględniając sprawozdanie specjalne nr 05/2020 Europejskiego Trybunału Obrachunkowego pt. „Zrównoważone stosowanie środków ochrony roślin – ograniczone postępy w zakresie pomiaru i zmniejszania ryzyka”,

–  uwzględniając pytanie do Komisji w sprawie strategii w zakresie chemikaliów na rzecz zrównoważoności (O-000044/2020 – B9-0013/2020),

–  uwzględniając art. 136 ust. 5 i art. 132 ust. 2 Regulaminu,

–  uwzględniając projekt rezolucji Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności,

A.  mając na uwadze, że w swoim komunikacie z dnia 11 grudnia 2019 r. w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu Komisja ogłosiła przedstawienie strategii w zakresie chemikaliów na rzecz zrównoważoności do lata 2020 r.;

B.  mając na uwadze, że strategia w zakresie chemikaliów na rzecz zrównoważoności powinna przyczynić się do właściwego wdrażania zasad polityki Unii w dziedzinie środowiska zgodnie z art. 191 ust. 2 TFUE;

C.  mając na uwadze, że UE i jej państwa członkowskie nie osiągnęły celu 12 w ramach celów zrównoważonego rozwoju, który zmierza do stabilnego zarządzania chemikaliami i wszystkimi odpadami podczas ich całego cyklu życia, zgodnie z ustaleniami międzynarodowymi, a także do znaczącego zmniejszenia poziomu tych substancji w powietrzu, wodzie i glebie, tym samym minimalizując ich negatywny wpływ na zdrowie człowieka i środowisko do 2020 r.; mając na uwadze, że wymagane są znaczne dodatkowe wysiłki, aby osiągnąć cel zrównoważonego rozwoju nr 3 i znacząco obniżyć liczbę zgonów i chorób powodowanych przez niebezpieczne substancje chemiczne oraz zanieczyszczenie i skażenie powietrza, wody i gleby do 2030 r.; mając na uwadze, że strategia w zakresie chemikaliów na rzecz zrównoważoności może pomóc w osiąganiu celów zrównoważonego rozwoju;

D.  mając na uwadze, że właściwości chemiczne, fizyczne i toksykologiczne chemikaliów są bardzo różne; mając na uwadze, że wiele z tych substancji, które stanowią nieodłączną część codziennego życia, nie jest niebezpiecznych ani trwałych, niektóre mogą utrzymywać się w środowisku i gromadzić się w łańcuchu żywnościowym oraz mogą być szkodliwe dla zdrowia ludzi w niskich stężeniach;

E.  mając na uwadze, że zanieczyszczenie chemikaliami syntetycznymi stanowi poważne i rosnące zagrożenie dla zdrowia publicznego i środowiska; mając na uwadze na przykład, że nowotwory powiązane z narażeniem na niebezpieczne substancje chemiczne stanowią główną przyczynę zgonów związanych z pracą; mając na uwadze, że każdego roku w UE występuje ok. 120 000 przypadków nowotworów pochodzenia zawodowego spowodowanych narażeniem na substancje rakotwórcze w miejscu pracy, na skutek czego umiera ok. 80 000 osób rocznie(35);

F.  mając na uwadze, że rozporządzenie odgrywa kluczową rolę w zapobieganiu szkodom powodowanym przez niebezpieczne chemikalia; mając na uwadze, że zgodnie z szacunkami w ostatnich 20 latach udało się zapobiec jednemu milionowi nowych przypadków nowotworów, po części dzięki wdrożeniu prawodawstwa w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy; mając na uwadze, że w badaniu z 2017 r. zachowawczo oszacowano łączne korzyści wynikające z prawodawstwa w sprawie chemikaliów w UE na „dziesiątki miliardów euro rocznie”(36);

G.  mając na uwadze, że strategia w zakresie chemikaliów na rzecz zrównoważoności musi skutecznie ograniczać narażenie ludzi i środowiska na niebezpieczne chemikalia, a jednocześnie musi wzmacniać konkurencyjność i innowacyjność europejskiego przemysłu;

H.  mając na uwadze, że zanieczyszczenie chemiczne prowadzi do utraty ekosystemów lądowych i wodnych oraz do zmniejszenia odporności ekosystemu, tj. zdolności do przeciwstawiania się szkodom i do odbudowy, co prowadzi do gwałtownego zmniejszania się populacji zwierząt;

I.  mając na uwadze, że w dniu 26 czerwca 2019 r. Rada wezwała Komisję do opracowania planu działania w zakresie wyeliminowania wszystkich innych niż istotne zastosowań związków perfluorowanych ze względu na ich trwałość oraz zwiększone ryzyko dla zdrowia i środowiska(37);

J.  mając na uwadze, że w swoim raporcie pt. „Środowisko Europy 2020 – stan i prognozy” Europejska Agencja Środowiska wyraziła zaniepokojenie rolą chemikaliów w pogarszaniu się stanu naszego środowiska oraz ostrzegła, że prognozowane zwiększenie produkcji chemicznej i ciągłe emisje trwałych i niebezpiecznych chemikaliów sygnalizują, że istnieje małe prawdopodobieństwo zmniejszenia się obciążenia chemicznego dla zdrowia i środowiska, a obecna polityka nie jest wystarczająca, by zająć się dużą liczbą chemikaliów;

K.  mając na uwadze, że wymagane jest przejście na produkcję chemikaliów, które są bezpieczne już na etapie projektowania, w tym stosowanie mniej niebezpiecznych chemikaliów w całym cyklu życia produktów, aby zmniejszyć zanieczyszczenie chemiczne i wzmocnić zgodność gospodarki Europy z zasadami obiegu zamkniętego; mając na uwadze, że w ramach planu działania UE dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym należy zająć się toksycznymi substancjami chemicznymi, aby osiągnąć te cele;

L.  mając na uwadze, że zezwalanie, by substancje zakazane lub substancje wzbudzające szczególnie duże obawy (SVHC) trafiały na rynek UE w produktach importowanych z państw trzecich, nie jest zgodne z celem rozwijania nietoksycznych cykli materiałowych;

M.  mając na uwadze, że należy przyjąć z zadowoleniem fakt, iż Komisja finansuje projekty promujące innowacyjne technologie cyfrowe w celu śledzenia substancji chemicznych w całym łańcuchu dostaw (np. łańcuch bloków);

N.  mając na uwadze, że płody, niemowlęta, dzieci, kobiety w ciąży, osoby starsze i osoby ubogie są szczególnie wrażliwe na skutki narażenia na chemikalia; mając na uwadze, że gospodarstwa domowe o niskich dochodach mogą być nieproporcjonalnie narażone, gdyż często są zlokalizowane blisko większych źródeł uwalniania zanieczyszczeń, takich jak składowiska odpadów niebezpiecznych i zakłady produkcyjne(38);

O.  mając na uwadze, że Komisja nigdy nie zrealizowała swojej strategii na rzecz nietoksycznego środowiska, która była przewidziana w ramach 7. środowiskowego planu działania; mając na uwadze, że obecnie jest istotne, aby Komisja zaproponowała ambitną strategię, która skutecznie ogranicza narażenie ludzi i środowiska na niebezpieczne chemikalia, a jednocześnie wzmacnia konkurencyjność i innowacyjność europejskiego przemysłu;

P.  mając na uwadze, że w badaniach zleconych przez Komisję (np. w odniesieniu do strategii na rzecz nietoksycznego środowiska oraz w kontekście oceny adekwatności rozporządzenia REACH i przepisów dotyczących chemikaliów z wyłączeniem rozporządzenia REACH) zidentyfikowano poważne luki w prawodawstwie UE w sprawie bezpiecznego zarządzania chemikaliami w UE, w tym brak spójności przepisów sektorowych i niewystarczające wdrażanie, oraz określono ogólny zestaw środków, jakie należy uwzględnić;

Q.  mając na uwadze, że te luki i brak spójności wymagają działań ustawodawczych, aby zapewnić skuteczną ochronę zdrowia ludzi i środowiska przed ryzykiem stwarzanym przez chemikalia;

R.  mając na uwadze, że strategia w zakresie chemikaliów na rzecz zrównoważoności powinna opierać się na najnowszej niezależnej wiedzy i metodach naukowych, a także uwzględniać rzeczywiste narażenie w całym cyklu życia;

S.  mając na uwadze, że zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1107/2009 Komisja i państwa członkowskie muszą dokonać „niezależnej, obiektywnej i przejrzystej oceny” substancji czynnych zawartych w pestycydach i produktów końcowych, a Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności musi dokonać niezależnego przeglądu naukowego zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 178/2002 (przepisy ogólne prawa żywnościowego);

1.  z zadowoleniem przyjmuje dążenie do osiągnięcia zerowego poziomu emisji zanieczyszczeń na rzecz nietoksycznego środowiska; dostrzega zasadniczą rolę sektora chemikaliów w osiąganiu wielorakich celów Zielonego Ładu, zwłaszcza ambicji w zakresie zerowego poziomu zanieczyszczeń, neutralności klimatycznej, transformacji energetycznej, promowania efektywności energetycznej i gospodarki o obiegu zamkniętym, dzięki oferowaniu innowacyjnych procesów produkcyjnych i materiałów;

2.  uważa, że należy zapobiegać wszelkim formom zanieczyszczenia lub ograniczać je do poziomów, które nie są już szkodliwe dla zdrowia ludzi i środowiska, aby umożliwić dobre warunki życia w ramach naturalnych ograniczeń planety;

3.  uważa, że zapewnianie, aby wszystkie zastosowania chemikaliów, materiałów i produktów były bezpieczne, zrównoważone i zgodne z zasadami obiegu zamkniętego już na etapie projektowania, stanowi zasadniczy środek do stosowania na wyższym szczeblu nie tylko w celu ochrony zdrowia ludzi, osiągnięcia nietoksycznego środowiska (powietrza, wody, gleby) i ochrony różnorodności biologicznej, ale także w celu osiągnięcia gospodarki neutralnej dla klimatu, zasobooszczędnej, zgodnej z zasadami obiegu zamkniętego i konkurencyjnej;

4.  wzywa Komisję do opracowania kompleksowej strategii w zakresie chemikaliów na rzecz zrównoważoności, która wdroży konieczną zmianę paradygmatu, aby osiągnąć ambitny cel zerowego poziomu emisji zanieczyszczeń na rzecz nietoksycznego środowiska, zapewniając wysoki poziom ochrony zdrowia ludzkiego, zdrowia zwierząt i środowiska, minimalizując narażenie na niebezpieczne substancje chemiczne, ze szczególnym uwzględnieniem zasady ostrożności i skutecznej ochrony pracowników, ograniczając do minimum stosowanie testów na zwierzętach, chroniąc i przywracając ekosystemy i różnorodność biologiczną oraz wspierając innowacyjność w obszarze zrównoważonych substancji chemicznych, jako podstawę dla europejskiej strategii na rzecz gospodarki zasobooszczędnej, zgodnej z zasadami obiegu zamkniętego, bezpiecznej i zrównoważonej, przy jednoczesnym wzmocnieniu konkurencyjności i innowacyjności gospodarki Unii oraz zapewnieniu bezpieczeństwa dostaw i zwiększeniu zatrudnienia w UE;

5.  podkreśla, że w przyszłej strategii w zakresie chemikaliów na rzecz zrównoważoności należy również uwzględnić zrównoważone zaopatrzenie w materiały i energochłonność produkcji chemikaliów w całym łańcuchu dostaw, a także standardy zdrowotne, społeczne i środowiskowe oraz prawa człowieka;

6.  podkreśla, że nowa strategia powinna być spójna z innymi celami politycznymi Zielonego Ładu i uzupełniać je, w tym w odniesieniu do celów prawa o klimacie, nowego planu działania UE dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym, nowej strategii przemysłowej dla Europy oraz europejskiego planu walki z rakiem, a także nowego kontekstu gospodarki europejskiej po pandemii COVID-19;

7.  podkreśla, że w nowej strategii należy nakreślić sektory i sposoby, poprzez które przemysł chemiczny może przyczynić się do osiągnięcia tych celów, takie jak czysta energia, surowce, zrównoważony transport, cyfryzacja i zmniejszona konsumpcja;

8.  jest zdania, że Komisja powinna opracować kompleksową strategię, której główny filar stanowi zrównoważoność i która powinna przyczynić się do konsolidacji wszystkich odpowiednich strategii politycznych, w tym dotyczących chemikaliów, handlu, podatków, innowacji i konkurencji, oraz zapewniać ich egzekwowanie, tak aby przyciągnąć do Europy inwestycje oraz tworzyć rynki dla produktów zgodnych z zasadami obiegu zamkniętego i niskoemisyjnych;

9.  podkreśla, że przemysł chemiczny ma istotne znaczenie dla gospodarki europejskiej oraz że modernizacja i dekarbonizacja tego przemysłu jest kluczowa dla osiągnięcia celów Zielonego Ładu; stwierdza, że przemysł chemiczny jest w stanie zapewnić liczne rozwiązania niskoemisyjne; podkreśla, że należy rozwijać przemysł chemiczny, aby przyczynić się do realizacji unijnych celów klimatycznych na 2030 r. i 2050 r.; podkreśla, że promowanie bezpiecznych i zrównoważonych innowacji stanowi kluczowy element przejścia z przemysłu linearnego do zrównoważonego przemysłu o obiegu zamkniętym, co dałoby temu sektorowi dużą przewagę konkurencyjną;

10.  uważa, że strategia w zakresie chemikaliów na rzecz zrównoważoności powinna zapewniać spójność i synergie między przepisami dotyczącymi chemikaliów (np. rozporządzenie REACH, CLP, przepisy dotyczące TZO, rtęci, środków ochrony roślin, produktów biobójczych, najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości, bezpieczeństwa i higieny pracy) a powiązanym prawodawstwem unijnym, w tym dotyczącym poszczególnych produktów (np. zabawek, kosmetyków, materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością, wyrobów budowlanych, produktów farmaceutycznych, opakowań, dyrektywa (UE) 2019/904 w sprawie produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych), ogólnym prawodawstwem w dziedzinie produktów (np. dotyczącym ekoprojektu, oznakowania ekologicznego, przyszłej polityki zrównoważonych produktów), prawodawstwem dotyczącym poszczególnych elementów środowiska (np. wody, gleby i powietrza), prawodawstwem dotyczącym źródeł zanieczyszczeń, w tym instalacji przemysłowych (np. dyrektywa w sprawie emisji przemysłowych, dyrektywa Seveso III), a także prawodawstwem w sprawie odpadów (np. dyrektywa w sprawie ograniczenia stosowania niebezpiecznych substancji, dyrektywa w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji);

11.  podkreśla, że należy zwrócić szczególną uwagę na ograniczenie nakładania się zakresu ram prawnych oraz zadań przydzielonych Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA), Europejskiemu Urzędowi ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) i Europejskiej Agencji Leków (EMA);

12.  podkreśla, że strategia w zakresie chemikaliów na rzecz zrównoważoności musi być dostosowana do hierarchii działań w obszarze zarządzania ryzykiem, w której zapobieganie narażeniu, stopniowa eliminacja substancji niebezpiecznych i zastępowanie ich w miarę możliwości bezpieczniejszymi rozwiązaniami alternatywnymi mają pierwszeństwo przed środkami kontrolnymi;

13.  podkreśla potrzebę ograniczenia narażenia lub zapobiegania narażeniu na chemikalia takie jak substancje zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego, które, jak wykazano, przyczyniają się do znacznego wzrostu zachorowań na choroby przewlekłe, a niektóre z nich mogą zakłócać działanie układu odpornościowego i jego reakcje zapalne, w kontekście środków poprawy zdrowia publicznego i wzmocnienia odporności na wirusy takie jak SARS-CoV-2(39);

14.  podkreśla, że strategia powinna w pełni odzwierciedlać zasadę ostrożności oraz zasadę działania zapobiegawczego, zasadę naprawiania szkody w pierwszym rzędzie u źródła i zasadę „zanieczyszczający płaci”, a także podstawowe zasady europejskich przepisów dotyczących chemikaliów takie jak przeniesienie ciężaru dowodu na producentów, importerów i dalszych użytkowników, a także podkreśla, że strategia powinna skutecznie stosować te zasady;

15.  uważa, że mechanizmy rozszerzonej odpowiedzialności producenta stanowiłyby odpowiednie narzędzie do wdrażania zasady „zanieczyszczający płaci”, stymulując jednocześnie innowacje;

16.  podkreśla potrzebę ustanowienia ambitnych celów, aby zwiększyć liczbę chemikaliów badanych co roku, w szczególności w odniesieniu do ich właściwości zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego;

17.  podkreśla, że strategia w zakresie chemikaliów na rzecz zrównoważoności powinna iść w parze z unijną strategią na rzecz bioróżnorodności 2030;

18.  zwraca uwagę, że nowa strategia w zakresie chemikaliów na rzecz zrównoważoności powinna opierać się na solidnych i aktualnych dowodach naukowych, z uwzględnieniem ryzyka stwarzanego przez substancje zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego, niebezpieczne chemikalia w produktach importowanych, połączone skutki różnych chemikaliów i bardzo trwałe substancje chemiczne, oraz że podejmowanym w jej ramach działaniom regulacyjnym niedotyczącym kwestii naukowych (np. identyfikacja i klasyfikacja zagrożenia)(40) powinny towarzyszyć oceny skutków, uwzględniające wkład zainteresowanych stron, aby zwiększyć jasność w odniesieniu do priorytetów;

19.  podkreśla, że zrównoważona polityka w zakresie chemikaliów wymaga podjęcia jednoczesnych działań w kilku aspektach: zdefiniowanie kryteriów dla zrównoważonych chemikaliów, aby stymulować inwestycje zapewniające wkład w zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrolę, poprawa identyfikowalności niebezpiecznych chemikaliów w produktach i promowanie zastępowania ich bezpieczniejszymi alternatywami, nawiązywanie porozumień z kluczowymi sektorami, aby pracować nad inicjatywami w zakresie gospodarki o obiegu zamkniętym (np. przemysłem budowlanym, tekstylnym, elektronicznym i motoryzacyjnym);

20.  potwierdza, że należy wyeliminować wszystkie luki i słabości regulacyjne w przepisach UE dotyczących chemikaliów, że należy w pełni wdrożyć prawodawstwo oraz że nowa strategia w zakresie chemikaliów na rzecz zrównoważoności powinna w miarę możliwości skutecznie przyczynić się do szybkiego zastąpienia substancji wzbudzających szczególnie duże obawy i innych niebezpiecznych substancji chemicznych, w tym substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego, bardzo trwałych substancji chemicznych, substancji o działaniu neurotoksycznym i substancji immunotoksycznych oraz trwałych zanieczyszczeń organicznych, a także do rozwiązania problemu połączonych skutków chemikaliów, nanoform substancji oraz narażenia na niebezpieczne substancje chemiczne pochodzące z produktów; uważa, że strategia powinna również przyczynić się do skuteczności środków kontroli; przypomina, że we wszelkich zakazach stosowania tych chemikaliów należy uwzględniać wszystkie aspekty zrównoważonego rozwoju;

21.  ponownie wyraża zaniepokojenie, że przepisy dotyczące zapobiegania obecności chemikaliów w produktach, w tym importowanych, są rozproszone, niesystematyczne i niespójne, a ponadto mają zastosowanie jedynie do bardzo niewielu substancji, produktów i zastosowań, często z wieloma wyłączeniami; wzywa Komisję do zaprezentowania, w ramach strategii w zakresie chemikaliów na rzecz zrównoważoności, planu działania dotyczącego zlikwidowania luk w obecnych ramach prawnych, z nadaniem priorytetowego znaczenia produktom, z którymi konsumenci mają bliski i częsty kontakt, takim jak tekstylia, meble, produkty dla dzieci i pochłaniające środki higieniczne;

22.  przypomina, że do 2020 r. wszystkie istotne substancje wzbudzające szczególnie duże obawy, w tym substancje zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego o równoważnym znaczeniu, muszą zostać umieszczone na liście kandydackiej rozporządzenia REACH; podkreśla, że po 2020 r. konieczne będzie podjęcie działań w celu wykrycia ewentualnych kolejnych substancji wzbudzających szczególnie duże obawy oraz dalszego zapewniania pełnej zgodności dokumentacji rejestracyjnej; wzywa Komisję do szybkiego wycofania substancji wzbudzających szczególnie duże obawy;

23.  uważa, że nowa strategia w zakresie chemikaliów powinna zapewnić, by żadna substancja chemiczna o potencjalnie szkodliwym wpływie na zdrowie ludzi lub środowisko nie była wprowadzana do obrotu przed dokonaniem dokładnej oceny zagrożenia i ryzyka związanego z taką substancją;

24.  podkreśla potrzebę wyraźnego zobowiązania do zapewnienia średnio- i długoterminowego finansowania wysokiej jakości niezależnych badań nad zieloną chemią w oparciu o zasadę zapewnienia bezpieczeństwa już na etapie projektowania w celu opracowania bezpiecznych i zrównoważonych rozwiązań alternatywnych, w tym niechemicznych rozwiązań alternatywnych, a także wspierania – tam, gdzie to możliwe – działań na rzecz zastępowania szkodliwych chemikaliów, jak również bezpiecznej i zrównoważonej produkcji, dbając o odpowiednie warunki dla bezpiecznych i zrównoważonych innowacji oraz rozwoju nowych, bezpieczniejszych chemikaliów;

25.  podkreśla, że przemysł chemiczny powinien w dużej mierze uczestniczyć w takim finansowaniu;

26.  zwraca uwagę na potrzebę wyraźnego zobowiązania do zapewnienia funduszy na biomonitoring człowieka i środowiskowy monitoring skutków i ekspozycji na chemikalia w celu poprawy oceny ryzyka chemicznego i zarządzania nim, a także na potrzebę lepszej wymiany i wykorzystywania danych z monitorowania na szczeblu lokalnym, regionalnym, krajowym i unijnym między krajami, sektorami i instytucjami w odpowiednich obszarach polityki (np. w dziedzinie wody, chemikaliów, powietrza, biomonitoringu, zdrowia); podkreśla, że badania z zakresu biomonitoringu człowieka powinny być prowadzone przy pełnym poszanowaniu odpowiednich przepisów dotyczących ochrony danych;

27.  uważa, że podczas badania podejrzewanej toksyczności badania naukowe powinny także uwzględniać epigenetykę; wzywa Komisję do wsparcia tego celu oraz do wzmocnienia europejskiej koordynacji i działań w obszarze monitoringu biologicznego; podkreśla potrzebę zbadania niewystarczająco uwydatnionych kwestii, takich jak nowotwory związane z układem hormonalnym oraz społeczno-gospodarcze skutki zaburzeń układu hormonalnego;

28.  podkreśla znaczenie trwałego finansowania badań naukowych i innowacji w celu zwiększenia wiedzy naukowej na temat wpływu niebezpiecznych chemikaliów na środowisko, zdrowie, różnorodność biologiczną i odporność ekosystemów, a także w celu promowania badań nad ulepszeniem metod identyfikacji zagrożeń związanych z chemikaliami;

29.  przypomina o potrzebie ograniczenia do minimum badań na zwierzętach za pomocą szerszego stosowania metod nowego podejścia i inteligentnych strategii badań, w tym metod in vitro i in silico; apeluje o wzmożenie starań w tym zakresie i zwiększenie funduszy na ten cel z myślą o ustanowieniu szybkich, wiarygodnych i solidnych ocen bezpieczeństwa niewykorzystujących zwierząt we wszystkich odpowiednich przepisach, nie tylko tych dotyczących kosmetyków; ubolewa nad faktem, że wciąż istnieją bariery dla wykorzystania i akceptacji alternatywnych (bez udziału zwierząt) metod badań do celów regulacyjnych, co częściowo wynika z czynników takich jak luki w dostępnych wytycznych dotyczących badań(41) oraz niewystarczające finansowanie badań i rozwoju metod niewykorzystujących zwierząt; apeluje o podjęcie działań w celu zaradzenia tej sytuacji;

30.  uważa, że należy wykorzystywać najlepsze dostępne dane naukowe jako poziom referencyjny dla walidacji metod nowego podejścia, zamiast przestarzałych modeli zwierzęcych;

31.  wzywa Komisję do zapewnienia znacznego przyspieszenia walidacji i wprowadzania metod badań bez udziału zwierząt;

32.  zwraca się do Komisji o zbadanie potencjału technologii cyfrowych i sztucznej inteligencji, aby przyspieszyć rozwój narzędzi toksykologii prognostycznej w celu wsparcia innowacji;

33.  podkreśla, że zakaz przeprowadzania testów na zwierzętach ustanowiony w rozporządzeniu dotyczącym kosmetyków nie może być podważany przez testowanie prowadzone na podstawie innych przepisów, takich jak rozporządzenie REACH;

34.  uważa, że w ramach strategii należy rozszerzyć zastosowanie ogólnej oceny ryzyka na całość prawodawstwa;

35.  wzywa Komisję do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dopilnowania, aby w całym odpowiednim prawodawstwie w sposób pełny i spójny rozwiązano problem połączonych skutków chemikaliów, między innymi przez ograniczenie narażenia oraz, w razie potrzeby, opracowanie nowych metod badań, najlepiej zgodnie z metodami uzgodnionymi przez agencje UE;

36.  wzywa Komisję do opracowania, we współpracy z ECHA, EFSA, państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami, metodyki uwzględniającej połączone skutki chemikaliów, w tym łączne narażenie na różne chemikalia, a także narażenie z różnych źródeł, np. czynnik oceny mieszanin, oraz do dostosowania wymogów prawnych w celu uwzględnienia tych skutków w ocenie ryzyka i zarządzaniu ryzykiem w ramach odpowiednich przepisów w sprawie chemikaliów i emisji;

37.  z zadowoleniem przyjmuje stosowanie zasady „jedna substancja – jedna ocena zagrożenia”, która umożliwi lepsze wykorzystanie zasobów agencji i instytucji naukowych Unii, zapobiegnie powielaniu wysiłków, w tym testowania, ograniczy rozbieżności w wynikach ocen, przyspieszy proces przyjmowania przepisów dotyczących chemikaliów i poprawi ich spójność i przejrzystość, a także zagwarantuje skuteczniejszą ochronę zdrowia i środowiska oraz równe warunki działania dla przemysłu, uwzględniając jednocześnie szczególną sytuację MŚP;

38.  wzywa Komisję do utworzenia w pełni połączonej i interoperacyjnej bazy danych UE na temat bezpieczeństwa chemicznego, aby ułatwić bezproblemową wymianę danych między organami oraz zapewniać dostęp publiczny badaczom, organom regulacyjnym, przemysłowi i całemu społeczeństwu;

39.  podkreśla potrzebę zacieśnienia współpracy i zwiększenia koordynacji między europejskimi agencjami przeprowadzającymi oceny, tj. EFSA i ECHA, oraz agencjami krajowymi dzięki opracowaniu wspólnych wytycznych dotyczących oceny ryzyka, w szczególności dla produktów biobójczych i środków ochrony roślin, które uwzględniają najnowsze wyniki naukowe, tak aby unikać niespójności;

40.  podkreśla potrzebę przyjęcia bardziej zintegrowanego podejścia do oceny chemikaliów o podobnych zagrożeniach, ryzyku lub funkcjach jako grupy; apeluje zatem do Komisji o szersze zastosowanie naukowego podejścia grupowego zarówno w ocenie, jak i w późniejszych działaniach regulacyjnych, aby uniknąć niewskazanego zastępowania i ograniczyć badania na zwierzętach; podkreśla, że zasada „jedna substancja – jedna ocena zagrożenia” nie powinna stać w sprzeczności z podejściem bazującym na ocenie grup jako całości ani nie powinna utrudniać jego rozwoju;

41.  wzywa Komisję, aby przy wsparciu ze strony ECHA zapewniła forum na potrzeby analizy korzyści i wad, a także wykonalności wprowadzenia nowego systemu badania chemikaliów, w ramach którego badania bezpieczeństwa byłyby prowadzone przez certyfikowane laboratoria/instytucje, przypisane w ramach procesu regulacyjnego, a koszty byłyby pokrywane przez wnioskujących, aby odzwierciedlić ciężar dowodu spoczywający na przedsiębiorstwach;

42.  uważa, że potrzebne są środki regulacyjne, aby odpowiednio chronić grupy szczególnie wrażliwe, takie jak dzieci, kobiety w ciąży, kobiety karmiące piersią czy osoby starsze; apeluje do Komisji o przyjęcie horyzontalnej definicji grup szczególnie wrażliwych, a także o zaproponowanie, w stosownych przypadkach, dostosowania istniejących podejść do oceny ryzyka oraz o zapewnienie najwyższych standardów ochrony grup szczególnie wrażliwych w całości prawodawstwa dotyczącego chemikaliów;

43.  wzywa Komisję do poświęcenia szczególnej uwagi substancjom chemicznym, które gromadzą się i utrzymują w ciele, substancjom, które są przekazywane dzieciom poprzez ciążę lub mleko matki, oraz substancjom, które mogą wywoływać skutki przez pokolenia;

44.  podkreśla potrzebę opracowania skutecznego mechanizmu koordynującego ochronę grup szczególnie wrażliwych, na przykład przez wprowadzenie spójnych wymogów zarządzania ryzykiem do odpowiednich unijnych aktów prawnych dotyczących substancji wzbudzających obawy, w tym substancji neurotoksycznych i substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego;

45.  uważa, że strategia w zakresie chemikaliów na rzecz zrównoważoności powinna przyczynić się do wysokiego poziomu ochrony pracowników przed szkodliwymi chemikaliami;

46.  wzywa Komisję do przedstawienia wniosku ustawodawczego w celu włączenia substancji działających szkodliwie na rozrodczość do zakresu dyrektywy 2004/37/WE w sprawie czynników rakotwórczych i mutagenów w miejscu pracy, aby odzwierciedlić w tej dyrektywie sposób, w jaki substancje rakotwórcze, mutagenne lub działające szkodliwie na rozrodczość (CMR) są traktowane w innych unijnych przepisach dotyczących chemikaliów (np. w rozporządzeniu REACH i przepisach dotyczących produktów biobójczych, pestycydów i kosmetyków);

47.  podkreśla znaczenie wymogu, by wnioski o udzielenie zezwolenia na mocy rozporządzenia REACH były wystarczająco precyzyjne w odniesieniu do narażenia na dane substancje, tak aby można było odpowiednio ocenić ryzyko oraz przyjąć wystarczające środki zarządzania ryzykiem, w szczególności w odniesieniu do pracowników;

48.  zauważa, że nowotwory pochodzenia zawodowego są grupowane razem z wszystkimi innymi rodzajami nowotworów i na ogół nie są identyfikowane jako nowotwory pochodzenia zawodowego; potępia fakt, że według różnych analiz pracownicy i ich rodziny pokrywają niemal wszystkie koszty związane z nowotworami pochodzenia zawodowego; zauważa, że nowotwory pochodzenia zawodowego pociągają za sobą bardzo wysokie koszty dla pracowników, pracodawców i krajowych systemów zabezpieczenia społecznego; wzywa Komisję do zapewnienia właściwej rejestracji nowotworów pochodzenia zawodowego i ich przyczyn;

49.  podkreśla znaczenie udostępniania pracodawcom kompleksowych informacji na temat zagrożeń chemicznych i bezpieczeństwa, ponieważ muszą oni chronić i swoich pracowników i zapewniać im prawidłowe instrukcje bezpieczeństwa, szkolenia i sprzęt ochronny, a także wdrażać dobry system nadzoru; apeluje o skuteczne krajowe inspekcje pracy i sankcje za naruszenie wymogów bezpieczeństwa; zachęca do tworzenia komitetów ds. prewencji;

50.  podkreśla potrzebę zapewnienia jasnych i zrozumiałych informacji na temat substancji chemicznych obywatelom, pracownikom i przedsiębiorstwom we wszystkich językach UE, a także potrzebę zwiększenia przejrzystości i identyfikowalności w całym łańcuchu dostaw;

51.  apeluje o to, by strategia znacznie poprawiła wdrażanie rozporządzenia REACH w odniesieniu do rejestracji, oceny, zezwoleń i ograniczeń, a także zapewniła przejrzystość w zakresie interakcji z przepisami w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz rozporządzeniem CLP; przypomina o zasadzie „brak danych, brak obrotu”; podkreśla, że należy jak najszybciej zapewnić zgodność z wymogami wszystkich rejestracji substancji; apeluje o przeprowadzenie obowiązkowej aktualizacji dokumentacji rejestracyjnej na podstawie najnowszych dostępnych danych naukowych, tak aby rejestracje utrzymywały zgodność z wymogami; apeluje o przejrzystość, jeżeli chodzi o przestrzeganie obowiązku rejestracji, oraz o przyznanie ECHA jednoznacznego uprawnienia do cofania numerów rejestracji w razie utrzymującej się niezgodności z jakimkolwiek wymogiem; podkreśla znaczenie dobrowolnych programów z udziałem ECHA i przemysłu w celu udoskonalenia dokumentacji rejestracyjnej w sposób wykraczający poza kwestię zgodności; wzywa Komisję do promowania ram zachęcających do udziału w takich programach;

52.  wzywa Komisję, państwa członkowskie i ECHA do podjęcia współpracy w celu włączenia wszystkich odpowiednich, obecnie znanych substancji wzbudzających szczególnie duże obawy do listy kandydackiej do końca bieżącego roku, do czego zobowiązali się były wiceprzewodniczący Komisji Antonio Tajani i były komisarz Janez Potočnik w 2010 r. oraz co zostało potwierdzone w planie działania Komisji z 2013 r.(42);

53.  wzywa Komisję do właściwego stosowania rozporządzenia REACH zgodnie z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 7 marca 2019 r. w sprawie T-837/16 (Szwecja przeciwko Komisji Europejskiej w sprawie chromianów ołowiu);

54.  wzywa Komisję do przestrzegania terminów ustanowionych w rozporządzeniu REACH, w szczególności w odniesieniu do decyzji związanych z zezwoleniami lub ograniczeniami;

55.  podkreśla znaczenie wymogu, by wnioski o udzielenie zezwolenia były wystarczająco precyzyjne w odniesieniu do zastosowań danych substancji, tak aby można było stwierdzić, czy istnieją odpowiednie rozwiązania alternatywne;

56.  domaga się usprawnienia procedury wprowadzania ograniczeń poprzez grupowanie substancji, jasne identyfikowanie i określanie wątpliwości natury naukowej w ocenie ryzyka oraz czasu potrzebnego na wygenerowanie brakujących informacji, a także poprzez uwzględnianie kosztów braku działań; domaga się podwyższenia wymogów dotyczących dowodów potrzebnych w celu przyznania odstępstw od proponowanych ograniczeń;

57.  wzywa ECHA do publicznego udostępniania badań toksykologicznych i ekotoksykologicznych, które są przedkładane przez rejestrujących i wnioskujących;

58.  wzywa Komisję do zaproponowania poszerzenia zakresu procedury przyspieszonej zgodnie z art. 68 ust. 2 rozporządzenia REACH związanej ze stosowaniem przez konsumentów na wszystkie substancje wzbudzające szczególnie duże obawy;

59.  uważa, że potrzebne jest zarówno usprawnienie, jak i przyspieszenie oceny ryzyka substancji i powiązanego zarządzania ryzykiem w ujęciu ogólnym, w szczególności w odniesieniu do identyfikowania substancji rakotwórczych i mutagenów w świetle zobowiązania Komisji do walki z rakiem;

60.  wzywa Komisję do udoskonalenia badań dotyczących modalności i punktów końcowych substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego; zwraca uwagę, że choć prowadzone są ważne badania (np. w obszarze rozrodczości, wpływu na układ hormonów tarczycy), to wiele z tych badań charakteryzuje się niską wrażliwością, a czasami dużą zmiennością, co sprawia, że mają one raczej ograniczone oddziaływanie;

61.  zwraca się do Komisji i państw członkowskich o wstrzymanie się od udzielania zezwoleń na substancje i zatwierdzania produktów z niekompletnymi zbiorami danych dotyczących zagrożeń dla zdrowia i środowiska lub wówczas, gdy wnioskujący nie jest w stanie wykazać braku istnienia odpowiednich rozwiązań alternatywnych, co stanowi warunek wstępny udzielenia zezwolenia(43);

62.  apeluje do Komisji o zadbanie o to, by w procesie oceny ryzyka wszystkich chemikaliów recenzowana literatura naukowa była w pełni uwzględniana i miała taką samą wagę jak badania regulacyjne oparte na dobrej praktyce laboratoryjnej (GLP); podkreśla, że jest to skuteczny sposób przyczyniania się do ograniczania niepotrzebnych badań na zwierzętach;

63.  wzywa do sprecyzowania przepisów dotyczących rejestracji chemikaliów do zastosowań w formie półproduktów na podstawie rozporządzenia REACH, tak aby miały zastosowanie jedynie wówczas, gdy półprodukt jest przekształcany w inną zarejestrowaną substancję, a także do zapewnienia systematycznej kontroli pełnej zgodności z rozporządzeniem REACH;

64.  apeluje do Komisji o umożliwienie szybkiej, efektywnej i przejrzystej kontroli regulacyjnej szkodliwych chemikaliów, a także o opracowanie i wdrożenie systemu wczesnego ostrzegania dla identyfikacji nowych i pojawiających się zagrożeń, umożliwiającego bezzwłoczne podjęcie regulacyjnych działań następczych na wcześniejszych etapach łańcucha dostaw i szybkie ograniczenie ogólnego narażenia;

65.  uważa, że zwiększona przejrzystość w odniesieniu do procedur oraz właściwości chemikaliów stanowi sposób na osiągnięcie wyższego poziomu ochrony zdrowia ludzi i środowiska; podkreśla, że należy zwiększyć przejrzystość w zakresie spełniania wymogów przez rejestrujących, wielkości produkcji chemikaliów, pełnych raportów badawczych w celu uzasadnienia wiarygodności szczegółowego podsumowania przebiegu badania, mapowania produkcji i zastosowania substancji wzbudzających szczególnie duże obawy;

66.  podkreśla, że konieczna jest rewizja prawodawstwa w dziedzinie materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością zgodnie z rozporządzeniami CLP i REACH, aby zapewnić spójne, ochronne podejście do bezpieczeństwa materiałów i produktów, które wchodzą w kontakt z żywnością;

67.  podkreśla w szczególności potrzebę kompleksowego, zharmonizowanego uregulowania wszystkich materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością, które powinno opierać się na zasadzie ostrożności, zasady „brak danych, brak obrotu”, kompleksowych ocen bezpieczeństwa uwzględniających wszystkie odpowiednie punkty końcowe bezpieczeństwa i zdrowia i opartych na najnowszych danych naukowych względem wszystkich chemikaliów stosowanych w materiałach przeznaczonych do kontaktu z żywnością, skutecznego egzekwowania oraz lepszego informowania konsumentów;

68.  domaga się stopniowego wycofywania substancji wzbudzających szczególnie duże obawy w materiałach przeznaczonych do kontaktu z żywnością;

69.  sugeruje szybkie sporządzenie wykazu najlepszych praktyk w ramach rozporządzenia w sprawie materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością na szczeblu państw członkowskich, łącznie z krajowymi środkami przeciwdziałania narażeniu na substancje zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego i chlorodifluorometany;

70.  wzywa Komisję do zapewnienia odpowiedniego powiązania między przeglądem rozporządzenia w sprawie materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością a przyszłą strategią „od pola do stołu” i planem walki z rakiem;

71.  jest zaniepokojony stwierdzonymi w trakcie oceny adekwatności licznymi niespójnościami w prawodawstwie Unii dotyczącym substancji trwałych, wykazujących zdolność do bioakumulacji i toksycznych (PBT) oraz substancji bardzo trwałych i wykazujących bardzo dużą zdolność do bioakumulacji (vPvB); wzywa Komisję do przedstawienia jasnego planu działania i w razie potrzeby wniosków ustawodawczych dotyczących radzenia sobie z substancjami PBT i vPvB oraz substancjami trwałymi i mobilnymi w oparciu o oceny skutków i wiedzę naukową, a także na podstawie ustanowionych ram i z uwzględnieniem wszystkich odpowiednich obszarów prawodawstwa i środowiska;

72.  wzywa Komisję do określenia rygorystycznych terminów w planie działania w sprawie substancji perfluoroalkilowych, aby zapewnić szybkie stopniowe wycofywanie wszystkich innych niż istotne zastosowań substancji perfluoroalkilowych, a także przyspieszyć rozwój bezpiecznych i nietrwałych alternatyw dla wszystkich zastosowań substancji perfluoroalkilowych w ramach strategii w zakresie chemikaliów na rzecz zrównoważoności;

73.  wzywa Komisję do zdefiniowania pojęcia i kryteriów „istotnego zastosowania” niebezpiecznych chemikaliów w oparciu o definicję istotnego zastosowania zawartą w Protokole montrealskim w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową, aby zapewnić zharmonizowane podejście do środków regulacyjnych w zakresie zastosowań innych niż istotne;

74.  uważa ponadto, że substancje, które są neurotoksyczne lub immunotoksyczne, należy uznawać za budzące obawy równoważne obawom towarzyszącym substancjom wzbudzającym szczególnie duże obawy w rozumieniu rozporządzenia REACH;

75.  ponawia swój apel z 18 kwietnia 2019 r. o kompleksowe unijne ramy w obszarze substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego, a w szczególności o przyjęcie horyzontalnej definicji – opartej na tej stosowanej przez WHO – substancji podejrzewanych o zaburzanie funkcjonowania układu hormonalnego, a także znanych i domniemanych substancji o takim działaniu, zgodnie z zawartą w rozporządzeniu CLP klasyfikacją substancji rakotwórczych, mutagennych lub działających szkodliwie na rozrodczość (CMR), o przeprowadzenie odpowiedniego przeglądu wymogów dotyczących danych, skuteczną minimalizację narażenia ludzi i środowiska na substancje zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego, przedstawienie wniosków ustawodawczych dodających specjalne przepisy dotyczące takich substancji do prawodawstwa w dziedzinie zabawek, materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością i kosmetyków, aby substancje zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego były traktowane tak samo jak substancje CMR, a także o zmianę wszystkich odpowiednich przepisów, w tym prawodawstwa w dziedzinie materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością, z myślą o zastąpieniu substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego;

76.  ponawia swój apel z 14 marca 2013 r.(44), zgodnie z którym należy rozwinąć metody badania i opracować dokumenty zawierające wytyczne po to, aby w większym stopniu uwzględniać substancje zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego, ewentualne skutki działania niskich dawek, połączone oddziaływanie i niemonotoniczną zależność dawka-odpowiedź, zwłaszcza w odniesieniu do krytycznych okresów narażenia w fazie rozwoju; podkreśla, że substancje zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego powinny być traktowane jako substancje nieposiadające stężenia granicznego, chyba że wnioskujący może naukowo udowodnić bezpieczne stężenie graniczne;

77.  wzywa Komisję do szybkiego wdrożenia zaleceń wynikających z oceny adekwatności najważniejszych przepisów dotyczących chemikaliów (z wyłączeniem rozporządzenia REACH) oraz do wprowadzenia nowych klas zagrożenia w rozporządzeniu CLP i równolegle w Globalnie Zharmonizowanym Systemie (np. dla substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego, toksyczności dla organizmów lądowych, neurotoksyczności, immunotoksyczności, substancji PBT i vPvB);

78.  uważa, że substancje trwałe, mobilne i toksyczne (PMT) lub bardzo trwałe i bardzo mobilne (vPvM) należy dodać do listy substancji wzbudzających szczególnie duże obawy na mocy rozporządzenia REACH;

79.  wzywa Komisję do nadania priorytetu identyfikowaniu i regulowaniu chemikaliów wzbudzających obawy, takich jak substancje CMR i substancje zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego, także w europejskim planie walki z rakiem, w szczególności w odniesieniu do ochrony pracowników, gdyż według Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy (EU-OSHA) nowotwory są przyczyną 52 % wszystkich zgonów w UE związanych z pracą(45);

80.  podkreśla, że strategia w zakresie chemikaliów na rzecz zrównoważoności powinna wprowadzić rejestrację polimerów, objąć standardowymi wymaganiami informacyjnymi dotyczącymi substancji w ilości od 1 do 10 ton wszystkie takie substancje, wzmocnić wymogi informacyjne dotyczące właściwości toksykologicznych oraz zastosowań i narażenia, między innymi przez objęcie wymogiem raportu bezpieczeństwa chemicznego substancji w ilości od 1 do 10 ton, a także usprawnić ocenę substancji złożonych (np. substancji o nieznanym lub zmiennym składzie (UVCB)), zwłaszcza przez wsparcie ECHA w dalszym rozwijaniu już wprowadzonych rozwiązań (np. profilu tożsamości substancji); apeluje o opracowanie specjalnych metod oceny tego rodzaju substancji, które umożliwią solidne podejście naukowe i będą miały zastosowanie w praktyce;

81.  przypomina o zobowiązaniu Unii do zapewnienia bezpieczeństwa produkowanych nanomateriałów i materiałów o podobnych właściwościach zgodnie z 7. programem działań w zakresie środowiska, a także ponawia swój apel z 24 kwietnia 2009 r. o przegląd wszystkich odpowiednich przepisów w celu zapewnienia bezpieczeństwa wszystkich zastosowań nanomateriałów w produktach o potencjalnym wpływie na zdrowie, środowisko lub bezpieczeństwo w ich cyklu życia oraz o opracowanie odpowiednich badań w celu dokonania oceny zagrożeń związanych z nanomateriałami i narażenia na nie w całym ich cyklu życia;

82.  wzywa Komisję do sprecyzowania warunków i kryteriów, zgodnie z którymi stosowanie biodegradowalnych i kompostowalnych tworzyw sztucznych nie jest szkodliwe dla środowiska i zdrowia ludzi, z uwzględnieniem wszystkich elementów środowiska, do których te tworzywa sztuczne mogą być uwalniane, i z zastosowaniem zasady ostrożności;

83.  wzywa Komisję do zakończenia przeglądu zalecenia w sprawie definicji nanomateriałów, zmiany tego zalecenia stosownie do potrzeb oraz zagwarantowania, by nanomateriały były konsekwentnie identyfikowane w oparciu o wiążącą prawnie definicję;

84.  wzywa Komisję, aby regularnie zwracała się do ECHA o ocenę działania i wpływu europejskiego centrum monitorowania nanomateriałów;

85.  apeluje o pełne wdrożenie prawodawstwa w dziedzinie środków ochrony roślin; wzywa Komisję do zastosowania się do różnych apeli Parlamentu z 16 stycznia 2019 r. o udoskonalenie unijnej procedury wydawania zezwoleń na dopuszczenie pestycydów do obrotu; apeluje do Komisji o przyspieszenie przejścia Europy na pestycydy niskiego ryzyka zdefiniowane w art. 47 rozporządzenia (WE) nr 1107/2009 oraz o ograniczenie zależności od pestycydów między innymi przez promowanie i wspieranie wdrażania integrowanej ochrony roślin z myślą o osiągnięciu celów dyrektywy w sprawie zrównoważonego stosowania pestycydów oraz przełożeniu tych celów na odpowiednie prawodawstwo, poprawie danych statystycznych dotyczących środków ochrony roślin, opracowaniu lepszych wskaźników ryzyka, ograniczeniu stosowania nawozów w celu uniknięcia zubożenia gleby i wsparciu rolników w osiąganiu tych celów;

86.  uważa, że aby zapewnić ochronę zdrowia publicznego i równe warunki działania dla europejskich rolników, zakazane substancje czynne nie powinny trafiać na rynek UE w produktach przywożonych;

87.  wzywa Komisję do podjęcia działań w celu przyspieszenia rozwoju środków ochrony roślin niskiego ryzyka oraz ustanowienia celu stopniowego wycofania pestycydów wysokiego ryzyka do 2030 r.;

88.  wzywa Komisję do ustanowienia konkretnych celów w zakresie znacznego ograniczenia zarówno stosowania pestycydów chemicznych, jak i związanego z nimi ryzyka;

89.  zwraca uwagę na niepokojące opóźnienie w realizacji programu przeglądu oraz na potrzebę zapewnienia szybszej i kompleksowej (ponownej) oceny bezpieczeństwa biobójczych substancji czynnych, składników obojętnych i całych produktów – w tym pod kątem właściwości zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego – w celu zapewnienia ochrony zdrowia obywateli i środowiska;

90.  podkreśla znaczenie przejścia na prawdziwą gospodarkę o obiegu zamkniętym i neutralną dla klimatu oraz rozwijania nietoksycznych cykli materiałowych; uważa, że wyroby wytworzone z surowców pierwotnych i te wytworzone z materiałów pochodzących z recyklingu powinny spełniać te same normy chemiczne; potwierdza, że zgodnie z hierarchią postępowania z odpadami zdefiniowaną w dyrektywie ramowej w sprawie odpadów(46) zapobieganie ma pierwszeństwo przed recyklingiem, a zatem recykling nie powinien usprawiedliwiać ciągłego wykorzystywania niebezpiecznych substancji „odziedziczonych”;

91.  powtarza, że kwestia produktów zawierających substancje „odziedziczone” powinna zostać rozwiązana za pomocą skutecznego systemu monitorowania i unieszkodliwiania;

92.  potwierdza swoje stanowisko z 13 września 2018 r. w sprawie wariantów podejścia do interakcji między przepisami w zakresie chemikaliów, produktów i odpadów, w szczególności zgodnie z którym substancje wzbudzające obawy to substancje spełniające kryteria określone w art. 57 rozporządzenia REACH jako substancje wzbudzające szczególnie duże obawy, substancje zakazane na mocy konwencji sztokholmskiej (TZO), określone substancje podlegające ograniczeniom w wyrobach wymienionych w załączniku XVII do rozporządzenia REACH oraz określone substancje regulowane na mocy przepisów dotyczących konkretnych sektorów czy produktów;

93.  uważa, że przekazywanie konsumentom i podmiotom gospodarującym odpadami wszelkich niepoufnych informacji o obecności niebezpiecznych chemikaliów w produktach w całym łańcuchu dostaw jest wstępnym warunkiem osiągnięcia nietoksycznych cykli materiałowych;

94.  wzywa Komisję do opracowania kompleksowych wskaźników dotyczących wpływu chemikaliów na zdrowie i środowisko, co pomogłoby między innymi ocenić skuteczność przepisów dotyczących chemikaliów;

95.  apeluje do Komisji o zapewnienie bezzwłocznego ustanowienia i udostępnienia we wszystkich językach Unii przyjaznego dla użytkownika, przejrzystego, obowiązkowego i zharmonizowanego unijnego systemu informacji publicznej o substancjach niebezpiecznych obecnych w materiałach, produktach i odpadach;

96.  zauważa, że strategia powinna pomóc przemysłowi w osiągnięciu celów neutralności klimatycznej i zerowego poziomu emisji zanieczyszczeń dla nietoksycznego środowiska, a także wspierać dobrze funkcjonujący rynek wewnętrzny, jednocześnie wzmacniając konkurencyjność oraz bezpieczną i zrównoważoną innowacyjność i produkcję unijnego przemysłu, zgodnie z Zielonym Ładem i nową strategią przemysłową; podkreśla, że strategia ta powinna zapobiegać zbędnym obciążeniom administracyjnym;

97.  zauważa, że strategia powinna pomóc przemysłowi chemicznemu w osiągnięciu celów neutralności klimatycznej i zerowego poziomu emisji zanieczyszczeń dzięki rozwojowi nowych zintegrowanych łańcuchów wartości łączących sektor rolnictwa i chemiczny, a także wspierać dobrze funkcjonujący rynek wewnętrzny, zarazem wzmacniając konkurencyjność i innowacyjność unijnego przemysłu;

98.  apeluje o udzielenie MŚP wsparcia, w tym wsparcia technicznego związanego z zastępowaniem niebezpiecznych substancji bezpieczniejszymi rozwiązaniami alternatywnymi, aby pomóc im w przestrzeganiu unijnego prawodawstwa dotyczącego chemikaliów oraz w przejściu do produkcji i stosowania produktów bezpiecznych i zrównoważonych, przez promowanie badań i rozwoju, inwestowanie w zrównoważone chemikalia i innowacje technologiczne w ramach unijnych programów takich jak „Horyzont Europa”;

99.  podkreśla, że prawodawstwo dotyczące chemikaliów powinno być zaprojektowane w taki sposób, aby MŚP były w stanie je wdrażać bez uszczerbku dla wymaganego poziomu ochrony;

100.  podkreśla, że prawodawstwo zapewniające stabilność i przewidywalność regulacyjną ma kluczowe znaczenie dla nadania kierunku innowacjom niezbędnym do przejścia do bezpiecznego i zrównoważonego sektora chemicznego odznaczającego się obiegiem zamkniętym, w tym zrównoważonego wykorzystywania odnawialnych surowców w celu wspierania biogospodarki, oraz inwestycji długoterminowych, aby uwolnić środowisko od substancji toksycznych; wspiera zaangażowanie zainteresowanych stron w tym zakresie;

101.  zwraca uwagę, że unijne przepisy dotyczące chemikaliów powinny stwarzać zachęty dla bezpiecznej i zrównoważonej chemii, materiałów (w tym tworzyw sztucznych) i technologii, włącznie z niechemicznymi alternatywami, które są bezpieczne i nietoksyczne już na etapie projektowania;

102.  podkreśla w związku z tym, że strategia powinna stwarzać możliwości zwiększania skali czystych technologii w dążeniu do osiągnięcia celów Zielonego Ładu;

103.  podkreśla, że w UE należy zachęcać do rozwoju tych technologii i produkcji takich chemikaliów;

104.  apeluje do Komisji o opracowanie unijnych kryteriów dotyczących zrównoważonych chemikaliów na podstawie naukowej propozycji przedstawionej przez ECHA: uważa, że uzupełnieniem tych kryteriów powinny być normy dotyczące produktów (takie jak ramy polityki zrównoważonych produktów);

105.  wzywa Komisję do wspierania bezpiecznych i zrównoważonych produktów i czystej produkcji oraz wprowadzenia lub dostosowania instrumentów gospodarczych (np. opłat, podatków na ochronę środowiska, rozszerzonej odpowiedzialności producenta) w celu osiągnięcia internalizacji kosztów zewnętrznych w całym cyklu życia chemikaliów, w tym kosztów zdrowotnych i środowiskowych, niezależnie od tego, czy są one używane w Unii, czy poza nią;

106.  przypomina, że dochód uzyskiwany przez ECHA za pośrednictwem opłat zostanie znacznie ograniczony; apeluje o zmianę modelu finansowania ECHA oraz o wprowadzenie przewidywalnego i zrównoważonego mechanizmu finansowania, aby zagwarantować należyte długoterminowe funkcjonowanie agencji oraz wyeliminować wszelkie braki w wydajności, w szczególności te wynikające z rozdzielenia linii budżetowych, przy zapewnieniu zasobów potrzebnych do zaspokojenia rosnących potrzeb związanych z obecną działalnością agencji, a także wystarczających środków finansowych na ewentualne dodatkowo wymagane działania w nowych wieloletnich ramach finansowych, w tym działania personelu ECHA zajmującego się wyłącznie ochroną zwierząt i promowaniem we wszystkich działaniach ECHA metod badawczych niewymagających wykorzystania zwierząt;

107.  apeluje do Komisji i Rady, aby wstrzymały się od ograniczania zasobów ECHA w trakcie corocznych procedur budżetowych, a także aby udostępniły ECHA dodatkowe środki na ewentualne inne wymagane zadania, takie jak prowadzenie ocen substancji;

108.  apeluje o odpowiednią liczbę personelu i budżet dla służb Komisji, których zadaniem jest zapewnienie pomyślnego wdrożenia strategii w zakresie chemikaliów na rzecz zrównoważonego rozwoju; podkreśla, że przydział zasobów musi odpowiadać zarówno obecnym, jak i długoterminowym priorytetom politycznym, i w związku z tym w kontekście Europejskiego Zielonego Ładu oczekuje znacznego wzmocnienia zasobów ludzkich, w szczególności w Dyrekcji Generalnej Komisji ds. Środowiska i w odpowiednich agencjach UE;

109.  apeluje o pełne wdrożenie unijnych przepisów dotyczących chemikaliów; wzywa państwa członkowskie do zapewnienia odpowiednich zasobów na poprawę egzekwowania unijnych przepisów dotyczących chemikaliów, a także apeluje do Komisji i ECHA o udzielenie im odpowiedniego wsparcia w tym zakresie;

110.  apeluje do Komisji o przeprowadzenie w państwach członkowskich kontroli systemów egzekwowania przepisów dotyczących chemikaliów oraz o przedstawienie zaleceń dotyczących usprawniania, o wzmocnienie współpracy i koordynacji między organami egzekwującymi te przepisy, a także o zaproponowanie w razie potrzeby unijnych instrumentów egzekwowania; apeluje do Komisji o wykorzystanie uprawnień przysługujących jej na mocy art. 11 ust. 4 rozporządzenia (UE) 2019/1020(47) w celu zapewnienia odpowiedniego badania produktów w całej Unii;

111.  uważa, że państwa członkowskie powinny otrzymać jasne wytyczne dotyczące sposobu wzmacniania ich systemów egzekwowania prawodawstwa dotyczącego chemikaliów, oraz że należy usprawniać współpracę i koordynację między organami państw członkowskich egzekwującymi te przepisy; apeluje do Komisji o wydanie takich wytycznych na podstawie wyników kontroli systemów egzekwowania przepisów i z uwzględnieniem doświadczenia zgromadzonego przez Forum REACH;

112.  apeluje do Komisji o poparcie ustanowienia europejskiej sieci miast i społeczności lokalnych wolnych od substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego w celu pogłębienia współpracy i wymiany najlepszych praktyk, podobnie jak w ramach Porozumienia Burmistrzów w sprawie Klimatu i Energii;

113.  apeluje do Komisji o bezzwłoczne podejmowanie kroków prawnych w przypadku stwierdzenia, że unijne prawodawstwo dotyczące chemikaliów nie jest przestrzegane; przypomina swoje spostrzeżenie z 16 stycznia 2020 r.(48), zgodnie z którym procedury dotyczące naruszenia prawa ochrony środowiska powinny być wydajniejsze; apeluje do Komisji o przegląd jej wewnętrznych wytycznych w zakresie postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego oraz o wykorzystanie planowanego komunikatu w sprawie lepszego stanowienia prawa do zapewnienia szybkiego i wydajnego egzekwowania przepisów UE;

114.  apeluje do Komisji o dopilnowanie, aby chemikalia i produkty przywożone i wywożone odpowiadały tym samym normom, którym podlegają chemikalia i produkty wytwarzane i stosowane w Unii, w celu zagwarantowania równych warunków działania producentom z UE i spoza UE; uważa, że należy wzmocnić kontrole zgodności wewnątrz Unii i na jej granicach, w tym przez pogłębioną współpracę między organami celnymi oraz opracowanie specjalnego narzędzia cyfrowego służącego temu celowi, z uwzględnieniem doświadczenia zgromadzonego w ramach Forum REACH; z zadowoleniem przyjmuje długofalowy plan działania Komisji na rzecz lepszego wdrażania i egzekwowania przepisów dotyczących jednolitego rynku(49) oraz apeluje do Komisji, aby w pełni wykorzystała wnioski, które ma wkrótce zaprezentować, aby zapewnić egzekwowanie unijnego prawodawstwa dotyczącego chemikaliów;

115.  apeluje do Komisji o przeprowadzenie gruntownej oceny zależności państw członkowskich od przywozu z państw trzecich chemikaliów w kluczowych łańcuchach wartości, takich jak te związane z farmaceutycznymi składnikami czynnymi, środkami dezynfekującymi itp., a także wszelkich powiązanych zagrożeń dla bezpieczeństwa;

116.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do opracowania strategii politycznych ułatwiających i promujących przenoszenie z powrotem do Europy produkcji chemikaliów w strategicznych łańcuchach wartości takich jak farmaceutyczne składniki czynne i środki dezynfekujące, aby odzyskać kontrolę w tym strategicznym obszarze i zmniejszyć zależność Europy od państw trzecich, zapewnić bezpieczny dostęp i uniknąć niedoboru leków, bez uszczerbku dla korzyści, które otwarte gospodarki czerpią z handlu międzynarodowego;

117.  apeluje do Komisji o ustanowienie zakazu wszelkiego przywozu pozostałości zakazanych w UE substancji niebezpiecznych o działaniu bezprogowym, gdyż nie ma bezpiecznego poziomu narażenia na nie, a także o stosowanie w odniesieniu do innych przywożonych substancji tych samych najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości, co w przypadku substancji produkowanych w UE, w celu zapewnienia równych warunków działania producentom i rolnikom z UE i spoza UE;

118.  apeluje do Komisji i państw członkowskich o wsparcie, w wymiarze politycznym i finansowym, wszystkich struktur i procesów międzynarodowych mających na celu prawidłowe zarządzanie chemikaliami w skali globalnej;

119.  wzywa Komisję do uznania zanieczyszczeń chemicznych (w tym pestycydów) za jeden z kluczowych czynników kryzysu różnorodności biologicznej oraz do przedstawienia wniosków ustawodawczych odnoszących się do kwestii trwałych, akumulujących się i mobilnych substancji chemicznych w środowisku oraz ich niekorzystnego oddziaływania na ekosystemy i różnorodność biologiczną;

120.  podkreśla, że zrównoważony charakter chemikaliów musi również obejmować społeczną i środowiskową odpowiedzialność przemysłu chemicznego i przedsiębiorstw tego sektora w całych ich łańcuchach dostaw;

121.  uważa, że unijne normy bezpieczeństwa chemicznego powinny być promowane na szczeblu międzynarodowym;

122.  apeluje do Komisji o kontynuację prac nad inicjatywą, która zastąpi Strategiczne Podejście do Międzynarodowego Zarządzania Chemikaliami (SAICM), w tym nad reformą programu specjalnego; wzywa Komisję do wniesienia wkładu w negocjacje dotyczące opracowania odpowiedniego, przewidywalnego i zrównoważonego mechanizmu finansowania w tym zakresie;

123.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.

(1) Dz.U. L 354 z 28.12.2013, s. 171.
(2) Dz.U. L 396 z 30.12.2006, s. 3.
(3) Dz.U. L 353 z 31.12.2008, s. 1.
(4) Dz.U. L 167 z 27.6.2012, s. 1.
(5) Dz.U. L 309 z 24.11.2009, s. 1.
(6) Dz.U. L 169 z 2.6.2019, s. 45.
(7) Dz.U. L 201 z 21.7.2012, s. 60.
(8) Dz.U. L 50 z 20.2.2004, s. 44.
(9) Dz.U. L 309 z 24.11.2009, s. 71.
(10) Dz.U. L 70 z 16.3.2005, s. 1.
(11) Dz.U. L 342 z 22.12.2009, s. 59.
(12) Dz.U. L 137 z 24.5.2017, s. 1.
(13) Dz.U. L 27 z 30.1.2010, s. 1.
(14) Dz.U. L 226 z 24.8.2013, s. 1.
(15) Dz.U. L 231 z 6.9.2019, s. 1.
(16) Dz.U. L 345 z 27.12.2017, s. 87.
(17) Dz.U. L 30 z 31.1.2019, s. 112.
(18) Dz.U. L 164 z 20.6.2019, s. 23.
(19) Dz.U. L 276 z 20.10.2010, s. 33.
(20) https://ec.europa.eu/clima/sites/clima/files/docs/pages/com_2018_733_analysis_in_support_en_0.pdf
(21) Dz.U. C 184 z 8.7.2010, s. 82.
(22) Dz.U. C 265 z 11.8.2017, s. 65.
(23) Dz.U. C 390 z 18.11.2019, s. 10.
(24) Dz.U. C 433 z 23.12.2019, s. 146.
(25) https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/12154-Europe-s-Beating-Cancer-Plan/public-consultation
(26) Dz.U. C 433 z 23.12.2019, s. 136.
(27) Dz.U. C 433 z 23.12.2019, s. 183.
(28) Teksty przyjęte, P8_TA(2019)0023.
(29) Teksty przyjęte, P8_TA(2019)0082.
(30) Teksty przyjęte, P8_TA(2019)0441.
(31) Teksty przyjęte, P8_TA(2020)0005.
(32) Dz.U. C 41 z 6.2.2020, s. 45.
(33) https://op.europa.eu/s/nJFb
(34) http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2019/608866/IPOL_STU(2019)608866_EN.pdf
(35) https://osha.europa.eu/pl/themes/work-related-diseases/work-related-cancer
(36) ONZ, Global Chemicals Outlook II: summary for policymakers [Druga globalna prognoza dotycząca substancji chemicznych: podsumowanie dla decydentów].
(37) Konkluzje Rady przyjęte dnia 26 czerwca 2019 r. zatytułowane „Ku strategii na rzecz zrównoważonej unijnej polityki w zakresie substancji chemicznych”, pkt 14.
(38) ONZ, Global Chemicals Outlook II: summary for policymakers [Druga globalna prognoza dotycząca substancji chemicznych: podsumowanie dla decydentów].
(39) https://www.ehn.org/toxic-chemicals-coronavirus-2645713170.html
(40) Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 16 grudnia 2015 r. w sprawie T-521/14.
(41) Wyniki oceny adekwatności najważniejszych przepisów dotyczących chemikaliów (z wyłączeniem rozporządzenia REACH) oraz rozpoznane wyzwania, braki i niedociągnięcia (COM(2019)0264).
(42) https://register.consilium.europa.eu/doc/srv?l=PL&f=ST%205867%202013%20INIT
(43) Zgodnie z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 7 marca 2019 r. w sprawie T-837/16 (Szwecja przeciwko Komisji Europejskiej w sprawie chromianów ołowiu).
(44) Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie ochrony zdrowia publicznego przed działaniem substancji zaburzających gospodarkę hormonalną, (Dz.U. C 36 z 29.1.2016, s. 85).
(45) https://visualisation.osha.europa.eu/osh-costs#!/
(46) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów, (Dz.U. L 312 z 22.11.2008, s. 3).
(47) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1020 z dnia 20 czerwca 2019 r. w sprawie nadzoru rynku i zgodności produktów oraz zmieniające dyrektywę 2004/42/WE oraz rozporządzenia (WE) nr 765/2008 i (UE) nr 305/2011, (Dz.U. L 169 z 25.6.2019, s. 1).
(48) Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 16 stycznia 2020 r. w sprawie 15. posiedzenia Konferencji Stron (COP15) Konwencji o różnorodności biologicznej, (teksty przyjęte, P9_TA(2020)0015).
(49) Komunikat z 10 marca 2020 r., COM(2020)0094.


Przepisy przejściowe w celu uwzględnienia wpływu kryzysu związanego z COVID-19 (zmiana rozporządzenia (UE) 2016/1628)
PDF 135kWORD 43k
Rezolucja
Tekst
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 10 lipca 2020 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/... zmieniającego rozporządzenie (UE) 2016/1628 w odniesieniu do jego przepisów przejściowych w celu uwzględnienia wpływu kryzysu związanego z COVID-19 (COM(2020)0233 – C9-0161/2020 – 2020/0113(COD))
P9_TA(2020)0202

(Zwykła procedura ustawodawcza: pierwsze czytanie)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2020)0233),

–  uwzględniając art. 294 ust. 2 i art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którymi wniosek został przedstawiony Parlamentowi przez Komisję (C9-0161/2020),

—  uwzględniając art. 294 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 11 czerwca 2020 r.(1),

–  uwzględniając przekazane pismem z dnia 30 czerwca 2020 r. zobowiązanie przedstawiciela Rady do zatwierdzenia stanowiska Parlamentu, zgodnie z art. 294 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 59 oraz art. 163 Regulaminu,

1.  przyjmuje poniższe stanowisko w pierwszym czytaniu;

2.  zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie mu sprawy, jeśli zastąpi ona pierwotny wniosek, wprowadzi w nim istotne zmiany lub planuje ich wprowadzenie;

3.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji oraz parlamentom narodowym.

Stanowisko Parlamentu Europejskiego przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 10 lipca 2020 r. w celu przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/... zmieniającego rozporządzenie (UE) 2016/1628 w odniesieniu do jego przepisów przejściowych w celu uwzględnienia wpływu kryzysu związanego z COVID-19

P9_TC1-COD(2020)0113


(Jako że pomiędzy Parlamentem i Radą osiągnięte zostało porozumienie, stanowisko Parlamentu odpowiada ostatecznej wersji aktu prawnego, rozporządzenia (UE) 2020/1040.)

(1) Dotychczas nieopublikowana w Dzienniku Urzędowym.


Prowadzenie badań klinicznych nad produktami leczniczymi do stosowania u ludzi, które zawierają organizmy zmodyfikowane genetycznie lub składają się z takich organizmów oraz są przeznaczone do leczenia choroby koronawirusowej z 2019 r. lub zapobiegania jej, oraz dostawa takich produktów ***I
PDF 138kWORD 44k
Rezolucja
Tekst
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 10 lipca 2020 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/... w sprawie prowadzenia badań klinicznych nad produktami leczniczymi do stosowania u ludzi, które zawierają organizmy zmodyfikowane genetycznie lub składają się z takich organizmów oraz są przeznaczone do leczenia choroby koronawirusowej z 2019 r. lub zapobiegania jej, oraz dostawa takich produktów (COM(2020)0261 – C9-0185/2020 – 2020/0128(COD))
P9_TA(2020)0203

(Zwykła procedura ustawodawcza: pierwsze czytanie)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2020)0261),

–  uwzględniając art. 294 ust. 2 oraz art. 114 i art. 168 ust.4 lit. c Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którymi wniosek został przedstawiony Parlamentowi przez Komisję (C9-0185/2020),

—  uwzględniając art. 294 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  po konsultacji z Europejskim Komitetem Ekonomiczno-Społecznym,

–  po konsultacji z Komitetem Regionów,

–  uwzględniając przekazane pismem z dnia 3 lipca 2020 r. zobowiązanie przedstawiciela Rady do zatwierdzenia stanowiska Parlamentu, zgodnie z art. 294 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 59 oraz art. 163 Regulaminu,

1.  przyjmuje poniższe stanowisko w pierwszym czytaniu;

2.  zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie mu sprawy, jeśli zastąpi ona pierwotny wniosek, wprowadzi w nim istotne zmiany lub planuje ich wprowadzenie;

3.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji oraz parlamentom narodowym.

Stanowisko Parlamentu Europejskiego przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 10 lipca 2020 r. w celu przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/... w sprawie prowadzenia badań klinicznych nad produktami leczniczymi do stosowania u ludzi, które zawierają organizmy zmodyfikowane genetycznie lub składają się z takich organizmów oraz są przeznaczone do leczenia choroby koronawirusowej (COVID‑19) lub zapobiegania jej, oraz dostaw takich produktów

P9_TC1-COD(2020)0128


(Jako że pomiędzy Parlamentem i Radą osiągnięte zostało porozumienie, stanowisko Parlamentu odpowiada ostatecznej wersji aktu prawnego, rozporządzenia (UE) 2020/1043.)


Kompleksowa unijna polityka zapobiegania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu – plan działania Komisji i dalszy rozwój sytuacji
PDF 199kWORD 62k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 10 lipca 2020 r. w sprawie kompleksowej unijnej polityki zapobiegania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu – plan działania Komisji i dalszy rozwój sytuacji (2020/2686(RSP))
P9_TA(2020)0204B9-0207/2020

Parlament Europejski,

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 7 maja 2020 r. w sprawie planu działania na rzecz kompleksowej unijnej polityki zapobiegania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (C(2020)2800),

–  uwzględniając pakiet Komisji w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy przyjęty 24 lipca 2019 r., na który składają się: komunikat polityczny pt. „Jak zapewnić lepsze wdrażanie ram regulacyjnych UE dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu” (COM(2019)0360), sprawozdanie w sprawie oceny niedawnych domniemanych przypadków prania pieniędzy z udziałem instytucji kredytowych z UE („sprawozdanie z autopsji”) (COM(2019)0373), sprawozdanie w sprawie ryzyka związanego z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu, które ma wpływ na rynek wewnętrzny i dotyczy działalności transgranicznej (sprawozdanie z ponadnarodowej oceny ryzyka) (COM(2019)0370) i dołączony do niego dokument roboczy służb Komisji (SWD(2019)0650) oraz sprawozdanie w sprawie integracji krajowych scentralizowanych automatycznych mechanizmów (centralnych rejestrów lub centralnych systemów wyszukiwania danych elektronicznych) państw członkowskich dotyczących rachunków bankowych (COM(2019)0372),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, zmieniającą rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012 i uchylającą dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2005/60/WE oraz dyrektywę Komisji 2006/70/WE (czwarta dyrektywa w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy)(1), która została zmieniona dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/843 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniającą dyrektywę (UE) 2015/849 w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu oraz zmieniającą dyrektywy 2009/138/WE i 2013/36/UE (piąta dyrektywa w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy)(2),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2175 z dnia 18 grudnia 2019 r. zmieniające rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 w sprawie ustanowienia Europejskiego Urzędu Nadzoru (Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego), rozporządzenie (UE) nr 1094/2010 w sprawie ustanowienia Europejskiego Urzędu Nadzoru (Europejskiego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych), rozporządzenie (UE) nr 1095/2010 w sprawie ustanowienia Europejskiego Urzędu Nadzoru (Europejskiego Urzędu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych), rozporządzenie (UE) nr 600/2014 w sprawie rynków instrumentów finansowych, rozporządzenie (UE) 2016/1011 w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych oraz rozporządzenie (UE) 2015/847 w sprawie informacji towarzyszących transferom środków pieniężnych(3),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1153 z dnia 20 czerwca 2019 r. ustanawiającą zasady ułatwiające korzystanie z informacji finansowych i innych informacji w celu zapobiegania niektórym przestępstwom, ich wykrywania, prowadzenia dochodzeń w ich sprawie lub ich ścigania oraz uchylającą decyzję Rady 2000/642/WSiSW(4), dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1673 z dnia 23 października 2018 r. w sprawie zwalczania prania pieniędzy za pomocą środków prawnokarnych(5) oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1672 z dnia 23 października 2018 r. w sprawie kontroli środków pieniężnych wwożonych do Unii lub wywożonych z Unii oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1889/2005(6),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/42/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie zabezpieczenia i konfiskaty narzędzi służących do popełnienia przestępstwa i korzyści pochodzących z przestępstwa w Unii Europejskiej(7) oraz sprawozdanie Komisji z jej wdrożenia z dnia 2 czerwca 2020 r. pt. „Odzyskiwanie i konfiskata mienia: przestępstwa nigdy nie mogą się opłacać” (COM(2020)0217),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych)(8),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii(9),

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 5 grudnia 2019 r. dotyczące priorytetów strategicznych w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu,

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 17 czerwca 2020 r. w sprawie usprawniania dochodzeń finansowych w celu zwalczania poważnej i zorganizowanej przestępczości,

–  uwzględniając opinię Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego z dnia 24 lipca 2019 r. w sprawie przekazywania nadzorowanym podmiotom w ramach nadzoru ostrożnościowego informacji dotyczących ryzyka związanego z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 19 kwietnia 2018 r. w sprawie ochrony dziennikarzy śledczych w Europie: przypadek słowackiego dziennikarza Jána Kuciaka i Martiny Kušnírovej(10),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 listopada 2017 r. w sprawie praworządności na Malcie(11),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 28 marca 2019 r. w sprawie stanu praworządności i zwalczania korupcji w UE, a zwłaszcza na Malcie i na Słowacji(12),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 18 grudnia 2019 r. w sprawie praworządności na Malcie po ujawnieniu najnowszych informacji w sprawie morderstwa Daphne Caruany Galizii(13),

–  uwzględniając plan działania Komisji dotyczący wypracowania nowej unijnej metodyki oceny państw trzecich wysokiego ryzyka zgodnie z dyrektywą (UE) 2015/849 w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu,

–  uwzględniając dokument roboczy służb Komisji z dnia 22 czerwca 2018 r. dotyczący metodyki identyfikacji państw trzecich wysokiego ryzyka na podstawie dyrektywy (UE) 2015/849 (SWD(2018)0362),

–  uwzględniając cztery rozporządzenia delegowane przyjęte przez Komisję – (UE) 2016/1675(14), (UE) 2018/105(15), (UE) 2018/212(16) i (UE) 2018/1467(17) – uzupełniające dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 przez wskazanie państw trzecich wysokiego ryzyka mających strategiczne braki,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 marca 2019 r. w sprawie pilnej potrzeby stworzenia unijnej czarnej listy państw trzecich zgodnie z dyrektywą w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy(18),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie przestępstw finansowych, uchylania się od opodatkowania i unikania opodatkowania(19),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 19 września 2019 r. w sprawie stanu wdrażania przepisów Unii dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy(20),

–  uwzględniając art. 132 ust. 2 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że według ustaleń Komisji około 1 % – tj. 160 mld EUR – rocznego produktu krajowego brutto Unii jest powiązany z podejrzaną działalnością finansową(21), taką jak pranie pieniędzy związane z korupcją, handel bronią, handel ludźmi, handel narkotykami, uchylanie się od opodatkowania i oszustwa podatkowe, finansowanie terroryzmu lub inne nielegalne działania, które dotykają obywateli UE w ich codziennym życiu;

B.  mając na uwadze, że według Europolu w latach 2010–2014 tymczasowo zajęto lub zamrożono 2,2 % szacowanych dochodów z przestępstwa, a na szczeblu UE skonfiskowano jedynie 1,1 % zysków z działalności przestępczej, co oznacza, że 98,9 % szacowanych zysków z działalności przestępczej nie zostało skonfiskowanych i pozostaje do dyspozycji przestępców(22);

C.  mając na uwadze, że unijne ramy przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu zostały wzmocnione dzięki przyjęciu w maju 2015 r. czwartej dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy i w kwietniu 2018 r. piątej dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz ich transpozycji do ustawodawstwa krajowego państw członkowskich odpowiednio do czerwca 2017 r. i stycznia 2020 r., a także dzięki innym towarzyszącym im aktom prawnym i działaniom; mając na uwadze, że trzecia dyrektywa w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy nie we wszystkich przypadkach została właściwie wdrożona w państwach członkowskich, jednak Komisja nie wszczęła żadnych postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego; mając na uwadze, że Komisja wszczęła postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko większości państw członkowskich, ponieważ nie dokonały one prawidłowej transpozycji czwartej dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy do prawa krajowego, oraz wszczęła postępowania przeciwko znacznej większości państw członkowskich w związku z niedopełnieniem obowiązku zgłoszenia środków transpozycji piątej dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy lub zgłoszeniem częściowych środków transpozycji tej dyrektywy(23);

D.  mając na uwadze, że w marcu 2019 r. Parlament przyjął ambitną rezolucję w sprawie przestępstw finansowych, uchylania się od opodatkowania i unikania opodatkowania, w której stwierdził, że istnieje potrzeba gruntownego przeglądu obecnych unijnych przepisów dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy;

E.  mając na uwadze, że 7 maja 2020 r. Komisja przyjęła plan działania(24) na rzecz kompleksowej unijnej polityki zapobiegania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, oparty na sześciu filarach;

F.  mając na uwadze, że w tym samym dniu opublikowano nową metodykę identyfikacji państw trzecich wysokiego ryzyka mających strategiczne braki pod względem przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu i metodyka ta nie opiera się wyłącznie na zewnętrznych źródłach informacji; mając na uwadze, że wobec państw uznanych w oparciu o tę metodykę za państwa trzecie wysokiego ryzyka będą stosowane wzmocnione środki należytej staranności wobec klienta, zgodnie z obowiązkami określonymi w czwartej dyrektywie w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz w piątej dyrektywie w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy;

G.  mając na uwadze, że rozdrobnione otoczenie ustawodawcze, instytucjonalne i regulacyjne w całej UE w dziedzinie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu stwarza dodatkowe koszty i obciążenia dla podmiotów świadczących usługi transgraniczne, zachęca przedsiębiorstwa do rejestrowania działalności tam, gdzie przepisy są bardziej pobłażliwe, oraz umożliwia osobom fizycznym, organizacjom i ich pośrednikom finansowym prowadzenie nielegalnej działalności tam, gdzie nadzór i egzekwowanie przepisów uważa się za słabsze lub mniej rygorystyczne; mając na uwadze, że obecne ramy legislacyjne dotyczące przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu prowadzą do zróżnicowanych interpretacji i praktyk w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy w państwach członkowskich;

H.  mając na uwadze, że w ciągu ostatnich kilku lat ujawniono szereg informacji związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, w tym m.in. sprawy, o których mowa w sprawozdaniu Komisji w sprawie oceny niedawnych domniemanych przypadków prania pieniędzy z udziałem instytucji kredytowych z UE, aferę CumEx, w której wykorzystywano arbitraż dywidendowy, oraz skandal Luanda Leaks; mając na uwadze, że regularnie wychodzą na jaw nowe informacje i często dotyczą one niewłaściwego wykorzystywania funduszy UE i przypadków korupcji w państwach członkowskich; mając na uwadze, iż dowodzi to, że UE musi nadal priorytetowo traktować walkę z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu oraz musi zaktualizować ramy prawne dotyczące przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu;

I.  mając na uwadze, że w 2019 r. biuro audytu wewnętrznego Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) przeprowadziło kontrolę wdrażania przepisów ramowych banku dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, głównie począwszy od 2017 r., i wskazało na istotne luki odnoszące się po części do niepełnego dostosowania tych ram; mając na uwadze, że EBI sporządził plan wyeliminowania wszystkich stwierdzonych luk do lipca 2020 r.;

J.  mając na uwadze, że Grupa Specjalna ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (FATF) ostrzegła w maju 2020 r.(25), że wzrost przestępczości związanej z kryzysem COVID-19, takiej jak oszustwa, cyberprzestępczość, niewłaściwe kierowanie i wykorzystywanie funduszy rządowych oraz międzynarodowej pomocy finansowej, tworzy nowe źródła dochodów dla podmiotów nielegalnych; mając na uwadze, że Europol również informował o sposobach, jakie przestępcy szybko wykorzystali, aby odnieść korzyści z kryzysu, dostosowując metody działania i rozwijając nowe rodzaje działalności, zwłaszcza w postaci cyberprzestępczości, oszustw, fałszerstw i zorganizowanej przestępczości przeciwko mieniu(26); mając na uwadze, że Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (EUNB) wydał szczegółowe zalecenia dla właściwych organów krajowych dotyczące pracy z podmiotami zobowiązanymi w celu identyfikowania i łagodzenia szczególnego ryzyka związanego z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu powodowanego pandemią COVID-19 oraz w celu dostosowania ich narzędzi nadzoru(27);

K.  mając na uwadze, że spośród 10 największych rajów podatkowych na świecie, według rankingu państw o najbardziej restrykcyjnych zasadach tajemnicy finansowej, opracowywanego przez Sieć na rzecz Sprawiedliwości Podatkowej, dwa to państwa członkowskie UE, jedno znajduje się w Europie, a dwa to terytoria zamorskie byłego państwa członkowskiego UE; mając na uwadze, że w związku z tym to w UE należy rozpocząć walkę z praniem pieniędzy i korupcją;

L.  mając na uwadze, że według danych za 2020 r. dotyczących rankingu państw o najbardziej restrykcyjnych zasadach tajemnicy finansowej kraje należące do Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) są odpowiedzialne za 49 % tajemnicy finansowej na świecie;

M.  mając na uwadze, że fałszowanie faktur w handlu jest wykorzystywane do uchylania się od opodatkowania lub od uiszczania należności celnych, do prania dochodów z działalności przestępczej, obchodzenia kontroli dewizowych i przekazywania zysków na terytoria offshore; mając na uwadze, że braki spowodowane fałszowaniem faktur w handlu między 135 krajami rozwijającymi się i 36 gospodarkami rozwiniętymi przez okres 10 lat (2008–2017) wyniosły 8,7 bln USD(28).

Unijny plan działania i unijne ramy przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu

1.  z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji z 7 maja 2020 r. w sprawie planu działania dotyczącego kompleksowej unijnej polityki zapobiegania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, w którym określa się teren do dalszej poprawy, zwłaszcza w odniesieniu do egzekwowania i wdrażania obowiązujących przepisów; wzywa Unię do jak najszybszych postępów we wszystkich obszarach stanowiących sześć filarów tego planu;

2.  przyjmuje z zadowoleniem zamiar wydania przez Komisję jednolitego zbioru przepisów w obszarze przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, w tym dzięki przekształceniu odpowiednich części dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy w rozporządzenie, aby zapewnić bardziej zharmonizowany zestaw przepisów dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu; proponuje, aby Komisja rozważyła następujące obszary do objęcia tym rozporządzeniem: identyfikowanie beneficjentów rzeczywistych; wykaz podmiotów zobowiązanych i ich obowiązków sprawozdawczych; wymogi należytej staranności wobec klienta, w tym dotyczące osób zajmujących eksponowane stanowiska polityczne; przepisy dotyczące rejestrów beneficjentów rzeczywistych oraz scentralizowanych mechanizmów rachunków płatniczych i rachunków bankowych; ramy współpracy właściwych organów i jednostek analityki finansowej (FIU); standardy nadzoru nad finansowymi i niefinansowymi podmiotami zobowiązanymi, a także normy ochrony osób, które zgłaszają podejrzenie prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu; jest przekonany, że może zaistnieć konieczność przyjęcia dodatkowych norm technicznych, ale że główne zharmonizowane środki powinny znaleźć się w rozporządzeniu, aby zagwarantować właściwą rolę Parlamentu i Rady jako współustawodawców w tym wysoce drażliwym obszarze;

3.  przyjmuje z zadowoleniem wyrażony przez Komisję zamiar przedstawienia w ciągu najbliższych 12 miesięcy nowej unijnej instytucjonalnej struktury przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, opartej na unijnym organie nadzorującym przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu oraz unijnym mechanizmie koordynacji i wsparcia FIU; wzywa Komisję, aby rozważyła utworzenie unijnego mechanizmu koordynacji i wsparcia w formie unijnej FIU; wzywa Komisję, aby zagwarantowała, że obowiązki unijnego organu nadzorującego przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu będą obejmować finansowe i niefinansowe podmioty zobowiązane, z bezpośrednimi uprawnieniami nadzorczymi wobec niektórych podmiotów zobowiązanych zależnie od ich wielkości lub prezentowanego ryzyka, a także nadzór nad stosowaniem przepisów unijnych przez krajowe organy nadzorujące; wzywa do ustalenia wyraźnego podziału odpowiednich uprawnień unijnych i krajowych organów nadzorujących, a także jasności co do warunków bezpośredniego nadzoru – w wyniku oceny opartej na ryzyku – przez unijny organ nadzorujący przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, oraz gdy postępowanie lub działania krajowych organów nadzorujących są uznane za nieodpowiednie i/lub niewystarczające; wzywa, aby unijnemu organowi nadzorującemu przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu oraz unijnej FIU przyznać niezależność budżetową i funkcjonalną;

4.  apeluje, aby Komisja rozszerzyła jednolity zbiór przepisów w obszarze przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, aby poszerzyć zakres podmiotów zobowiązanych, zwłaszcza z myślą o uwzględnieniu nowych przełomowych sektorów rynkowych, a także innowacji technologicznych i rozwoju sytuacji w dziedzinie standardów międzynarodowych, oraz aby zagwarantować, że świadczenie usług jest objęte w tym samym stopniu, co dostarczanie towarów; wzywa Komisję do zwalczania ryzyka kryptoaktywów dzięki wzmocnieniu zasady „znaj swojego klienta” w szerokim znaczeniu, przy jednoczesnym poszanowaniu zasad konieczności i proporcjonalności; wzywa Komisję, aby zagwarantowała, że niefinansowe podmioty zobowiązane są poddane podobnemu nadzorowi ze strony niezależnego krajowego organu publicznego, co podmioty finansowe, oraz że poziomy świadomości, szkolenia, zgodności i sankcjonowania w przypadkach niewłaściwego postępowania takiego niezależnego organu krajowego są odpowiednie; wzywa Komisję, aby zagwarantowała, że stosowanie przepisów dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu nie doprowadzą do powstania przepisów krajowych stwarzających nadmierne przeszkody w działalności organizacji społeczeństwa obywatelskiego;

5.  przypomina swoje stanowisko w sprawie konieczności posiadania wzajemnie połączonych wysokiej jakości rejestrów beneficjentów rzeczywistych w Unii przy jednoczesnym zapewnieniu wysokich standardów ochrony danych; wzywa Komisję, aby zbadała ewentualność obniżenia progów służących identyfikacji beneficjentów rzeczywistych, z uwzględnieniem praktyk stosowanych w Stanach Zjednoczonych, oraz aby zaproponowała utworzenie publicznie dostępnych rejestrów beneficjentów rzeczywistych trustów i podobnych porozumień; apeluje do Komisji, aby przedstawiła propozycje mające na celu likwidację obecnych luk umożliwiających przedsiębiorstwom ukrywanie końcowych beneficjentów rzeczywistych za upoważnionymi przedstawicielami, a także pozwalające przedsiębiorstwom zerwać relacje biznesowe, jeżeli nie można zidentyfikować końcowego beneficjenta rzeczywistego; wzywa Komisję do zajęcia się kwestią konieczności i proporcjonalności harmonizacji informacji zawartych w rejestrach gruntów i nieruchomości, a także do podjęcia działań na rzecz wzajemnego połączenia tych rejestrów; zwraca się do Komisji, aby w razie potrzeby dołączyła do sprawozdania wniosek ustawodawczy;

6.  wzywa Komisję, aby rozwiązała kwestię braku w rejestrach krajowych wystarczających i dokładnych danych, które można by wykorzystywać do identyfikacji beneficjentów rzeczywistych, zwłaszcza gdy wykorzystywana jest sieć firm przykrywek; domaga się zaostrzenia standardów przejrzystości dotyczących beneficjentów rzeczywistych zarówno na szczeblu UE, jak i państwa członkowskiego, aby zagwarantować, że zapewniają one mechanizmy weryfikacji w odniesieniu do dokładności danych; apeluje do Komisji, aby zaostrzyła kontrolę transpozycji przepisów dotyczących sporządzania rejestrów beneficjentów końcowych w państwach członkowskich w celu zagwarantowania, że funkcjonują one właściwie i zapewniają publiczny dostęp do danych wysokiej jakości;

7.  przyjmuje z zadowoleniem plan zapewnienia wzajemnego połączenia scentralizowanych mechanizmów rachunków płatniczych i bankowych w UE w celu ułatwienia organom ścigania i FIU szybszego dostępu do informacji finansowych w trakcie różnych faz śledztwa, a także ułatwienia współpracy transgranicznej przy pełnym poszanowaniu obowiązujących przepisów dotyczących ochrony danych;

8.  apeluje do Komisji, aby dokonała przeglądu zasad dotyczących ilości informacji do zebrania podczas przyłączania przedsiębiorstw i tworzenia innych podmiotów prawnych, trustów i podobnych porozumień prawnych, oraz aby zaproponowała bardziej szczegółowe przepisy dotyczące należytej staranności wobec klienta przy otwieraniu rachunków finansowych, w tym rachunków bankowych;

9.  wzywa Komisję, aby zaproponowała bardziej zharmonizowany zestaw skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji unijnych w przypadku niestosowania się do przepisów w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy;

Wdrażanie dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy

10.  ubolewa głęboko, że nie wszczęto postępowań w sprawie naruszenia w przypadkach niewłaściwego wdrażania trzeciej dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy, i wzywa Komisję do wszczynania takich postępowań wobec państw członkowskich, jeżeli jest to uzasadnione; wyraża poważne zaniepokojenie z powodu niewdrożenia przez liczne państwa członkowskie czwartej dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy; z zadowoleniem przyjmuje zatem wszczęcie przez Komisję – w oparciu o ustalenia kontroli kompletności – postępowań przeciwko państwom członkowskim w sprawie naruszenia, a także stosowanie przez nią podejścia „zero tolerancji”; wyraża zaniepokojenie, że liczne państwa członkowskie nie dotrzymały terminu transpozycji piątej dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy wyznaczonego na 10 stycznia 2020 r., a także terminu ustanowienia do 10 stycznia 2020 r. rejestrów beneficjentów rzeczywistych dla podmiotów o charakterze korporacyjnym i innych podmiotów prawnych oraz do 10 marca 2020 r. – dla trustów i podobnych porozumień prawnych; z zadowoleniem przyjmuje zatem wszczęcie przez Komisję postępowań w sprawie naruszenia oraz wzywa Komisję do jak najszybszego wszczęcia – w oparciu o ustalenia kontroli kompletności – kolejnych postępowań przeciwko państwom członkowskim w sprawie naruszenia;

11.  ubolewa nad faktem, że sama Komisja nie mogła przeprowadzić kontroli poprawności związanych z czwartą dyrektywą w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy z powodu braku zasobów, a do ich zakończenia potrzeba kilku lat od daty wejścia w życie dyrektywy, co dodatkowo opóźnia właściwe wdrożenie w państwach członkowskich obowiązków w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu; wzywa Komisję do jak najszybszego zakończenia dokładnych kontroli poprawności oraz do wszczęcia, w razie konieczności, kolejnych postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego; wzywa państwa członkowskie, które jeszcze tego nie uczyniły, do natychmiastowego i właściwego dokonania transpozycji do prawa krajowego i wdrożenia czwartej i piątej dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy; wyraża zaniepokojenie ogólnym brakiem egzekwowania przepisów w państwach członkowskich w przypadkach korupcji i prania pieniędzy na wysokim szczeblu oraz wzywa Komisję do ścisłego monitorowania rozwoju sytuacji i podjęcia bardziej kategorycznych i zdecydowanych działań w tym zakresie;

12.  z zadowoleniem przyjmuje włączenie zaleceń dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu przyjętych przez Radę w kontekście cyklu europejskiego semestru do zaleceń dla poszczególnych krajów w odniesieniu do niektórych państw członkowskich; wzywa Komisję w szczególności do dokonania oceny, czy krajowe jednostki analityki finansowej dysponują wystarczającymi zasobami, aby skutecznie radzić sobie z ryzykiem związanym z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu;

Unijny wykaz państw trzecich wysokiego ryzyka

13.  wzywa Komisję do dalszej oceny możliwości ustanowienia szarej listy państw trzecich potencjalnie wysokiego ryzyka, w tym samym duchu, co obecne podejście Unii do sporządzenia wykazu niewspółpracujących jurysdykcji do celów podatkowych; wyraża obawę, że dwunastomiesięczny proces identyfikacji państw trzecich wykazujących strategiczne braki, prowadzący do sporządzenia ostatecznej oceny, pociąga za sobą ryzyko zbędnych opóźnień w skutecznym przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu; z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w celu przeprowadzenia niezależnej oceny państw trzecich, która powinna być wolna od ingerencji geopolitycznej, Komisja nie polega wyłącznie na procesie sporządzania wykazu FATF i jest gotowa skorzystać z wzmocnionych kryteriów przewidzianych w piątej dyrektywie w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy, w szczególności w odniesieniu do przejrzystości w zakresie własności rzeczywistej;

14.  kwestionuje podejście przyjęte przez Komisję w dokumencie roboczym służb Komisji dotyczącym metodyki identyfikacji państw trzecich wysokiego ryzyka na podstawie dyrektywy (UE) 2015/849, w którym państwa o „nadrzędnym poziomie ryzyka” definiuje się za pomocą dwóch kryteriów, przy czym obydwa kryteria muszą zostać spełnione; zaleca, aby kraje, w których istnieje „znaczne zagrożenie praniem pieniędzy lub finansowaniem terroryzmu”, były z założenia niezwłocznie umieszczane w wykazie jurysdykcji niechętnych współpracy, bez dodatkowych warunków, a usunięcie ich z wykazu byłoby możliwe dopiero po pełnym wdrożeniu niezbędnych zobowiązań;

15.  wzywa Komisję do zadbania o przejrzysty dla opinii publicznej proces z jasnymi, konkretnymi kryteriami dla krajów, które zobowiążą się przeprowadzić reformy, aby uniknąć umieszczenia w wykazie; ponadto zwraca się do Komisji o opublikowanie dokonanych przez nią ocen państw poddanych ocenie i umieszczonych w wykazie, aby w ten sposób zapewnić kontrolę publiczną, która pozwoli zapobiec nadużyciom ocen;

16.  wzywa Komisję do podjęcia środków zaradczych wobec państw trzecich, które nie współpracują przy europejskich dochodzeniach w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, w tym dochodzeniach związanych z zabójstwem dziennikarki śledczej Daphne Caruany Galizii;

Obecny nadzór UE

17.  podkreśla, że w obecnych unijnych ramach przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu występują niedociągnięcia w egzekwowaniu przepisów UE w połączeniu z brakiem skutecznego nadzoru; popiera przyjęte już rozszerzenie uprawnień EUNB, ale ponownie wyraża głębokie zaniepokojenie zdolnością EUNB do przeprowadzenia niezależnej oceny ze względu na strukturę zarządzania urzędu;

18.  wzywa do uniemożliwienia podmiotom mającym siedzibę w rajach podatkowych dostępu do środków finansowych Unii Europejskiej – w tym wsparcia udzielanego w odpowiedzi na gospodarcze i społeczne skutki epidemii COVID-19;

19.  wzywa właściwe organy krajowe oraz EBC do uwzględnienia ryzyka przestępstw finansowych podczas procesu przeglądu i oceny nadzorczej (SREP), do czego mają już uprawnienia zgodnie z obowiązującymi ramami prawnymi; wzywa do upoważnienia EBC do wycofania licencji wszystkich banków działających w strefie euro, które naruszają zobowiązania w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, niezależnie od oceny krajowych organów odpowiedzialnych za przeciwdziałanie praniu pieniędzy;

20.  wzywa EUNB do przeprowadzenia dochodzenia w sprawie afery Luanda Leaks, w szczególności dokonania oceny, czy doszło do naruszenia prawa krajowego lub unijnego, a także ocenienia działań podjętych przez organy nadzoru finansowego; apeluje do EUNB o zalecenie zainteresowanym właściwym organom stosownych reform i działań; wzywa inne właściwe organy na szczeblu krajowym do rozpoczęcia lub kontynuowania dochodzeń w sprawie afery Luanda Leaks oraz do ścigania zainteresowanych stron, co do których stwierdzono, że naruszają przepisy dotyczące przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu;

21.  podkreśla rolę międzynarodowego dziennikarstwa śledczego i sygnalistów w ujawnianiu ewentualnych przestępstw korupcyjnych, prania pieniędzy i ogólnych wykroczeń popełnianych przez osoby zajmujące eksponowane stanowiska polityczne, jak również rolę pośredników finansowych i niefinansowych, którzy umożliwiają wprowadzenie prawdopodobnie nieuczciwie zdobytych środków finansowych do systemu finansowego UE bez odpowiednich kontroli;

22.  z zaniepokojeniem zauważa, że afera Luanda Leaks, a także inne skandale z przeszłości, takie jak afera CumEx, dokumenty panamskie, Lux Leaks czy dokumenty z rajów podatkowych, wielokrotnie nadwyrężyły zaufanie obywateli do naszych systemów finansowych i podatkowych; podkreśla, jak ważne jest przywrócenie zaufania społeczeństwa i zapewnienie sprawiedliwych i przejrzystych systemów podatkowych oraz sprawiedliwości podatkowej; podkreśla w związku z tym, że UE musi poważnie zająć się swoimi problemami wewnętrznymi, zwłaszcza związanymi z niskim opodatkowaniem i rajami podatkowymi;

23.  odnotowuje fakt, że EUNB i Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA) przeprowadziły odrębne dochodzenia w sprawie systemów wykorzystujących arbitraż dywidendowy; odnotowuje wyniki dochodzenia służb EUNB oraz 10-punktowy plan działania urzędu na lata 2020–2021, mający na celu wzmocnienie przyszłych ram wymogów ostrożnościowych i wymogów dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy obejmujących takie systemy; ubolewa jednak nad faktem, że dochodzenie EUNB zajęło ponad 18 miesięcy, a w jego wyniku stwierdzono, że należy wszcząć formalne postępowanie wyjaśniające; wzywa ESMA do przeprowadzenia szczegółowego dochodzenia i do jak najszybszego przedstawienia ambitnych zaleceń; wyraża ubolewanie z powodu braku widocznych działań ze strony właściwych organów w państwach członkowskich w zakresie prowadzenia dochodzeń i ścigania w odniesieniu do podmiotów i osób odpowiedzialnych za te nielegalne praktyki arbitrażu dywidendowego, a także z powodu braku współpracy między organami;

Współpraca pomiędzy państwami członkowskimi

24.  wskazuje na potrzebę lepszej współpracy między organami administracji, organami sądowymi i organami ścigania w UE; z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja podjęła działania w związku z ponownym apelem Parlamentu o dokonanie oceny skutków w sprawie ustanowienia mechanizmu koordynacji i wsparcia dla jednostek analityki finansowej państw członkowskich; wzywa Komisję do rozważenia powołania unijnej jednostki analityki finansowej jako możliwości wsparcia identyfikacji podejrzanych transakcji o charakterze transgranicznym i przeprowadzenia wspólnej analizy współpracy transgranicznej; sugeruje, że mechanizm ten powinien być uprawniony do proponowania wspólnych środków wykonawczych lub norm dotyczących współpracy między jednostkami analityki finansowej oraz do promowania szkoleń, budowania zdolności i wymiany doświadczeń między jednostkami analityki finansowej; podkreśla znaczenie zapewnienia temu mechanizmowi dostępu do odpowiednich informacji w poszczególnych państwach członkowskich oraz nadania mu uprawnień do działania w sprawach transgranicznych;

25.  wzywa do podjęcia kolejnych inicjatyw, które mogłyby wzmocnić działania na szczeblu unijnym i krajowym w dziedzinie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, np. poszerzenia kompetencji Prokuratury Europejskiej (EPPO) i Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) oraz wzmocnienia istniejących agencji, takich jak Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol) i Eurojust; odnotowuje, że Komisja zamierza przedstawić wniosek w sprawie wzmocnienia mandatu Europolu zgodnie z dostosowanym programem prac, i przypomina, że wzmocniony mandat powinien iść w parze z odpowiednią kontrolą parlamentarną; uważa, że priorytetem powinno być wzmocnienie zdolności Europolu do wnioskowania o wszczęcie dochodzeń transgranicznych, zwłaszcza w przypadku poważnych ataków na sygnalistów i dziennikarzy śledczych, którzy odgrywają zasadniczą rolę w ujawnianiu korupcji, oszustw, złego zarządzania i innych nadużyć w sektorze publicznym i prywatnym;

26.  z zadowoleniem przyjmuje utworzenie w Europolu Europejskiego Ośrodka ds. Przestępczości Gospodarczej i Finansowej, który zapewni większe wsparcie operacyjne dla państw członkowskich i organów UE w dziedzinie przestępstw finansowych i gospodarczych oraz będzie promować systematyczne prowadzenie dochodzeń finansowych;

27.  wzywa Komisję do rozważenia wniosku w sprawie europejskich ram dotyczących transgranicznych dochodzeń w sprawach podatkowych i innych transgranicznych przestępstw finansowych;

28.  w tym celu wzywa państwa członkowskie i instytucje UE do ułatwienia szybkiego ustanowienia Prokuratury Europejskiej i uważa, że wszystkie państwa członkowskie, które nie ogłosiły jeszcze zamiaru przystąpienia do Prokuratury Europejskiej, powinny to uczynić; apeluje o przydzielenie realistycznych zasobów finansowych i kadrowych oraz o wyznaczenie przez państwa członkowskie pełnoetatowych prokuratorów delegowanych, aby sprostać dużemu oczekiwanemu obciążeniu pracą Prokuratury Europejskiej;

29.  zauważa, że proponowane zasoby budżetowe i ludzkie nie są wystarczające, aby zapewnić pełne wsparcie dla dochodzeń w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz dla istniejących mechanizmów koordynacji, takich jak Sieć Operacyjna ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy i platforma wymiany informacji FIU.NET;

Inne powiązane aspekty

30.  podkreśla potencjał właściwej współpracy między sektorem publicznym i prywatnym, w tym ewentualnych partnerstw publiczno-prywatnych (PPP), w kontekście gromadzenia danych wywiadu finansowego w celu zwalczania prania pieniędzy i finansowania terroryzmu, które to dane muszą być lepiej wykorzystywane w przyszłości, np. w formie platform wymiany informacji między organami ścigania, jednostkami wywiadu finansowego i sektorem prywatnym; zachęca wszystkie zainteresowane strony do wnoszenia wkładu, w szczególności poprzez dzielenie się aktualnymi, dobrze funkcjonującymi praktykami podczas konsultacji publicznych; jest zdania, że w takiej współpracy należy ściśle przestrzegać ograniczeń wynikających z obowiązujących przepisów o ochronie danych i praw podstawowych; wzywa Komisję, aby zaproponowała jasne ramy prawne ustanowienia platform trójstronnych, regulujące obowiązki i profile uczestników oraz zapewniające zgodność z tym samym zestawem przepisów dotyczących wymiany informacji, ochrony prywatności i danych osobowych, bezpieczeństwa danych, praw osób podejrzanych i innych praw podstawowych; jest zdania, że do zwiększenia skuteczności walki z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu niezbędne są terminowe i pełne informacje zwrotne na temat skuteczności doniesień o podejrzeniach prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu oraz działań podejmowanych w związku z tymi doniesieniami;

31.  ponawia swój apel do państw członkowskich o jak najszybsze stopniowe wycofanie wszystkich istniejących programów obywatelstwa dla inwestorów lub ułatwień pobytowych dla inwestorów, zwłaszcza w przypadku niewystarczającej weryfikacji i braku przejrzystości, aby zminimalizować często związane z tym zagrożenie praniem pieniędzy, podważanie wzajemnego zaufania i integralności strefy Schengen, a także inne zagrożenia polityczne, gospodarcze i związane z bezpieczeństwem dla UE i jej państw członkowskich; wzywa Komisję, aby jak najszybciej przedstawiła sprawozdanie na temat środków, jakie zamierza podjąć w odniesieniu do programów obywatelstwa i ułatwień pobytowych dla inwestorów, a także wszelkich wniosków swojej grupy ekspertów utworzonej w tym celu; wzywa Komisję do dalszej oceny, czy spełnione są warunki wstępne wszczęcia postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego w związku z naruszeniem art. 4 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE);

32.  wzywa Komisję, aby monitorowała egzekwowanie przez państwa członkowskie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1805 z dnia 14 listopada 2018 r. w sprawie wzajemnego uznawania nakazów zabezpieczenia i nakazów konfiskaty(29), tak aby ułatwić transgraniczne odzyskiwanie mienia pochodzącego z działalności przestępczej oraz właściwą transpozycję i wdrożenie dyrektywy 2014/42/UE w sprawie zabezpieczenia i konfiskaty narzędzi służących do popełnienia przestępstwa i korzyści pochodzących z przestępstwa w Unii Europejskiej; wzywa Komisję do aktualizacji istniejących danych dotyczących zajętych i skonfiskowanych aktywów; wzywa Komisję, aby włączyła do przyszłych wniosków ustawodawczych przepisy ułatwiające jednostkom analityki finansowej zamrażanie mienia w postępowaniu administracyjnym oraz ramy prawne zobowiązujące instytucje finansowe do sprawnego rozpatrywania i wykonywania wniosków o wycofanie produktów z rynku, a także przepisy umożliwiające szybką współpracę transgraniczną między organami w tym zakresie; wyraża zaniepokojenie, że ogólne wyniki w zakresie konfiskowanych aktywów nie są zadowalające i że wskaźniki konfiskaty w UE pozostają bardzo niskie; wzywa Komisję do zwrócenia szczególnej uwagi na przepisy dotyczące wykorzystania skonfiskowanego majątku w interesie publicznym lub w celach społecznych oraz do działania na rzecz zapewnienia zwrotu skonfiskowanego majątku ofiarom w krajach spoza UE;

33.  z zadowoleniem przyjmuje przedstawioną przez Komisję możliwość powierzenia organowi nadzorczemu UE ds. przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu pewnych kompetencji, jeżeli chodzi o monitorowanie i wspieranie zamrażania aktywów w ramach unijnych środków ograniczających (sankcji) we wszystkich państwach członkowskich;

34.  wyraża zadowolenie z powodu przyjęcia dyrektywy (UE) 2018/1673, która ma na celu wprowadzenie nowych przepisów karnych oraz umożliwienie skuteczniejszej i sprawniejszej współpracy transgranicznej między właściwymi organami, aby lepiej przeciwdziałać praniu pieniędzy i związanemu z nim finansowaniu terroryzmu oraz przestępczości zorganizowanej; apeluje o dalszą analizę potrzeby zharmonizowania istniejących przepisów, w tym definicji niektórych przestępstw źródłowych w stosunku do prania pieniędzy, takich jak przestępstwa podatkowe;

35.  z zadowoleniem przyjmuje przyjęcie dyrektywy (UE) 2019/1153 oraz oczekuje na ocenę Komisji dotyczącą potrzeby i proporcjonalności rozszerzenia definicji informacji finansowych na wszelkiego rodzaju informacje lub dane będące w posiadaniu organów publicznych lub podmiotów zobowiązanych i dostępne dla jednostek analityki finansowej, jak również możliwości i wyzwań związanych z rozszerzeniem wymiany informacji finansowych lub analiz finansowych między jednostkami analityki finansowej w Unii, tak aby obejmowała ona wymianę dotyczącą poważnych przestępstw innych niż terroryzm lub przestępczość zorganizowana związana z terroryzmem;

36.  jest zaniepokojony faktem, że pandemia COVID-19 może mieć wpływ na zdolność rządów i podmiotów sektora prywatnego do wdrażania standardów w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu; wzywa Komisję, aby w koordynacji z EUNB przeprowadziła konsultacje z krajowymi organami odpowiedzialnymi za przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu w celu oceny konkretnych zagrożeń i trudności związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu wynikających z wybuchu pandemii COVID-19 oraz opracowała na tej podstawie konkretne wytyczne dotyczące lepszej odporności i egzekwowania;

37.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do dopilnowania, aby na szczeblu światowym UE mówiła jednym głosem w sprawie ram prawnych dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, w szczególności poprzez umożliwienie Komisji reprezentowania UE w FATF, zgodnie z postanowieniami Traktatu i tak jak ma to miejsce w przypadku innych obszarów polityki;

38.  wzywa do opracowania przez organy na szczeblu UE, takie jak Europejska Rada Ochrony Danych, jaśniejszych wytycznych w sprawie ochrony danych osobowych i prywatności oraz zgodności z ramami prawnymi dotyczącymi przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, a mianowicie w odniesieniu do obowiązków w zakresie należytej staranności i zatrzymywania danych, biorąc pod uwagę fakt, że krajowe organy ochrony danych stosowały w przeszłości różne podejścia w różnych państwach członkowskich;

39.  apeluje o przydział większych zasobów ludzkich i finansowych odpowiedniemu działowi Dyrekcji Generalnej ds. Stabilności Finansowej, Usług Finansowych i Unii Rynków Kapitałowych w ramach Komisji oraz przyjmuje z zadowoleniem fakt, że przeznaczono dodatkowe środki na rzecz EUNB;

40.  wzywa państwa członkowskie do pełnego i przejrzystego zbadania wszystkich zgłoszonych przypadków prania pieniędzy i związanych z tym przestępstw, takich jak morderstwa i przemoc wobec sygnalistów i dziennikarzy; ponawia swoje stanowisko w sprawie utworzenia nagrody imienia Daphne Caruany Galizii, przyznawanej przez Parlament; wzywa władze maltańskie, aby wykorzystały wszelkie dostępne środki w celu zidentyfikowania osób, które podżegały do zabójstwa Daphne Caruany Galizii, oraz kontynuowały dochodzenia w sprawie osób, na których nadal ciążą poważne zarzuty prania pieniędzy, ponieważ doniesienia dziennikarki zostały potwierdzone przez dokumenty panamskie; ponadto wzywa władze maltańskie do przeprowadzenia dochodzeń w sprawie pośredników finansowych powiązanych z firmą Mossack Fonseca, którzy nadal działają na Malcie, i jest zaniepokojony nieskuteczną samoregulacją zawodów księgowych; wzywa do ekstradycji byłego właściciela i prezesa Pilatus Bank na Maltę, biorąc pod uwagę fakt, że Departament Sprawiedliwości USA oddalił oskarżenia przeciwko niemu wskutek problemów proceduralnych, oraz wzywa władze maltańskie do ścigania bankiera w związku z zarzutami o pranie pieniędzy i inne przestępstwa finansowe;

41.  jest głęboko zaniepokojony brakiem skutecznego nadzoru, co ujawniono podczas oceny działalności duńskich i estońskich organów nadzoru w kontekście skandalu w Danske Bank; jest ponadto zaniepokojony niedawnym skandalem Wirecard, a także rolą, jaką odegrał niemiecki Urząd Nadzoru Bankowego („BaFin”), i jego potencjalnymi niedociągnięciami; odnotowuje niepowodzenie samoregulacji zawodów księgowych również w tym przypadku; zauważa, że zaklasyfikowanie tej spółki z branży technologii finansowych jako spółki technologicznej zamiast jako dostawcy usług płatniczych odegrało zasadniczą rolę w niepowodzeniu regulacji; apeluje do Komisji o pilne rozwiązanie tego problemu dzięki zagwarantowaniu, że spółki płatnicze będą właściwie klasyfikowane; wzywa UE i właściwe organy krajowe, aby rozpoczęły dochodzenie w sprawie brakującej kwoty 1,9 mld EUR, i wzywa Komisję do zbadania sposobów poprawy funkcjonowania sektora rachunkowości, w tym poprzez wspólne kontrole;

o
o   o

42.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz rządom i parlamentom państw członkowskich.

(1) Dz.U. L 141 z 5.6.2015, s. 73.
(2) Dz.U. L 156 z 19.6.2018, s. 43.
(3) Dz.U. L 334 z 27.12.2019, s. 1.
(4) Dz.U. L 186 z 11.7.2019, s. 122.
(5) Dz.U. L 284 z 12.11.2018, s. 22.
(6) Dz.U. L 284 z 12.11.2018, s. 6.
(7) Dz.U. L 127 z 29.4.2014, s. 39.
(8) Dz.U. L 119 z 4.5.2016, s. 1.
(9) Dz.U. L 305 z 26.11.2019, s. 17.
(10) Dz.U. C 390 z 18.11.2019, s. 111.
(11) Dz.U. C 356 z 4.10.2018, s. 29.
(12) Teksty przyjęte, P8_TA(2019)0328.
(13) Teksty przyjęte, P9_TA(2019)0103.
(14) Dz.U. L 254 z 20.9.2016, s. 1.
(15) Dz.U. L 19 z 24.1.2018, s. 1.
(16) Dz.U. L 41 z 14.2.2018, s. 4.
(17) Dz.U. L 246 z 2.10.2018, s. 1.
(18) Teksty przyjęte, P8_TA(2019)0216.
(19) Teksty przyjęte, P8_TA(2019)0240.
(20) Teksty przyjęte, P9_TA(2019)0022.
(21) Politico, „Dirty money failures signal policy headaches for new Commission” [Niepowodzenia w walce z brudnymi pieniędzmi oznaczają problemy polityczne dla nowej Komisji], 24 lipca 2019 r.
(22) Europol, „Does crime still pay? – Criminal Asset Recovery in the EU – Survey of Statistical Information 2010-2014” [Czy przestępczość nadal jest opłacalna? – Odzyskiwanie aktywów pochodzących z działalności przestępczej w UE – Przegląd danych statystycznych z lat 2010–2014], 1 lutego 2016 r.
(23) Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna ds. Stabilności Finansowej, Usług Finansowych i Unii Rynków Kapitałowych, „Anti-money laundering directive V (AMLD V) – transposition status” [Piąta dyrektywa w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy – stan transpozycji], 2 czerwca 2020 r.
(24) Komunikat Komisji z dnia 7 maja 2020 r. w sprawie planu działania na rzecz kompleksowej unijnej polityki zapobiegania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (C(2020)2800).
(25) Grupa Specjalna ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy, „COVID-19-related Money Laundering and Terrorist Financing – Risks and Policy Responses” [Pranie pieniędzy i finansowanie terroryzmu związane z COVID-19: zagrożenia i reakcja polityczna], maj 2020 r.
(26) Europol, „Pandemic profiteering: how criminals exploit the COVID-19 crisis” [Czerpanie korzyści z pandemii: jak przestępcy wykorzystują kryzys związany z COVID-19], 27 marca 2020 r.
(27) Europejski Urząd Nadzoru Bankowego, „EBA statement on actions to mitigate financial crime risks in the COVID-19 pandemic” [Oświadczenie EUNB w sprawie działań służących złagodzeniu ryzyka przestępstw finansowych podczas pandemii COVID-19], 31 marca 2020 r.
(28) Global Financial Integrity, „Trade-Related Illicit Financial Flows in 135 Developing Countries: 2008-2017“ [Nielegalne przepływy finansowe związane z handlem w 135 krajach rozwijających się: 2008–2017], 3 marca 2020 r.
(29) Dz.U. L 303 z 28.11.2018, s. 1.


Unijna strategia ochrony zdrowia publicznego po pandemii COVID-19
PDF 164kWORD 55k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 10 lipca 2020 r. w sprawie unijnej strategii w zakresie zdrowia publicznego po pandemii COVID-19 (2020/2691(RSP))
P9_TA(2020)0205RC-B9-0216/2020

Parlament Europejski,

–  uwzględniając art. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE),

–  uwzględniając art. 4, 6, 9, 114, 153, 169 i 191 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), w szczególności jego art. 168,

–  uwzględniając Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności jej art. 35,

–  uwzględniając rezolucję z 17 kwietnia 2020 r. w sprawie skoordynowanych działań UE na rzecz walki z pandemią COVID-19 i jej skutkami(1),

–  uwzględniając manifest Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w sprawie zdrowego i ekologicznego wychodzenia z kryzysu spowodowanego COVID-19(2),

–  uwzględniając art. 132 ust. 2 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że COVID-19 pokazał współzależności między zdrowiem człowieka i zdrowiem naszej planety a naszymi słabościami; mając na uwadze, że pojawienie się chorób odzwierzęcych przenoszonych ze zwierząt na ludzi dodatkowo pogarszają antropogeniczna zmiana klimatu, niszczenie bioróżnorodności i degradacja środowiska;

B.  mając na uwadze, że w manifeście WHO w sprawie zdrowego i ekologicznego wychodzenia z kryzysu spowodowanego COVID-19 znalazło się sześć zaleceń dotyczących zdrowego i ekologicznego wychodzenia z kryzysu:

   a) ochrona i ocalenie źródła zdrowia człowieka, czyli przyrody;
   b) inwestowanie w podstawowe usługi, od zaopatrzenia w wodę i urządzenia sanitarne po czystą energię w placówkach opieki zdrowotnej;
   c) zadbanie o szybką i zdrową transformację energetyczną;
   d) promowanie zdrowych, zrównoważonych systemów żywnościowych;
   e) budowanie zdrowych, przyjaznych miast;
   f) zaprzestanie wykorzystywania pieniędzy podatników do finansowania zanieczyszczeń;

C.  mając na uwadze, że niniejsza rezolucja dotyczy węższego zakresu polityki zdrowia publicznego, o którym mowa w art. 168 i 114 TFUE;

D.  mając na uwadze, że pandemia COVID-19 pokazała, że Unia Europejska nie posiada wystarczająco mocnych narzędzi, by poradzić sobie z sytuacją kryzysową w dziedzinie zdrowia, taką jak np. rozprzestrzenianie się nowej choroby zakaźnej, która z definicji nie zna granic;

E.  mając na uwadze, że Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) definiuje zdrowie jako stan pełnego komfortu fizycznego, psychicznego i społecznego, a nie jedynie braku choroby czy niepełnosprawności;

F.  mając na uwadze, że prawo do zdrowia fizycznego i psychicznego jest jednym z podstawowych praw człowieka; mając na uwadze, że każda osoba, bez żadnej dyskryminacji, ma prawo dostępu do nowoczesnej i kompleksowej opieki zdrowotnej; mając na uwadze, że powszechne zabezpieczenie zdrowotne to jeden z celów zrównoważonego rozwoju, który wszyscy sygnatariusze zobowiązali się osiągnąć do 2030 r.;

G.  mając na uwadze, iż art. 168 TFUE stanowi, że „przy określaniu i urzeczywistnianiu wszystkich polityk i działań Wspólnoty zapewnia się wysoki poziom ochrony zdrowia ludzkiego”, oraz mając na uwadze, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wielokrotnie orzekał, że UE może realizować cele w zakresie zdrowia publicznego za pomocą środków dotyczących rynku wewnętrznego;

H.  mając na uwadze, że zgodnie z art. 168 TFUE państwa członkowskie są odpowiedzialne za definiowanie polityki zdrowotnej oraz za organizację i świadczenie usług zdrowotnych i opieki medycznej, w tym za zarządzanie usługami zdrowotnymi i opieką medyczną, oraz za przydział zasobów na ten cel;

I.  mając na uwadze, że Unia Europejska mogłaby jeszcze lepiej realizować politykę w zakresie zdrowia publicznego nawet w ramach dotychczas obowiązujących postanowień Traktatów; mając na uwadze, że potencjał przepisów dotyczących zdrowia publicznego w Traktatach jest niewystarczająco wykorzystywany(3);

J.  mając na uwadze, że publiczne systemy opieki zdrowotnej znajdują się pod ogromną presją, aby zapewnić odpowiednią opiekę wszystkim pacjentom; mając na uwadze, że próby redukcji deficytu publicznego nie powinny prowadzić do niedofinansowania służby zdrowia lub do zwiększania cierpienia pacjentów;

K.  mając na uwadze, że uznaje się, iż dostęp do transgranicznej opieki zdrowotnej oraz lepsza koordynacja i promowanie najlepszych praktyk między państwami członkowskimi mogą przynieść znaczne korzyści dla zdrowia publicznego(4);

L.  mając na uwadze, że obecne tendencje demograficzne, powszechny dostęp do leczenia, częste występowanie chorób przewlekłych, e-zdrowie/cyfryzacja oraz konieczność zachowania równowagi w systemach opieki zdrowotnej zwiększyły nacisk na politykę Unii Europejskiej w dziedzinie zdrowia publicznego;

M.  mając na uwadze, że w komunikacie Komisji z 20 października 2009 r. zatytułowanym „Solidarność w zdrowiu: zmniejszanie nierówności zdrowotnych w UE” (COM(2009)0567) podkreślono, że w całej UE występuje gradient społeczny w stanie zdrowia; mając na uwadze, że WHO definiuje ten gradient społeczny jako powiązanie nierówności społeczno-gospodarczych z nierównościami w zakresie zdrowia i dostępu do opieki zdrowotnej; mając na uwadze, że nierówności w zakresie zdrowia wynikają z nierówności społecznych pod względem warunków życia i modeli zachowań społecznych związanych z płcią, rasą, standardami wykształcenia, zatrudnieniem, dochodami oraz nierównym dostępem do pomocy medycznej, profilaktyki i usług promujących zdrowie;

N.  mając na uwadze, że regulacjom unijnym podlegają obecnie produkty, które wpływają na zdrowie i wyniki zdrowotne, takie jak tytoń, alkohol, żywność i chemikalia, jak również produkty lecznicze i wyroby medyczne;

O.  mając na uwadze, że oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia ludzi i zwierząt w skali globalnej;

P.  mając na uwadze, że istnieją przepisy i polityka UE w zakresie badań klinicznych, koordynacji systemów opieki zdrowotnej za pośrednictwem dyrektywy w sprawie transgranicznej opieki zdrowotnej(5), oraz mając na uwadze, że dyskusje na temat wniosku w sprawie oceny technologii medycznych są w toku;

Q.  mając na uwadze, że badania naukowe w dziedzinie zdrowia są finansowane z programu „Horyzont 2020” i nowego programu „Horyzont Europa”, programu działań w dziedzinie zdrowia i Programu UE dla zdrowia, a także z innych funduszy UE; mając na uwadze, że Program UE dla zdrowia z proponowanym budżetem w wysokości 9,4 mld EUR wyraźnie wskazuje na rosnącą rolę UE w polityce zdrowia publicznego;

R.  mając na uwadze, że Europejska Agencja Leków, Europejska Agencja Chemikaliów, Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności, Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób oraz Europejska Agencja Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy to agencje europejskie spełniające ważne funkcje w zakresie zdrowia publicznego;

S.  mając na uwadze, że istniejąca infrastruktura reagowania kryzysowego, obejmująca Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób, decyzję w sprawie poważnych transgranicznych zagrożeń zdrowia i Unijny Mechanizm Ochrony Ludności, została wystawiona na ciężką próbę podczas obecnego kryzysu zdrowotnego;

T.  mając na uwadze, że pracownicy służby zdrowia zostali narażeni na niedopuszczalnie wysokie ryzyko, a w niektórych przypadkach zmuszeni do decydowania, kto będzie mógł skorzystać z opieki na oddziale intensywnej terapii; mając na uwadze, że wielu pracowników o krytycznym znaczeniu, pracowników transgranicznych i sezonowych oraz pracowników zatrudnionych np. w ubojniach czy przy produkcji żywności znalazło się w szczególnie trudnej sytuacji;

U.  mając na uwadze, że kryzys związany z COVID-19 zmienił warunki pracy wielu osób w Europie oraz uwidocznił już istniejące problemy i uwypuklił nowe problemy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy;

V.  mając na uwadze, że pandemia COVID-19 nieproporcjonalnie dotknęła słabsze grupy społeczne, mniejszości etniczne, pensjonariuszy domów opieki oraz osoby starsze i osoby z niepełnosprawnościami korzystające z opieki rezydencjalnej;

W.  mając na uwadze, że kryzys zdrowotny negatywnie wpłynął na dostęp do usług w zakresie praw i zdrowia reprodukcyjnego i seksualnego oraz że naraził kobiety i osoby LGBT+ na podwyższone ryzyko przemocy i dyskryminacji;

X.  mając na uwadze, że na razie nieznany jest długoterminowy wpływ pandemii COVID-19 na zdrowie, w tym zdrowie psychiczne;

Y.  mając na uwadze, że kryzys zdrowotny związany z COVID-19 oraz jego rozprzestrzenianie się w Europie uwidoczniło różnice w wydajności systemów opieki zdrowotnej państw członkowskich i pokazało, że w przypadku pojawienia się nieoczekiwanego zagrożenia dla zdrowia niektóre państwa członkowskie mogą stać się zależne od sąsiednich krajów, w których systemy są wystarczająco odporne;

Z.  mając na uwadze, że różne podejścia do gromadzenia danych dotyczących COVID-19 w UE utrudniły ich porównywanie;

AA.  mając na uwadze, że kryzys wywołany COVID-19 pokazał, jak ważna jest oparta na dowodach polityka zdrowotna, w tym inicjatywy na rzecz profilaktyki i leczenia; mając na uwadze, że środki profilaktyczne powinny być proporcjonalne;

AB.  mając na uwadze, że unijny mechanizm wspólnego udzielania zamówień z powodzeniem wykorzystano w przypadku środków ochrony indywidualnej, zestawów do testów, respiratorów i niektórych leków, choć okazał się on nie dość szybki i skuteczny w stosunku do potrzeb; mając na uwadze, że zapasy UE uzupełniono o najważniejsze środki, takie jak maski, respiratory i sprzęt laboratoryjny, i że zostaną one wysłane tam, gdzie są najbardziej potrzebne;

AC.  mając na uwadze, że w czasie kryzysu zdrowotnego związanego z COVID-19 wprowadzono różne rozwiązania doraźne, takie jak powołany przez Komisję zespół ekspertów czy wytyczne dotyczące leczenia pacjentów i wysyłania pracowników medycznych do innych państw członkowskich;

AD.  mając na uwadze, że farmaceutyczne łańcuchy dostaw są uzależnione od farmaceutycznych składników czynnych lub leków generycznych produkowanych w państwach trzecich, czasem przez tylko jedną fabrykę na świecie; mając na uwadze, że zakaz eksportu wprowadzony podczas kryzysu wywołanego COVID-19 zwrócił uwagę na niebezpieczeństwo związane z zależnością wyłącznie od tych łańcuchów dostaw;

AE.  mając na uwadze, że w wielu sprawozdaniach i badaniach podkreślano skutki psychologiczne COVID-19, a długotrwała izolacja społeczna mająca powstrzymać rozprzestrzenianie się wirusa wpłynęła na osoby w każdym wieku;

AF.  mając na uwadze konieczność pilnego zaspokojenia potrzeb zdrowotnych i opiekuńczych osób starszych;

AG.  mając na uwadze, że niektóre państwa członkowskie poważnie ucierpiały na skutek drenażu mózgów, gdyż wysoko wykwalifikowani pracownicy medyczni często decydują się na pracę w innym państwie członkowskim, gdzie mają lepszą płacę i warunki pracy niż w swoim kraju;

AH.  mając na uwadze, że uchylanie się od szczepień i jego wpływ na zdrowie publiczne budzą coraz większe obawy; mając na uwadze, że trzeba szerzej objaśniać korzyści i zagrożenia związane z immunizacją podczas organizacji i realizacji programów szczepień w państwach członkowskich;

AI.  mając na uwadze, że w ramach konferencji darczyńców zorganizowanej w dniu 4 maja 2020 r. przez Komisję, aby zgromadzić 7,5 mld EUR na opracowanie szczepionek, terapii i narzędzi jako wspólnego dobra na skalę światową w walce z COVID-19, do dnia 27 czerwca 2020 r. zebrano 15,9 mld EUR; mając na uwadze, że Komisja stwierdziła w komunikacie z dnia 27 maja 2020 r. zatytułowanym „Decydujący moment dla Europy: naprawa i przygotowanie na następną generację” (COM(2020)0456), że „wszelkie przyszłe szczepionki muszą być produkowane przez świat, dla całego świata oraz muszą być przystępne cenowo i dostępne dla wszystkich”;

AJ.  mając na uwadze, że podstawą unijnej strategii szczepień są umowy zakupu z wyprzedzeniem, ale nie wspomina się w niej o dostępności po danych kosztach;

AK.  mając na uwadze, że elastyczność przewidzianą w Porozumieniu w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej (TRIPS), dodatkowo potwierdzoną w deklaracji z Ad-Dauhy, można wykorzystać do wydawania obowiązkowych licencji w razie kryzysów w dziedzinie zdrowia publicznego;

AL.  mając na uwadze, że z zagrożeniami o charakterze transgranicznym można uporać się tylko razem i w związku z tym konieczna jest współpraca i solidarność całej społeczności międzynarodowej;

1.  wzywa instytucje europejskie i państwa członkowskie do wyciągnięcia odpowiednich wniosków z kryzysu związanego z COVID-19 oraz do zdecydowanego zacieśnienia współpracy w dziedzinie zdrowia; w związku z tym wzywa do podjęcia szeregu działań w celu utworzenia europejskiej unii zdrowia;

2.  podkreśla, że Traktat dopuszcza o wiele więcej działań na szczeblu europejskim, niż podjęto do tej pory; wzywa Komisję, aby zbadała wszystkie możliwości, i apeluje do państw członkowskich o spojrzenie na poszczególne opcje łaskawszym okiem niż miało to miejsce w przeszłości;

3.  zdecydowanie popiera zasadę „zdrowie we wszystkich politykach” i wzywa do jej pełnego wdrożenia polegającego na uwzględnianiu we wszystkich odnośnych obszarach polityki, takich jak rolnictwo, transport, handel międzynarodowy, badania naukowe, ochrona środowiska i klimatu, aspektów zdrowotnych oraz systematycznej oceny ich oddziaływania na zdrowie;

4.  zwraca uwagę, że kryzys związany z COVID-19 jeszcze się nie skończył i jeśli nie zastosujemy ostrożnego podejścia, czekają nas kolejne zakażenia i zgony; zdecydowanie opowiada się za skutecznymi środkami zapobiegania zakażeniom i ich kontrolowania;

5.  wzywa Komisję, państwa członkowskie i partnerów światowych do zapewnienia wszystkim ludziom na całym świecie szybkiego, równego i przystępnego cenowo dostępu do przyszłych szczepionek i terapii przeciwko COVID-19, gdy tylko staną się one dostępne;

6.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do formalnego poparcia bazy danych o technologiach związanych z COVID-19 (COVID-19 Technology Access Pool – C-TAP), która umożliwi dzielenie się wiedzą, własnością intelektualną i danymi dotyczącymi technologii medycznych związanych z COVID-19 z korzyścią dla wszystkich krajów i obywateli;

7.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do włączenia do wszystkich aktualnych i przyszłych zaproszeń do składania wniosków o dofinansowanie i inwestycje zbiorowych zabezpieczeń w interesie ogólnym dotyczących finansowania ze środków publicznych, takich jak klauzule przejrzystości, dostępności i przystępności oraz niewyłączne licencje na wykorzystanie produktów końcowych;

8.  wzywa do dialogu i współpracy z państwami trzecimi; apeluje do państw członkowskich, aby wydawały obowiązkowe licencje, w razie gdy państwa trzecie nie będą udostępniać szczepionki, terapii lub odpowiedniej wiedzy;

9.  wzywa państwa członkowskie, aby w trybie pilnym przeprowadziły testy warunków skrajnych w swoich systemach opieki zdrowotnej w celu zidentyfikowania słabych punktów oraz sprawdzenia, czy są przygotowane na ewentualny ponowny wzrost zachorowań na COVID-19 oraz na wszelkie inne przyszłe kryzysy zdrowotne; wzywa Komisję do koordynowania tych prac i ustalenia wspólnych parametrów;

10.  wzywa Komisję, aby w oparciu o wyniki testów warunków skrajnych zaproponowała dyrektywę w sprawie minimalnych standardów opieki zdrowotnej wysokiej jakości, utrzymując kompetencje państw członkowskich w zakresie zarządzania systemami opieki zdrowotnej oraz ich organizacji i finansowania, gwarantując jednak bezpieczeństwo pacjentów, godne warunki pracy i zatrudnienia pracowników służby zdrowia oraz europejską odporność w obliczu pandemii i innych kryzysów w dziedzinie zdrowia publicznego;

11.  zwraca się do Komisji, aby w zaleceniach kierowanych do poszczególnych państw w ramach europejskiego semestru uwzględniała odpowiednie finansowanie systemu opieki zdrowotnej oraz wskaźniki i cele dotyczące dobrostanu;

12.  wzywa Komisję do przyjęcia wspólnego zestawu wskaźników służących do monitorowania nierówności zdrowotnych w rozbiciu na grupy wiekowe, płeć, status społeczno-ekonomiczny i położenie geograficzne oraz do określenia metodologii analizy sytuacji zdrowotnej w państwach członkowskich w celu zidentyfikowania i priorytetowego potraktowania obszarów wymagających poprawy i większego finansowania; uważa, że Komisja powinna ocenić skuteczność środków w celu zmniejszenia nierówności w zakresie zdrowia wynikających z polityki obejmującej czynniki ryzyka społecznego, gospodarczego i środowiskowego;

13.  wzywa Komisję do wyjścia z propozycją utworzenia europejskiego mechanizmu reagowania w dziedzinie zdrowia w celu reagowania na wszystkie rodzaje kryzysów zdrowotnych, wzmocnienia koordynacji operacyjnej na szczeblu UE, monitorowania tworzenia i uruchamiania strategicznej rezerwy leków i sprzętu medycznego oraz zapewnienia jego właściwego funkcjonowania; uważa, że mechanizm ten powinien sformalizować metody wypracowane podczas kryzysu związanego z COVID-19 w oparciu o środki przewidziane w dyrektywie w sprawie transgranicznej opieki zdrowotnej, decyzji w sprawie poważnych transgranicznych zagrożeń zdrowia(6) oraz w Unijnym Mechanizmie Ochrony Ludności;

14.  apeluje o utworzenie organu ds. zarządzania kryzysami zdrowotnymi kierującego europejskim mechanizmem reagowania w dziedzinie zdrowia pod przewodnictwem komisarza do spraw zdrowia i komisarza do spraw zarządzania kryzysowego przy wsparciu ECDC, EMA i zespołu ekspertów; apeluje o przygotowanie przez ten organ planu działania na wypadek pandemii, który pozwoli skoordynować reakcję na kryzys;

15.  wzywa do utworzenia cyfrowej platformy wymiany, takiej jak portal danych dotyczących COVID-19, która ułatwiałaby wymianę danych epidemiologicznych, zaleceń dla pracowników służby zdrowia i szpitali, a także dokładnych informacji na temat możliwych do uruchomienia zdolności i zapasów produktów leczniczych;

16.  uważa, że Unia powinna móc polegać na mobilizacji pracowników służby zdrowia w postaci europejskiego korpusu medycznego utworzonego z myślą o zapewnieniu szybkiej pomocy medycznej i specjalistycznych konsultacji w zakresie zdrowia publicznego we wszystkich państwach członkowskich;

17.  apeluje o to, by do zakupu szczepionek i terapii przeciwko COVID-19 posługiwać się unijnym mechanizmem wspólnego udzielania zamówień i by robić to bardziej systematycznie, aby uniknąć rywalizacji między państwami członkowskimi oraz zapewnić jednakowy i przystępny cenowo dostęp do ważnych leków i wyrobów medycznych, zwłaszcza nowych innowacyjnych antybiotyków, nowych szczepionek i leków terapeutycznych oraz leków na rzadkie choroby;

18.  wzywa Komisję, aby decyzję w sprawie transgranicznych zagrożeń zdrowia zastąpiła nowym rozporządzeniem, między innymi w celu szybszego i skuteczniejszego wspólnego udzielania zamówień w UE w czasie kryzysów zdrowotnych, zagwarantowania skuteczności i przejrzystości tego procesu oraz zapewnienia równego dostępu do nowych terapii po przystępnych cenach;

19.  wzywa Radę do jak najszybszego przyjęcia mandatu w sprawie wniosku dotyczącego oceny technologii medycznych, tak aby można było zakończyć negocjacje do końca roku;

20.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do przedstawienia nowego wniosku dotyczącego przeglądu dyrektywy 89/105/EWG w sprawie przejrzystości cen, gwarantującego przejrzystość kosztów badań i rozwoju, tak aby zapewnić państwom członkowskim równe szanse w negocjacjach z producentami w przypadku terapii, które nie są zamawiane wspólnie;

21.  nalega na szybkie wdrożenie poważnie opóźnionego rozporządzenia w sprawie badań klinicznych, aby zapewnić przejrzystość wyników badań klinicznych niezależnie od wyników oraz ułatwić przeprowadzanie transgranicznych badań klinicznych na większą skalę; podkreśla, że negatywne lub niejednoznaczne wyniki badań klinicznych stanowią ważną wiedzę, która może pomóc w udoskonaleniu przyszłych badań naukowych;

22.  apeluje, aby strategia farmaceutyczna dla Europy zajęła się problemami w unijnych i globalnych farmaceutycznych łańcuchach dostaw i obejmowała środki legislacyjne, strategie polityczne i zachęty mające na celu zwiększenie produkcji podstawowych API i leków w Europie, a także dywersyfikację łańcucha dostaw w celu zagwarantowania stałych dostaw i dostępu po przystępnych cenach; uważa, że strategia farmaceutyczna dla Europy nie powinna podważać działań podejmowanych w ramach strategicznego podejścia do substancji farmaceutycznych w środowisku;

23.  zachęca wszystkie kraje do przystąpienia do porozumienia WTO w sprawie zniesienia ceł na produkty farmaceutyczne i apeluje o rozszerzenie jego zakresu na wszystkie produkty farmaceutyczne i lecznicze oraz popiera zachowanie przez UE solidnego europejskiego systemu własności intelektualnej, aby wspierać badania i rozwój oraz produkcję w Europie oraz zagwarantować, że Europa nadal będzie innowacyjna i pozostanie światowym liderem;

24.  wzywa Komisję do wydania ukierunkowanych wytycznych dotyczących dyrektywy w sprawie zamówień publicznych w odniesieniu do udzielania zamówień w sektorze farmaceutycznym; domaga się, by wytyczne te opierały się na kryterium oferty najkorzystniejszej ekonomicznie, umożliwiającym instytucji zamawiającej uwzględnienie aspektów jakościowych, technicznych i aspektu zrównoważoności oferty oraz ceny;

25.  wzywa państwa członkowskie do promowania i zapewniania dostępu do usług w zakresie praw seksualnych i reprodukcyjnych, w tym dostępu do środków antykoncepcyjnych i prawa do bezpiecznej aborcji; wzywa państwa członkowskie, aby uznały dostęp do środków antykoncepcyjnych, w tym antykoncepcji awaryjnej, oraz do bezpiecznej aborcji, jeśli zezwala na to prawo, za podstawowe usługi opieki zdrowotnej, które należy utrzymać w czasach kryzysu;

26.  ubolewa nad faktem, że podczas pandemii COVID-19 niektóre państwa członkowskie nie zdołały skutecznie zagwarantować bezpiecznego i terminowego dostępu do opieki gwarantującej zdrowie seksualne i reprodukcyjne oraz przestrzeganie praw z nim związanych; ponownie stwierdza, że odmowa zapewnienia usług w zakresie zdrowia reprodukcyjnego i seksualnego oraz przestrzegania praw w tej dziedzinie, w tym do bezpiecznej i legalnej aborcji, stanowi formę przemocy wobec kobiet i dziewcząt; przypomina, że prawa osób LGBTI stanowią integralną część działań na rzecz pełnego poszanowania zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego oraz praw z nim związanych; wzywa wszystkie państwa członkowskie do przeanalizowania, jak ich usługi związane z prawami i zdrowiem reprodukcyjnym i seksualnym funkcjonowały podczas pandemii, oraz do współpracy w poszukiwaniu najlepszych praktyk na przyszłość, w świetle przykładu kilku krajów, które poszukiwały dobrych i innowacyjnych sposobów świadczenia usług związanych z prawami i zdrowiem reprodukcyjnym i seksualnym, w tym telemedycyny, konsultacji internetowych i wczesnej aborcji medycznej w warunkach domowych; wzywa wszystkie państwa członkowskie do zapewniania kompleksowej edukacji seksualnej, zagwarantowania kobietom łatwego dostępu do usług planowania rodziny oraz pełnej gamy usług w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego, w tym nowoczesnych metod antykoncepcji oraz bezpiecznej i legalnej aborcji, również w okresie kryzysu;

27.  wzywa Komisję, by zaproponowała zmieniony mandat ECDC w celu zwiększenia jego budżetu, personelu i kompetencji, co umożliwiłoby ECDC między innymi rozszerzenie kompetencji na choroby niezakaźne, opracowanie obowiązkowych wytycznych dla państw członkowskich oraz koordynowanie badań laboratoryjnych w czasie kryzysów zdrowotnych;

28.  wzywa do zwiększenia roli EMA w monitorowaniu niedoborów leków i zapobieganiu im oraz w koordynacji opracowywania i zatwierdzania badań klinicznych UE w sytuacjach kryzysowych;

29.  uważa, że należy zastanowić się nad utworzeniem europejskiego odpowiednika amerykańskiego urzędu ds. zaawansowanych badań i rozwoju w dziedzinie biomedycyny, który byłby odpowiedzialny za nabywanie i rozwijanie środków przeciwdziałania bioterroryzmowi, zagrożeniom chemicznym, jądrowym i radiologicznym, a także grypie pandemicznej i nowo występującym chorobom;

30.  wzywa do wzmocnienia roli Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy w celu zadbania o to, by pracownicy służby zdrowia nie byli narażani na ryzyko;

31.  przypomina o szczególnie tragicznym wpływie, jaki COVID-19 wywarł na placówki opieki długoterminowej w Europie, uderzając w najbardziej narażoną grupę społeczną, jako że w niektórych państwach członkowskich ponad 50 % zgonów spowodowanych przez COVID-19 przypadło na domy opieki; wzywa Komisję i państwa członkowskie do zbadania przyczyn tego tragicznego przebiegu wydarzeń oraz do opracowania odpowiednich rozwiązań legislacyjnych;

32.  wzywa Komisję, aby w trybie pilnym przedstawiła nowy plan działania dotyczący pracowników służby zdrowia w UE, który uwzględni doświadczenia z pandemii w celu zapewnienia pracownikom służby zdrowia nowych, odpowiednich ram strategicznych i operacyjnych;

33.  apeluje o wzmocnienie planów działania UE w zakresie oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe za pomocą prawnie wiążących środków, aby ograniczyć stosowanie środków przeciwdrobnoustrojowych do sytuacji, w których jest to absolutnie niezbędne, oraz zachęcać do innowacji na rzecz opracowania nowych antybiotyków;

34.  wzywa do wprowadzenia unijnej karty szczepień;

35.  wzywa do utworzenia portalu komunikacyjnego dla obywateli, który umożliwiłby dzielenie się w Unii zatwierdzonymi informacjami, wysyłanie obywatelom ostrzeżeń i zwalczanie dezinformacji; zauważa, że portal ten mógłby obejmować szeroki zakres informacji, kampanii profilaktycznych i programów edukacyjnych dla młodzieży oraz być wykorzystywany do promowania dużego zasięgu szczepień na szczeblu europejskim, we współpracy z ECDC;

36.  wzywa Komisję, aby w porozumieniu ze społeczeństwem obywatelskim zaproponowała utworzenie europejskiej przestrzeni danych dotyczących zdrowia, która będzie w pełni zgodna z europejskimi ramami ochrony danych, w celu poprawy standaryzacji, interoperacyjności, wymiany danych oraz przyjmowania i promowania międzynarodowych standardów danych dotyczących zdrowia;

37.  wzywa do przyjęcia unijnego planu działania na rzecz poprawy przejrzystości informacji na temat zdrowia i zwalczania dezinformacji;

38.  głęboko wierzy w zasadę „Jedno zdrowie”, zakładającą związek między zdrowiem ludzi, zdrowiem zwierząt i ochroną środowiska; uważa, że działania przeciwko zmianie klimatu, degradacji środowiska, utracie różnorodności biologicznej i niezrównoważonym metodom produkcji żywności mają zasadnicze znaczenie dla ochrony ludzi przed pojawiającymi się patogenami; wzywa Komisję i państwa członkowskie do bardziej intensywnego stosowania podejścia opartego na zasadzie „Jedno zdrowie” w UE;

39.  podkreśla potrzebę priorytetowego traktowania kwestii profilaktyki, co pozytywnie wpłynie zarówno na stan zdrowia obywateli, jak i na krajowe wydatki na służbę zdrowia; wzywa Komisję, aby z myślą o poprawie stanu zdrowia obywateli podjęła wszelkie niezbędne działania w celu przeciwdziałania czynnikom warunkującym stan zdrowia, takim jak palenie tytoniu, spożywanie alkoholu, niewłaściwe odżywianie, zanieczyszczenie powietrza, narażenie na niebezpieczne substancje chemiczne oraz nierówności w zakresie zdrowia;

40.  wzywa do rozszerzenia europejskich sieci referencyjnych (ESR) o choroby zakaźne (np. przez utworzenie ESR w dziedzinie zarządzania kryzysami zdrowotnymi) i niezakaźne;

41.  wzywa Komisję, aby zachęcała do niższych stawek VAT na zdrowe produkty, takie jak owoce i warzywa sezonowe, a do państw członkowskich apeluje o bardziej ukierunkowane stosowanie takich stawek;

42.  wzywa Komisję do opracowania strategii na rzecz „odpornej Europy”, składającej się z mapy oceny ryzyka i opcji dotyczących należytego zarządzania i inwestycji w systemy opieki zdrowotnej oraz reagowania na pandemie na szczeblu europejskim, włącznie z odpornymi łańcuchami dostaw w UE; w kontekście „odpornej Europy” podkreśla potrzebę wzmocnienia produkcji europejskiej w celu relokacji i budowy silnego sektora zdrowia;

43.  wzywa do skoordynowanego, opartego na współpracy i otwartego podejścia w dziedzinie badań naukowych i innowacji, obejmującego zwiększenie roli Komisji i państw członkowskich w koordynowaniu badań w zakresie zdrowia i badań epidemiologicznych, tak aby uniknąć powielania i ukierunkować badania na wyniki, w tym potrzebne leki, szczepionki, urządzenia i sprzęt medyczny;

44.  wzywa Komisję, by dokonała ogólnej oceny wpływu zachęt związanych z własnością intelektualną na innowacje biomedyczne oraz zbadała wiarygodne i skuteczne alternatywy dla wyłącznej ochrony w ramach finansowania badań i rozwoju w dziedzinie medycyny, takie jak liczne narzędzia oparte na mechanizmach uniezależniania;

45.  z dużym zadowoleniem przyjmuje znaczne zwiększenie proponowanego budżetu na nowy Program UE dla zdrowia; podkreśla jednak, że zwiększenie budżetu UE na ochronę zdrowia nie powinno ograniczać się do kolejnych wieloletnich ram finansowych i że potrzebne są długoterminowe inwestycje i zobowiązania; domaga się utworzenia specjalnego funduszu UE na rzecz wzmocnienia infrastruktury szpitalnej i usług zdrowotnych, opartego na jasnych kryteriach;

46.  zwraca uwagę na fundamentalną rolę badań naukowych w dziedzinie zdrowia i zwraca się o większą synergię z badaniami prowadzonymi w państwach członkowskich, a także o utworzenie europejskiej sieci klinik w ramach globalnego planu ochrony zdrowia;

47.  podkreśla ważną rolę przemysłu europejskiego w sektorze farmaceutycznym i innych dziedzinach związanych ze zdrowiem; apeluje o jasne ramy regulacyjne dla przedsiębiorstw europejskich, a także o specjalne środki na badania naukowe i badania w dziedzinie zdrowia, jako że doskonale rozwijający się i zaawansowany technicznie europejski sektor zdrowia oraz konkurencyjne środowisko badawcze mają zasadnicze znaczenie;

48.  z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie Komisji do przedstawienia planu działania UE na rzecz walki z rakiem;

49.  wzywa do opracowania planu działania UE w zakresie zdrowia psychicznego na lata 2021–2027, poświęcającego jednakową uwagę biomedycznym i psychospołecznym przyczynom złego stanu zdrowia psychicznego;

50.  wzywa do opracowania unijnego planu działania na rzecz starzenia się w dobrym zdrowiu w celu poprawy jakości życia osób starszych;

51.  wzywa do opracowania unijnego planu działania w zakresie chorób rzadkich i zaniedbanych;

52.  wzywa Komisję do przedstawienia wniosku w sprawie poprawy niezależnego finansowania europejskich grup pacjentów;

53.  wzywa Komisję, aby bez dalszej zwłoki zaproponowała nowe strategiczne ramy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy;

54.  uważa, że na konferencji w sprawie przyszłości Europy należy omówić wnioski wyciągnięte z kryzysu związanego z COVID-19 oraz można by przedstawić jasne propozycje wzmocnienia polityki zdrowotnej UE;

55.  podkreśla międzynarodowy wymiar zdrowia; uważa, że należy zacieśnić współpracę z państwami trzecimi w zakresie wymiany wiedzy i najlepszych praktyk dotyczących gotowości i reagowania systemów opieki zdrowotnej; wzywa UE do ścisłej współpracy z WHO i innymi organami międzynarodowymi w celu zwalczania chorób zakaźnych, zapewnienia powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego dla wszystkich oraz wzmocnienia systemów opieki zdrowotnej na całym świecie;

56.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.

(1) Teksty przyjęte, P9_TA(2020)0054.
(2) https://www.who.int/docs/default-source/climate-change/who-manifesto-for-a-healthy-and-green-post-covid-recovery.pdf?sfvrsn=f32ecfa7_6
(3) Analiza pt.: „Uwolnienie potencjału Traktatów UE: analiza zakresu działania na podstawie poszczególnych artykułów”, Biuro Analiz Parlamentu Europejskiego, opublikowane 28 maja 2020 r., https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2020/651934/EPRS_STU(2020)651934_EN.pdf.
(4) Analiza pt.: „Dywidenda Europy w wysokości dwóch bilionów EUR: zarys kosztów braku działań na poziomie europejskim, 2019–2024”, Biuro Analiz Parlamentu Europejskiego, opublikowane 18 kwietnia 2019 r., https://www.europarl.europa.eu/thinktank/en/document.html?reference=EPRS_STU(2019)631745
(5) Dz.U. L 88 z 4.4.2011, s. 45.
(6) Dz.U. L 293 z 5.11.2013, s. 1.

Informacja prawna - Polityka ochrony prywatności