Indeks 
Teksty przyjęte
Czwartek, 17 września 2020 r. - Bruksela
Homologacja typu pojazdów silnikowych (emisje zanieczyszczeń w warunkach rzeczywistych) ***I
 Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji ***I
 Wywóz broni: wdrażanie wspólnego stanowiska 2008/944/WPZiB
 Stwierdzenie wyraźnego ryzyka poważnego naruszenia przez Rzeczpospolitą Polską zasadypraworządności
 Strategiczne podejście do substancji farmaceutycznych w środowisku
 Maksymalizacja potencjału efektywności energetycznej zasobów budowlanych UE
 Brak leków– jak poradzić sobie z narastającym problemem
 Wdrażanie krajowych strategii integracji Romów: zwalczanie negatywnych postaw wobec osób pochodzenia romskiego w Europie
 Przygotowania do nadzwyczajnego posiedzenia Rady Europejskiej poświęconego niebezpiecznej eskalacji napięcia i roli Turcji we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego
 Sytuacja na Białorusi
 Sytuacja w Rosji, otrucie Aleksieja Nawalnego
 Sytuacja na Filipinach, w tym sprawa Marii Ressy
 Sprawa dr Denisa Mukwege w Demokratycznej Republice Konga
 Sytuacja humanitarna w Mozambiku
 Zrównoważony rynek kolejowy w związku z pandemią COVID-19 ***I
 Projekt budżetu korygującego nr 8: Zwiększenie środków na płatności przeznaczonych na instrument wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych w celu sfinansowania strategii w sprawie szczepionek przeciwko Covid-19 oraz na wpływ inicjatywy inwestycyjnej „plus” w odpowiedzi na koronawirusa
 Sprzeciw wobec aktu wykonawczego:: Najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości różnych substacji, w tym flonikamidu, haloksyfopu i mandestrobiny
 Kulturowe odrodzenie Europy
 Covid-19: Koordynacja przez UE ocen sytuacji zdrowotnej i klasyfikacji ryzyka oraz konsekwencje dla Schengen i jednolitego rynku
 Znaczenie infrastruktury miejskiej i zielonej – Europejski Rok Zielonych Miast 2022

Homologacja typu pojazdów silnikowych (emisje zanieczyszczeń w warunkach rzeczywistych) ***I
PDF 204kWORD 57k
Poprawki przyjęte przez Parlament Europejski w dniu 17 września 2020 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 715/2007 w sprawie homologacji typu pojazdów silnikowych w odniesieniu do emisji zanieczyszczeń pochodzących z lekkich pojazdów pasażerskich i użytkowych (Euro 5 i Euro 6) oraz w sprawie dostępu do informacji dotyczących naprawy i utrzymania pojazdów (COM(2019)0208 – C9-0009/2019 – 2019/0101(COD))(1)
P9_TA(2020)0222A9-0139/2020

(Zwykła procedura ustawodawcza: pierwsze czytanie)

Tekst proponowany przez Komisję   Poprawka
Poprawka 1
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 2
(2)  Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 715/2007 nowe pojazdy lekkie muszą odpowiadać pewnym wartościom dopuszczalnym emisji (normy Euro 5 i Euro 6); rozporządzenie to nakłada również dodatkowe wymogi w zakresie dostępu do informacji dotyczących naprawy i konserwacji pojazdów. Szczegółowe przepisy techniczne niezbędne do wykonania tego rozporządzenia ustanowiono w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 692/20084, a następnie w rozporządzeniu Komisji (UE) 2017/11515.
(2)  Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 715/2007 nowe pojazdy lekkie muszą odpowiadać pewnym wartościom dopuszczalnym emisji (normy Euro 5 i Euro 6); rozporządzenie to nakłada również dodatkowe wymogi w zakresie dostępu do informacji dotyczących naprawy i konserwacji pojazdów; wymogi te zmieniono i dodatkowo skonsolidowano w drodze rozporządzenia (UE) 2018/8583a, które stosuje się od dnia 1 września 2020 r. Szczegółowe przepisy techniczne niezbędne do wykonania rozporządzenia (WE) nr 715/2007 ustanowiono w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 692/20084, a następnie w rozporządzeniu Komisji (UE) 2017/11515.
__________________
__________________
3a Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/858 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, komponentów i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów, zmieniające rozporządzenie (WE) nr 715/2007 i (WE) nr 595/2009 oraz uchylające dyrektywę 2007/46/WE (Dz.U. L 151 z 14.6.2018, s. 1).
4 Rozporządzenie Komisji (WE) nr 692/2008 z dnia 18 lipca 2008 r. wykonujące i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 715/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie homologacji typu pojazdów silnikowych w odniesieniu do emisji zanieczyszczeń pochodzących z lekkich pojazdów pasażerskich i użytkowych (Euro 5 i Euro 6) oraz w sprawie dostępu do informacji dotyczących naprawy i utrzymania pojazdów (Dz.U. L 199 z 28.7.2008, s. 1).
4 Rozporządzenie Komisji (WE) nr 692/2008 z dnia 18 lipca 2008 r. wykonujące i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 715/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie homologacji typu pojazdów silnikowych w odniesieniu do emisji zanieczyszczeń pochodzących z lekkich pojazdów pasażerskich i użytkowych (Euro 5 i Euro 6) oraz w sprawie dostępu do informacji dotyczących naprawy i utrzymania pojazdów (Dz.U. L 199 z 28.7.2008, s. 1).
5 Rozporządzenie Komisji (UE) 2017/1151 z dnia 1 czerwca 2017 r. uzupełniające rozporządzenie (WE) nr 715/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie homologacji typu pojazdów silnikowych w odniesieniu do emisji zanieczyszczeń pochodzących z lekkich pojazdów pasażerskich i użytkowych (Euro 5 i Euro 6) oraz w sprawie dostępu do informacji dotyczących naprawy i utrzymania pojazdów, zmieniające dyrektywę 2007/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, rozporządzenie Komisji (WE) nr 692/2008 i rozporządzenie Komisji (UE) nr 1230/2012 oraz uchylające rozporządzenie Komisji (WE) nr 692/2008 (Dz.U. L 175 z 7.7.2017, s. 1).
5 Rozporządzenie Komisji (UE) 2017/1151 z dnia 1 czerwca 2017 r. uzupełniające rozporządzenie (WE) nr 715/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie homologacji typu pojazdów silnikowych w odniesieniu do emisji zanieczyszczeń pochodzących z lekkich pojazdów pasażerskich i użytkowych (Euro 5 i Euro 6) oraz w sprawie dostępu do informacji dotyczących naprawy i utrzymania pojazdów, zmieniające dyrektywę 2007/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, rozporządzenie Komisji (WE) nr 692/2008 i rozporządzenie Komisji (UE) nr 1230/2012 oraz uchylające rozporządzenie Komisji (WE) nr 692/2008 (Dz.U. L 175 z 7.7.2017, s. 1).
Poprawka 2
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 3
(3)  Wymagania dla homologacji typu pojazdów silnikowych w zakresie emisji stopniowo ulegały znacznemu zaostrzeniu poprzez wprowadzenie i późniejszą zmianę norm Euro. Chociaż zasadniczo w pojazdach znacznie zmniejszono emisje w całym zakresie zanieczyszczeń podlegających regulacji, to w przypadku emisji NOx z silników wysokoprężnych lub emisji cząstek z silników benzynowych z bezpośrednim wtryskiem zainstalowanych w szczególności w pojazdach lekkich tak się nie stało. Należy zatem podjąć działania, aby zaradzić tej sytuacji.
(Nie dotyczy polskiej wersji językowej)
Poprawka 3
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 3 a (nowy)
(3a)  W sprawozdaniu na temat jakości powietrza z 2019 r.1aopublikowanym przez Europejską Agencję Środowiska (EEA) oszacowano, że w 2016 r. długotrwałe narażenie na zanieczyszczenie powietrza było przyczyną ponad 506 000 przedwczesnych zgonów w UE-28. W sprawozdaniu potwierdzono również, że w 2017 r. transport drogowy nadal był głównym źródłem emisji NOx w UE-28, stanowiących około 40 % łącznej emisji NOx w UE, oraz że około 80 % całkowitych emisji NOx z transportu drogowego generowanych jest przez pojazdy z silnikami wysokoprężnymi;
__________________
1a Sprawozdanie EEA na temat jakości powietrza w Europie z 2019 r.
Poprawka 4
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 3 b (nowy)
(3b)  Dostęp niezależnych podmiotów do informacji dotyczących naprawy i utrzymania pojazdów ma kluczowe znaczenie dla przywrócenia zaufania konsumentów.
Poprawka 5
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 3 c (nowy)
(3c)  Niedawne naruszenia obowiązujących ram prawnych przez producentów, w tym naruszenia ich zobowiązań prawnych wynikających z rozporządzenia (WE) nr 715/2007, wykazały słabość mechanizmów kontroli i egzekwowania przepisów. Konsumentom nie zaoferowano zadowalającej rekompensaty, ponieważ nawet w przypadku przyznania rekompensaty pojazdów często nie dostosowano do norm Euro 5 i Euro 6. Ponieważ coraz większa liczba zakazów ruchu pojazdów z silnikiem Diesla w miastach europejskich ma wpływ na codzienne życie obywateli, odpowiednimi środkami wyrównawczymi byłyby ponowne wyposażenie niespełniających norm pojazdów w dostosowane technologie oczyszczania spalin (wymiana sprzętu) lub zaoferowanie premii z tytułu konwersji w przypadku, gdy konsument chce wymienić zakupiony pojazd na bardziej ekologiczny model.
Poprawka 6
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 5
(5)  W rezultacie Komisja opracowała nową metodę badania emisji z pojazdów w rzeczywistych warunkach jazdy, procedurę badania emisji w rzeczywistych warunkach jazdy (RDE). Procedurę badania RDE wprowadzono rozporządzeniami Komisji (UE) 2016/4276 i (UE) 2016/6467, które następnie wprowadzono do rozporządzenia (UE) 2017/1151 i dodatkowo skorygowano rozporządzeniem Komisji (UE) 2017/11548.
(5)  W rezultacie Komisja opracowała nową metodę badania emisji z pojazdów w rzeczywistych warunkach jazdy, procedurę badania emisji w rzeczywistych warunkach jazdy (RDE). Procedurę badania RDE wprowadzono rozporządzeniami Komisji (UE) 2016/4276 i (UE) 2016/6467, które następnie wprowadzono do rozporządzenia (UE) 2017/1151 i dodatkowo skorygowano rozporządzeniami Komisji (UE) 2017/11548 oraz (UE) 2018/18328a.
__________________
__________________
6 Rozporządzenie Komisji (UE) 2016/427 z dnia 10 marca 2016 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 692/2008 w odniesieniu do emisji zanieczyszczeń pochodzących z lekkich pojazdów pasażerskich i użytkowych (Euro 6) (Dz.U. L 82 z 31.3.2016, s. 1).
6 Rozporządzenie Komisji (UE) 2016/427 z dnia 10 marca 2016 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 692/2008 w odniesieniu do emisji zanieczyszczeń pochodzących z lekkich pojazdów pasażerskich i użytkowych (Euro 6) (Dz.U. L 82 z 31.3.2016, s. 1).
7 Rozporządzenie Komisji (UE) 2016/646 z dnia 20 kwietnia 2016 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 692/2008 w odniesieniu do emisji zanieczyszczeń pochodzących z lekkich pojazdów pasażerskich i użytkowych (Euro 6) (Dz.U. L 109 z 26.4.2016, s. 1).
7 Rozporządzenie Komisji (UE) 2016/646 z dnia 20 kwietnia 2016 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 692/2008 w odniesieniu do emisji zanieczyszczeń pochodzących z lekkich pojazdów pasażerskich i użytkowych (Euro 6) (Dz.U. L 109 z 26.4.2016, s. 1).
8 Rozporządzenie Komisji (UE) 2017/1154 z dnia 7 czerwca 2017 r. zmieniające rozporządzenie Komisji (UE) 2017/1151 uzupełniające rozporządzenie (WE) nr 715/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie homologacji typu pojazdów silnikowych w odniesieniu do emisji zanieczyszczeń pochodzących z lekkich pojazdów pasażerskich i użytkowych (Euro 5 i Euro 6) oraz w sprawie dostępu do informacji dotyczących naprawy i utrzymania pojazdów, zmieniające dyrektywę 2007/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, rozporządzenie Komisji (WE) nr 692/2008 i rozporządzenie Komisji (UE) nr 1230/2012 oraz uchylające rozporządzenie Komisji (WE) nr 692/2008 oraz dyrektywę 2007/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do emisji zanieczyszczeń w rzeczywistych warunkach jazdy pochodzących z lekkich pojazdów pasażerskich i użytkowych (Euro 6) (Dz.U. L 175 z 7.7.2017, s. 708).
8 Rozporządzenie Komisji (UE) 2017/1154 z dnia 7 czerwca 2017 r. zmieniające rozporządzenie Komisji (UE) 2017/1151 uzupełniające rozporządzenie (WE) nr 715/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie homologacji typu pojazdów silnikowych w odniesieniu do emisji zanieczyszczeń pochodzących z lekkich pojazdów pasażerskich i użytkowych (Euro 5 i Euro 6) oraz w sprawie dostępu do informacji dotyczących naprawy i utrzymania pojazdów, zmieniające dyrektywę 2007/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, rozporządzenie Komisji (WE) nr 692/2008 i rozporządzenie Komisji (UE) nr 1230/2012 oraz uchylające rozporządzenie Komisji (WE) nr 692/2008 oraz dyrektywę 2007/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do emisji zanieczyszczeń w rzeczywistych warunkach jazdy pochodzących z lekkich pojazdów pasażerskich i użytkowych (Euro 6) (Dz.U. L 175 z 7.7.2017, s. 708).
8a Rozporządzenie Komisji (UE) 2018/1832 z dnia 5 listopada 2018 r. zmieniające dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2007/46/WE, rozporządzenie Komisji (WE) nr 692/2008 i rozporządzenie Komisji (UE) 2017/1151 w celu udoskonalenia badań i procedur homologacji typu w odniesieniu do lekkich pojazdów pasażerskich i użytkowych, w tym badań i procedur dotyczących zgodności eksploatacyjnej i emisji zanieczyszczeń w rzeczywistych warunkach jazdy, a także wprowadzenia urządzeń służących do monitorowania zużycia paliwa i energii elektrycznej (Dz.U. L 301 z 27.11.2018, s. 1).
Poprawka 7
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 6
(6)  W rozporządzeniu (UE) 2016/6469 wprowadzono daty rozpoczęcia stosowania procedury badania RDE, jak również kryteria zgodności obowiązujące w odniesieniu do RDE. W tym celu zastosowano czynniki zgodności związane z poszczególnymi zanieczyszczeniami, aby uwzględnić statystyczną i techniczną niepewność pomiarów prowadzonych za pomocą przenośnych systemów pomiaru emisji (PEMS).
(6)  W rozporządzeniu (UE) 2016/6469 wprowadzono daty rozpoczęcia stosowania procedury badania RDE, jak również kryteria zgodności obowiązujące w odniesieniu do RDE. Wprowadzenie dat rozpoczęcia stosowania dla pojazdów osobowych i pojazdów lekkich wybrano w sekwencji rocznej, aby zagwarantować terminowe planowanie producenta dla każdej grupy pojazdów. W tym celu wprowadzono czynniki zgodności związane z poszczególnymi zanieczyszczeniami, aby uwzględnić statystyczną i techniczną niepewność pomiarów prowadzonych za pomocą przenośnych systemów pomiaru emisji (PEMS).
__________________
__________________
9 Rozporządzenie Komisji (UE) 2016/646 z dnia 20 kwietnia 2016 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 692/2008 w odniesieniu do emisji zanieczyszczeń pochodzących z lekkich pojazdów pasażerskich i użytkowych (Euro 6) (Dz.U. L 109 z 26.04.2016, s. 1.)
9 Rozporządzenie Komisji (UE) 2016/646 z dnia 20 kwietnia 2016 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 692/2008 w odniesieniu do emisji zanieczyszczeń pochodzących z lekkich pojazdów pasażerskich i użytkowych (Euro 6) (Dz.U. L 109 z 26.04.2016, s. 1.)
Poprawka 8
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 6 a (nowy)
(6a)  Według sprawozdania EEA z 2016 r. różnica między emisjami w rzeczywistych warunkach a emisjami laboratoryjnymi wynikała głównie z trzech czynników: nieaktualna procedura badania, elastyczność w obecnej procedurze i czynniki rzeczywistego użytkowania zależne od kierowcy. Konieczne jest badanie w celu ustalenia marginesu wynikającego ze stylu jazdy i temperatury zewnętrznej. Należy wprowadzić wyraźne rozróżnienie między CF, marginesem związanym z urządzeniem i marginesem współczynnika rzeczywistego użytkowania, który zależy od kierowcy i temperatury.
Poprawka 9
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 7
(7)  W dniu 13 grudnia 2018 r. Sąd wydał wyrok w sprawach połączonych T-339/16, T-352/16 i T-391/1622 dotyczących skargi o stwierdzenie nieważności rozporządzenia (UE) 2016/646. Sąd stwierdził nieważność części rozporządzenia (UE) 2016/646, w której ustanowiono współczynniki zgodności stosowane do oceny zgodności wyników badań RDE z wartościami dopuszczalnymi emisji określonymi w rozporządzeniu (WE) nr 715/2007. Sąd stwierdził, że jedynie prawodawca mógł wprowadzić te czynniki zgodności, ponieważ odnosiły się one do zasadniczego elementu rozporządzenia (WE) nr 715/2007.
(7)  W dniu 13 grudnia 2018 r. Sąd wydał wyrok w sprawach połączonych T-339/16, T-352/16 i T-391/1622 dotyczących skargi o stwierdzenie nieważności rozporządzenia (UE) 2016/646. Sąd stwierdził nieważność części rozporządzenia (UE) 2016/646, w której ustanowiono współczynniki zgodności stosowane do oceny zgodności wyników badań RDE z wartościami dopuszczalnymi emisji określonymi w rozporządzeniu (WE) nr 715/2007. Sąd stwierdził, że jedynie prawodawca mógł wprowadzić te czynniki zgodności, ponieważ odnosiły się one do zasadniczego elementu rozporządzenia (WE) nr 715/2007 i „doprowadziły de facto do zmiany dopuszczalnych wartości emisji tlenków azotu określonych dla norm Euro 6, podczas gdy te dopuszczalne wartości należy stosować do tych badań”.
Poprawka 10
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 8
(8)  Sąd nie kwestionował technicznej zasadności czynników zgodności. W związku z tym oraz mając na uwadze, że na obecnym etapie rozwoju technologicznego nadal istnieje rozbieżność między emisjami mierzonymi w rzeczywistych warunkach jazdy a emisjami mierzonymi w laboratorium, należy wprowadzić czynniki zgodności do rozporządzenia (WE) nr 715/2007.
(8)  Sąd „nabrał wątpliwości co do zasadności powoływania się przez Komisję na możliwe błędy natury statystycznej”, w szczególności jeśli chodzi o tymczasowy współczynnik zgodności wynoszący 2,1, i stwierdził, że „niepewności statystyczne koryguje się, pracując nad reprezentatywnością próbki lub eksperymentu albo nad liczbą przeprowadzonych eksperymentów”. Ponadto, jeśli chodzi o wprowadzony margines niepewności technicznej, Sąd stwierdził, że „po zakończeniu badania RDE nie można stwierdzić, czy pojazd będący przedmiotem badania spełnia wymogi dotyczące dopuszczalnych wartości emisji ani nawet czy zbliża się do tych wartości”. Każdy sprzęt pomiarowy ma margines niepewności technicznej, a jeśli chodzi o systemy PEMS, biorąc pod uwagę ich zastosowanie w bardziej zmiennych warunkach, stwierdzono, że ich margines jest nieco większy w porównaniu z nieruchomymi urządzeniami laboratoryjnymi, nawet jeśli w rzeczywistości oznacza to zarówno zawyżenie, jak i niedoszacowanie emisji. Mając na uwadze, że na obecnym etapie rozwoju technologicznego nadal istnieje rozbieżność między emisjami mierzonymi w rzeczywistych warunkach jazdy a emisjami mierzonymi w laboratorium, należy tymczasowo wprowadzić czynniki zgodności do rozporządzenia (WE) nr 715/2007.
Poprawka 11
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 8 a (nowy)
(8a)  W rezolucji Parlamentu Europejskiego z dnia 28 marca 2019 r. w sprawie ostatnich wydarzeń związanych z aferą dieselgate z zadowoleniem przyjęto orzeczenie Sądu i wyraźnie zwrócono się do Komisji, żeby nie wprowadzała żadnego nowego współczynnika zgodności, aby zagwarantować, że normy Euro 6 nie będą w dalszym stopniu osłabiane, lecz będą spełniane w normalnych warunkach użytkowania, jak pierwotnie przewidziano w rozporządzeniu (WE) nr 715/2007.
Poprawka 12
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 9
(9)  Aby umożliwić producentom osiągnięcie zgodności z wartościami dopuszczalnymi emisji Euro 6 w kontekście procedury badania RDE, kryteria zgodności obowiązujące w odniesieniu do RDE należy wprowadzić w dwóch etapach. Na pierwszym etapie, na wniosek producenta, zastosowanie powinien mieć tymczasowy współczynnik zgodności, a na drugim etapie należy stosować jedynie ostateczny współczynnik zgodności. Komisja powinna dokonywać przeglądu ostatecznych współczynników zgodności w świetle postępu technicznego.
(9)  Aby umożliwić producentom osiągnięcie zgodności z wartościami dopuszczalnymi emisji Euro 6 w kontekście procedury badania RDE, kryteria zgodności obowiązujące w odniesieniu do RDE należy wprowadzić w dwóch etapach. Na pierwszym etapie, na wniosek producenta, zastosowanie powinien mieć tymczasowy współczynnik zgodności, a na drugim etapie należy stosować jedynie ostateczny współczynnik zgodności. Końcowy współczynnik zgodności powinien mieć zastosowanie podczas okresu przejściowego i zawierać margines wyrażający dodatkową niepewność pomiaru związaną z wprowadzeniem systemów PEMS. Komisja powinna na bieżąco oceniać współczynnik zgodności w świetle postępu technicznego i corocznie go obniżać na podstawie dowodów naukowych, zwiększonej dokładności procedury pomiaru i postępu technicznego w dziedzinie systemów PEMS. Współczynnik zgodności powinien być stopniowo obniżany i przestać obowiązywać do dnia 30 września 2022 r.
Poprawka 13
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 9 a (nowy)
(9a)   Najpóźniej do czerwca 2021 r. Komisja powinna ustanowić ambitniejsze i bardziej rygorystyczne wymogi dotyczące systemów PEMS, które mogą być stosowane do badań RDE. Ustanowione normy powinny, w miarę możliwości, uwzględniać wszelkie istotne elementy normalizacji opracowane przez CEN w oparciu o najlepsze dostępne systemy PEMS.
Poprawka 14
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 9 b (nowy)
(9b)  Należy podkreślić, że chociaż niniejszy wniosek dotyczy współczynnika zgodności, kwestię norm dotyczących dopuszczalnych wielkości emisji należy rozpatrzyć w kontekście przyszłego wniosku dotyczącego normy wyższej niż Euro 6. Aby zapewnić szybkie postępy w kierunku przyjęcia przyszłych dopuszczalnych wartości emisji (norma wyższa niż Euro 6) i poprawy jakości powietrza dla obywateli Unii, konieczne jest, aby Komisja przedstawiła, w stosownym przypadku, wniosek ustawodawczy w tej sprawie, jak najszybciej, a najpóźniej do czerwca 2021 r., zgodnie z komunikatem Komisji z dnia 11 grudnia 2019 r. pt.: „Europejski Zielony Ład”, w którym podkreśla się potrzebę przejścia na zrównoważoną i inteligentną mobilność oraz zapewnienia ścieżki prowadzącej do bezemisyjnej mobilności. We wdrażaniu norm wyższych niż Euro 6 nie powinny być stosowane żadne współczynniki zgodności.
Poprawka 15
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 9 c (nowy)
(9c)  Aby zachęcić producentów do proaktywnego i proekologicznego podejścia, nowe innowacje technologiczne mające na celu pochłanianie NOx powinny zostać przetestowane, ujęte ilościowo i uwzględnione w kolejnym przeglądzie norm Euro.
Poprawka 16
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 10
(10)  Traktat lizboński daje prawodawcy możliwość przekazywania Komisji uprawnień do przyjmowania aktów o charakterze nieustawodawczym mających zastosowanie ogólne, które uzupełniają lub zmieniają niektóre, inne niż istotne, elementy aktu ustawodawczego. Środki, które mogą zostać objęte przekazaniem uprawnień, o którym mowa w art. 290 ust. 1 TFUE, są zasadniczo zgodne z tymi, które są objęte procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą, ustanowionymi na mocy art. 5a decyzji Rady 1999/468/WE11. W związku z tym konieczne jest dostosowanie do art. 290 TFUE przepisów rozporządzenia (WE) nr 715/2007 dotyczących stosowania procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą.
(10)  Traktat lizboński daje prawodawcy możliwość przekazywania Komisji uprawnień do przyjmowania aktów o charakterze nieustawodawczym mających zastosowanie ogólne, które uzupełniają lub zmieniają niektóre, inne niż istotne, elementy aktu ustawodawczego. Środki, które mogą zostać objęte przekazaniem uprawnień, o którym mowa w art. 290 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), są zasadniczo zgodne z tymi, które są objęte procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą, ustanowionymi na mocy art. 5a decyzji Rady 1999/468/WE11. W związku z tym konieczne jest dostosowanie do art. 290 TFUE przepisów rozporządzenia (WE) nr 715/2007 dotyczących stosowania procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą.
_________________
_________________
11 Decyzja Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiająca warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji (Dz.U. L 184 z 17.7.1999, s. 23).
11 Decyzja Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiająca warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji (Dz.U. L 184 z 17.7.1999, s. 23).
Poprawka 17
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 11
(11)  Aby przyczynić się do osiągnięcia unijnych celów w zakresie jakości powietrza oraz ograniczenia emisji z pojazdów, należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjmowania aktów zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) w odniesieniu do szczegółowych przepisów dotyczących szczególnych procedur, testów i wymogów dotyczących homologacji typu. Przedmiotowe przekazanie powinno obejmować uzupełnienie rozporządzenia (WE) nr 715/2007 o takie zmienione przepisy, jak również cykle badań stosowanych do pomiaru emisji; wymogi dotyczące wdrożenia zakazu stosowania urządzeń ograniczających skuteczność działania, które zmniejszają skuteczność układów kontroli emisji; środki niezbędne do wdrożenia obowiązku producenta do zapewnienia nieograniczonego i znormalizowanego dostępu do informacji dotyczących naprawy i utrzymania pojazdów; przyjęcie zmienionej procedury pomiaru cząstek stałych. Przekazanie uprawnień powinno ponadto obejmować zmianę rozporządzenia (WE) nr 715/2007 w celu dokonania obniżenia ostatecznych współczynników zgodności celem uwzględnienia postępu technicznego w zakresie PEMS i ponownego ustalenia wartości dopuszczalnych masy cząstek stałych oraz wprowadzenia wartości dopuszczalnych liczby cząstek stałych. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów, oraz aby konsultacje te prowadzone były zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym w sprawie lepszego stanowienia prawa z dnia 13 kwietnia 2016 r. W szczególności, aby zapewnić udział na równych zasadach Parlamentu Europejskiego i Rady w przygotowaniu aktów delegowanych, instytucje te powinny otrzymywać wszelkie dokumenty w tym samym czasie co eksperci państw członkowskich, a eksperci tych instytucji powinni systematycznie brać udział w posiedzeniach grup eksperckich Komisji zajmujących się przygotowaniem aktów delegowanych.
(11)  Aby przyczynić się do osiągnięcia unijnych celów w zakresie jakości powietrza oraz ograniczenia emisji z pojazdów, należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjmowania aktów zgodnie z art. 290 TFUE w odniesieniu do szczegółowych przepisów dotyczących szczególnych procedur, testów i wymogów dotyczących homologacji typu. Przedmiotowe przekazanie powinno obejmować uzupełnienie rozporządzenia (WE) nr 715/2007 o takie zmienione przepisy, jak również cykle badań stosowanych do pomiaru emisji; wymogi dotyczące wdrożenia zakazu stosowania urządzeń ograniczających skuteczność działania, które zmniejszają skuteczność układów kontroli emisji; i przyjęcie zmienionej procedury pomiaru cząstek stałych. Niezależnie od krótkiej przerwy między wejściem w życie niniejszego rozporządzenia a uchyleniem przepisów w sprawie informacji dotyczących naprawy i utrzymania pojazdów na mocy rozporządzenia (UE) 2018/858, do celów pewności prawa oraz w celu zapewnienia prawodawcy wszystkich dostępnych możliwości przekazanie uprawnień powinno również uwzględniać środki niezbędne do wdrożenia obowiązku producenta do zapewnienia nieograniczonego i znormalizowanego dostępu do informacji dotyczących naprawy i utrzymania pojazdów. Przekazanie uprawnień powinno ponadto obejmować zmianę rozporządzenia (WE) nr 715/2007 w celu dokonania obniżenia współczynników zgodności celem uwzględnienia lepszej jakości procedury pomiaru lub postępu technicznego w zakresie PEMS i ponownego ustalenia wartości dopuszczalnych masy cząstek stałych oraz wprowadzenia wartości dopuszczalnych cząstek stałych w oparciu o liczby. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów, oraz aby konsultacje te prowadzone były zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym w sprawie lepszego stanowienia prawa z dnia 13 kwietnia 2016 r.1a. W szczególności, aby zapewnić udział na równych zasadach Parlamentu Europejskiego i Rady w przygotowaniu aktów delegowanych, instytucje te otrzymują wszelkie dokumenty w tym samym czasie co eksperci państw członkowskich, a eksperci tych instytucji systematycznie biorą udział w posiedzeniach grup eksperckich Komisji zajmujących się przygotowaniem aktów delegowanych.
_________________
1a Dz.U. L 123 z 12.5.2016, s. 1.
Poprawka 18
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 3 – litera a
Rozporządzenie (WE) nr 715/2007
Artykuł 4 – ustęp 1 – akapit 2
Obowiązki te obejmują przestrzeganie wartości dopuszczalnych emisji określonych w załączniku I. Na potrzeby ustalenia zgodności z wartościami dopuszczalnymi emisji Euro 6 określonymi w załączniku I tabela 2 wartości emisji ustalone podczas ważnych badań emisji zanieczyszczeń w rzeczywistych warunkach jazdy (RDE) dzieli się przez mający zastosowanie współczynnik zgodności określony w załączniku I tabela 2a. Wynik musi się kształtować poniżej wartości dopuszczalnych emisji Euro 6 określonych w tabeli 2 tego załącznika.
Obowiązki te obejmują zapewnienie zgodności z wartościami dopuszczalnymi emisji określonymi w załączniku I. Na potrzeby ustalenia zgodności z wartościami dopuszczalnymi emisji Euro 6 określonymi w załączniku I tabela 2 wartości emisji ustalone podczas ważnych badań emisji zanieczyszczeń w rzeczywistych warunkach jazdy (RDE) dzieli się przez mający zastosowanie współczynnik zgodności określony w załączniku I tabela 2a. Wynik musi się kształtować poniżej wartości dopuszczalnych emisji Euro 6 określonych w tabeli 2 tego załącznika. Współczynnik zgodności jest stopniowo obniżany w drodze corocznych korekt w dół w oparciu o oceny przeprowadzone przez JRC. Współczynnik zgodności przestaje obowiązywać do dnia 30 września 2022 r.
Poprawka 19
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 4 – litera a
Rozporządzenie (WE) nr 715/2007
Artykuł 5 – ustęp 1
1.  Części mające potencjalny wpływ na emisję zanieczyszczeń są tak zaprojektowane, zbudowane i zamontowane, aby pojazd w trakcie normalnego użytkowania był zgodny z wymogami niniejszego rozporządzenia.;
1.  Części mające potencjalny wpływ na emisję zanieczyszczeń są tak zaprojektowane, zbudowane i zamontowane, aby pojazd w trakcie normalnego użytkowania był zgodny z wymogami niniejszego rozporządzenia. Producent gwarantuje również niezawodność urządzeń kontrolujących emisję spalin i dąży do ograniczenia ryzyka kradzieży takich urządzeń lub manipulowania nimi.
Poprawka 20
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 6
Rozporządzenie (WE) nr 715/2007
Artykuł 8 – akapit 1
Komisja jest uprawniona do przyjęcia aktów delegowanych, zgodnie z art. 14a w celu uzupełnienia art. 6 i 7. Powyższe obejmuje określenie i aktualizację warunków technicznych odnoszących się do sposobu przekazywania informacji dotyczących OBD oraz naprawy i utrzymania pojazdu, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb MŚP.
Komisja jest uprawniona do przyjęcia aktów delegowanych, zgodnie z art. 14a w celu uzupełnienia art. 6 i 7. Powyższe obejmuje określenie i aktualizację warunków technicznych odnoszących się do sposobu przekazywania informacji dotyczących OBD oraz naprawy i utrzymania pojazdu, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb MŚP, mikroprzedsiębiorstw oraz podmiotów samozatrudnionych;
Poprawka 21
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 7 – litera b
Rozporządzenie (WE) nr 715/2007
Artykuł 10 – ustęp 4 – akapit 2
Podczas ważnych badań RDE zgodność z wartościami dopuszczalnymi w normie Euro 6 ustala się z uwzględnieniem współczynnika zgodności dla danego zanieczyszczenia określonego w załączniku I tabela 2a, zgodnie z art. 4 ust. 1 akapit drugi.
Podczas ważnych badań RDE zgodność z wartościami dopuszczalnymi w normie Euro 6 ustala się z uwzględnieniem współczynnika zgodności dla danego zanieczyszczenia określonego w załączniku I tabela 2a, zgodnie z art. 4 ust. 1 akapit drugi. Współczynnik zgodności jest stopniowo obniżany w drodze corocznych korekt w dół w oparciu o oceny przeprowadzone przez JRC. Współczynnik zgodności przestaje obowiązywać do dnia 30 września 2022 r.
Poprawka 22
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 7 – litera b
Rozporządzenie (WE) nr 715/2007
Artykuł 10 – ustęp 5 – akapit 2
Podczas ważnych badań RDE zgodność z wartościami dopuszczalnymi w normie Euro 6 ustala się z uwzględnieniem współczynnika zgodności dla danego zanieczyszczenia określonego w załączniku I tabela 2a, zgodnie z art. 4 ust. 1 akapit drugi.
Podczas ważnych badań RDE zgodność z wartościami dopuszczalnymi w normie Euro 6 ustala się z uwzględnieniem współczynnika zgodności dla danego zanieczyszczenia określonego w załączniku I tabela 2a, zgodnie z art. 4 ust. 1 akapit drugi. Współczynnik zgodności jest stopniowo obniżany w drodze corocznych korekt w dół w oparciu o oceny przeprowadzone przez JRC. Współczynnik zgodności przestaje obowiązywać do dnia 30 września 2022 r.
Poprawka 23
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 1 – akapit 1 – punkt 10
Rozporządzenie (WE) nr 715/2007
Artykuł 14 – ustęp 3 i ustęp 3a (nowy)
3.   Komisja posiada uprawnienia do przyjmowania, zgodnie z art. 14 a, aktów delegowanych w zakresie:
3.   Najpóźniej do dnia 1 czerwca 2021 r. Komisja przyjmuje, zgodnie z art. 14a, akty delegowane uzupełniające niniejsze rozporządzenie w celu dostosowania procedur, badań i wymogów, a także cykli badawczych stosowanych do pomiaru emisji, tak aby odpowiednio odzwierciedlić emisje zanieczyszczeń w rzeczywistych warunkach jazdy, łącznie z, między innymi, warunkami dotyczącymi temperatury i warunkami brzegowymi, zmniejszając błąd pełzania zera i stawiając czoła niebezpiecznym skokowym wzrostom ilości emitowanych cząstek w momencie, gdy w samochodach następuje oczyszczanie filtra, uwzględniając wszelkie istotne elementy normalizacji opracowane przez CEN i oparte na najlepszym dostępnym sprzęcie.
a)  uzupełnienia niniejszego rozporządzenia w celu dostosowania procedur, badań i wymogów, a także cykli badawczych wykorzystywanych do pomiaru emisji w celu odpowiedniego odzwierciedlenia emisji zanieczyszczeń w rzeczywistych warunkach jazdy;
b)  zmiany niniejszego rozporządzenia w celu dostosowania do postępu technicznego ostatecznych współczynników zgodności określonych dla poszczególnych zanieczyszczeń w załączniku I tabela 2a.
3a.  Komisja jest uprawniona do przyjmowania, zgodnie z art. 14a, aktów delegowanych zmieniających niniejsze rozporządzenie w celu dostosowania do postępu technicznego i korekty w dół współczynników zgodności określonych dla poszczególnych zanieczyszczeń w załączniku I tabela 2a.
Poprawka 24
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Załącznik – akapit 1
Rozporządzenie (WE) nr 715/2007
Załącznik I – tabela 2a – wiersz 2

Tekst proponowany przez Komisję

CF pollutant-final (2)

1,43

1,5

-

-

-

(2)   CF pollutant-final oznacza współczynnik zgodności stosowany do określania zgodności z dopuszczalnymi wartościami emisji normy Euro 6 poprzez uwzględnienie nieścisłości technicznych związanych z użyciem przenośnych systemów pomiaru emisji (PEMS).

Poprawka

CF pollutant-final (2)

1 + margines (margines = 0,32*)

1 + margines (margines = 0,5*)

-

-

-

* należy skorygować w dół przynajmniej raz w roku na podstawie regularnych ocen Wspólnego Centrum Badawczego.

(2)   CF pollutant-final oznacza współczynnik zgodności stosowany do określania zgodności z dopuszczalnymi wartościami emisji normy Euro 6 w okresie przejściowym poprzez uwzględnienie dodatkowych technicznych nieścisłości pomiarowych w połączeniu z wprowadzeniem przenośnych systemów pomiaru emisji (PEMS). Jest on wyrażony jako 1 + margines niepewności pomiaru. Do dnia 30 września 2022 r. margines wynosi zero, a współczynnik zgodności przestaje mieć zastosowanie.

(1) Sprawa została odesłana do komisji właściwej w celu przeprowadzenia negocjacji międzyinstytucjonalnych na podstawie art. 59 ust. 4 akapit czwarty Regulaminu (A9-0139/2020).


Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji ***I
PDF 242kWORD 73k
Poprawki przyjęte przez Parlament Europejski w dniu 17 września 2020 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (COM(2020)0022 – C9-0007/2020 – 2020/0006(COD))(1)
P9_TA(2020)0223A9-0135/2020

(Zwykła procedura ustawodawcza: pierwsze czytanie)

Tekst proponowany przez Komisję   Poprawka
Poprawka 1
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 1
(1)  Ramy prawne regulujące unijną politykę spójności na lata 2021–2027, w kontekście kolejnych wieloletnich ram finansowych, przyczyniają się do wypełnienia zobowiązań Unii do realizacji porozumienia paryskiego i celów zrównoważonego rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych poprzez skoncentrowanie finansowania Unii na celach ekologicznych. Niniejsze rozporządzenie wdraża jeden z priorytetów określonych w komunikacie w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu („Europejski Zielony Ład”)11 i stanowi część planu inwestycyjnego na rzecz zrównoważonej Europy12, który zapewnia dedykowane finansowanie w ramach mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności w celu ograniczenia kosztów gospodarczychspołecznych związanych z przejściem na neutralną dla klimatu gospodarkę o obiegu zamkniętym, w ramach której wszelkie pozostałe emisje gazów cieplarnianych są kompensowane ich równoważną absorpcją.
(1)  Ramy prawne regulujące unijną politykę spójności na lata 2021–2027, w kontekście kolejnych wieloletnich ram finansowych, przyczyniają się do wypełnienia zobowiązań Unii do realizacji porozumienia paryskiego, zakładającego ograniczenie wzrostu temperatury na świecie do poziomu poniżej 1,5°C, celów zrównoważonego rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych i Europejskiego filara praw socjalnych poprzez skoncentrowanie finansowania Unii na celach ekologicznych. Niniejsze rozporządzenie wdraża jeden z priorytetów określonych w komunikacie w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu („Europejski Zielony Ład”)11 i stanowi część planu inwestycyjnego na rzecz zrównoważonej Europy12, który zapewnia dedykowane finansowanie w ramach mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności w celu ograniczenia kosztów gospodarczych, społecznych i środowiskowych związanych z przejściem na neutralną dla klimatu gospodarkę o obiegu zamkniętym, w ramach której wszelkie pozostałe emisje gazów cieplarnianych są kompensowane ich równoważną absorpcją, z uwzględnieniem skutków pandemii COVID-19.
__________________
__________________
11 COM(2019)0640 z 11 grudnia 2019 r.
11 COM(2019)0640 z 11 grudnia 2019 r.
12 COM(2020)0021 z 14 stycznia 2020 r.
12 COM(2020)0021 z 14 stycznia 2020 r.
Poprawka 2
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 2
(2)  Przejście na neutralną dla klimatu gospodarkę o obiegu zamkniętym stanowi jeden z najważniejszych celów politycznych Unii. W dniu 12 grudnia 2019 r. Rada Europejska zatwierdziła cel, którym jest osiągnięcie do 2050 r. neutralności klimatycznej Unii, zgodnie z celami porozumienia paryskiego. Chociaż walka ze zmianą klimatu i degradacją środowiska przyniesie wszystkim korzyści w długim okresie, a w średnim okresie postawi wszystkich przed nowymi możliwościami i wyzwaniami, to nie wszystkie regiony i państwa członkowskie rozpoczną transformację z tego samego poziomu wyjściowego i nie wszystkie będą dysponować taką samą zdolnością do reagowania. Gospodarki niektórych z nich są bardziej rozwinięte, podczas gdy skutki społecznegospodarcze transformacji będą większe w przypadku tych regionów, których gospodarka opiera się w dużej mierze na paliwach kopalnych (zwłaszcza węglu kamiennym i brunatnym, torfie lub łupkach bitumicznych) lub gałęziach przemysłu charakteryzujących się wysoką intensywnością emisji gazów cieplarnianych. Taka sytuacja grozi nie tylko tym, że transformacja klimatyczna będzie przebiegać w Unii w różnym tempie, ale również pogłębieniem dysproporcji między regionami, co podważy cele dotyczące spójności społecznej, gospodarczej i terytorialnej.
(2)  Przejście na neutralną dla klimatu gospodarkę o obiegu zamkniętym stanowi jeden z najważniejszych celów politycznych Unii. W dniu 12 grudnia 2019 r. Rada Europejska zatwierdziła cel, którym jest osiągnięcie do 2050 r. neutralności klimatycznej Unii, zgodnie z celami porozumienia paryskiego. Chociaż walka ze zmianą klimatu i degradacją środowiska przyniesie wszystkim korzyści w długim okresie, a w średnim okresie postawi wszystkich przed nowymi możliwościami i wyzwaniami, to nie wszystkie regiony i państwa członkowskie rozpoczną transformację z tego samego poziomu wyjściowego i nie wszystkie będą dysponować taką samą zdolnością do reagowania. Gospodarki niektórych z nich są bardziej rozwinięte, podczas gdy skutki społeczne, gospodarcze i środowiskowe transformacji będą większe w przypadku tych regionów, których gospodarka opiera się w dużej mierze na paliwach kopalnych (zwłaszcza węglu kamiennym i brunatnym, torfie wykorzystywanym do celów energetycznych lub łupkach bitumicznych) lub gałęziach przemysłu charakteryzujących się wysoką intensywnością emisji gazów cieplarnianych. Taka sytuacja grozi nie tylko tym, że transformacja klimatyczna będzie przebiegać w Unii w różnym tempie, ale również pogłębieniem dysproporcji między regionami, zwłaszcza regionami peryferyjnymi, obszarami oddalonymi, wyspiarskimi i o niekorzystnym położeniu geograficznym oraz terytoriami borykającymi się z problemami związanymi z wyludnianiem, co będzie ze szkodą dla celów dotyczących spójności społecznej, gospodarczej i terytorialnej.
Poprawka 3
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 3
(3)  Aby transformacja była skuteczna, musi być sprawiedliwa i społecznie akceptowalna dla wszystkich. Zarówno Unia, jak i państwa członkowskie muszą zatem uwzględnić od samego początku skutki gospodarcze społeczne transformacji, a także wdrożyć wszelkie możliwe instrumenty w celu łagodzenia skutków negatywnych. Ważną rolę będzie w tym odgrywał budżet Unii.
(3)  Aby transformacja była skuteczna, musi być sprawiedliwa, mieć charakter integracyjny i być społecznie akceptowalna dla wszystkich. Unia, państwa członkowskie i regiony muszą zatem uwzględnić od samego początku skutki gospodarcze, społeczne i środowiskowe transformacji, a także wdrożyć wszelkie możliwe instrumenty w celu łagodzenia skutków negatywnych. Ważną rolę będzie w tym odgrywał budżet Unii w celu zagwarantowania, że nikt nie zostanie pozostawiony w tyle.
Poprawka 4
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 4
(4)  Jak wskazano w Europejskim Zielonym Ładzie i w planie inwestycyjnym na rzecz zrównoważonej Europy, mechanizm sprawiedliwej transformacji powinien uzupełniać inne działania przewidziane w ramach kolejnych wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027. Powinien on przyczyniać się do łagodzenia skutków społecznych i gospodarczych związanych z transformacją w kierunku neutralności klimatycznej Unii poprzez skoncentrowanie wydatków z budżetu Unii na celach społecznych i klimatycznych na szczeblu regionalnym.
(4)  Jak wskazano w Europejskim Zielonym Ładzie i w planie inwestycyjnym na rzecz zrównoważonej Europy, mechanizm sprawiedliwej transformacji powinien uzupełniać inne działania przewidziane w ramach kolejnych wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027. Powinien on przyczyniać się do łagodzenia skutków społecznych, gospodarczych i środowiskowych, w szczególności odczuwanych przez pracowników dotkniętych procesem prowadzącym w kierunku neutralności klimatycznej Unii do 2050 r., poprzez skoncentrowanie wydatków z budżetu Unii na celach klimatycznych i społecznych na szczeblu regionalnym oraz promowanie zrównoważonej gospodarki, zielonych miejsc pracy i zdrowia publicznego.
Poprawka 5
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 5
(5)  Niniejsze rozporządzenie ustanawia Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji („FST”), który jest jednym z filarów mechanizmu sprawiedliwej transformacji wdrażanego w ramach polityki spójności. Celem FST jest łagodzenie negatywnych skutków transformacji klimatycznej poprzez wspieranie najbardziej dotkniętych terytoriów i pracowników. Zgodnie z celem szczegółowym FST, działania wspierane przez ten fundusz powinny bezpośrednio przyczyniać się do złagodzenia skutków transformacji poprzez finansowanie dywersyfikacji i modernizacji lokalnej gospodarki oraz ograniczenie niekorzystnego wpływu na zatrudnienie. Znajduje to odzwierciedlenie w celu szczegółowym FST, który został ustanowiony na tym samym poziomie co cele polityki określone w art. [4] rozporządzenia UE [nowe RWP] i jest wskazany razem z tymi celami.
(5)  Niniejsze rozporządzenie ustanawia Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji („FST”), który jest jednym z filarów mechanizmu sprawiedliwej transformacji wdrażanego w ramach polityki spójności. Celem FST jest łagodzenie i kompensowanie negatywnych skutków transformacji klimatycznej poprzez wspieranie najbardziej dotkniętych terytoriów i pracowników oraz propagowanie zrównoważonej z punktu widzenia społeczno-gospodarczego transformacji, która pozwoli zwalczać niepewność społeczną i niestabilne otoczenie biznesowe. Zgodnie z celem szczegółowym FST działania wspierane przez ten fundusz powinny bezpośrednio przyczyniać się do złagodzenia skutków transformacji poprzez finansowanie dywersyfikacji i modernizacji lokalnej gospodarki, odtwarzanie zasobów naturalnych oraz ograniczenie niekorzystnego wpływu na zatrudnienie i poziom życia. Znajduje to odzwierciedlenie w celu szczegółowym FST, który został ustanowiony na tym samym poziomie co cele polityki określone w art. [4] rozporządzenia UE [nowe RWP] i jest wskazany razem z tymi celami.
Poprawka 6
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 6
(6)  Mając na uwadze, jak ważne jest przeciwdziałanie zmianie klimatu zgodnie z zobowiązaniami Unii na rzecz realizacji porozumienia paryskiego, zobowiązaniem do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych, a także bardziej ambitnymi planami Unii przedstawionymi w ramach Europejskiego Zielonego Ładu, FST powinien odgrywać kluczową rolę we włączaniu działań w dziedzinie klimatu w główny nurt polityki. Środki z własnej puli FST mają charakter uzupełniający i dodatkowy w stosunku do inwestycji koniecznych do osiągnięcia ogólnego celu, jakim jest przeznaczanie 25 % wydatków z budżetu unijnego na wsparcie celów w zakresie klimatu. Środki przesuwane z EFRR i EFS+ będą wnosić pełny wkład w osiągnięcie tego celu.
(6)  Mając na uwadze, jak ważne jest przeciwdziałanie zmianie klimatu zgodnie z zobowiązaniami Unii na rzecz realizacji porozumienia paryskiego, zobowiązaniem do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych, a także bardziej ambitnymi planami Unii przedstawionymi w ramach Europejskiego Zielonego Ładu, FST powinien odgrywać kluczową rolę we włączaniu działań w dziedzinie klimatu i środowiska w główny nurt polityki. Środki z własnej puli FST mają charakter uzupełniający i dodatkowy w stosunku do inwestycji koniecznych do osiągnięcia ogólnego celu, jakim jest przeznaczanie 30 % wydatków z budżetu unijnego na wsparcie celów w zakresie klimatu. Środki przesuwane na zasadzie dobrowolnej z EFRR i EFS+ mogłyby wnosić pełny wkład w osiągnięcie tego celu.
Poprawka 7
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 7
(7)  Środki z FST powinny uzupełniać zasoby dostępne w ramach polityki spójności.
(7)  Środki z FST powinny uzupełniać zasoby dostępne w ramach polityki spójności. Ustanowienie FST nie powinno prowadzić do cięć środków przydzielonych na pozostałe fundusze spójności ani do obowiązkowych przesunięć środków z tych funduszy.
Poprawka 8
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 8
(8)  Przejście na gospodarkę neutralną dla klimatu jest wyzwaniem dla wszystkich państw członkowskich. Będzie ono szczególnie trudne w przypadku państw członkowskich, których gospodarki opierają się w dużej mierze na paliwach kopalnych lub na działalności przemysłowej charakteryzującej się wysoką intensywnością emisji gazów cieplarnianych, z uwagi na konieczność stopniowego wycofywania się z tych rodzajów działalności albo przystosowania ich do wymogów transformacji w kierunku neutralności klimatycznej, a które nie dysponują środkami finansowymi na wprowadzenie zmian. FST powinien zatem objąć wszystkie państwa członkowskie, ale podział jego środków finansowych powinien odzwierciedlać zdolność państw członkowskich do finansowania inwestycji koniecznych do sprostania transformacji w kierunku neutralności klimatycznej.
(8)  Przejście na gospodarkę neutralną dla klimatu jest wyzwaniem dla wszystkich państw członkowskich. Będzie ono szczególnie trudne w przypadku państw członkowskich, których gospodarki opierają się albo do niedawna opierały się w dużej mierze na paliwach kopalnych lub na działalności przemysłowej charakteryzującej się wysoką intensywnością emisji gazów cieplarnianych, z uwagi na konieczność stopniowego wycofywania się z tych rodzajów działalności albo przystosowania ich do wymogów transformacji w kierunku neutralności klimatycznej, a które nie dysponują środkami finansowymi na wprowadzenie zmian. FST powinien zatem objąć wszystkie państwa członkowskie, ale przy podziale jego środków finansowych należy skoncentrować się na terytoriach najbardziej dotkniętych skutkami transformacji oraz odzwierciedlić zdolność państw członkowskich do finansowania inwestycji koniecznych do sprostania transformacji w kierunku neutralności klimatycznej, przy czym szczególną uwagę należy zwrócić na regiony najsłabiej rozwinięte, regiony peryferyjne, wyspy, obszary górskie, słabo zaludnione, wiejskie, oddalone i o niekorzystnym położeniu geograficznym, gdzie transformacja energetyczna w kierunku neutralności klimatycznej jest utrudniona z powodu niewielkiej liczby ludności, a także należy wziąć pod uwagę pozycję wyjściową każdego państwa członkowskiego.
Poprawka 9
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 9
(9)  W celu ustanowienia odpowiednich ram finansowych FST Komisja powinna określić roczny podział dostępnych środków między poszczególne państwa członkowskie w ramach celu „Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu” w oparciu o obiektywne kryteria.
(9)  W celu ustanowienia odpowiednich ram finansowych FST Komisja powinna określić roczny podział dostępnych środków między poszczególne państwa członkowskie w ramach celu „Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu” w oparciu o obiektywne kryteria. Państwa członkowskie powinny zapewniać, by gminy i miasta miały bezpośredni dostęp do zasobów FST udostępnianych im zgodnie z ich obiektywnymi potrzebami.
Poprawka 10
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 10
(10)  Niniejsze rozporządzenie określa rodzaje inwestycji, w przypadku których FST może wspierać wydatki. Wszystkie wspierane działania powinny być wdrażane z pełnym poszanowaniem priorytetów Unii w zakresie klimatu i ochrony środowiska. Wykaz inwestycji powinien obejmować inwestycje, które wspierają lokalne gospodarki i są zrównoważone w długim okresie, z uwzględnieniem wszystkich celów Zielonego Ładu. Finansowane projekty powinny przyczyniać się do przejścia na neutralną dla klimatu gospodarkę o obiegu zamkniętym. W przypadku sektorów upadających, takich jak wytwarzanie energii w oparciu o węgiel kamienny i brunatny, torf i łupki bitumiczne lub wydobycie tych stałych paliw kopalnych, wsparcie powinno być powiązane ze stopniowym wycofywaniem się z danej działalności i odpowiednim zmniejszaniem poziomu zatrudnienia. W przypadku transformacji sektorów charakteryzujących się wysokim poziomem emisji gazów cieplarnianych wsparcie powinno promować nową działalność poprzez wdrażanie nowych technologii, procesów lub produktów, prowadząc do znacznej redukcji emisji zgodnie z celami UE w dziedzinie klimatu do 2030 r. i dążeniem do neutralności klimatycznej UE do 2050 r.13, przy jednoczesnym utrzymaniu i poprawie zatrudnienia oraz zapobieganiu degradacji środowiska. Szczególną uwagę należy również poświęcić działaniom stymulującym innowacje i badania w dziedzinie zaawansowanych i zrównoważonych technologii, a także w dziedzinie cyfryzacji i łączności, pod warunkiem że środki te pomagają łagodzić negatywne skutki uboczne przechodzenia na neutralną dla klimatu gospodarkę o obiegu zamkniętym i przyczyniają się do tej transformacji.
(10)  Niniejsze rozporządzenie określa rodzaje inwestycji, w przypadku których FST może wspierać wydatki. Wszystkie wspierane działania powinny być wdrażane z pełnym poszanowaniem zobowiązań i priorytetów klimatycznych, środowiskowych i społecznych. Wykaz inwestycji powinien obejmować inwestycje, które wspierają ludzi, społeczności i lokalne gospodarki i są trwale zrównoważone, z uwzględnieniem wszystkich celów Europejskiego Zielonego Ładu oraz Europejskiego filaru praw socjalnych. Finansowane projekty powinny przyczyniać się do stopniowego i pełnego przejścia na zrównoważoną, neutralną dla klimatu i wolną od zanieczyszczeń gospodarkę o obiegu zamkniętym. W przypadku sektorów upadających, takich jak wytwarzanie energii w oparciu o węgiel kamienny i brunatny, torf i łupki bitumiczne lub wydobycie tych stałych paliw kopalnych, wsparcie powinno być powiązane ze stopniowym wycofywaniem się z danej działalności i odpowiednim zmniejszaniem poziomu zatrudnienia. W przypadku transformacji sektorów charakteryzujących się wysokim poziomem emisji gazów cieplarnianych wsparcie powinno promować nową działalność poprzez wdrażanie nowych technologii, procesów lub produktów, prowadząc do znacznej redukcji emisji zgodnie z celami UE w dziedzinie klimatu do 2030 r. i dążeniem do neutralności klimatycznej UE do 2050 r., przy jednoczesnym utrzymaniu i poprawie wykwalifikowanego zatrudnienia oraz zapobieganiu degradacji środowiska. Szczególną uwagę należy również poświęcić działaniom stymulującym innowacje i badania w dziedzinie zaawansowanych i zrównoważonych technologii, a także w dziedzinie cyfryzacji, łączności oraz inteligentnej i zrównoważonej mobilności, pod warunkiem że środki te pomagają łagodzić negatywne skutki uboczne przechodzenia na neutralną dla klimatu gospodarkę o obiegu zamkniętym i przyczyniają się do tej transformacji, z uwzględnieniem specyfiki gospodarczej, społecznej i energetycznej każdego państwa członkowskiego. Należy zwrócić też uwagę na znaczenie kultury, kształcenia i budowania wspólnoty dla procesu transformacji poprzez wspieranie działań ukierunkowanych na dziedzictwo górnicze.
__________________
__________________
13 Wskazanych w komunikacie Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, Komitetu Regionów i Europejskiego Banku Inwestycyjnego pt. „Czysta planeta dla wszystkich. Europejska długoterminowa wizja strategiczna dobrze prosperującej, nowoczesnej, konkurencyjnej i neutralnej dla klimatu gospodarki”, COM(2018)0773.
13 Wskazanych w komunikacie Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, Komitetu Regionów i Europejskiego Banku Inwestycyjnego pt. „Czysta planeta dla wszystkich. Europejska długoterminowa wizja strategiczna dobrze prosperującej, nowoczesnej, konkurencyjnej i neutralnej dla klimatu gospodarki”, COM(2018)0773.
Poprawka 11
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 11
(11)  W celu ochrony obywateli, którzy najbardziej odczują skutki transformacji klimatycznej, FST powinien również wspierać podnoszenie i zmianę kwalifikacji pracowników dotkniętych skutkami transformacji, co ułatwi im dostosowanie się do nowych możliwości zatrudnienia, a także pomoc w poszukiwaniu pracy i aktywną integrację na rynku pracy na rzecz osób poszukujących pracy.
(11)  W celu ochrony obywateli, którzy najbardziej odczują skutki transformacji klimatycznej, FST powinien również wspierać podnoszenie i zmianę kwalifikacji oraz szkolenie pracowników i osób poszukujących pracy dotkniętych skutkami transformacji, zwłaszcza kobiet, co ułatwi im dostosowanie się do nowych możliwości zatrudnienia i zdobycie nowych kwalifikacji dostosowanych do zielonej gospodarki, a także pomoc w poszukiwaniu pracy i aktywną integrację na rynku pracy na rzecz osób poszukujących pracy. Promowanie spójności społecznej powinno być przewodnią zasadą wsparcia z FST.
Poprawka 12
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 12
(12)  Aby zwiększyć dywersyfikację gospodarczą terytoriów dotkniętych skutkami transformacji, FST powinien wspierać inwestycje produkcyjne w MŚP. Inwestycje produkcyjne należy rozumieć jako inwestycje w środki trwałe lub aktywa niematerialne i prawne przedsiębiorstw służące produkcji towarów i usług i przyczyniające się w ten sposób do akumulacji brutto i zatrudnienia. W przypadku przedsiębiorstw innych niż MŚP inwestycje produkcyjne należy wspierać tylko wówczas, gdy są one konieczne do ograniczenia utraty miejsc pracy wskutek transformacji poprzez stworzenie lub ochronę znacznej liczby miejsc pracy i gdy nie prowadzą one do przeniesienia produkcji ani nie są rezultatem przeniesienia produkcji. Inwestycje w istniejące zakłady przemysłowe, w tym zakłady objęte unijnym systemem handlu uprawnieniami do emisji, powinny być dozwolone, jeżeli przyczyniają się do przejścia na gospodarkę neutralną dla klimatu do 2050 r., a redukcja emisji przewyższa znacznie odpowiednie poziomy odniesienia ustanowione do celów przydziału bezpłatnych uprawnień na podstawie dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady14 oraz jeżeli zapewniają ochronę znacznej liczby miejsc pracy. Wszelkie takie inwestycje powinny być odpowiednio uzasadnione w odpowiednim terytorialnym planie sprawiedliwej transformacji. W celu ochrony integralności rynku wewnętrznego i polityki spójności wsparcie na rzecz przedsiębiorstw powinno być zgodne z unijnymi zasadami pomocy państwa określonymi w art. 107 i 108 TFUE; w szczególności, wsparcie inwestycji produkcyjnych dokonywanych przez przedsiębiorstwa inne niż MŚP powinno ograniczać się do przedsiębiorstw znajdujących się na obszarach wyznaczonych jako obszary objęte pomocą do celów art. 107 ust. 3 lit. a) i c) TFUE.
(12)  Aby zwiększyć dywersyfikację gospodarczą terytoriów dotkniętych skutkami transformacji, FST powinien wspierać inwestycje produkcyjne w MŚP. Inwestycje produkcyjne należy rozumieć jako inwestycje w środki trwałe lub aktywa niematerialne i prawne przedsiębiorstw służące produkcji towarów i usług i przyczyniające się w ten sposób do akumulacji brutto i zatrudnienia. W przypadku przedsiębiorstw innych niż MŚP inwestycje produkcyjne należy wspierać tylko wówczas, gdy są one konieczne do ograniczenia utraty miejsc pracy wskutek transformacji poprzez stworzenie lub ochronę znacznej liczby miejsc pracy i gdy nie prowadzą one do przeniesienia produkcji ani nie są rezultatem przeniesienia produkcji. Inwestycje w istniejące zakłady przemysłowe, w tym zakłady objęte unijnym systemem handlu uprawnieniami do emisji, powinny być dozwolone, jeżeli przyczyniają się do przejścia na gospodarkę neutralną dla klimatu do 2050 r., a redukcja emisji przewyższa znacznie odpowiednie poziomy odniesienia ustanowione do celów przydziału bezpłatnych uprawnień na podstawie dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady14 oraz jeżeli zapewniają stworzenie i utrzymanie znacznej liczby miejsc pracy. Wszelkie takie inwestycje powinny być odpowiednio uzasadnione w odpowiednim terytorialnym planie sprawiedliwej transformacji, zrównoważone oraz, w stosownych przypadkach, spójne z zasadą „zanieczyszczający płaci” i zasadą „efektywność energetyczna przede wszystkim”. W celu ochrony integralności rynku wewnętrznego i polityki spójności wsparcie na rzecz przedsiębiorstw powinno być zgodne z unijnymi zasadami pomocy państwa określonymi w art. 107 i 108 TFUE.
__________________
__________________
14 Dyrektywa 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 2003 r. ustanawiająca system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz zmieniająca dyrektywę Rady 96/61/WE (Dz.U. L 275 z 25.10.2003, s. 32).
14 Dyrektywa 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 2003 r. ustanawiająca system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz zmieniająca dyrektywę Rady 96/61/WE (Dz.U. L 275 z 25.10.2003, s. 32).
Poprawka 13
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 12 a (nowy)
(12a)  Wsparcie na rzecz inwestycji produkcyjnych w przedsiębiorstwa inne niż MŚP za pośrednictwem FST powinno ograniczać się do regionów słabiej rozwiniętych i regionów w okresie przejściowym, jak określono w art. 102 ust. 2 rozporządzenia nr .../... [RWP].
Poprawka 14
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 13
(13)  Aby zapewnić elastyczność w programowaniu zasobów FST w ramach celu „Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu”, należy umożliwić przygotowanie odrębnego programu FST lub programowanie zasobów FST w ramach co najmniej jednego odrębnego priorytetu objętego programem wspieranym przez Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego („EFRR”), Europejski Fundusz Społeczny Plus („EFS+”) lub Fundusz Spójności. Zgodnie z art. 21a rozporządzenia (UE) [nowe RWP] zasoby FST powinny być uzupełniane dodatkowymi środkami z EFRR i EFS+. Odpowiednie kwoty przesunięte z EFRR i EFS+ powinny odpowiadać rodzajowi operacji określonych w terytorialnych planach sprawiedliwej transformacji.
(13)  Aby zapewnić elastyczność w programowaniu zasobów FST w ramach celu „Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu”, należy umożliwić przygotowanie odrębnego programu FST lub programowanie zasobów FST w ramach co najmniej jednego odrębnego priorytetu objętego programem wspieranym przez Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego („EFRR”), Europejski Fundusz Społeczny Plus („EFS+”) lub Fundusz Spójności. Zgodnie z art. 21a rozporządzenia (UE) [nowe RWP] zasoby FST mogłyby być uzupełniane na zasadzie dobrowolnej dodatkowymi środkami z EFRR i EFS+. Odpowiednie kwoty przesunięte z EFRR i EFS+ powinny odpowiadać rodzajowi operacji określonych w terytorialnych planach sprawiedliwej transformacji.
Poprawka 15
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 14
(14)  Wsparcie FST powinno być uzależnione od skutecznego wdrożenia na danym terytorium procesu transformacji służącej osiągnięciu neutralności klimatycznej gospodarki. Państwa członkowskie powinny zatem przygotować, we współpracy z odpowiednimi zainteresowanymi stronami i przy wsparciu Komisji, terytorialne plany sprawiedliwej transformacji opisujące szczegółowo proces transformacji i zgodne z ich krajowymi planami w dziedzinie energii i klimatu. W tym celu Komisja powinna ustanowić platformę sprawiedliwej transformacji, opierając się na istniejącej platformie dla regionów górniczych w okresie transformacji, aby umożliwić dwustronną i wielostronną wymianę zebranych doświadczeń i najlepszych praktyk obejmujących wszystkie odpowiednie sektory.
(14)  Wsparcie FST powinno być uzależnione od skutecznego i wymiernego wdrożenia na danym terytorium procesu transformacji służącej osiągnięciu neutralności klimatycznej gospodarki. Państwa członkowskie powinny zatem przygotować, w ramach dialogu społecznego, we współpracy z odpowiednimi zainteresowanymi stronami, zgodnie z zasadą partnerstwa ustanowioną w art. 6 rozporządzenia (UE) .../... [nowe RWP] i przy wsparciu Komisji, terytorialne plany sprawiedliwej transformacji opisujące szczegółowo proces transformacji i zgodne z krajowymi planami w dziedzinie energii i klimatu, a może nawet wykraczające poza nie. W tym celu Komisja powinna ustanowić platformę sprawiedliwej transformacji, opierając się na istniejącej platformie dla regionów górniczych w okresie transformacji, aby umożliwić dwustronną i wielostronną wymianę zebranych doświadczeń i najlepszych praktyk obejmujących wszystkie odpowiednie sektory.
Poprawka 16
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 15
(15)  W terytorialnych planach sprawiedliwej transformacji należy wskazać terytoria najbardziej dotknięte jej negatywnymi skutkami, na których to terytoriach powinno koncentrować się wsparcie FST, oraz opisać konkretne działania, jakie należy podjąć, aby osiągnąć neutralność klimatyczną gospodarki, w szczególności w zakresie przekształceń lub zamykania instalacji związanych z produkcją paliw kopalnych lub innej działalności charakteryzującej się wysoką emisją gazów cieplarnianych. Terytoria te powinny być precyzyjnie określone i powinny odpowiadać regionom NUTS 3 albo być częściami tych regionów. W planach należy szczegółowo opisać wyzwania, przed którymi stoją te terytoria, oraz ich potrzeby, a także wskazać, jakiego rodzaju operacje są konieczne, w sposób zapewniający spójny rozwój odpornej na zmianę klimatu działalności gospodarczej, która powinna też umożliwiać przejście na neutralność klimatyczną i osiągnięcie celów Zielonego Ładu. Wsparcie finansowe z FST powinny otrzymywać jedynie te inwestycje, które są zgodne z planami transformacji. Terytorialne plany sprawiedliwej transformacji powinny stanowić część programów (wspieranych z EFRR, EFS+, Funduszu Spójności lub FST, w zależności od przypadku), które zostały zatwierdzone przez Komisję.
(15)  W terytorialnych planach sprawiedliwej transformacji należy wskazać terytoria najbardziej dotknięte jej negatywnymi skutkami, na których to terytoriach powinno koncentrować się wsparcie FST, oraz opisać konkretne działania, jakie należy podjąć, aby osiągnąć cele klimatyczne Unii do 2030 r. i neutralność klimatyczną gospodarki do 2050 r., w szczególności w zakresie przekształceń lub zamykania instalacji związanych z produkcją paliw kopalnych lub innej działalności charakteryzującej się wysoką emisją gazów cieplarnianych, przy jednoczesnym utrzymaniu i zwiększeniu szans zatrudnienia na terytoriach dotkniętych skutkami transformacji w celu uniknięcia wykluczenia społecznego. Należy wziąć pod uwagę czynniki utrudniające sytuację, takie jak bezrobocie i tendencje w zakresie wyludniania. Terytoria te powinny być precyzyjnie określone i powinny odpowiadać regionom NUTS 3 albo być częściami tych regionów. W planach należy szczegółowo opisać wyzwania i możliwości, przed którymi stoją te terytoria, oraz ich potrzeby, a także wskazać, jakiego rodzaju operacje są konieczne, w sposób zapewniający spójny rozwój odpornej na zmianę klimatu działalności gospodarczej, która powinna też umożliwiać przejście na neutralność klimatyczną i osiągnięcie celów Europejskiego Zielonego Ładu. Wsparcie finansowe z FST powinny otrzymywać jedynie te inwestycje, które są zgodne z planami transformacji. Terytorialne plany sprawiedliwej transformacji powinny stanowić część programów (wspieranych z EFRR, EFS+, Funduszu Spójności lub FST, w zależności od przypadku), które zostały zatwierdzone przez Komisję.
Poprawka 17
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Motyw 19
(19)  Cele niniejszego rozporządzenia, mianowicie wspieranie terytoriów doświadczających transformacji gospodarczej i społecznej w trakcie przechodzenia na gospodarkę neutralną dla klimatu, nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez same państwa członkowskie. Głównymi powodami tego są różnice w poziomie rozwoju poszczególnych terytoriów oraz zacofanie terytoriów najmniej uprzywilejowanych, a także ograniczone zasoby finansowe państw członkowskich i terytoriów, z jednej strony, jak również konieczność spójnego wdrażania ram obejmujących kilka unijnych funduszy w ramach zarządzania dzielonego, z drugiej strony. Ponieważ cele te mogą zostać lepiej osiągnięte na poziomie Unii, Unia może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 TUE. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów,
(19)  Cele niniejszego rozporządzenia, mianowicie wspieranie mieszkańców, gospodarki i środowiska terytoriów doświadczających transformacji gospodarczej i społecznej w trakcie przechodzenia na gospodarkę neutralną dla klimatu, nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez same państwa członkowskie. Głównymi powodami tego są różnice w poziomie rozwoju poszczególnych terytoriów oraz zacofanie terytoriów najmniej uprzywilejowanych, a także ograniczone zasoby finansowe państw członkowskich i terytoriów, z jednej strony, jak również konieczność spójnego wdrażania ram obejmujących kilka unijnych funduszy w ramach zarządzania dzielonego oraz zapewnienia przestrzegania wysokich norm społecznych i środowiskowych i promowania udziału pracowników, z drugiej strony. Ponieważ cele te mogą zostać lepiej osiągnięte na poziomie Unii, Unia może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 TUE. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów,
Poprawka 18
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 1 – ustęp 1
1.  Niniejsze rozporządzenie ustanawia Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji („FST”) w celu zapewnienia wsparcia terytoriom, które napotykają poważne wyzwania społeczno-gospodarcze związane z procesem transformacji w kierunku osiągnięcia neutralności klimatycznej przez gospodarkę UE do 2050 r.
1.  Niniejsze rozporządzenie ustanawia Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji („FST”) w celu wspierania mieszkańców, gospodarki i środowiska terytoriów, które napotykają poważne wyzwania społeczno-gospodarcze związane z procesem transformacji w kierunku osiągnięcia unijnych celów w dziedzinie energii i klimatu na 2030 r. oraz neutralności klimatycznej przez gospodarkę UE do 2050 r.
Poprawka 19
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 2 – akapit 1
Zgodnie z art. [4 ust. 1] akapit drugi rozporządzenia (UE) [nowe RWP] FST przyczynia się do realizacji pojedynczego celu szczegółowego, jakim jest umożliwienie regionom i obywatelom łagodzenia społecznych, gospodarczych i środowiskowych skutków transformacji w kierunku gospodarki neutralnej dla klimatu.
Zgodnie z art. [4 ust. 1] akapit drugi rozporządzenia (UE) [nowe RWP] FST przyczynia się do realizacji pojedynczego celu szczegółowego, jakim jest umożliwienie regionom, obywatelom, przedsiębiorcom i innym zainteresowanym stronom łagodzenia skutków społecznych, gospodarczych, środowiskowych i w zakresie zatrudnienia, spowodowanych transformacją w kierunku gospodarki neutralnej dla klimatu do 2050 r. i osiągnięcia celów pośrednich na 2030 r. zgodnie z założeniami porozumienia paryskiego.
Poprawka 20
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 3 – ustęp 2 – akapit 1
2.  Zasoby FST na cel „Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu” dostępne na zobowiązania budżetowe na okres 2021–2027 wynoszą 11 270 459 000 EUR w cenach bieżącychmogą zostać zwiększone, w zależności od przypadku, o dodatkowe zasoby przydzielone w budżecie Unii oraz o inne zasoby zgodnie z podstawowym aktem prawnym.
2.  Zasoby FST na cel „Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu” dostępne na zobowiązania budżetowe na okres 2021–2027 wynoszą 25 358 532 750 EUR w cenach z 2018 r. (kwota główna)nie są przesuwane z innych funduszy UE objętych rozporządzeniem (UE) .../... [nowe RWP]. Kwota główna może zostać zwiększona, w zależności od przypadku, o dodatkowe zasoby przydzielone w budżecie Unii oraz o inne zasoby zgodnie z podstawowym aktem prawnym.
Poprawka 21
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 3a – ustęp 3
3.  Roczny podział kwoty, o której mowa w ust. 1, między państwa członkowskie określa się w decyzji Komisji, o której mowa w art. 3 ust. 3, zgodnie z metodyką określoną w załączniku I.
3.   Na wniosek państwa członkowskiego kwotę, o której mowa w ust. 1 akapit pierwszy niniejszego artykułu, udostępnia się również na lata 2025–2027. W odniesieniu do każdego okresu odpowiednie roczne podziały kwoty, o której mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, między państwa członkowskie określa się w decyzji Komisji, o której mowa w art. 3 ust. 3, zgodnie z metodyką określoną w załączniku I.
Poprawka 22
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 3 b (nowy)
Artykuł 3b
Zielony mechanizm nagród
18 % wszystkich kwot, o których mowa w art. 3 ust. 2 akapit pierwszy i art. 3a ust. 1 akapit pierwszy, przydziela się zgodnie z tempem, w jakim państwa członkowskie zmniejszają emisje gazów cieplarnianych, i dzieląc je przez ich ostatni średni DNB.
Poprawka 23
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 3 c (nowy)
Artykuł 3c
Szczególne przydziały dla regionów najbardziej oddalonych i wysp
1 % wszystkich kwot, o których mowa w art. 3 ust. 2 akapit pierwszy i art. 3a ust. 1 akapit pierwszy, stanowi szczególny przydział dla wysp, a 1 % stanowi szczególny przydział dla regionów najbardziej oddalonych, o których mowa w art. 349 TFUE, przekazywany zainteresowanym państwom członkowskim.
Poprawka 66
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 3 d (nowy)
Artykuł 3d
Dostęp do FST
Warunkiem dostępu do FST powinno być przyjęcie krajowego celu w zakresie osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r.
W przypadku państw członkowskich, które nie zobowiązały się jeszcze do osiągnięcia krajowego celu neutralności klimatycznej, należy zwolnić jedynie 50 % ich przydziału krajowego, a pozostałe 50 % udostępnić po przyjęciu tego celu.
Poprawka 24
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 4 – ustęp 2 – akapit 1 – litera a
a)  inwestycje produkcyjne w MŚP, w tym przedsiębiorstwa typu start-up, prowadzące do dywersyfikacji gospodarczej i restrukturyzacji ekonomicznej;
a)  produkcyjne i zrównoważone inwestycje w mikroprzedsiębiorstwa i MŚP, w tym przedsiębiorstwa typu start-up i zrównoważoną turystykę, prowadzące do tworzenia miejsc pracy, modernizacji, dywersyfikacji gospodarczej i restrukturyzacji ekonomicznej;
Poprawka 25
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 4 – ustęp 2 – akapit 1 – litera b
b)  inwestycje w tworzenie nowych przedsiębiorstw, w tym poprzez inkubatory przedsiębiorczości i usługi konsultingowe;
b)  inwestycje w tworzenie nowych przedsiębiorstw oraz rozwój istniejących, w tym poprzez inkubatory przedsiębiorczości i usługi konsultingowe, prowadzące do tworzenia miejsc pracy;
Poprawka 26
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 4 – ustęp 2 – akapit 1 – litera b a (nowa)
ba)  inwestycje w infrastrukturę społeczną prowadzące do tworzenia miejsc pracy i do dywersyfikacji gospodarczej;
Poprawka 27
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 4 – ustęp 2 – akapit 1 – litera c
c)  inwestycje w działania badawcze i innowacyjne oraz wspieranie transferu zaawansowanych technologii;
c)  inwestycje w działania badawcze i innowacyjne, w tym na uniwersytetach i w publicznych instytucjach badawczych, oraz wspieranie transferu zaawansowanych technologii i technologii gotowych do wprowadzenia na rynek;
Poprawka 28
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 4 – ustęp 2 – akapit 1 – litera d
d)  inwestycje we wdrażanie technologii i infrastruktur zapewniających przystępną cenowo czystą energię, w redukcję emisji gazów cieplarnianych, efektywność energetyczną i energię ze źródeł odnawialnych;
d)  inwestycje we wdrażanie technologii i infrastruktur zapewniających przystępną cenowo czystą energię i jej systemy, w redukcję emisji gazów cieplarnianych, efektywność energetyczną, technologie magazynowania energii i zrównoważoną energię ze źródeł odnawialnych, jeżeli prowadzi to do tworzenia miejsc pracy i utrzymania trwałego zatrudnienia na znaczną skalę;
Poprawka 29
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 4 – ustęp 2 – akapit 1 – litera d a (nowa)
da)  inwestycje w inteligentną i zrównoważoną mobilność oraz przyjazną dla środowiska infrastrukturę transportową;
Poprawka 30
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 4 – ustęp 2 – akapit 1 – litera d b (nowa)
db)  inwestycje w projekty w zakresie zwalczania ubóstwa energetycznego, w szczególności w mieszkalnictwie socjalnym, oraz promowanie efektywności energetycznej, podejścia neutralnego pod względem klimatu i niskoemisyjnego ciepłownictwa w regionach najbardziej dotkniętych skutkami transformacji;
Poprawka 31
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 4 – ustęp 2 – akapit 1 – litera e
e)  inwestycje w cyfryzację i łączność cyfrową;
e)  inwestycje w cyfryzację, innowacje cyfrowe i łączność cyfrową, w tym w rolnictwo cyfrowe i precyzyjne;
Poprawka 32
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 4 – ustęp 2 – akapit 1 – litera f
f)  inwestycje w regenerację, dekontaminację i renaturalizację terenów oraz projekty zmieniające ich przeznaczenie;
f)  inwestycje w zieloną infrastrukturę, regenerację i dekontaminację terenów, tereny zdegradowane oraz projekty zmieniające ich przeznaczenie, kiedy nie można zastosować zasady „zanieczyszczający płaci”;
Poprawka 104
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 4 – ustęp 2 – akapit 1 – litera g
g)  inwestycje we wzmacnianie gospodarki o obiegu zamkniętym w tym poprzez zapobieganie powstawaniu odpadów i ograniczanie ich ilości, efektywne gospodarowanie zasobami, ponowne wykorzystywanie, naprawy oraz recykling;
g)  inwestycje we wzmacnianie gospodarki o obiegu zamkniętym poprzez zapobieganie powstawaniu odpadów i ograniczanie ich ilości, efektywne gospodarowanie zasobami, ponowne wykorzystywanie, naprawy oraz recykling;
Poprawka 33
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 4 – ustęp 2 – akapit 1 – litera g a (nowa)
ga)  tworzenie i rozwój usług socjalnych i publicznych świadczonych w interesie ogólnym;
Poprawka 34
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 4 – ustęp 2 – akapit 1 – litera g b (nowa)
gb)  inwestycje w kulturę, edukację i tworzenie wspólnoty, w tym podnoszenie wartości materialnego i niematerialnego dziedzictwa górniczego oraz ośrodków lokalnych;
Poprawka 35
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 4 – ustęp 2 – akapit 1 – litera h
h)  podnoszenie i zmiana kwalifikacji pracowników;
h)  podnoszenie i zmiana kwalifikacji oraz szkolenie pracowników i osób poszukujących pracy;
Poprawka 36
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 4 – ustęp 2 – akapit 1 – litera i
i)  pomoc w poszukiwaniu pracy dla osób poszukujących pracy;
i)  pomoc w poszukiwaniu pracy dla osób poszukujących pracy, wsparcie w aktywnym starzeniu się i wsparcie dochodu pracowników w okresie przejściowym między poprzednią a nową pracą;
Poprawka 37
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 4 – ustęp 2 – akapit 1 – litera j
j)  aktywne włączanie osób poszukujących pracy;
j)  aktywne włączanie osób poszukujących pracy, zwłaszcza kobiet, osób z niepełnosprawnością i słabszych grup społecznych;
Poprawka 38
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 4 – ustęp 2 – akapit 2
Oprócz tego FST może wspierać, na obszarach wyznaczonych jako obszary objęte pomocą zgodnie z art. 107 ust. 3 lit. a) i c) TFUE, inwestycje produkcyjne w przedsiębiorstwa inne niż MŚP, pod warunkiem że inwestycje te zostały zatwierdzone jako część terytorialnego planu sprawiedliwej transformacji w oparciu o informacje wymagane na podstawie art. 7 ust. 2 lit. h). Takie inwestycje kwalifikują się do wsparcia tylko wówczas, gdy są niezbędne do wdrożenia terytorialnego planu sprawiedliwej transformacji.
Oprócz tego FST może wspierać, w regionach słabiej rozwiniętych i regionach w okresie przejściowym, o których mowa w art. 102 ust. 2 rozporządzenia .../... [nowe RWP], inwestycje produkcyjne w przedsiębiorstwa inne niż MŚP, pod warunkiem że inwestycje te zostały zatwierdzone jako część terytorialnego planu sprawiedliwej transformacji w oparciu o informacje wymagane na podstawie art. 7 ust. 2 lit. h). Takie inwestycje kwalifikują się do wsparcia tylko wówczas, gdy są niezbędne do wdrożenia terytorialnego planu sprawiedliwej transformacji w celu tworzenia nowych miejsc pracy, gdy są zgodne z celami społecznymi w zakresie tworzenia miejsc pracy, równości płci i równości wynagrodzeń i z celami środowiskowymi oraz gdy ułatwiają przejście na gospodarkę neutralną dla klimatu i nie sprzyjają przenoszeniu działalności, zgodnie z art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr .../... [nowe RWP].
Poprawka 39
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 4 – ustęp 2 – akapit 3
FST może również wspierać inwestycje w celu osiągnięcia redukcji emisji gazów cieplarnianych pochodzących z działań wymienionych w załączniku I do dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, pod warunkiem że inwestycje te zostały zatwierdzone jako część terytorialnego planu sprawiedliwej transformacji w oparciu o informacje wymagane na podstawie art. 7 ust. 2 ppkt (i). Takie inwestycje kwalifikują się do wsparcia tylko wówczas, gdy są niezbędne do wdrożenia terytorialnego planu sprawiedliwej transformacji.
FST może również wspierać inwestycje w celu osiągnięcia redukcji emisji gazów cieplarnianych pochodzących z działań wymienionych w załączniku I do dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, pod warunkiem że inwestycje te zostały zatwierdzone jako część terytorialnego planu sprawiedliwej transformacji w oparciu o informacje wymagane na podstawie art. 7 ust. 2 ppkt (i) niniejszego rozporządzenia oraz spełniają pozostałe warunki określone w akapicie 2 niniejszego ustępu. Takie inwestycje kwalifikują się do wsparcia tylko wówczas, gdy są niezbędne do wdrożenia terytorialnego planu sprawiedliwej transformacji.
Poprawka 40
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 5 – akapit 1 – litera c
c)  przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji w rozumieniu art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/201416;
c)  przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji w rozumieniu art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/201416 z wyjątkiem przypadków, w których trudności wynikają z procesu transformacji energetycznej lub gdy trudności te rozpoczęły się po dniu 15 lutego 2020 r. i wynikają z kryzysu wywołanego COVID-19;
__________________
__________________
16 Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.U. L 187 z 26.6.2014, s. 1).
16 Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.U. L 187 z 26.6.2014, s. 1).
Poprawka 41
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 5 – akapit 1 – litera d
d)  inwestycji w zakresie produkcji, przetwarzania, dystrybucji, składowania lub spalania paliw kopalnych;
d)  inwestycji w zakresie produkcji, przetwarzania, transportu, dystrybucji, składowania lub spalania paliw kopalnych;
Poprawka 42
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 5 – akapit 1 – litera e
e)  inwestycji w infrastrukturę szerokopasmową na obszarach, na których istnieją co najmniej dwie sieci szerokopasmowe o równoważnej kategorii.
e)  inwestycji w infrastrukturę szerokopasmową na obszarach, na których rynek zapewnia klientom równoważne rozwiązania na konkurencyjnych warunkach;
Poprawka 43
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 5 – akapit 1 – litera e a (nowa)
ea)  inwestycji w przedsiębiorstwa inne niż MŚP obejmujących przenoszenie miejsc pracy i procesów produkcyjnych z jednego państwa członkowskiego do drugiego;
Poprawka 44
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 5 – akapit 1 – litera e b (nowa)
eb)  operacji w regionie NUTS 2, które przewidują otwarcie w trakcie programu nowej kopalni wydobywającej węgiel kamienny, węgiel brunatny, łupki bitumiczne lub torf albo ponowne otwarcie czasowo wycofanej z eksploatacji kopalni wydobywającej węgiel kamienny, węgiel brunatny, łupki bitumiczne lub torf.
Poprawka 45
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 5 – akapit 1 a (nowy)
Na zasadzie odstępstwa od art. 5 ust. 1 lit. d) niniejszego rozporządzenia w odniesieniu do regionów silnie uzależnionych od wydobycia i spalania węgla kamiennego, węgla brunatnego, łupków bitumicznych lub torfu Komisja może zatwierdzić terytorialne plany sprawiedliwej transformacji, które obejmują inwestycje w działalność związaną z gazem ziemnym, pod warunkiem że taką działalność można uznać za zrównoważoną środowiskowo zgodnie z art. 3 rozporządzenia (UE) 2020/85216a i że spełnia ona wszystkie następujące warunki:
a)  pełni funkcję technologii pomostowej zastępującej węgiel kamienny, węgiel brunatny, torf lub łupki bitumiczne;
b)  mieści się w granicach zrównoważonej dostępności lub jest zgodna z wykorzystaniem czystego wodoru, biogazu i biometanu;
c)  przyczynia się do realizacji unijnych celów środowiskowych dotyczących łagodzenia zmiany klimatu i przystosowywania się do niej przez przyspieszenie działań zmierzających do pełnego wycofania węgla kamiennego, węgla brunatnego, torfu lub łupków bitumicznych;
d)  pozwala znacznie ograniczyć emisje gazów cieplarnianych i zanieczyszczenie powietrza oraz zwiększyć efektywność energetyczną;
e)  przyczynia się do zwalczania ubóstwa energetycznego;
f)  nie utrudnia rozwoju odnawialnych źródeł energii na danych terytoriach oraz jest zgodna i współgra z późniejszym wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii.
W należycie uzasadnionych przypadkach Komisja może również zatwierdzić inwestycje w niekwalifikowalne rodzaje działalności zgodnie z art. 3 rozporządzenia (UE) 2020/852 , jeżeli działalność taka spełnia wszystkie pozostałe warunki określone w akapicie pierwszym niniejszego ustępu, a państwo członkowskie może uzasadnić w terytorialnym planie sprawiedliwej transformacji potrzebę wsparcia takiej działalności i wykazać jej spójność z unijnymi celami i przepisami w dziedzinie energii i klimatu oraz z krajowym planem w zakresie energii i klimatu.
____________________
16a Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 z dnia 18 czerwca 2020 r. w sprawie ustanowienia ram ułatwiających zrównoważone inwestycje, zmieniające rozporządzenie (UE) 2019/2088 (Dz.U. L 198 z 22.6.2020, s. 13).
Poprawka 46
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 6 – ustęp 1 – akapit 1
Zasoby FST są programowane dla kategorii regionów, w których znajdują się dane terytoria, na podstawie terytorialnych planów sprawiedliwej transformacji ustanowionych zgodnie z art. 7 i zatwierdzonych przez Komisję jako część programu lub zmiany programu. Zaprogramowane środki przybierają formę co najmniej jednego programu szczegółowego albo co najmniej jednego priorytetu w ramach programu.
Zasoby FST są programowane dla kategorii regionów, w których znajdują się dane terytoria lub w których prowadzona jest dana działalność gospodarcza, na podstawie terytorialnych planów sprawiedliwej transformacji ustanowionych zgodnie z art. 7 i zatwierdzonych przez Komisję jako część programu lub zmiany programu. Zaprogramowane środki przybierają formę co najmniej jednego programu szczegółowego albo co najmniej jednego priorytetu w ramach programu.
Poprawka 47
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 6 – ustęp 1 – akapit 2
Komisja zatwierdza program tylko wówczas, gdy wybór terytoriów najbardziej dotkniętych procesem transformacji przedstawiony w odpowiednim terytorialnym planie sprawiedliwej transformacji został należycie uzasadniony, a terytorialny plan sprawiedliwej transformacji jest zgodny z krajowym planem państwa członkowskiego w dziedzinie energii i klimatu.
Jeżeli Komisja nie uzasadni należycie odmowy zatwierdzenia programu, zatwierdza go, jeżeli terytoria najbardziej dotknięte procesem transformacji przedstawione w odpowiednim terytorialnym planie sprawiedliwej transformacji zostały należycie uzasadnione, a terytorialny plan sprawiedliwej transformacji jest zgodny z krajowym planem państwa członkowskiego w dziedzinie energii i klimatu, celem neutralności klimatycznej na 2050 r. i jego etapami pośrednimi do 2030 r. oraz z Europejskim filarem praw socjalnych.
Poprawka 48
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 6 – ustęp 2
2.  Priorytet lub priorytety FST obejmują zasoby FST, na które składają się całość lub część środków FST przydzielonych państwom członkowskim oraz środki przesunięte zgodnie z art. [21a] rozporządzenia (UE) [nowe RWP]. Łączna wysokość środków z EFRR i EFS+ przesuwanych do FST powinna być równa co najmniej 1,5-krotności kwoty wsparcia z FST na cele tego priorytetu, z wyłączeniem zasobów, o których mowa w art. 3a ust. 1, ale nie może przekroczyć trzykrotności tej kwoty.
2.  Priorytet lub priorytety FST obejmują zasoby FST, na które składa się całość lub część środków FST przydzielonych państwom członkowskim. Środki te mogą zostać uzupełnione o środki przesunięte dobrowolnie zgodnie z art. [21a] rozporządzenia (UE) [nowe RWP]. Łączna wysokość środków z EFRR i EFS+ przesuwanych do priorytetu FST nie może przekroczyć 1,5-krotności kwoty wsparcia z FST na cele tego priorytetu. Zasoby przesunięte z EFRR i EFS+ przeznacza się na ich pierwotne cele i uwzględnia w poziomach koncentracji tematycznej EFRR i EFS+.
Poprawka 49
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 6 – ustęp 2 a (nowy)
2a.  FST jest przeznaczony dla społeczności najbardziej narażonych na negatywne skutki transformacji w każdym regionie i w związku z tym kwalifikujące się projekty finansowane w ramach JTF przyczyniające się do realizacji celu szczegółowego określonego w art. 2 korzystają ze współfinansowania w wysokości do 85 % odpowiednich kosztów.
Poprawka 50
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 7 – ustęp 1
1.  Państwa członkowskie przygotowują, wspólnie z właściwymi organami danych terytoriów, co najmniej jeden terytorialny plan sprawiedliwej transformacji obejmujący dotknięte terytorium lub terytoria odpowiadające poziomowi 3 wspólnej klasyfikacji jednostek terytorialnych do celów statystycznych („regiony na poziomie NUTS 3”) ustanowionej rozporządzeniem (WE) nr 1059/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady zmienionym rozporządzeniem Komisji (WE) nr 868/201417 albo części tych regionów, zgodnie ze wzorem określonym w załączniku II. Terytoria te powinny stanowić obszary najbardziej dotknięte negatywnymi skutkami gospodarczymi i społecznymi transformacji, w szczególności pod względem spodziewanej utraty miejsc pracy w sektorach produkcji i wykorzystania paliw kopalnych oraz potrzeb w zakresie przekształcenia procesów produkcyjnych zakładów przemysłowych o najwyższej intensywności emisji gazów cieplarnianych.
1.  Państwa członkowskie przygotowują, wspólnie z właściwymi organami lokalnymi i regionalnymi danych terytoriów, zgodnie z zasadą partnerstwa ustanowioną w art. 6 rozporządzenia (UE) .../... [nowe RWP], a w stosownych przypadkach z pomocą EBI i EFI, co najmniej jeden terytorialny plan sprawiedliwej transformacji obejmujący dotknięte terytorium lub terytoria odpowiadające poziomowi 3 wspólnej klasyfikacji jednostek terytorialnych do celów statystycznych („regiony na poziomie NUTS 3”) ustanowionej rozporządzeniem (WE) nr 1059/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady zmienionym rozporządzeniem Komisji (UE) 2016/206617 albo części tych regionów, zgodnie ze wzorem określonym w załączniku II. Terytoria te powinny stanowić obszary najbardziej dotknięte negatywnymi skutkami gospodarczymi i społecznymi transformacji, w szczególności pod względem spodziewanej utraty miejsc pracy w sektorach produkcji i wykorzystania paliw kopalnych oraz potrzeb w zakresie przekształcenia procesów produkcyjnych zakładów przemysłowych o najwyższej intensywności emisji gazów cieplarnianych.
__________________
__________________
17 Rozporządzenie (WE) nr 1059/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 maja 2003 r. w sprawie ustalenia wspólnej klasyfikacji Jednostek Terytorialnych do Celów Statystycznych (NUTS) (Dz.U. L 154 z 21.6.2003, s. 1).
17 Rozporządzenie (WE) nr 1059/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 maja 2003 r. w sprawie ustalenia wspólnej klasyfikacji Jednostek Terytorialnych do Celów Statystycznych (NUTS) (Dz.U. L 154 z 21.6.2003, s. 1).
Poprawka 51
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 7 – ustęp 2 – litera a
a)  opis przebiegającego na szczeblu krajowym procesu transformacji w kierunku gospodarki neutralnej dla klimatu, w tym harmonogram głównych etapów transformacji, które powinny być zgodne z najnowszą wersją krajowego planu w dziedzinie energii i klimatu;
a)  opis przebiegającego na szczeblu krajowym procesu transformacji w kierunku osiągnięcia celów klimatycznych Unii na rok 2030 oraz gospodarki neutralnej dla klimatu do 2050 r., w tym harmonogram głównych etapów transformacji, które powinny być zgodne z najnowszą wersją krajowego planu w dziedzinie energii i klimatu;
Poprawka 52
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 7 – ustęp 2 – litera b
b)  uzasadnienie, dlaczego dane terytoria wskazano jako najbardziej dotknięte negatywnymi skutkami procesu transformacji, o którym mowa w lit. a), i dlaczego powinny one otrzymać wsparcie z FST zgodnie z ust. 1;
b)  uzasadnienie, dlaczego dane terytoria wskazano jako najbardziej dotknięte negatywnymi skutkami procesu transformacji, o którym mowa w lit. a), i dlaczego powinny one otrzymać wsparcie z FST zgodnie z ust. 1, w tym wskaźniki takie jak stopa bezrobocia i poziom wyludnienia;
Poprawka 53
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 7 – ustęp 2 – litera c
c)  ocenę wyzwań związanych z transformacją, przed którymi stoją terytoria najbardziej dotknięte jej negatywnymi skutkami, w tym społecznymi, gospodarczymi i środowiskowymi skutkami przejścia na gospodarkę neutralną dla klimatu; wskazanie liczby miejsc pracy, które zostaną potencjalnie dotknięte skutkami transformacji lub utracone; potrzeby i cele w zakresie rozwoju, które mają być osiągnięte do 2030 r., związane z zaprzestaniem na tych terytoriach działalności charakteryzującej się wysoką intensywnością emisji gazów cieplarnianych lub z jej przekształceniem;
c)  ocenę wpływu wyzwań związanych z transformacją, przed którymi stoją terytoria najbardziej dotknięte jej negatywnymi skutkami, w tym społecznymi, gospodarczymi i środowiskowymi skutkami przejścia na gospodarkę neutralną dla klimatu; wskazanie liczby miejsc pracy, które zostaną potencjalnie dotknięte skutkami transformacji lub utracone; potencjalny wpływ na dochody rządowe, potrzeby i cele w zakresie rozwoju, związane z zaprzestaniem na tych terytoriach działalności charakteryzującej się wysoką intensywnością emisji gazów cieplarnianych lub z jej przekształceniem, a także wyzwań związanych z ubóstwem energetycznym;
Poprawka 54
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 7 – ustęp 2 – litera d
d)  opis spodziewanego wkładu, jaki wsparcie z FST wniesie w łagodzenie społecznych, gospodarczych i środowiskowych skutków przejścia na gospodarkę neutralną dla klimatu;
d)  opis spodziewanego wkładu, jaki wsparcie z FST wniesie w łagodzenie społecznych, demograficznych, gospodarczych, zdrowotnych i środowiskowych skutków przejścia na gospodarkę neutralną dla klimatu;
Poprawka 55
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 7 – ustęp 2 – litera e
e)  ocenę spójności z innymi krajowymi, regionalnymi lub terytorialnymi strategiami i planami;
e)  w stosownych przypadkach ocenę spójności z innymi krajowymi, regionalnymi lub terytorialnymi strategiami i planami;
Poprawka 56
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 7 – ustęp 2 – litera h
h)  w przypadku, gdy wsparcie na rzecz inwestycji produkcyjnych jest udzielane przedsiębiorstwom innym niż MŚP: wyczerpujący wykaz takich operacji i przedsiębiorstw oraz uzasadnienie konieczności udzielenia takiego wsparcia za pomocą analizy luk dowodzącej, że w przypadku braku inwestycji spodziewana liczba straconych miejsc pracy przewyższy liczbę nowych miejsc pracy;
h)  w przypadku, gdy wsparcie na rzecz inwestycji produkcyjnych jest udzielane przedsiębiorstwom innym niż MŚP: orientacyjny wykaz takich operacji i przedsiębiorstw oraz uzasadnienie konieczności udzielenia takiego wsparcia za pomocą analizy luk dowodzącej, że w przypadku braku inwestycji spodziewana liczba straconych miejsc pracy przewyższy liczbę nowych miejsc pracy;
Poprawka 57
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 7 – ustęp 3
3.  W przygotowanie i wdrożenie terytorialnych planów sprawiedliwej transformacji powinni być zaangażowani właściwi partnerzy zgodnie z art. [6] rozporządzenia (UE) [nowe RWP].
3.  W przygotowanie i wdrożenie terytorialnych planów sprawiedliwej transformacji powinni być zaangażowani właściwi partnerzy zgodnie z art. [6] rozporządzenia (UE) [nowe RWP], a w stosownych przypadkach EBI i EFI.
Poprawka 58
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 8 – ustęp 2
2.  W przypadku wskaźników produktu wartość bazową ustala się na poziomie zero. Cele pośrednie określone na 2024 r. oraz cele końcowe wyznaczone na 2029 r. mają charakter kumulacyjny. Cele końcowe nie mogą być zmieniane po zatwierdzeniu przez Komisję wniosku o zmianę programu przedstawionego na podstawie art. [14 ust. 2] rozporządzenia (UE) [nowe RWP].
2.  W przypadku wskaźników produktu wartość bazową ustala się na poziomie zero. Cele pośrednie określone na 2024 r. oraz cele końcowe wyznaczone na 2029 r. mają charakter kumulacyjny.
Poprawka 59
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 9 – akapit 1
Jeżeli Komisja stwierdzi po przeanalizowaniu końcowego sprawozdania z realizacji celów, że nie osiągnięto co najmniej 65 % celu końcowego wyznaczonego dla wskaźnika lub wskaźników produktu lub rezultatu w odniesieniu do zasobów FST, może dokonać korekt finansowych na podstawie art. [98] rozporządzenia (UE) [nowe RWP] poprzez zmniejszenie wsparcia z FST na rzecz danego priorytetu proporcjonalnie do osiągnięć.
Na podstawie końcowego sprawozdania z realizacji celów Komisja może dokonać korekt finansowych zgodnie z rozporządzeniem (UE) [nowe RWP].
Poprawka 60
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 10 a (nowy)
Artykuł 10a
Przepisy przejściowe
Państwa członkowskie korzystają z okresu przejściowego do dnia ... [jeden rok od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia] w celu przygotowania i przyjęcia terytorialnych planów sprawiedliwej transformacji. Wszystkie państwa członkowskie w pełni kwalifikują się do finansowania na mocy niniejszego rozporządzenia w okresie przejściowym, którego Komisja nie uwzględnia przy podejmowaniu decyzji o umorzeniu lub utracie środków.
Poprawka 61
Wniosek dotyczący rozporządzenia
Artykuł 10 b (nowy)
Artykuł 10b
Przegląd
Najpóźniej do końca przeglądu śródokresowego kolejnych wieloletnich ram finansowych Komisja ocenia wdrożenie FST i sprawdza, czy należy zmienić jego zakres stosownie do możliwych zmian w rozporządzeniu (UE) 2020/852, celów klimatycznych Unii zdefiniowanych w rozporządzeniu (UE) 2020 /… [Europejskie prawo o klimacie] oraz zmian we wdrażaniu planu działania w zakresie finansowania zrównoważonego wzrostu gospodarczego. Na tej podstawie Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie, któremu mogą towarzyszyć wnioski ustawodawcze.

(1) Sprawa została odesłana do komisji właściwej w celu przeprowadzenia negocjacji międzyinstytucjonalnych na podstawie art. 59 ust. 4 akapit czwarty Regulaminu (A9-0135/2020).


Wywóz broni: wdrażanie wspólnego stanowiska 2008/944/WPZiB
PDF 202kWORD 63k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 17 września 2020 r. w sprawie wywozu broni: wdrażanie wspólnego stanowiska 2008/944/WPZiB (2020/2003(INI))
P9_TA(2020)0224A9-0137/2020

Parlament Europejski,

–  uwzględniając zasady zawarte w art. 346 ust. 1 lit. b) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) w sprawie produkcji broni lub handlu bronią, w art. 42 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) w sprawie określania „europejskiej polityki w zakresie zdolności i uzbrojenia” oraz w art. 21 TUE, w szczególności wspieranie demokracji i państwa prawnego oraz utrzymanie pokoju, zapobieganie konfliktom i umacnianie bezpieczeństwa międzynarodowego,

–  uwzględniając decyzję Rady (WPZiB) 2019/1560 z dnia 16 września 2019 r. zmieniającą wspólne stanowisko 2008/944/WPZiB określające wspólne zasady kontroli wywozu technologii wojskowych i sprzętu wojskowego(1) i konkluzje Rady z dnia 16 września 2019 r. o przeglądzie wspólnego stanowiska,

–  uwzględniając 20. sprawozdanie roczne przygotowane zgodnie z art. 8 ust. 2 wspólnego stanowiska(2),

–  uwzględniając 21. sprawozdanie roczne przygotowane zgodnie z art. 8 ust. 2 wspólnego stanowiska(3),

–  uwzględniając decyzję Rady (WPZiB) 2018/101 z dnia 22 stycznia 2018 r. w sprawie propagowania skutecznych kontroli wywozu broni(4) i decyzję Rady (WPZiB) 2017/915 z dnia 29 maja 2017 r. w sprawie działań informacyjnych Unii wspierających wdrożenie Traktatu o handlu bronią(5),

–  uwzględniając decyzję Rady (WPZiB) 2019/2191 z dnia 19 grudnia 2019 r. w sprawie wsparcia globalnego mechanizmu raportowania w zakresie nielegalnej broni konwencjonalnej i amunicji do tych rodzajów broni w celu zmniejszenia ryzyka ich przenikania i nielegalnego transferu („iTrace IV”)(6),

–  uwzględniając uaktualniony wspólny wykaz uzbrojenia Unii Europejskiej przyjęty przez Radę w dniu 17 lutego 2020 r.(7),

–  uwzględniając przewodnik do wspólnego stanowiska,

–  uwzględniając Porozumienie z Wassenaar z dnia 12 maja 1996 r. w sprawie kontroli eksportu broni konwencjonalnej oraz towarów i technologii podwójnego zastosowania, wraz z zaktualizowanymi w grudniu 2019 r. wykazami tych towarów i technologii oraz amunicji,

–  uwzględniając Traktat o handlu bronią przyjęty przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w dniu 2 kwietnia 2013 r.(8), który wszedł w życie w dniu 24 grudnia 2014 r.,

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/43/WE z dnia 6 maja 2009 r. w sprawie uproszczenia warunków transferów produktów związanych z obronnością we Wspólnocie(9) oraz dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/81/WE z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie koordynacji procedur udzielania niektórych zamówień na roboty budowlane, dostawy i usługi przez instytucje lub podmioty zamawiające w dziedzinach obronności i bezpieczeństwa i zmieniającą dyrektywy 2004/17/WE i 2004/18/WE(10),

–  uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 428/2009 z dnia 5 maja 2009 r. ustanawiające wspólnotowy system kontroli wywozu, transferu, pośrednictwa i tranzytu w odniesieniu do produktów podwójnego zastosowania(11), zmienione rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) 2016/1969 z dnia 12 września 2016 r.(12), oraz wykaz produktów i technologii podwójnego zastosowania zawarty w załączniku I do tego rozporządzenia (zwane dalej „rozporządzeniem w sprawie produktów podwójnego zastosowania”),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1092 z dnia 18 lipca 2018 r. ustanawiające Europejski program rozwoju przemysłu obronnego mający na celu wspieranie konkurencyjności i zdolności innowacyjnych przemysłu obronnego Unii(13),

–  uwzględniając wniosek Komisji w sprawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 czerwca 2018 r. ustanawiającego Europejski Fundusz Obronny (COM(2018)0476),

–  uwzględniając wniosek Wysokiego Przedstawiciela Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa, przy wsparciu Komisji, skierowany do Rady i dotyczący decyzji Rady ustanawiającej Europejski Instrument na rzecz Pokoju (HR(2018)94),

–  uwzględniając cele zrównoważonego rozwoju ONZ, zwłaszcza cel 16 dotyczący promowania pokojowych i inkluzywnych społeczeństw sprzyjających zrównoważonemu rozwojowi,

–  uwzględniając rezolucję Rady Bezpieczeństwa ONZ 2216 (2015) w sprawie embarga na broń wobec Jemenu oraz sprawozdanie A/HRC/39/43 Biura Wysokiego Komisarza NZ ds. Praw Człowieka (OHCHR) dotyczące sytuacji w zakresie praw człowieka w Jemenie, w tym naruszeń i nadużyć od września 2014 r.,

–  uwzględniając decyzję Rady (WPZiB) 2020/472 z dnia 31 marca 2020 r. w sprawie operacji wojskowej Unii Europejskiej na Morzu Śródziemnym (EUNAVFOR MED IRINI)(14),

–  uwzględniając rezolucję Rady Bezpieczeństwa ONZ 2473 (2019) przyjętą w dniu 10 czerwca 2019 r., w której ponowiono środki mające na celu zastosowanie wobec Libii embarga na broń, oraz oświadczenie misji ONZ ds. wspierania Libii (UNSMIL) z dnia 25 stycznia 2020 r. w sprawie ciągłych naruszeń embarga na broń wobec Libii,

–  uwzględniając rezolucję Rady Bezpieczeństwa ONZ 1970 (2011) w sprawie wprowadzenia embarga na broń w Libii oraz wszystkie kolejne rezolucje Rady Bezpieczeństwa, a także jej rezolucje 2292 (2016), 2357 (2017), 2420 (2018) i 2473 (2019) w sprawie rygorystycznego wdrażania embarga na broń,

–  uwzględniając publikację ONZ z 2018 r. zatytułowaną „Securing our Common Future: An Agenda for Disarmament” [Zabezpieczyć naszą wspólną przyszłość: plan działania na rzecz rozbrojenia],

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/125 z dnia 16 stycznia 2019 r. w sprawie handlu niektórymi towarami, które mogłyby być użyte do wykonywania kary śmierci, tortur lub innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania(15),

–  uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej z dnia 16 października 2019 r. w sprawie Turcji, w których zatwierdzono konkluzje Rady do Spraw Zagranicznych z dnia 14 października 2019 r. w sprawie nielegalnych działań Turcji w północnej Syrii i wschodniej części Morza Śródziemnego,

–  uwzględniając cel zrównoważonego rozwoju ONZ nr 16 dotyczący promowania pokojowych i inkluzywnych społeczeństw sprzyjających zrównoważonemu rozwojowi(16),

–  uwzględniając sprawozdanie Biura Wysokiego Komisarza NZ ds. Praw Człowieka dla Rady Praw Człowieka dotyczące wpływu transferu broni na korzystanie z praw człowieka(17),

–  uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje w sprawie wywozu broni i wdrażania wspólnego stanowiska, w szczególności rezolucje z dni 14 listopada 2018 r.(18), 13 września 2017 r.(19) i 17 grudnia 2015 r.(20),

–  uwzględniając swoje zalecenie z dnia 28 marca 2019 r. dla Rady i Wiceprzewodniczącego Komisji / Wysokiego Przedstawiciela Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa w sprawie wniosku Wysokiego Przedstawiciela Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa, przy wsparciu Komisji, skierowanego do Rady i dotyczącego decyzji Rady ustanawiającej Europejski Instrument na rzecz Pokoju(21),

–  uwzględniając swoje rezolucje w sprawie sytuacji humanitarnej w Jemenie z dni 25 lutego 2016 r.(22), 15 czerwca 2017 r.(23) i 30 listopada 2017 r.(24),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 27 lutego 2014 r. w sprawie stosowania uzbrojonych dronów(25),

–  uwzględniając warsztaty pt. „The implementation of the EU arms export control system” [„Wdrożenie unijnego systemu kontroli wywozu broni”], które odbyły się na posiedzeniu Podkomisji Bezpieczeństwa i Obrony w dniu 12 kwietnia 2017 r.,

–  uwzględniając badanie pt. „Recommendations for a transparent and detailed reporting system on arms exports within the EU and to third countries” [„Zalecenia dotyczące systemu przejrzystego i szczegółowego raportowania w zakresie wywozu broni w UE i do państw trzecich”] zamówione przez Podkomisję Bezpieczeństwa i Obrony,

–  uwzględniając Traktat między Republiką Federalną Niemiec i Republiką Francuską w sprawie współpracy i integracji franko-germańskiej z dnia 22 stycznia 2019 r. (traktat z Akwizgranu),

–  uwzględniając konkluzje Rady do Spraw Zagranicznych UE z dnia 21 sierpnia 2013 r. w sprawie Egiptu,

–  uwzględniając art. 54 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Zagranicznych (A9-0137/2020),

A.  mając na uwadze, że ostatnie dane SIPRI(26) pokazują, iż wywóz broni z UE-28 stanowił w latach 2015–2019 około 26 % ogólnoświatowej wartości wywozu broni, co czyni UE-28 drugim co do wielkości dostawcą broni na świecie, po Stanach Zjednoczonych (36 %), a przed Rosją (21 %); mając na uwadze, żezgodnie z art. 346 TFUE produkcja broni lub handel bronią stanowią kompetencję państw członkowskich;

B.  mając na uwadze, że ostatnie dane SIPRI pokazują, iż UE-28 jest drugim pod względem wielkości eksporterem broni zarówno do Arabii Saudyjskiej, jak i Zjednoczonych Emiratów Arabskich; mając na uwadze, że według działającej przy ONZ grupy wybitnych ekspertów międzynarodowych i regionalnych strony konfliktu zbrojnego w Jemenie dopuściły się i nadal dopuszczają się naruszeń i przestępstw naruszających prawo międzynarodowe;

C.  mając na uwadze, że wywóz uzbrojenia, broni i sprzętu zwiększa zdolności przemysłu obronnego do skutecznego badania i rozwoju technologii obronnych, zapewniając tym samym państwom członkowskim UE zdolność do obrony ich terytorium i ochrony obywateli;

D.  mając na uwadze, że na świecie nabiera tempa nowy wyścig zbrojeń, a główne potęgi militarne nie polegają już na kontroli zbrojeń i rozbrojeniu w celu ograniczania napięć międzynarodowych i poprawy globalnego środowiska bezpieczeństwa;

E.  mając na uwadze, że wspólne stanowisko Rady z dnia 8 grudnia 2008 r. jest zasadniczym instrumentem wzmacniania współpracy i zwiększenia koordynacji polityki eksportowej państw członkowskich;

F.  mając na uwadze, że państwa członkowskie dostrzegają szczególną odpowiedzialność, która może wynikać z wywozu technologii wojskowych i sprzętu wojskowego do państw trzecich oraz ich wpływu na istniejące napięcia i konflikty lub ich pogłębiania;

G.  mając na uwadze, że globalny kryzys wywołany pandemią COVID-19 może mieć istotne reperkusje geostrategiczne i dodatkowo uwidacznia potrzebę zbudowania prawdziwej strategicznej autonomii europejskiej;

H.  mając na uwadze, że Rada do Spraw Zagranicznych UE stwierdziła w konkluzjach z dnia 21 sierpnia 2013 r., iż „[p]aństwa członkowskie uzgodniły, że zawieszone zostaną zezwolenia na wywóz do Egiptu wszelkiego sprzętu, który mógłby zostać użyty do represji wewnętrznych, ponownej ocenie poddane zostaną zezwolenia na wywóz sprzętu, którego dotyczy wspólne stanowisko 2008/944/WPZiB, oraz przeprowadzony zostanie przegląd pomocy udzielanej Egiptowi przez państwa członkowskie w zakresie bezpieczeństwa”; mając na uwadze, że przedsiębiorstwa z siedzibami w niektórych państwach członkowskich UE nadal wywożą do Egiptu technologię służącą inwigilacji i inny sprzęt służący do ochrony, tym samym ułatwiając hakowanie i instalowanie złośliwego oprogramowania, a także innego rodzaju ataki, zarówno fizyczne, jak i w internecie, na obrońców praw człowieka i działaczy społeczeństwa obywatelskiego; mając na uwadze, że działalność ta doprowadziła do stłumienia wolności wypowiedzi w internecie;

I.  mając na uwadze, że w coraz bardziej niestabilnym i wielobiegunowym świecie, w którym rosną w siłę ruchy nacjonalistyczne, ksenofobiczne i antydemokratyczne, niezmiernie ważne jest, by Unia Europejska stała się wpływowym graczem na arenie światowej oraz utrzymała swoją wiodącą rolę globalnej „miękkiej siły” zobowiązanej do rozbrajania zarówno broni konwencjonalnej, jak i jądrowej, inwestującej w zapobieganie konfliktom, zarządzanie kryzysowe i mediację przed zwróceniem się ku opcjom wojskowym;

J.  mając na uwadze, że wywóz broni ma zasadnicze znaczenie dla wzmocnienia europejskiej obronnej bazy technologicznej i przemysłowej oraz że przemysł obronny zajmuje się przede wszystkim zapewnieniem obrony i bezpieczeństwa państw członkowskich Unii, przyczyniając się jednocześnie do realizacji WPZiB;

K.  mając na uwadze, że rozbieżności w podejściu państw członkowskich do wywozu broni czasami osłabiają zdolność UE do osiągnięcia celów polityki zagranicznej, a także podważają jej wiarygodność jako podmiotu mówiącego jednym głosem na arenie międzynarodowej;

L.  mając na uwadze, że zarówno globalne, jak i regionalne środowisko bezpieczeństwa uległo drastycznej zmianie, w szczególności w odniesieniu do południowego i wschodniego sąsiedztwa Unii;

M.  mając na uwadze, że takie środki w zakresie przejrzystości wojskowej jak sprawozdania w sprawie wywozu broni przyczyniają się do budowy transgranicznego zaufania;

20.i 21. sprawozdanie roczne UE w sprawie wywozu broni

1.  podkreśla, że utrzymanie przemysłu obronnego stanowi część mechanizmu samoobrony Unii oraz jest komponentem jej strategicznej autonomii; zauważa, że będzie to możliwe tylko wówczas, gdy państwa członkowskie będą priorytetowo traktować produkty europejskie w swoich programach dotyczących sprzętu; podkreśla, że rentowny rynek europejski ograniczyłby zależność od wywozu broni do państw trzecich;

2.  przypomina, że wspólne stanowisko przewiduje procedurę przejrzystości, której wyrazem jest publikacja rocznych sprawozdań UE na temat wywozu broni; pomimo opóźnienia z zadowoleniem przyjmuje publikację 20. i 21. sprawozdania zgodnie z art. 8 ust. 2 wspólnego stanowiska Rady 2008/944/WPZiB, opracowanego przez Grupę Roboczą Rady ds. Wywozu Broni Konwencjonalnej (COARM) i opublikowanego w Dzienniku Urzędowym; uważa, że opublikowanie obydwu sprawozdań stanowi krok naprzód w kierunku wspólnego stanowiska UE w kwestii wywozu broni, w kontekście międzynarodowym wiążącym się z coraz większymi wyzwaniami, charakteryzującym się rosnącymi wolumenami wywozu i coraz niższymi poziomami przejrzystości; uważa, że obydwa sprawozdania są cennym uzupełnieniem sprawozdań ONZ w sprawie globalnej i regionalnej przejrzystości wywozu broni;

3.  odnotowuje wysiłki państw członkowskich na rzecz przestrzegania art. 346 ust. 1 lit. b) TFUE dotyczącego produkcji broni lub handlu bronią;

4.  zauważa, że 19 państw członkowskich przekazało pełne informacje do 20. sprawozdania rocznego, a 19 – do 21. sprawozdania rocznego; wzywa wszystkie państwa członkowskie do pełnego wywiązywania się z podjętych zobowiązań, zgodnie ze wspólnym stanowiskiem w czasach malejącej globalnej przejrzystości w handlu bronią, ze szczególnym wskazaniem kilku głównych krajów eksportujących broń; podkreśla, że przekazanie pełnych informacji oznacza poinformowanie o łącznej liczbie i wartości udzielonych zezwoleń oraz wartości faktycznego wywozu w podziale na kraj przeznaczenia i kategorię w wykazie uzbrojenia; zauważa, że w odniesieniu do 20. rocznego sprawozdania 27 państw członkowskich, z wyjątkiem Grecji, przekazało co najmniej częściowe informacje, a w odniesieniu do 21. rocznego sprawozdania wszystkie 28 państw członkowskich przekazało dane, przy czym około jedna trzecia przekazała dane niekompletne; z zadowoleniem przyjmuje jednak dodatkowe informacje przekazane przez rządy za pośrednictwem sprawozdań krajowych; ponawia swój wniosek, by wszystkie państwa członkowskie, które nie przekazały pełnych informacji, dostarczyły dodatkowe informacje na temat dokonanego wywozu na potrzeby następnego sprawozdania rocznego;

5.  jest zaniepokojony, że państwa członkowskie wykorzystują bardzo różne informacje, aby generować dane na temat wartości zezwoleń, co komplikuje możliwość skutecznego wykorzystania spójnych i porównywalnych danych; podkreśla znaczenie informowania o faktycznym wywozie broni, w tym jego całkowitej wartości i ilości, na podstawie globalnych i ogólnych licencji w podziale na kategorie w wykazie uzbrojenia i kraj przeznaczenia;

6.  apeluje do państw członkowskich o wzmocnienie koordynacji oraz zdefiniowanie wspólnych najlepszych praktyk gromadzenia i przetwarzania informacji i danych, aby przygotowywać bardziej zharmonizowane sprawozdania roczne i tym samym poprawić ich przejrzystość i przydatność;

7.  zauważa, że zgodnie z dwoma ostatnimi sprawozdaniami rocznymi kraje Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej – regionu, w którym panuje szereg konfliktów zbrojnych, pozostają głównym regionem docelowym wywozu; odnotowuje, że regiony te borykają się z istotnymi i ciągłymi wyzwaniami w obszarze bezpieczeństwa oraz że każdy wywóz należy oceniać indywidualnie w kontekście ośmiu kryteriów wspólnego stanowiska;

8.  popiera zobowiązanie Rady do wzmocnienia kontroli wywozu technologii wojskowych i sprzętu wojskowego; odnotowuje gotowość państw członkowskich do zacieśnienia współpracy i promowania koordynacji działań w tym obszarze w ramach WPZiB; z zadowoleniem przyjmuje te wysiłki, ponieważ są zgodne z ogólnymi celami wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB) ustanowionymi w art. 21 TUE oraz priorytetami regionalnymi określonymi w globalnej strategii UE (2016 r.); w związku z tym apeluje do państw członkowskich o opracowanie, wdrożenie i utrzymywanie w mocy wspólnych norm zarządzania transferem technologii wojskowych i sprzętu wojskowego;

9.  przypomina, że zgodnie z celami WPZiB UE wprowadziła szereg embarg na broń, włącznie ze wszystkimi embargami ONZ, wobec takich państw jak Białoruś, Chiny, Federacja Rosyjska, Iran, Jemen, Korea Północna, Libia, Mjanma/Birma, Republika Środkowoafrykańska, Somalia, Sudan, Sudan Południowy, Syria, Wenezuela i Zimbabwe; zauważa, że chociaż embarga te mogą pozbawić dany kraj zasobów wojskowych, w niektórych przypadkach przyczyniają się do pokoju i stabilności w regionie; zauważa, że dzięki nim UE nie przyczynia się do kryzysów humanitarnych, naruszeń praw człowieka ani aktów okrucieństwa; wzywa UE, aby pomogła zwiększyć zdolności państw członkowskich do wdrożenia solidnych procedur monitorowania przestrzegania przez wszystkie państwa członkowskie embarg na broń oraz by upubliczniała odpowiednie ustalenia(27);

10.  przypomina o swojej rezolucji z dnia 4 października 2018 r. w sprawie sytuacji w Jemenie; w tym kontekście wzywa wszystkie państwa członkowskie UE do powstrzymania się od sprzedaży broni i wszelkiego sprzętu wojskowego Arabii Saudyjskiej, Zjednoczonym Emiratom Arabskim oraz jakimkolwiek członkom koalicji międzynarodowej, a także jemeńskiemu rządowi i innym stronom konfliktu;

11.  z zadowoleniem przyjmuje decyzje rządów Belgii, Danii, Finlandii, Grecji, Niderlandów, Niemiec i Włoch dotyczące przyjęcia ograniczeń w wywozie broni do państw należących do koalicji pod przywództwem Arabii Saudyjskiej i zaangażowanych w wojnę w Jemenie; zauważa, że zgodnie z doniesieniami organizacji pozarządowych w niektórych przypadkach broń eksportowana do tych krajów była wykorzystywana w Jemenie, gdzie 22 mln ludzi potrzebuje pomocy humanitarnej i ochrony; przypomina, że taki wywóz wyraźnie narusza wspólne stanowisko; odnotowuje ponowne przedłużenie moratorium na wywóz broni do Arabii Saudyjskiej przez Niemcy do końca 2020 r., a także decyzje kilku państw członkowskich w sprawie egzekwowania pełnych ograniczeń; przypomina, że w okresie od 25 lutego 2016 r. do 14 lutego 2019 r. Parlament co najmniej dziesięciokrotnie apelował w drodze rezolucji przyjętych na posiedzeniach plenarnych do wiceprzewodniczącej / wysokiej przedstawiciel o wszczęcie procesu prowadzącego do nałożenia embarga na broń wobec Arabii Saudyjskiej, w tym w 2018 r. wobec innych członków koalicji pod przywództwem Arabii Saudyjskiej w Jemenie; ponawia ten apel;

12.  apeluje do państw członkowskich, aby wzięły przykład z Niemiec, Finlandii i Danii, które po zabójstwie Dżamala Chaszukdżiego przyjęły ograniczenia w wywozie broni do Arabii Saudyjskiej;

13.  ponawia apel do państw członkowskich o podjęcie działań następczych w związku z konkluzjami Rady z dnia 21 sierpnia 2013 r. w sprawie Egiptu, gdzie zapowiedziano zawieszenie zezwoleń na wywóz wszelkiego sprzętu, który mógłby zostać wykorzystany do represji wewnętrznych, zgodnie ze wspólnym stanowiskiem 2008/944/WPZiB, oraz potępia utrzymujące się nieprzestrzeganie tych zobowiązań przez państwa członkowskie; w związku z tym wzywa państwa członkowskie do wstrzymania wywozu do Egiptu broni, technologii inwigilacji i innych środków bezpieczeństwa, które mogą ułatwiać ataki na obrońców praw człowieka i działaczy społeczeństwa obywatelskiego, w tym na media społecznościowe, a także wszelkie inne represje wewnętrzne; wzywa wiceprzewodniczącego / wysokiego przedstawiciela do informowania o aktualnym stanie współpracy wojskowej i współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa między państwami członkowskimi a Egiptem; apeluje do UE o pełne wdrożenie kontroli wywozu towarów do Egiptu, zwłaszcza takich, których można użyć do represji, torturowania lub wykonywania kary śmierci;

14.  ponawia swoje niedawne apele o zaprzestanie wywozów technologii inwigilacji i innych urządzeń, które mogą ułatwiać represje wewnętrzne, do kilku państw, w tym Egiptu, Bahrajnu, Arabii Saudyjskiej, Zjednoczonych Emiratów Arabskich i Wietnamu;

15.  odnotowuje, że UE organizuje misje w ramach WPBiO, w tym misję egzekwującą embargo na broń wobec Libii, w celu wzmocnienia pokoju i stabilności w regionie; wyraża głębokie ubolewanie z powodu ciągłych rażących naruszeń embarga na broń wobec Libii, nawet po podjęciu odnośnych zobowiązań przez zainteresowane państwa podczas międzynarodowej konferencji w sprawie Libii, która odbyła się w dniu 19 stycznia 2020 r. w Berlinie; apeluje do wszystkich państw członkowskich o wstrzymanie transferów broni, sprzętu i materiałów służących do inwigilacji i działań wywiadowczych do wszystkich stron zaangażowanych w konflikt libijski;

16.  z zadowoleniem przyjmuje cel operacji IRINI dotyczący rygorystycznego wdrażania embarga ONZ na broń z wykorzystaniem środków powietrznych, satelitarnych i morskich przez prowadzenie kontroli statków na morzu pełnym u wybrzeży Libii, podejrzewanych o przewożenie broni lub powiązanych materiałów do i z Libii, zgodnie z rezolucjami Rady Bezpieczeństwa ONZ 2292 (2016), 2357 (2017), 2420 (2018) i 2473 (2019);

17.  zdecydowanie potępia podpisanie dwóch protokołów ustaleń między Turcją i Libią w sprawie delimitacji stref morskich oraz wszechstronnej współpracy w zakresie bezpieczeństwa i współpracy wojskowej, które są wzajemnie powiązane i stanowią wyraźne naruszenie prawa międzynarodowego i rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ w sprawie wprowadzenia embarga na broń w Libii; przypomina decyzję niektórych państw członkowskich o wstrzymaniu wydawania zezwoleń na wywóz broni do Turcji; przypomina, że państwa członkowskie zdecydowane są przestrzegać rygorystycznego stanowiska krajowego w odniesieniu do swojej polityki w zakresie wywozu broni do Turcji na podstawie przepisów wspólnego stanowiska 2008/944/WPZiB, w tym do ścisłego stosowania kryterium 4 dotyczącego stabilności w regionie; wzywa wiceprzewodniczącego /wysokiego przedstawiciela, by dopóki Turcja będzie kontynuować obecne nielegalne, jednostronne działania we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego, które są sprzeczne z suwerennością jakiegokolwiek państwa członkowskiego UE (a zwłaszcza Grecji i Cypru) i prawem międzynarodowym, i dopóki nie nawiąże dialogu bazującego na prawie międzynarodowym, zaproponował w Radzie inicjatywę polegającą na zaprzestaniu udzielania zezwoleń na wywóz broni do Turcji przez wszystkie państwa członkowskie UE zgodnie ze wspólnym stanowiskiem; wzywa odpowiednie fora w ramach NATO, a zwłaszcza grupę zadaniową wysokiego szczebla ds. kontroli broni konwencjonalnej, do pilnego omówienia kwestii kontroli zbrojeń we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego;

18.  w odniesieniu do kontroli wywozu apeluje do państw członkowskich o zwrócenie większej uwagi na towary, które mogą być wykorzystywane zarówno do zastosowań cywilnych, jak i wojskowych;

19.  zauważa, że nie wdrożono mechanizmów sankcji na wypadek zaangażowania się przez państwo członkowskie w wywóz, który jest wyraźnie niezgodny z kryterium ósmym;

Przegląd wspólnego stanowiska przez Radę

20.  z zadowoleniem przyjmuje zamiar Rady dotyczący zwiększenia współdziałania i przejrzystości, co stanowiło główne cele jej ostatniego przeglądu wspólnego stanowiska, a także konkluzje Rady w sprawie przeglądu wspólnego stanowiska, w których stwierdzono, że „wzmocnieniu europejskiej bazy technologiczno-przemysłowej sektora obronnego powinna towarzyszyć ściślejsza współpraca i konwergencja w dziedzinie kontroli wywozu technologii wojskowych i sprzętu wojskowego”(28);

21.  z zadowoleniem przyjmuje ponowione zobowiązanie państw członkowskich do stosowania prawnie wiążącego wspólnego stanowiska zmienionego decyzją Rady (WPZiB) 2019/1560 oraz podkreśla znaczenie dogłębnej oceny wniosków o zezwolenie na wywóz technologii wojskowych i sprzętu wojskowego zgodnie z kryteriami przewidzianymi w tym stanowisku; zwraca uwagę, że decyzja Rady (WPZiB) 2019/1560 i odpowiednie konkluzje z dnia 16 września 2019 r. odzwierciedlają rosnącą wśród państw członkowskich świadomość, że potrzebne jest zapewnienie większej krajowej i ogólnounijnej przejrzystości i koordynacji działań w obszarze wywozu broni oraz wzmocnienie nadzoru publicznego w tej newralgicznej dziedzinie bezpieczeństwa narodowego; podkreśla, że decyzje te mogą zapewnić krajowym organom nadzoru, parlamentom i obywatelom UE dokładniejsze informacje na temat strategicznych wyborów dokonywanych przez rządy w obszarze, który ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo obywateli oraz przestrzeganie wartości i norm przez ich kraje;

22.  wyraża zaniepokojenie z powodu postępującego na świecie wyścigu zbrojeń; przypomina, że ambicją UE jest odgrywanie roli globalnego podmiotu działającego na rzecz pokoju; w związku z tym wzywa UE do odgrywania aktywnej roli w dziedzinie nierozprzestrzeniania broni i rozbrojenia na skalę światową; z zadowoleniem przyjmuje fakt, że podczas aktualizacji wspólnego stanowiska uwzględniono istotne zmiany w tym obszarze, takie jak przyjęcie Traktatu o handlu bronią, którego stronami są wszystkie państwa członkowskie; z zadowoleniem przyjmuje działania UE mające na celu wsparcie upowszechnienia Traktatu o handlu bronią, w szczególności pomoc dla państw trzecich w poprawie i wdrażaniu skutecznych systemów kontroli broni zgodnie ze wspólnym stanowiskiem; apeluje do głównych państw wywozu broni, takich jak Stany Zjednoczone, Chiny i Rosja, o podpisanie i ratyfikowanie tego traktatu;

23.  popiera ponowne stwierdzenie przez Radę, że handel sprzętem wojskowym i technologiami wojskowymi należy prowadzić w odpowiedzialny i rozliczalny sposób; z zadowoleniem przyjmuje ponowne zobowiązanie Rady do dalszego propagowania współpracy i koordynacji strategii politycznych państw członkowskich, by zapobiegać wywozowi technologii wojskowych i sprzętu wojskowego, które mogłyby zostać wykorzystane do represji wewnętrznych lub agresji międzynarodowej lub przyczynić się do niestabilności w regionie;

24.  zauważa z zaniepokojeniem, że rosnące rozbieżności między polityką a praktyką w zakresie wywozu broni w państwach członkowskich spowalniają konwergencję przepisów UE w tej dziedzinie; odnotowuje potrzebę wprowadzenia nowych instrumentów w tym obszarze; zauważa, że przyszłe działania finansowane z Europejskiego Funduszu Obronnego będą przyczyniać się do rozwoju nowych technologii wojskowych i sprzętu wojskowego;

25.  odnotowuje z zadowoleniem, że Rada dostrzega znaczenie spójnej polityki kontroli wywozu w odniesieniu do materiałów związanych z obronnością i produktów podwójnego zastosowania; uważa, że UE powinna ustanowić jasne kryteria i wytyczne dotyczące wywozu takich towarów;

26.  z zadowoleniem przyjmuje wprowadzenie konkretnych środków mających na celu ułatwienie prawidłowej, spójnej i terminowej sprawozdawczości na temat wywozu broni dokonywanego przez państwa członkowskie; popiera w szczególności decyzję Rady o wprowadzeniu określonego terminu przekazywania danych krajowych, jasnych norm formatu sprawozdań oraz dalszych wytycznych dotyczących ich treści i procesu sprawozdawczego; zachęca państwa członkowskie do jak najszybszego przekazywania danych krajowych i nie później niż w maju po roku sprawozdawczym, aby umożliwić terminową debatę publiczną; z zadowoleniem przyjmuje działania podjęte w celu stosowania podejścia online i zachęca do jego dalszego rozwoju; z zadowoleniem przyjmuje również poparcie przez Radę jasnych wytycznych dotyczących dzielenia się informacjami i ich wymiany między państwami członkowskimi na temat krajowej polityki wywozu broni; z zadowoleniem przyjmuje działania podjęte w celu stosowania podejścia cyfrowego dzięki internetowemu systemowi COARM i zachęca do jego dalszego rozwoju;

Coraz ściślejsza współpraca między państwami członkowskimi w zakresie produkcji broni

27.  zauważa, że od czasu przyjęcia w 2008 r. prawnie wiążącego wspólnego stanowiska państwa członkowskie wzmocniły ramy prawne dotyczące wywozu broni; ponadto zauważa, że coraz większa liczba systemów uzbrojenia produkowanych w Europie składa się z elementów pochodzących z wielu państw członkowskich UE i wymaga dwu- lub wielostronnej współpracy z przyczyn technologicznych, przemysłowych i politycznych; podkreśla pozytywną rolę tego rodzaju współpracy w promowaniu budowania zaufania wśród państw członkowskich i państw trzecich;

28.  podkreśla, że ambitny cel zwiększenia konkurencyjności europejskiego sektora obrony nie może osłabiać stosowania ośmiu kryteriów określonych we wspólnym stanowisku, ponieważ są one nadrzędne względem wszelkich społecznych, handlowych czy przemysłowych interesów państw członkowskich;

29.  odnotowuje wzrost transferu wiedzy i technologii, który umożliwia państwom trzecim podejmowanie licencjonowanej produkcji europejskiej technologii wojskowej; uważa, że proces ten nie powinien ograniczać zdolności UE do kontrolowania produkcji broni, uzbrojenia i sprzętu wojskowego, lecz powinien sprzyjać konwergencji nadzoru publicznego i norm przejrzystości w produkcji związanej z obronnością oraz przyspieszyć tworzenie uznawanych i przestrzeganych na arenie międzynarodowej zasad produkcji i wywozu broni;

30.  zauważa, że coraz większa liczba komponentów w systemach uzbrojenia jest pochodzenia cywilnego lub ma charakter podwójnego zastosowania; w związku z tym uważa za konieczne ustanowienie spójnego systemu kontroli transferu tych komponentów między wszystkimi państwami członkowskimi;

31.  zauważa, że państwa członkowskie nie nakreśliły wspólnej polityki regulującej transfer komponentów broni do innego państwa członkowskiego, która to polityka zapewniłaby zgodność wywozu do państw trzecich z państwa członkowskiego montażu z polityką eksportową państwa członkowskiego dostarczającego komponenty; zauważa, że niektóre państwa członkowskie nadal uznają wewnątrzunijne transfery broni i produktów związanych z obronnością za operacje podobne do wywozu do państw trzecich; uważa, że stanowi to szczególne wyzwanie w kontekście rosnących rozbieżności między praktykami związanymi z wydawaniem zezwoleń w całej UE; zauważa, że w swojej obecnej formie dyrektywa 2009/43/WE w sprawie transferów wewnątrzwspólnotowych nie jest dostosowana do osiągnięcia najwyższych wspólnych standardów kontroli wywozu broni do państw trzecich, a zarazem ułatwienia transferów na europejskim rynku uzbrojenia;

32.  zauważa, że pierwszą próbą uregulowania transferów wewnątrzeuropejskich była umowa o harmonizacji Schmidt-Debré między Francją a Niemcami z zapisaną w niej zasadą de minimis; odnotowuje w związku z tym francusko-niemiecką umowę w sprawie kontroli wywozu produktów obronnych;

33.  zauważa, że polityka poszczególnych państw członkowskich w dziedzinie wywozu broni może być przeszkodą dla projektów współpracy; zauważa, że takie rozbieżności mogą prowadzić do zawierania umów dwustronnych i szczegółowych w sprawie systemów uzbrojenia, które w niektórych przypadkach umożliwiają wywóz do państw trzecich na podstawie najmniej restrykcyjnych norm, a nie zgodnie ze wspólnym podejściem ogólnounijnym; przypomina, że celem wspólnego stanowiska Rady w sprawie wywozu broni było i jest zapobieganie takim rozbieżnościom oraz ustanowienie spójnej wspólnej polityki wywozu broni; zwraca uwagę na korelację między rozbieżnościami w polityce wywozowej a trudnościami w zakresie współpracy wewnątrzunijnej, utrzymującą się fragmentacją rynku wewnętrznego dla produktów związanych z obronnością i powielaniem procesów przemysłowych; w związku z tym apeluje do Komisji, Rady i państw członkowskich o zapewnienie odpowiedniego poziomu finansowania umożliwiającego ograniczenie fragmentacji rynku i konsolidację przemysłową, a jednocześnie dopilnowanie, by UE i jej państwa członkowskie dysponowały niezbędnymi zdolnościami wojskowymi; apeluje do Komisji o zapewnienie skutecznego wdrażania dyrektyw 2009/81/WE i 2009/43/WE, obejmującego działania dotyczące egzekwowania w obszarze zamówień publicznych;

34.  zauważa, że współpraca dwustronna w zakresie projektów przemysłowych związanych z obronnością między państwami członkowskimi prowadzi do porozumień w sprawie kontroli wywozu, które mogą stanowić scenariusz odniesienia dla UE jako całości;

35.  podkreśla, że umowy dwustronne i wielostronne powinny utorować drogę do lepszej konwergencji i harmonizacji polityki wywozowej na szczeblu UE, ponieważ brak spójności i przejrzystości decyzji w sprawie wywozu do państw trzecich może mieć negatywny wpływ na zdolność UE do wypracowania wspólnego stanowiska i wywierać wpływ na arenie międzynarodowej w odniesieniu do propagowania praw człowieka, prawa międzynarodowego oraz pokoju i stabilności na szczeblu regionalnym; odnotowuje obawy, że ta rozbieżność może doprowadzić do zakłóceń na rynku i utrudnić przemysłowe planowanie strategiczne, tworzenie korzyści skali i zapewnianie równych warunków działania;

Rosnące znaczenie szczebla UE w produkcji broni

36.  zauważa, że rozwój odpowiedniego sprzętu wojskowego jest ważnym narzędziem wzmacniania europejskiej obronnej bazy przemysłowej i technologicznej; zauważa, że takie inicjatywy UE jak działanie przygotowawcze Unii w zakresie badań nad obronnością (PADR), Europejski program rozwoju przemysłu obronnego (EDIDP) i Europejski Fundusz Obronny (EFO), jak również stała współpraca strukturalna (PESCO), skoordynowany roczny przegląd w zakresie obronności (CARD) i Europejski Instrument na rzecz Pokoju (EPF), takie przepisy jak dyrektywy dotyczące transferów wewnątrzwspólnotowych i zamówień publicznych w dziedzinie obronności z 2009 r. oraz budowanie takich zdolności administracyjnych jak Dyrekcja Generalna Komisji ds. Przemysłu Obronnego i Przestrzeni Kosmicznej (DG DEFIS) przyczyniają się do zacieśnienia europejskiej współpracy w zakresie produkcji broni i do rozwoju zdolności na szczeblu europejskim; uważa, że wzmocnieniu europejskiej obronnej bazy technologicznej i przemysłowej powinna towarzyszyć ściślejsza współpraca i koordynacja działań w zakresie kontroli wywozu technologii wojskowych i sprzętu wojskowego w celu zwiększenia skuteczności WPZiB, a w szczególności WPBiO;

37.  apeluje do państw członkowskich, aby przezwyciężyły obecny brak wydajności wydatków na obronność spowodowany powielaniem, fragmentacją i brakiem interoperacyjności oraz dążyły to tego, by UE stała się podmiotem zapewniającym bezpieczeństwo, w tym dzięki lepszej kontroli wywozu broni;

38.  zauważa, że kilka państw członkowskich wyraziło chęć wspólnego rozwijania podstawowych systemów uzbrojenia, takich jak czołgi, myśliwce i uzbrojone bezzałogowe statki powietrzne;

39.  podkreśla, że tymczasowe porozumienie międzyinstytucjonalne w sprawie ustanowienia EFO upoważnia Komisję do oceny, czy przeniesienie własności lub udzielenie wyłącznej licencji technologii wojskowej współfinansowanej ze środków EFO narusza interesy bezpieczeństwa i obrony UE i jej państw członkowskich oraz cele funduszu określone w art. 3 proponowanego rozporządzenia; zauważa, że w tym nowym prawodawstwie między innymi przewidziano dla Komisji zadanie nadzoru cywilnego w odniesieniu do konkretnej kategorii wywozu technologii wojskowej do państw trzecich, co przyczyni się do dalszej poprawy przejrzystości i ograniczenia ryzyka nieprawidłowego wykorzystania środków UE, jednak bez uszczerbku dla kompetencji organów kontroli wywozu państw członkowskich w dziedzinie udzielania zezwoleń na wywóz;

40.  zauważa, że w ramach podjętych zobowiązań międzynarodowych partnerzy europejscy przekazują informacje na temat krajowych systemów kontroli i dane dotyczące transferu broni; zauważa, że w ramach Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju państwa członkowskie i Europejska Służba Działań Zewnętrznych (ESDZ) mają możliwość zaopatrywania państw trzecich w sprzęt wojskowy, co będzie wymagało monitorowania na szczeblu UE; podkreśla, że w kontekście Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju nowy instrument na szczeblu UE mógłby potencjalnie wydawać wspólną ocenę ryzyka przed podjęciem decyzji o przekazaniu broni i amunicji państwom trzecim w kontekście filaru budowania zdolności wojskowej Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju, oceniać indywidualne środki w oparciu o osiem kryteriów wspólnego stanowiska oraz ustanowić zabezpieczenia i ewentualne sankcje w odniesieniu do użytkownika końcowego;

41.  wzywa Komisję do odpowiedniego informowania Parlamentu o wykorzystaniu środków UE na wszystkie projekty dotyczące badań i rozwoju związane z budową bezzałogowych statków powietrznych; wzywa wiceprzewodniczącego / wysokiego przedstawiciela do wprowadzenia zakazu opracowywania, produkcji i stosowania w pełni zautomatyzowanej broni, która umożliwia przeprowadzanie ataków bez ludzkiej interwencji;

42.  wskazuje, że badania i rozwój dotyczące broni, uzbrojenia i sprzętu wojskowego mają duże znaczenie dla gwarantowania państwom członkowskim środków umożliwiających im obronę swoich terytoriów oraz dla przemysłu obronnego w celu osiągnięcia rozwoju technologicznego;

Wdrażanie wspólnego stanowiska w kontekście coraz większego znaczenia szczebla UE w dziedzinie produkcji broni

43.  odnotowuje brak konwergencji krajowych polityk wywozu broni i procesów decyzyjnych w kontekście rosnącego znaczenia szczebla UE w dziedzinie produkcji broni oraz deklarowanych ambicji i planów jego dalszego zwiększenia; zauważa, że brak konwergencji krajowego wywozu broni może spowodować dodatkowe zakłócenia na rynku i związane z tym przeszkody w planowaniu strategicznym odnośnych przedsiębiorstw i sił zbrojnych oraz będzie wymagał stopniowego zbliżenia krajowych polityk i procesów decyzyjnych dotyczących wywozu broni; przypomina o znaczeniu zaangażowania państw członkowskich w ten proces; ubolewa nad obecnymi rozbieżnościami między krajowymi politykami i procesami decyzyjnymi państw członkowskich dotyczącymi wywozu broni; apeluje do Rady o dalsze działania na rzecz promowania konwergencji polityki wywozu broni i procesów decyzyjnych;

44.  proponuje, by w danych przedkładanych COARM osobno wymieniać wywóz produktów finansowanych w ramach EDIDP lub Europejskiego Funduszu Obronnego (EFO), aby zapewnić ścisłe monitorowanie produktów, które są finansowane z budżetu europejskiego, oraz ścisłe stosowanie kryteriów wspólnego stanowiska w przypadku produktów finansowanych w ramach EDIDP i EFO;

45.  z zadowoleniem przyjmuje wzmocnienie unijnej współpracy w dziedzinie obrony w ramach WPBiO; uważa, że rosnącemu znaczeniu szczebla UE w dziedzinie produkcji broni musi towarzyszyć większa przejrzystość; uważa, że w tej dziedzinie wciąż pozostaje wiele do zrobienia, w szczególności w odniesieniu do jakości i jednolitości danych przekazywanych przez państwa członkowskie; uważa, że definicja „europejskiej polityki w zakresie zdolności i uzbrojenia”, przewidziana w art. 42 ust. 3 TUE, musi być zgodna ze wspólnym stanowiskiem 2008/944/WPZiB; uważa, że większa konwergencja wspólnych zasad i norm przejrzystości wywozu broni i technologii sprzyja budowaniu zaufania wśród państw członkowskich i partnerskich państw trzecich; docenia wysiłki COARM, szczególnie wytyczne dotyczące stosowania wspólnego stanowiska przez państwa członkowskie w odniesieniu do współpracy, koordynacji i konwergencji; zauważa, że system wymiany informacji COARM oraz wytyczne dotyczące wdrażania wspólnego stanowiska stanowią dla organów kontrolnych użyteczne narzędzia do codziennego zastosowania; przypomina wysiłki podjęte przez państwa członkowskie w celu włączenia się w prace COARM służące propagowaniu wymiany najlepszych praktyk; zaleca, aby COARM:

   a) wprowadziła następujące dodatkowe kategorie do zmienionego formularza sprawozdawczego, zgodnie z normami uznawanymi na arenie międzynarodowej, w celu wdrożenia konkluzji Rady z września 2019 r.: konkretny rodzaj i ilość wywiezionej broni, nazwa amunicji, wielkość partii i konkretny użytkownik końcowy, cofnięte zezwolenia oraz wartość i okres obowiązywania umów dotyczących usług po dostawie, takich jak szkolenie i konserwacja; dostosowała unijną definicję „broni strzeleckiej” do szerszej definicji ONZ;
   b) opracowała uznawane na szczeblu UE i międzynarodowym definicje, takie jak licencjonowana wartość i faktyczny wywóz, aby ułatwić porównywalność danych między państwami członkowskimi;

46.  z zadowoleniem przyjmuje decyzję o przekształceniu sprawozdania rocznego w interaktywną, wiarygodną internetową bazę danych z możliwością wyszukiwania i oczekuje, że zacznie ona działać przed opublikowaniem danych dotyczących wywozu za 2019 r.; wzywa ESDZ do poinformowania Parlamentu o dokładnej dacie udostępnienia tej bazy danych w internecie; wzywa COARM do stosowania rozwiązania, które jest przyjazne dla użytkownika i łatwo dostępne dla obywateli europejskich i europejskiego społeczeństwa obywatelskiego oraz które umożliwia eksport danych w bezpiecznym i usystematyzowanym formacie;

47.  wzywa COARM do kontynuowania starań zmierzających do wprowadzenia platformy, na której państwa członkowskie będą przekazywać i wymieniać informacje na temat swojej polityki wywozu do państw trzecich oraz na temat decyzji o odrzuceniu wniosków o niezbędne zezwolenia; ponadto zgodnie z art. 7 wspólnego stanowiska wzywa COARM do usprawnienia wymiany „odnośnych informacji, w tym na temat powiadomień o odmowie i polityk w zakresie wywozu broni” oraz innych „środków służących dalszemu zwiększeniu konwergencji”; w tym celu proponuje wymianę krajowych ocen i działania na rzecz wspólnej unijnej oceny sytuacji krajowej lub potencjalnych odbiorców wywozu w świetle zasad i kryteriów wspólnego stanowiska w ramach WPZiB oraz w porozumieniu z zewnętrznymi zainteresowanymi stronami, w tym Parlamentem; wzywa do regularnego aktualizowania wykazu państw trzecich spełniających kryteria ustanowione we wspólnym stanowisku;

48.  uważa, że instytucje UE powinny zaproponować wzajemne oceny, by zachęcać organy krajowe do dzielenia się najlepszymi praktykami w zakresie gromadzenia i przetwarzania danych, wspierać lepsze zrozumienie różnych podejść krajowych, identyfikować różnice w interpretacji ośmiu kryteriów oraz omawiać sposoby i środki poprawy harmonizacji, spójności i koordynacji między państwami członkowskimi;

49.  jest głęboko przekonany, że bardziej spójne wdrażanie wspólnego stanowiska UE ma zasadnicze znaczenie dla wiarygodności Unii jako globalnego gracza kierującego się wartościami oraz że konwergencja na wyższym poziomie w zakresie pełnego stosowania ustanowionych kryteriów skuteczniej zapewni poszanowanie praw człowieka i prawa międzynarodowego przez wszystkie strony zaangażowane w handel bronią, przyczyni się do propagowanie pokoju i stabilności oraz wesprze strategiczne interesy bezpieczeństwa UE i jej strategiczną autonomię; uważa, że wzmocni to wdrażanie WPZiB;

50.  uważa, że zezwolenia na produkcję w państwach trzecich nie powinny być wydawane, jeśli umożliwiłoby to obchodzenie ośmiu kryteriów wspólnego stanowiska lub innych dyrektyw UE w sprawie wywozu broni;

51.  podkreśla, że skuteczne kontrole końcowego przeznaczenia skutkują bardziej odpowiedzialną polityką eksportową i w szczególności mogłyby zmniejszyć ryzyko przenikania broni; w związku z tym z zadowoleniem przyjmuje finansowany przez UE projekt iTrace, popiera jego kontynuację i zaleca stosowanie podobnego narzędzia do śledzenia legalnego wywozu broni z państw członkowskich UE do państw trzecich; wzywa Radę, państwa członkowskie i ESDZ do opracowania kompleksowego programu szkoleń i budowania zdolności dla urzędników krajowych i UE w zakresie kontroli wywozu broni, ze zwróceniem szczególnej uwagi na budowanie wzajemnego zrozumienia ośmiu kryteriów, wspólne oceny ryzyka, ustanowienie zabezpieczeń oraz weryfikację przed udzieleniem zezwolenia i po jego udzieleniu; zachęca rządy państw członkowskich do podjęcia działań zapewniających większą zgodność z krajowymi uregulowaniami dotyczącymi końcowego przeznaczenia, włącznie ze stosowaniem kontroli powysyłkowych; podkreśla potrzebę zapewnienia dostatecznego finansowania unijnego, aby zapewnić dostępność niezbędnych zasobów kadrowych na szczeblu krajowym i unijnym oraz w przedstawicielstwach i ambasadach w państwach przywozu w celu wdrożenia realnych ocen ryzyka, kontroli końcowego przeznaczenia oraz weryfikacji powysyłkowych; wzywa ESDZ i COARM do informowania za pośrednictwem iTrace w ramach sprawozdania rocznego o wszelkich stwierdzonych przypadkach przekierowywania towarów pochodzących z UE;

52.  uważa, że rosnące znaczenie szczebla UE w produkcji broni, ostatnie konkluzje Rady w sprawie współdziałania w dziedzinie wywozu broni oraz ustanowienie Instrumentu na rzecz Pokoju należy uzupełnić mechanizmem monitorowania i kontroli na szczeblu UE w oparciu o pełne przestrzeganie ośmiu kryteriów; przypomina definicję „europejskiej polityki w zakresie zdolności i uzbrojenia”, przewidzianą w art. 42 ust. 3 TUE; uważa, że wspólne pozyskiwanie i wykorzystywanie zdolności wojskowych oraz ściślejsza współpraca w obszarze polityki zbrojeń i zamówień publicznych są możliwe jedynie, gdy stosowane są ścisłe kontrole wywozu, zasady wymiany informacji i regularne kontrole parlamentarne, a także gdy można egzekwować solidne mechanizmy sankcji w przypadku braku przestrzegania wspólnych zasad w odniesieniu do projektów finansowanych ze środków UE; domaga się ponadto, by Parlament Europejski – obok parlamentów narodowych – mógł gwarantować kontrolę parlamentarną nad wspólną polityką bezpieczeństwa i obrony UE oraz jej budżetem;

53.  apeluje do COARM o przeanalizowanie kwestii przejrzystości wywozu broni wraz z kwestią przejrzystości wydawania zezwoleń na wywóz produktów podwójnego zastosowania oraz o rozważenie zastosowania wspólnych podejść do przejrzystości w ramach obu instrumentów; uważa, że coraz ściślejszą kontrolę handlu produktami podwójnego zastosowania ze strony Komisji w kontekście stosowania zmienionego rozporządzenia w sprawie produktów podwójnego zastosowania należy zrównoważyć zwiększeniem udziału i roli nadzorczej Parlamentu w celu zapewnienia rozliczalności;

54.  podkreśla szkodliwy wpływ, jaki może wywierać niekontrolowany wywóz technologii cyberinwigilacji przez przedsiębiorstwa z UE na bezpieczeństwo unijnej infrastruktury cyfrowej i prawa człowieka; wyraża zaniepokojenie coraz powszechniejszym stosowaniem niektórych technologii podwójnego zastosowania w dziedzinie cyberinwigilacji wobec polityków, działaczy i dziennikarzy; zdecydowanie potępia szykany w internecie, na jakie są coraz częściej narażeni obrońcy praw człowieka, w tym naruszenia bezpieczeństwa danych przez konfiskaty sprzętu, zdalny nadzór i wycieki danych; w związku z tym podkreśla znaczenie szybkiej, skutecznej i kompleksowej aktualizacji rozporządzenia UE w sprawie produktów podwójnego zastosowania; przypomina stanowisko Parlamentu w sprawie przekształcenia rozporządzenia w sprawie produktów podwójnego zastosowania z myślą o zapobieganiu wywozowi, sprzedaży, modernizacji i konserwacji sprzętu z zakresu cyberbezpieczeństwa, który może zostać wykorzystany do represji wewnętrznych, w tym do nadzoru internetowego; w związku z tym z zadowoleniem przyjmuje obecne wysiłki UE podejmowane w kontekście toczących się negocjacji międzyinstytucjonalnych na rzecz zaktualizowania unijnego rozporządzenia w sprawie kontroli wywozu produktów podwójnego zastosowania;

55.  uważa, że regularne konsultacje z Parlamentem Europejskim, parlamentami narodowymi, organami kontroli wywozu broni, stowarzyszeniami branżowymi i społeczeństwem obywatelskim sprzyjają zapewnieniu prawdziwej przejrzystości; apeluje do parlamentów narodowych, by wymieniały się najlepszymi praktykami w zakresie sprawozdawczości i nadzoru w celu wzmocnienia roli kontrolnej wszystkich parlamentów narodowych w podejmowaniu decyzji w sprawie kontroli wywozu broni; wzywa COARM do kontynuowania dialogu ze społeczeństwem obywatelskim i odpowiednimi sektorami przemysłu, a także konsultacji z Parlamentem oraz organami kontroli wywozu broni; zachęca społeczeństwo obywatelskie i środowisko akademickie do większego zaangażowania i zintensyfikowania dialogu z COARM oraz do sprawowania niezależnej kontroli nad wywozem technologii obronnych i sprzętu wojskowego; wzywa państwa członkowskie i ESDZ do wspierania takich działań, w tym za pośrednictwem większych środków finansowych;

56.  w duchu konkluzji Rady z dnia 16 września 2019 r. podkreśla potrzebę zapewnienia prawdziwego nadzoru parlamentarnego i corocznej odpowiedzi na sprawozdanie roczne COARM w formie sprawozdania Parlamentu Europejskiego w celu zapewnienia minimalnej kontroli parlamentarnej;

57.  zachęca państwa członkowskie do wspierania państw trzecich w tworzeniu, doskonaleniu i stosowaniu systemów kontroli broni zgodnie ze wspólnym stanowiskiem;

o
o   o

58.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, wiceprzewodniczącemu Komisji / wysokiemu przedstawicielowi Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, rządom i parlamentom państw członkowskich, sekretarzowi generalnemu NATO oraz sekretarzowi generalnemu Organizacji Narodów Zjednoczonych.

(1) Dz.U. L 239 z 17.9.2019, s. 16.
(2) Dz.U. C 453 z 14.12.2018, s. 1.
(3) Dz.U. C 437 z 30.12.2019, s. 1.
(4) Dz.U. L 17 z 23.1.2018, s. 40.
(5) Dz.U. L 139 z 30.5.2017, s. 38.
(6) Dz.U. L 330 z 20.12.2019, s. 53.
(7) Dz.U. C 85 z 13.3.2020, s. 1.
(8) Traktat o handlu bronią, ONZ, 13-27217.
(9) Dz.U. L 146 z 10.6.2009, s. 1.
(10) Dz.U. L 216 z 20.8.2009, s. 76.
(11) Dz.U. L 134 z 29.5.2009, s. 1.
(12) Dz.U. L 307 z 15.11.2016, s. 1.
(13) Dz.U. L 200 z 7.8.2018, s. 30.
(14) Dz.U. L 101 z 1.4.2020, s. 4.
(15) Dz.U. L 30 z 31.1.2019, s. 1.
(16) https://sustainabledevelopment.un.org/sdg16
(17) A/HRC/35/8.
(18) Teksty przyjęte, P8_TA(2018)0451.
(19) Dz.U. C 337 z 20.9.2018, s. 63.
(20) Dz.U. C 399 z 24.11.2017, s. 178.
(21) Teksty przyjęte, P8_TA(2019)0330.
(22) Dz.U. C 35 z 31.1.2018, s. 142.
(23) Dz.U. C 331 z 18.9.2018, s. 146.
(24) Dz.U. C 356 z 4.10.2018, s. 104.
(25) Dz.U. C 285 z 29.8.2017, s. 110.
(26) Sztokholmski Międzynarodowy Instytut Badań nad Pokojem (SIPRI), nota informacyjna z marca 2020 r. pt. „Trends in international arms transfers, 2019” [„Trendy w międzynarodowym transferze broni, 2019 r.”].
(27) https://www.sanctionsmap.eu/#/main?checked=
(28) Konkluzja 11 Rady, konkluzje Rady w sprawie przeglądu wspólnego stanowiska 2008/944/WPZiB z dnia 8 grudnia 2008 r. w sprawie kontroli wywozu broni, przyjęte przez Radę do Spraw Ogólnych, Rada Unii Europejskiej, 12195/19, COARM 154, Bruksela, 16 września 2019 r.


Stwierdzenie wyraźnego ryzyka poważnego naruszenia przez Rzeczpospolitą Polską zasadypraworządności
PDF 239kWORD 76k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 17 września 2020 r. w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Rady w sprawie stwierdzenia wyraźnego ryzyka poważnego naruszenia przez Rzeczpospolitą Polską zasady praworządności (COM(2017)08352017/0360R(NLE))
P9_TA(2020)0225A9-0138/2020

Parlament Europejski,

–  uwzględniając wniosek dotyczący decyzji Rady (COM(2017)0835),

–  uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 2 i art. 7 ust. 1,

–  uwzględniając Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej,

–  uwzględniając europejską Konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz towarzyszące jej protokoły,

–  uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka,

–  uwzględniając międzynarodowe traktaty ONZ dotyczące praw człowieka, takie jak Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych,

—  uwzględniając Konwencję Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej (konwencję stambulską),

–  uwzględniając swoją rezolucję ustawodawczą z dnia 20 kwietnia 2004 r. w sprawie komunikatu Komisji dotyczącego art. 7 Traktatu o Unii Europejskiej: Poszanowanie i promocja wartości, na których opiera się Unia(1),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 15 października 2003 r. do Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie art. 7 Traktatu o Unii Europejskiej: Poszanowanie i promocja wartości, na których opiera się Unia(2),

–  uwzględniając komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie nowych ram UE na rzecz umocnienia praworządności(3),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie sytuacji w Polsce(4),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 września 2016 r. w sprawie niedawnych wydarzeń w Polsce i ich wpływu na prawa podstawowe określone w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej(5),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 listopada 2017 r. w sprawie sytuacji w zakresie praworządności i demokracji w Polsce(6),

–  uwzględniając fakt, że Komisja rozpoczęła w styczniu 2016 r. ustrukturyzowany dialog na podstawie ram na rzecz praworządności,

–  uwzględniając zalecenie Komisji (UE) 2016/1374 z dnia 27 lipca 2016 r. w sprawie praworządności w Polsce(7),

–  uwzględniając zalecenie Komisji (UE) 2017/146 z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie praworządności w Polsce uzupełniające zalecenie (UE) 2016/1374(8),

–  uwzględniając zalecenie Komisji (UE) 2017/1520 z dnia 26 lipca 2017 r. w sprawie praworządności w Polsce uzupełniające zalecenia Komisji (UE) 2016/1374 i (UE) 2017/146(9),

–  uwzględniając zalecenie Komisji (UE) 2018/103 z dnia 20 grudnia 2017 r. w sprawie praworządności w Polsce uzupełniające zalecenia Komisji (UE) 2016/1374, (UE) 2017/146 i (UE) 2017/1520(10),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 1 marca 2018 r. w sprawie decyzji Komisji o zastosowaniu art. 7 ust. 1 TUE w związku z sytuacją w Polsce(11),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 listopada 2019 r. w sprawie penalizacji edukacji seksualnej w Polsce(12),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 18 grudnia 2019 r. w sprawie dyskryminacji osób LGBTI i nawoływania do nienawiści do nich w sferze publicznej, w tym stref wolnych od LGBTI(13),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 stycznia 2019 r. w sprawie sytuacji w zakresie praw podstawowych w Unii Europejskiej w 2017 r.(14),

—  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 3 maja 2018 r. w sprawie pluralizmu mediów i wolności mediów w Unii Europejskiej(15),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 stycznia 2020 r. w sprawie trwających wysłuchań na mocy art. 7 ust. 1 TUE dotyczących Polski i Węgier(16),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 17 kwietnia 2020 r. w sprawie skoordynowanych działań UE na rzecz walki z pandemią COVID-19 i jej skutkami(17),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 25 października 2016 r. zawierającą zalecenia dla Komisji w kwestii utworzenia unijnego mechanizmu dotyczącego demokracji, praworządności i praw podstawowych(18),

—  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 lutego 2019 r. w sprawie napotykanego wrogiego nastawienia w odniesieniu do praw kobiet i równouprawnienia płci w UE(19),

—  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 28 listopada 2019 r. w sprawie przystąpienia UE do konwencji stambulskiej i innych środków przeciwdziałania przemocy ze względu na płeć(20),

–  uwzględniając swoją rezolucję ustawodawczą z dnia 4 kwietnia 2019 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony budżetu Unii w przypadku uogólnionych braków w zakresie praworządności w państwach członkowskich(21),

—  uwzględniając swoją rezolucję ustawodawczą z dnia 17 kwietnia 2019 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego program „Prawa i Wartości”(22),

–  uwzględniając cztery postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, które Komisja wszczęła przeciwko Polsce w związku z reformą polskiego wymiaru sprawiedliwości, z czego w dwóch postępowaniach Trybunał Sprawiedliwości(23) stwierdził naruszenie art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o Unii Europejskiej dotyczącego zasady skutecznej ochrony sądowej, a dwa postępowania są nadal w toku,

–  uwzględniając trzy wysłuchania przedstawicieli Polski w ramach procedury przewidzianej w art. 7 ust. 1 TUE przeprowadzone przez Radę do Spraw Ogólnych w 2018 r.,

–  uwzględniając sporządzone w dniu 3 grudnia 2018 r. sprawozdanie z wizyty Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych w Warszawie w dniach 19–21 września 2018 r. oraz wysłuchania w sprawie praworządności w Polsce, które komisja ta przeprowadziła w dniu 20 listopada 2018 r. i 23 kwietnia 2020 r.,

–  uwzględniając sprawozdania roczne Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych,

–  uwzględniając zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) z 2018 r. dotyczące zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego nastolatków oraz ich praw w tej dziedzinie,

–  uwzględniając wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 24 lipca 2014 r. w sprawie Al Nashiri przeciwko Polsce (skarga nr 28761/11),

–  uwzględniając art. 89 oraz art. 105 ust. 5 Regulaminu,

–  uwzględniając opinię Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia,

–  uwzględniając wstępne sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A9-0138/2020),

A.  mając na uwadze, że Unia opiera się na takich wartościach jak poszanowanie godności osoby ludzkiej, wolność, demokracja, równość, praworządność i prawa człowieka, w tym prawa osób należących do mniejszości, co znajduje wyraz w art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej i w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej oraz jest zapisane w międzynarodowych traktatach dotyczących praw człowieka;

B.  mając na uwadze, że w przeciwieństwie do art. 258 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej zakres art. 7 Traktatu o Unii Europejskiej nie ogranicza się do dziedzin objętych prawem Unii, jak wskazano w komunikacie Komisji z 15 października 2003 r., oraz mając na uwadze, że wobec tego Unia może stwierdzić zaistnienie wyraźnego ryzyka poważnego naruszenia wspólnych wartości, o których mowa w art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej, nie tylko w przypadku naruszenia w tej ograniczonej dziedzinie, lecz również w przypadku naruszenia w dziedzinie, w której państwa członkowskie podejmują działania na zasadzie autonomii;

C.  mając na uwadze, że wyraźne ryzyko poważnego naruszenia przez państwo członkowskie wartości zapisanych w art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej nie dotyczy tylko tego państwa członkowskiego, a wywiera też negatywny wpływ na pozostałe państwa członkowskie, na wzajemne zaufanie między nimi i na sam charakter Unii;

D.  mając na uwadze, że zgodnie z art. 49 Traktatu o Unii Europejskiej państwa członkowskie swobodnie i dobrowolnie zobowiązały się przestrzegać wspólnych wartości, o których mowa w art. 2 tego traktatu;

1.  stwierdza, że obawy Parlamentu dotyczą następujących kwestii:

   funkcjonowania systemu legislacyjnego i wyborczego,
   niezależności sądownictwa, praw sędziów oraz
   ochrony praw podstawowych;

2.  podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w kilku rezolucjach w sprawie praworządności i demokracji w Polsce, zgodnie z którym fakty i tendencje, o których mowa w niniejszej rezolucji, stanowią łącznie zagrożenie systemowe dla wartości zapisanych w art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) oraz wyraźne ryzyko poważnego naruszenia tych wartości;

3.  wyraża głębokie zaniepokojenie faktem, że mimo trzech wysłuchań z udziałem przedstawicieli władz Polski w Radzie, wielokrotnych wymian poglądów w Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych Parlamentu Europejskiego w obecności przedstawicieli władz Polski, alarmujących doniesień Organizacji Narodów Zjednoczonych, Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE) i Rady Europy oraz czterech postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego wszczętych przez Komisję sytuacja w zakresie praworządności w Polsce nie tylko nie została rozwiązana, ale wręcz uległa poważnemu pogorszeniu od czasu uruchomienia procedury przewidzianej w art. 7 ust. 1 TUE; jest zdania, że dyskusje w Radzie prowadzone w oparciu o procedurę przewidzianą w art. 7 ust. 1 TUE nie były ani regularne, ani uporządkowane, nie podjęto w nich w zadowalający sposób zasadniczych kwestii, które uzasadniały wszczęcie procedury, ani nie uchwycono w pełni wpływu działań polskiego rządu na wartości, o których mowa w art. 2 TUE;

4.  zauważa, że uzasadniony wniosek Komisji z dnia 20 grudnia 2017 r. złożony zgodnie z art. 7 ust. 1 TUE dotyczący praworządności w Polsce: wniosek dotyczący decyzji Rady w sprawie stwierdzenia wyraźnego ryzyka poważnego naruszenia przez Rzeczpospolitą Polską zasady praworządności(24) ma ograniczony zakres, tj. dotyczy praworządności w Polsce w ścisłym znaczeniu niezawisłości sądownictwa; dostrzega pilną potrzebę rozszerzenia zakresu uzasadnionego wniosku przez uwzględnienie wyraźnego ryzyka poważnego naruszenia innych podstawowych wartości Unii, zwłaszcza demokracji i praw człowieka;

5.  uważa, że ostatnie wydarzenia związane z wysłuchaniami prowadzonymi na mocy art. 7 ust. 1 TUE pokazują po raz kolejny, że niezbędny jest uzupełniający i zapobiegawczy unijny mechanizm dotyczący demokracji, praworządności i praw podstawowych, co postulował Parlament w rezolucji z 25 października 2016 r.;

6.  przypomina swoje stanowisko w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony budżetu Unii w przypadku uogólnionych braków w zakresie praworządności w państwach członkowskich, w tym konieczności zabezpieczenia praw beneficjentów, oraz wzywa Radę do jak najszybszego rozpoczęcia negocjacji międzyinstytucjonalnych;

7.  powtarza swoje stanowisko dotyczące puli środków budżetowych na nowy program „Obywatele, Równość, Prawa i Wartości” w następnych wieloletnich ramach finansowych oraz apeluje do Rady i Komisji o zapewnienie odpowiedniego finansowania krajowym i lokalnym organizacjom społeczeństwa obywatelskiego, aby rozwijać oddolne poparcie dla demokracji, praworządności i praw podstawowych w państwach członkowskich, w tym w Polsce;

****

Funkcjonowanie systemu ustawodawczego i wyborczego w Polsce

Korzystanie z uprawnień do zmiany konstytucji przez polski parlament

8.  potępia fakt, że parlament polski nadał sobie uprawnienia do zmiany konstytucji, których nie posiadał w czasie uchwalania w zwykłym trybie ustawodawczym ustawy zmieniającej ustawę o Trybunale Konstytucyjnym w dniu 22 grudnia 2015 r.(25) ani w czasie uchwalania ustawy o Trybunale Konstytucyjnym w dniu 22 lipca 2016 r.(26), jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyrokach z 9 marca(27), 11 sierpnia(28) i 7 listopada 2016 r.(29)(30);

9.  ponadto wyraża ubolewanie, że parlament polski uchwalił wiele aktów ustawodawczych w newralgicznych kwestiach w czasie, gdy nie można już rzeczywiście zagwarantować niezależnej oceny konstytucyjności ustaw, w tym ustawę z dnia 30 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o służbie cywilnej oraz niektórych innych ustaw(31), ustawę z dnia 15 stycznia 2016 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw(32), ustawę z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze(33), ustawę z dnia 28 stycznia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o prokuraturze(34), ustawę z dnia 18 marca 2016 r. o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich oraz niektórych innych ustaw(35), ustawę z dnia 22 czerwca 2016 r. o Radzie Mediów Narodowych(36), ustawę z dnia 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych(37), a także kilka innych ustaw w zasadniczy sposób reorganizujących wymiar sprawiedliwości(38);

Stosowanie przyspieszonych procedur ustawodawczych

10.  ubolewa nad częstym stosowaniem przez parlament polski przyspieszonych procedur ustawodawczych w celu przyjęcia ważnych przepisów zmieniających organizację i funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości bez merytorycznych konsultacji z zainteresowanymi stronami, w tym ze środowiskiem sędziowskim(39);

Prawo wyborcze i organizacja wyborów

11.  z zaniepokojeniem zauważa, że według OBWE szczególnie niepokojąca była stronniczość mediów i nietolerancyjna retoryka w kampanii przed wyborami parlamentarnymi w październiku 2019 r.(40) oraz fakt, że co prawda wszyscy kandydaci mogli swobodnie prowadzić kampanię, jednak urzędnicy państwowi wyższego szczebla wykorzystywali na potrzeby kampanii wydarzenia finansowane ze środków publicznych; zauważa ponadto, że dominacja partii rządzącej w mediach publicznych dodatkowo zwiększyła jej przewagę(41); ubolewa, że wrogość, groźby wobec mediów, nietolerancyjna retoryka i przypadki niewłaściwego wykorzystania zasobów państwowych odciągały uwagę od procesu wyborów prezydenckich w Polsce w czerwcu i lipcu 2020 r.(42);

12.  jest zaniepokojony faktem, że nowa Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego (zwana dalej „Izbą Nadzwyczajną”), która złożona jest w większości z sędziów wybranych przez nową Krajową Radę Sądownictwa (KRS) i która może nie spełniać wymogów niezawisłego sądu w ocenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, ma stwierdzać ważność wyborów powszechnych oraz rozpatrywać skargi wyborcze; zauważa, że budzi to poważne wątpliwości co do podziału władzy i funkcjonowania polskiej demokracji, ponieważ sprawia, że decyzje sądu w sprawie skarg wyborczych są szczególnie podatne na wpływy polityczne, i może doprowadzić do braku pewności prawa, jeśli chodzi o ważność takiej weryfikacji(43);

13.  zauważa, że w Kodeksie dobrych praktyk w sprawach wyborczych z 2002 r.(44) Komisja Wenecka podaje jasne wytyczne dotyczące przeprowadzania wyborów powszechnych podczas sytuacji nadzwyczajnych, w tym epidemii; zauważa, że chociaż kodeks przewiduje możliwość głosowania w trybie wyjątkowym, to wszelkie zmiany mające na celu jego wprowadzenie można jedynie rozważać zgodnie z najlepszymi europejskimi praktykami, „jeżeli zagwarantowana jest zasada wolnych wyborów”; uważa, że nie było tak w przypadku zmian w przepisach dotyczących wyborów prezydenckich, które miały się odbyć w dniu 10 maja 2020 r., ponieważ zmiany te mogły uniemożliwić przeprowadzenie uczciwych, tajnych i równych wyborów przy pełnym poszanowaniu prawa do prywatności(45) oraz zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679(46); zauważa ponadto, że zmiany te są sprzeczne z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, które powstawało w czasie, gdy ocena konstytucyjności była nadal skuteczna, i zgodnie z którym ordynacji wyborczej nie można zmieniać w okresie sześciu miesięcy przed wyborami; z niepokojem zauważa, że komunikat o przełożeniu wyborów prezydenckich podano zaledwie cztery dni przed ich planowaną datą;

Niezależność sądownictwa i innych instytucji oraz prawa sędziów w Polsce

Reforma wymiaru sprawiedliwości – uwagi ogólne

14.  uznaje, że choć organizacja wymiaru sprawiedliwości należy do kompetencji krajowych, Trybunał Sprawiedliwości wielokrotnie stwierdzał, że przy wykonywaniu tych kompetencji państwa członkowskie są zobowiązane do wypełniania obowiązków wynikających z prawa Unii; przypomina, że sędziowie krajowi są również sędziami europejskimi, stosującymi prawo Unii, co sprawia, że ich niezależność jest przedmiotem wspólnego zainteresowania Unii, w tym Trybunału Sprawiedliwości, który musi egzekwować poszanowanie praworządności zgodnie z art. 19 TUE i art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”) w dziedzinie stosowania prawa Unii; wzywa polskie władze do gwarantowania i utrzymania niezależności polskich sądów;

Skład i funkcjonowanie Trybunału Konstytucyjnego

15.  przypomina, że ustawy dotyczące Trybunału Konstytucyjnego przyjęte 22 grudnia 2015 r. i 22 lipca 2016 r., a także pakiet trzech ustaw przyjętych pod koniec 2016 r.(47) poważnie osłabiły niezależność i legitymację Trybunału Konstytucyjnego oraz że ustawę z 22 grudnia 2015 r. i ustawę z 22 lipca 2016 r. Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z konstytucją odpowiednio 9 marca i 11 sierpnia 2016 r.; przypomina, że władze polskie nie opublikowały tych wyroków w przewidzianym terminie ani nie zastosowały się do nich; poważnie ubolewa, że w Polsce nie można już skutecznie zagwarantować konstytucyjności ustaw, odkąd w życie weszły wyżej wymienione zmiany legislacyjne(48); zwraca się do Komisji, aby rozważyła wszczęcie postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego w związku z ustawodawstwem dotyczącym Trybunału Konstytucyjnego, jego składem niezgodnym z prawem oraz jego rolą w uniemożliwianiu wykonania wyroku Trybunału Sprawiedliwości wydanego w trybie prejudycjalnym 19 listopada 2019 r.(49);

Zasady powoływania sędziów Sądu Najwyższego i ich przechodzenia w stan spoczynku oraz środki dyscyplinarne wobec nich

16.  przypomina, że w 2017 r. zmiany w sposobie nominowania kandydatów na stanowisko Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego pozbawiły sędziów Sądu Najwyższego jakiegokolwiek znaczącego wpływu na procedurę wyboru; ubolewa, że ustawa z 20 grudnia 2019 r. zmieniająca ustawę o ustroju sądów powszechnych, ustawę o Sądzie Najwyższym i niektóre inne ustawy(50) (zwana dalej „ustawą z 20 grudnia 2019 r.”) jeszcze bardziej ogranicza udział sędziów w procesie wyboru Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, ponieważ wprowadzono stanowisko tymczasowego Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego wyznaczanego przez prezydenta kraju oraz obniżono kworum w trzeciej turze do zaledwie 32 spośród 125 sędziów, co w praktyce znosi ustanowiony w art. 183 ust. 3 polskiej konstytucji(51) model podziału uprawnień między prezydenta a środowisko sędziowskie;

17.  z zaniepokojeniem odnotowuje nieprawidłowości związane z nominacją tymczasowego Pierwszego Prezesa i jego dalszymi działaniami; jest głęboko zaniepokojony faktem, że wybór kandydatów na stanowisko Pierwszego Prezesa był niezgodny z art. 183 Konstytucji RP lub regulaminu Sądu Najwyższego oraz naruszył podstawowe standardy narady członków Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego (zwanego dalej „Zgromadzeniem Ogólnym”); zauważa z ubolewaniem, że wątpliwości co do ważności procesu wyborczego w Zgromadzeniu Ogólnym oraz bezstronności i niezależności pełniących obowiązki Prezesa w trakcie wyborów mogą jeszcze bardziej podważyć zasadę podziału władzy i legitymację nowej Pierwszej Prezes Sądu Najwyższego, powołanej przez prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej 25 maja 2020 r., a tym samym mogłyby podważyć niezależność Sądu Najwyższego; przypomina, że do podobnego naruszenia prawa przez prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej doszło przy powoływaniu Prezesa Trybunału Konstytucyjnego;

18.  podziela obawy Komisji Europejskiej, że fakt, iż Prezydent RP (i w niektórych przypadkach także Minister Sprawiedliwości) może wywierać wpływ na postępowanie dyscyplinarne przeciwko sędziom Sądu Najwyższego, gdyż wyznacza rzecznika dyscyplinarnego, który będzie podejmował czynności wyjaśniające w sprawie, co prowadzi do wyłączenia rzecznika dyscyplinarnego Sądu Najwyższego z toczącego się postępowania, budzi wątpliwości co do zasady podziału władzy i może negatywnie wpływać na niezależność sądów(52);

19.  przypomina, że Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 24 czerwca 2019 r.(53) stwierdził, że obniżenie wieku emerytalnego sędziów Sądu Najwyższego jest sprzeczne z prawem Unii i narusza zasadę nieusuwalności sędziów, a tym samym zasadę niezawisłości sądów, a wcześniej – w postanowieniu z dnia 17 grudnia 2018 r.(54) – przychylił się do wniosku Komisji o zastosowanie środków tymczasowych w tej sprawie; zwraca uwagę, że w celu zastosowania się do tego postanowienia Trybunału Sprawiedliwości w dniu 21 listopada 2018 r. władze polskie przyjęły nowelizację ustawy o Sądzie Najwyższym(55), co było dotychczas jedynym przypadkiem wycofania się ze zmian w ramach ustawodawczych dotyczących wymiaru sprawiedliwości w następstwie decyzji Trybunału Sprawiedliwości;

Skład i funkcjonowanie Izby Dyscyplinarnej i Izby Nadzwyczajnej Sądu Najwyższego

20.  przypomina, że w 2018 r. utworzono dwie nowe izby Sądu Najwyższego, a mianowicie Izbę Dyscyplinarną i Izbę Nadzwyczajną, w skład których weszli nowo mianowani sędziowie wybrani przez nową KRS i którym powierzono specjalne uprawnienia, na przykład Izbie Nadzwyczajnej przyznano prawo do uchylania prawomocnych orzeczeń sądów niższych instancji lub samego Sądu Najwyższego w drodze procedury nadzwyczajnej, a Izbie Dyscyplinarnej przyznano prawo do dyscyplinowania innych sędziów Sądu Najwyższego i sądów powszechnych, co oznacza de facto powstanie „Sądu Najwyższego w Sądzie Najwyższym”(56);

21.  przypomina, że w wyroku z dnia 19 listopada 2019 r.(57) Trybunał Sprawiedliwości, w odpowiedzi na wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Izbę Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego w odniesieniu do Izby Dyscyplinarnej, orzekł, że sądy krajowe mają obowiązek pominąć przepisy prawa krajowego zastrzegające właściwość do rozpoznania sprawy, w której prawo Unii może być zastosowane, dla organu, który nie spełnia wymogów niezawisłości i bezstronności;

22.  zwraca uwagę, że sąd odsyłający (Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego) stwierdził następnie w wyroku z dnia 5 grudnia 2019 r.(58), że Izba Dyscyplinarna nie spełnia wymogów niezawisłego i bezstronnego sądu w rozumieniu prawa polskiego i unijnego, a w dniu 23 stycznia 2020 r.(59) Sąd Najwyższy w składzie połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych przyjął uchwałę, w której ponownie podkreślił, że Izba Dyscyplinarna nie jest sądem ze względu na brak niezawisłości i w związku z tym jej orzeczeń nie można uznać za orzeczenia należycie ustanowionego sądu; z głębokim zaniepokojeniem odnotowuje oświadczenie władz polskich, że orzeczenia te nie mają znaczenia prawnego, jeżeli chodzi o dalsze funkcjonowanie Izby Dyscyplinarnej i nowej KRS, oraz fakt, że w dniu 20 kwietnia 2020 r.(60) Trybunał Konstytucyjny uznał uchwałę Sądu Najwyższego za niezgodną z konstytucją, co tworzy niebezpieczny dualizm sądowniczy w Polsce i prowadzi do otwartej negacji nadrzędności prawa Unii, w szczególności art. 19 ust. 1 TUE, który w wykładni Trybunału Sprawiedliwości ogranicza skuteczność i stosowanie orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości z 19 listopada 2019 r.(61) przez polskie sądy(62);

23.  odnotowuje postanowienie Trybunału Sprawiedliwości z dnia 8 kwietnia 2020 r.(63) nakazujące Polsce natychmiastowe zawieszenie stosowania przepisów krajowych dotyczących właściwości Izby Dyscyplinarnej i wzywa władze polskie do szybkiego wykonania tego postanowienia; wzywa władze polskie do pełnego wykonania tego postanowienia, a Komisję – do skierowania do Trybunału Sprawiedliwości dodatkowego wniosku o wydanie nakazu zapłaty grzywny w przypadku uporczywego niestosowania się do postanowienia; wzywa Komisję do pilnego wszczęcia postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego w związku z przepisami krajowymi dotyczącymi właściwości Izby Nadzwyczajnej, ponieważ jej skład jest obarczony tymi samymi uchybieniami co skład Izby Dyscyplinarnej;

Skład i funkcjonowanie nowej Krajowej Rady Sądownictwa

24.  przypomina, że ustanowienie rady sądownictwa leży w gestii państw członkowskich, należy jednak zagwarantować niezawisłość takiej rady zgodnie ze standardami europejskimi i konstytucją danego państwa członkowskiego; przypomina, że po reformie KRS, która jest organem stojącym na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów zgodnie z art. 186 ust. 1 Konstytucji RP, na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. zmieniającej ustawę o Krajowej Radzie Sądownictwa i niektóre inne ustawy(64) środowisko sędziowskie w Polsce utraciło prawo do delegowania przedstawicieli do KRS, a tym samym do wywierania wpływu na nominacje i awanse sędziów; przypomina, że przed reformą 15 z 25 członków KRS było wybieranych przez środowisko sędziowskie, a od czasu reformy z 2017 r. sędziowie ci są wybierani przez Sejm RP; wyraża głębokie ubolewanie, że krok ten, w połączeniu z przedwczesnym zakończeniem mandatów wszystkich członków KRS nominowanych na podstawie starych przepisów na początku 2018 r., doprowadził do poważnego upolitycznienia KRS(65);

25.  przypomina, że Sąd Najwyższy, stosując kryteria określone przez Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 19 listopada 2019 r., stwierdził w wyroku z dnia 5 grudnia 2019 r., w decyzjach z dnia 15 stycznia 2020 r.(66) i w uchwale z dnia 23 stycznia 2020 r., że decydująca rola nowej KRS w wyborze sędziów nowo utworzonej Izby Dyscyplinarnej podważa niezawisłość i bezstronność tej izby(67); jest zaniepokojony statusem prawnym sędziów powoływanych lub awansowanych przez KRS w jej obecnym składzie oraz wpływem, jaki ich udział w orzekaniu może mieć na ważność i legalność postępowań;

26.  przypomina, że w dniu 17 września 2018 r. Europejska Sieć Rad Sądownictwa (ENCJ) zawiesiła nową KRS ze względu na to, że nie spełnia ona już wymogów niezależności od władzy wykonawczej i ustawodawczej, a w kwietniu 2020 r. ENCJ wszczęła procedurę wydalenia(68);

27.  wzywa Komisję, aby wszczęła postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego w związku z ustawą o KRS z dnia 12 maja 2011 r.(69) w formie zmienionej w dniu 8 grudnia 2017 r. oraz aby zwróciła się do Trybunału Sprawiedliwości z wnioskiem o zawieszenie działalności nowej KRS w drodze zastosowania środków tymczasowych;

Przepisy regulujące ustrój sądów powszechnych i powoływanie prezesów sądów oraz system przechodzenia w stan spoczynku sędziów sądów powszechnych

28.  wyraża ubolewanie, że Minister Sprawiedliwości, który w polskim systemie jest również Prokuratorem Generalnym, uzyskał uprawnienia do dyskrecjonalnego powoływania i odwoływania prezesów sądów niższych instancji w sześciomiesięcznym okresie przejściowym oraz że w latach 2017–2018 Minister Sprawiedliwości wymienił ponad 150 prezesów i wiceprezesów sądów; zauważa, że po tym okresie Minister Sprawiedliwości utrzymał prawo do odwoływania prezesów sądów, przy czym nie istnieją praktycznie żadne skuteczne środki kontroli nad wykonywaniem tego prawa; zauważa ponadto, że Minister Sprawiedliwości uzyskał również inne uprawnienia „dyscyplinarne” w odniesieniu do prezesów sądów i sądów wyższej instancji, którzy z kolei posiadają obecnie szerokie uprawnienia administracyjne wobec prezesów sądów niższych instancji(70); ubolewa nad tym faktem, uznając go za poważne osłabienie praworządności i niezawisłości sądów w Polsce(71);

29.  ubolewa, że ustawa z dnia 20 grudnia 2019 r., która weszła w życie 14 lutego 2020 r., zmieniła skład zgromadzeń sędziowskich i przeniosła część uprawnień tych organów samorządu sędziowskiego na kolegia prezesów sądów powoływane przez Ministra Sprawiedliwości(72);

30.  przypomina, że w orzeczeniu z 5 listopada 2019 r.(73) Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że przepisy ustawy z 12 lipca 2017 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, a także niektórych innych ustaw(74), na mocy których obniżono wiek przejścia w stan spoczynku sędziów sądów powszechnych, umożliwiając jednocześnie Ministrowi Sprawiedliwości decydowanie o przedłużeniu ich aktywnej służby, i w których określono odmienny wiek przejścia w stan spoczynku w zależności od płci, są sprzeczne z prawem Unii;

Prawa i niezależność sędziów, w tym nowy system środków dyscyplinarnych wobec sędziów

31.  potępia nowe przepisy wprowadzające kolejne przewinienia i sankcje dyscyplinarne wobec sędziów i prezesów sądów, gdyż stanowią one poważne zagrożenie dla niezależności sądów(75); potępia nowe przepisy zakazujące sędziom prowadzenia jakiejkolwiek działalności politycznej, zobowiązujące sędziów do publicznego ujawniania informacji o członkostwie w stowarzyszeniach i poważnie ograniczające obrady organów samorządu sędziowskiego, co wykracza poza zasady pewności prawa, konieczności i proporcjonalności oraz ogranicza wolność wypowiedzi sędziów(76);

32.  wyraża głębokie zaniepokojenie wszczynaniem postępowań dyscyplinarnych wobec polskich sędziów i prokuratorów wydających decyzje sądowe stanowiące wykonanie prawa Unii lub występujących publicznie w obronie niezależności sądów i praworządności w Polsce; w szczególności potępia groźbę wszczęcia postępowania dyscyplinarnego(77) wobec ponad 10% sędziów za podpisanie pisma do OBWE dotyczącego właściwego przebiegu wyborów prezydenckich i udzielenia wsparcia sędziom, którzy są represjonowani; potępia kampanię oszczerstw przeciwko polskim sędziom i angażowanie się w nią urzędników publicznych; apeluje do polskich władz, aby nie nadużywały środków dyscyplinarnych ani nie podejmowały innych działań podważających autorytet wymiaru sprawiedliwości;

33.  wzywa władze polskie do uchylenia nowych przepisów (dotyczących przewinień dyscyplinarnych i innych), które uniemożliwiają sądom rozpatrywanie kwestii niezależności i bezstronności innych sędziów z punktu widzenia prawa Unii i europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (EKPC), pozbawiając w ten sposób sędziów możliwości wykonywania wynikającego z prawa Unii obowiązku pomijania przepisów krajowych sprzecznych z prawem Unii(78);

34.  z zadowoleniem przyjmuje wszczęcie przez Komisję postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego z powodu wyżej wymienionych nowych przepisów; ubolewa nad brakiem postępów od 29 kwietnia 2020 r.; wzywa Komisję do zajęcia się przedmiotową sprawą i potraktowania jej w sposób priorytetowy oraz by w przypadku przekazania sprawy do Trybunału Sprawiedliwości zwróciła się do Trybunału Sprawiedliwości o zastosowanie procedury przyspieszonej i środków tymczasowych;

Status Prokuratora Generalnego i organizacja prokuratur

35.  potępia połączenie urzędu Ministra Sprawiedliwości i Prokuratora Generalnego, zwiększenie uprawnień Prokuratora Generalnego wobec systemu prokuratorskiego, zwiększenie uprawnień Ministra Sprawiedliwości wobec sądownictwa (znowelizowana ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych(79)) oraz słabą pozycję organu kontrolującego te uprawnienia (Krajowej Rady Prokuratorów), co skutkuje skupieniem zbyt wielu uprawnień w rękach jednej osoby i ma bezpośrednie negatywne skutki dla niezależności systemu prokuratorskiego od polityki, jak stwierdziła Komisja Wenecka(80);

36.  przypomina, że Trybunał Sprawiedliwości stwierdził w wyroku z 5 listopada 2019 r., iż obniżenie wieku przejścia w stan spoczynku prokuratorów jest sprzeczne z prawem Unii, ponieważ ustanawia inny wiek przejścia w stan spoczynku dla mężczyzn i kobiet pełniących funkcję prokuratorów w Polsce;

Ogólna ocena praworządności w Polsce

37.  zgadza się z Komisją, Zgromadzeniem Parlamentarnym Rady Europy, Grupą Państw przeciwko Korupcji i specjalnym sprawozdawcą ONZ ds. niezależności sędziów i prawników, że poszczególne wspomniane zmiany w ustawodawstwie regulującym sądownictwo przez swoje wzajemne oddziaływanie i ogólne skutki stanowią poważne, trwałe i systemowe naruszenie praworządności, które umożliwia władzy ustawodawczej i wykonawczej ingerowanie w całą strukturę i wyniki funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości w sposób niezgodny z zasadami podziału władzy i praworządności, a tym samym poważnie osłabia niezawisłość sądownictwa w Polsce(81); potępia destabilizujący wpływ środków podejmowanych przez władze polskie i nominacji dokonywanych przez nie od 2016 r. na polski porządek prawny;

Ochrona praw podstawowych w Polsce

Polski Rzecznik Praw Obywatelskich

38.  jest zaniepokojony atakami politycznymi na niezależność urzędu Rzecznika Praw Obywatelskich(82); podkreśla, że Rzecznik Praw Obywatelskich publicznie krytykował, w ramach swoich kompetencji, różne środki podejmowane przez obecny rząd; przypomina, że statut Rzecznika Praw Obywatelskich jest zapisany w Konstytucji RP, a kadencja obecnego rzecznika kończy się we wrześniu 2020 r.; przypomina, że zgodnie z Konstytucją RP Rzecznik Praw Obywatelskich powinien być wybierany przez Sejm za zgodą Senatu;

Prawo do rzetelnego procesu sądowego

39.  jest zaniepokojony doniesieniami o rzekomych nieuzasadnionych opóźnieniach w postępowaniach sądowych, trudnościach w dostępie do pomocy prawnej w trakcie aresztowania oraz przypadkach niewystarczającego poszanowania poufności komunikacji między obrońcą a klientem(83); wzywa Komisję do ścisłego monitorowania sytuacji prawników w Polsce; przypomina o prawie wszystkich obywateli do uzyskania porady prawnej, obrony i reprezentacji przez niezależnego prawnika zgodnie z art. 47 i 48 Karty;

40.  wyraża zaniepokojenie faktem, że od czasu wejścia w życie w dniu 14 lutego 2020 r. ustawy z dnia 20 grudnia 2019 r. jedynie Izba Nadzwyczajna – której niezależność i bezstronność same w sobie są kwestionowane – może decydować, czy dany sędzia lub sąd jest niezawisły i bezstronny, co pozbawia obywateli ważnego elementu kontroli sądowej we wszystkich innych instancjach(84); przypomina, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości prawo do rzetelnego procesu sądowego zobowiązuje każdy sąd do sprawdzenia z urzędu, czy spełnia on kryteria niezależności i bezstronności(85);

Prawo do informacji i wolność wypowiedzi, w tym wolność i pluralizm mediów

41.  ponownie podkreśla, że wolność i pluralizm mediów są nierozerwalnie związane z demokracją i praworządnością oraz że prawo do informowania i prawo do bycia informowanym należą do podstawowych wartości demokratycznych, na których opiera się Unia; przypomina, że w rezolucji z 16 stycznia 2020 r. Parlament wezwał Radę, aby w trakcie wysłuchań prowadzonych na mocy art. 7 ust. 1 TUE zajmowała się wszelkimi nowymi wydarzeniami w dziedzinie wolności słowa, w tym wolności mediów;

42.  przypomina, że w rezolucji z 14 września 2016 r. Parlament wyraził zaniepokojenie zarówno wcześniej przyjętymi, jak i nowo zaproponowanymi zmianami w polskiej ustawie medialnej; ponawia apel do Komisji o przeprowadzenie oceny przyjętych przepisów pod kątem ich zgodności z prawem unijnym, w szczególności z art. 11 Karty i przepisami unijnymi dotyczącymi mediów publicznych;

43.  wyraża poważne zaniepokojenie działaniami przeprowadzonymi w ostatnich latach przez władze polskie w odniesieniu do nadawcy publicznego, w tym przekształceniem go w nadawcę prorządowego, uniemożliwianiem mediom publicznym i ich organom zarządzającym wyrażania niezależnych lub odmiennych poglądów oraz kontrolowaniem nadawanych treści(86); przypomina, że art. 54 Konstytucji RP gwarantuje wolność słowa i zakazuje cenzury;

44.  jest głęboko zaniepokojony faktem, że niektórzy politycy nadużywają możliwości wytoczenia dziennikarzom spraw o zniesławienie, co prowadzi m.in. do nakładania sankcji karnych i zawieszania prawa do wykonywania zawodu dziennikarza; obawia się, że będzie to miało odstraszające skutki dla środowiska dziennikarskiego oraz negatywnie wpłynie na niezależność dziennikarzy i mediów(87); wzywa władze polskie, aby zagwarantowały dziennikarzom i ich rodzinom dostęp do odpowiednich środków odwoławczych, kiedy wytaczane są przeciw nim procesy mające na celu uciszenie lub zastraszenie niezależnych mediów; wzywa polskie władze do pełnego wdrożenia zalecenia Rady Europy z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony dziennikarstwa i bezpieczeństwa dziennikarzy i innych podmiotów medialnych(88); ubolewa nad tym, że Komisja nie przedstawiła dotychczas przepisów w sprawie przeciwdziałania powództwom typu SLAPP (strategicznym powództwom zmierzającym do tłumienia debaty publicznej), które to przepisy chroniłyby również polskich dziennikarzy i polskie media przed nękaniem pozwami sądowymi;

45.  jest zaniepokojony zgłaszanymi przypadkami zatrzymywania dziennikarzy za wykonywanie ich pracy przy relacjonowaniu protestów przeciwko ograniczeniom podczas pandemii COVID-19(89);

Wolność nauki

46.  wyraża zaniepokojenie z powodu wytaczania pracownikom naukowym procesów o zniesławienie i grożenia takimi procesami; wzywa polskie władze, aby zgodnie z normami międzynarodowymi szanowały wolność słowa i wolność nauki(90);

47.  wzywa polski parlament do uchylenia rozdziału 6c ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu(91), którego przepisy zagrażają wolności słowa i niezależnej działalności badawczej, gdyż pozwalają uznać ją za czyn zabroniony podlegający zaskarżeniu przed sądem cywilnym z tytułu szkód dla dobrego imienia Polski i narodu polskiego, jeżeli na przykład oskarża Polskę lub Polaków o współudział w Holokauście(92);

Wolność zgromadzeń

48.  ponawia apel do rządu polskiego, aby przestrzegał prawa do wolności zgromadzeń przez usunięcie z obecnej ustawy o zgromadzeniach z dnia 24 lipca 2015 r.(93), zmienionej dnia 13 grudnia 2016 r.(94), zapisów dotyczących priorytetowego traktowania tzw. cyklicznych zgromadzeń cieszących się poparciem rządu(95); apeluje do władz polskich o niestosowanie sankcji karnych wobec uczestników pokojowych zgromadzeń lub kontrdemonstracji oraz o wycofanie zarzutów karnych przeciwko pokojowym demonstrantom; wzywa władze polskie, aby również odpowiednio chroniły pokojowe zgromadzenia i stawiały przed sądem osoby, które brutalnie atakują ich uczestników;

49.  jest zaniepokojony bardzo restrykcyjnym zakazem zgromadzeń publicznych(96), który wprowadzono podczas pandemii COVID-19 bez ogłoszenia stanu klęski żywiołowej przewidzianego w art. 232 Konstytucji RP, i podkreśla konieczność stosowania zasady proporcjonalności przy ograniczaniu prawa do zgromadzeń;

Wolność zrzeszania się

50.  wzywa władze polskie do znowelizowania ustawy z dnia 15 września 2017 r. o Narodowym Instytucie Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego(97),(98) aby zapewnić kluczowym grupom społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu lokalnym, regionalnym i krajowym dostęp do finansowania z budżetu państwa, a także aby zagwarantować sprawiedliwy, bezstronny i przejrzysty podział środków publicznych przeznaczonych na społeczeństwo obywatelskie, zapewniający pluralistyczną reprezentację(99); ponawia apel o udostępnienie odpowiednich środków finansowych zainteresowanym organizacjom za pośrednictwem różnych instrumentów finansowania na szczeblu Unii, takich jak komponent „Wartości Unii” nowego programu „Obywatele, Równość, Prawa i Wartości” oraz unijne projekty pilotażowe; jest głęboko zaniepokojony naciskami politycznymi na polskich członków Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego za działania podejmowane w ramach ich mandatu(100);

51.  wyraża zaniepokojenie oświadczeniem prasowym Ministra Sprawiedliwości i Ministra Środowiska w odniesieniu do niektórych organizacji pozarządowych, którego celem było napiętnowanie tych organizacji jako działających w interesie podmiotów zagranicznych; jest poważnie zaniepokojony planowanym projektem ustawy o utworzeniu publicznego rejestru finansowania organizacji pozarządowych, zobowiązującego je do zgłaszania wszelkich zagranicznych źródeł finansowania(101);

Ochrona prywatności i danych

52.  ponownie podkreśla konkluzję zawartą w rezolucji z dnia 14 września 2016 r., że gwarancje procesowe i warunki materialne określone w ustawie z dnia 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych oraz znowelizowanej ustawie z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji(102) w celu prowadzenia tajnej inwigilacji są niewystarczające, aby zapobiec nadużyciom w jej stosowaniu, nieuzasadnionemu ingerowaniu w prywatność osób, w tym liderów opozycji i społeczeństwa obywatelskiego, oraz naruszeniom ochrony ich danych osobowych(103); ponawia apel do Komisji o przeprowadzenie oceny tych przepisów pod kątem zgodności z prawem unijnym i wzywa władze polskie do pełnego poszanowania prywatności wszystkich obywateli;

53.  wyraża głębokie zaniepokojenie faktem, że w dniu 22 kwietnia 2020 r. Ministerstwo Cyfryzacji RP przekazało dane osobowe z Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (zwanego dalej „systemem PESEL”) operatorowi pocztowemu, aby ułatwić organizację wyborów prezydenckich w dniu 10 maja 2020 r. w drodze głosowania korespondencyjnego, bez odpowiedniej podstawy prawnej, ponieważ polski parlament uchwalił projekt ustawy przewidującej organizację wyborów wyłącznie drogą korespondencyjną dopiero 7 maja 2020 r.; zauważa ponadto, że system PESEL nie jest identyczny ze spisem wyborców i obejmuje również dane osobowe obywateli innych państw członkowskich UE, w związku z czym wspomniane przekazanie danych może stanowić potencjalne naruszenie rozporządzenia (UE) 2016/679; przypomina, że Europejska Rada Ochrony Danych stwierdziła, że organy publiczne mogą ujawniać informacje o osobach znajdujących się w spisie wyborców, ale tylko wtedy, gdy jest to wyraźnie dozwolone na mocy prawa państwa członkowskiego(104); zauważa, że polski Rzecznik Praw Obywatelskich złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie możliwego naruszenia przez Ministerstwo Cyfryzacji art. 7 i 51 Konstytucji RP;

Kompleksowa edukacja seksualna

54.  ponownie podkreśla swoje głębokie zaniepokojenie – wyrażone już w rezolucji z dnia 14 listopada 2019 r. i podzielane przez Komisarza Praw Człowieka Rady Europy(105) – projektem ustawy zmieniającej art. 200b polskiego Kodeksu karnego, przedłożonym polskiemu parlamentowi przez inicjatywę „Stop pedofilii”, ze względu na bardzo niejasne, szerokie i nieproporcjonalne przepisy, które de facto zmierzają do penalizacji upowszechniania edukacji seksualnej wśród nieletnich i których zakres potencjalnie zagraża wszystkim osobom, a w szczególności rodzicom, nauczycielom i edukatorom seksualnym, karą pozbawienia wolności do trzech lat za nauczanie o ludzkiej seksualności, zdrowiu i stosunkach intymnych;

55.  podkreśla, że dostosowana do wieku i oparta na dowodach kompleksowa nauka o seksualności i związkach ma kluczowe znaczenie dla rozwijania zdolności młodych ludzi do budowania zdrowych, równych, wartościowych i bezpiecznych relacji wolnych od dyskryminacji, przymusu i przemocy; uważa, że kompleksowa edukacja seksualna ma również pozytywny wpływ na wyniki w zakresie równości płci, polegające m.in. na zmianie szkodliwych norm dotyczących płci i postaw wobec przemocy uwarunkowanej płcią, dzięki czemu pomaga zapobiegać przemocy i przymusowi seksualnemu w związkach, a także homofobii i transfobii, oraz przerywać milczenie wokół przemocy seksualnej, seksualnego wykorzystywania lub nadużyć, a także umożliwia młodzieży poszukiwanie pomocy; apeluje do polskiego parlamentu, aby powstrzymał się od uchwalenia proponowanego projektu ustawy zmieniającej art. 200b polskiego Kodeksu karnego, i stanowczo wzywa polskie władze, aby zagwarantowały dostęp wszystkich dzieci w wieku szkolnym do precyzyjnej pod względem naukowym i kompleksowej edukacji seksualnej zgodnie z międzynarodowymi standardami oraz zapewniły merytoryczne i obiektywne wsparcie osobom prowadzącym takie zajęcia edukacyjne i informacyjne;

Zdrowie reprodukcyjne i seksualne oraz prawa w tej dziedzinie

56.  przypomina, że zgodnie z Kartą, EKPC oraz orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka zdrowie seksualne i reprodukcyjne kobiet jest związane z wieloma prawami człowieka, w tym z prawem do życia i godności, wolnością od nieludzkiego i poniżającego traktowania, prawem dostępu do opieki zdrowotnej, prawem do prywatności, prawem do edukacji i zakazem dyskryminacji, co znajduje również odzwierciedlenie w Konstytucji RP; przypomina, że w rezolucji z dnia 15 listopada 2017 r. Parlament zdecydowanie skrytykował wszelkie wnioski ustawodawcze, które zakazywałyby aborcji w przypadku poważnych lub śmiertelnych wad płodu, przez co drastycznie ograniczyłyby dostęp do opieki aborcyjnej w Polsce, a w praktyce doprowadziłyby do niemal całkowitego zakazu takiej opieki, ponieważ większość legalnych zabiegów aborcji przeprowadza się z tego powodu(106), oraz podkreślił, że powszechny dostęp do opieki zdrowotnej, w tym opieki w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego oraz związanych z tym praw, jest podstawowym prawem człowieka(107); ubolewa nad zaproponowanymi zmianami(108) do ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty(109), zgodnie z którymi lekarze nie byliby już prawnie zobowiązani do wskazania alternatywnej placówki lub innego lekarza, jeżeli sami odmawiają wyświadczenia usługi w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego ze względu na przekonania osobiste; jest zaniepokojony powoływaniem się na klauzulę sumienia, w tym brakiem sprawnych mechanizmów kierowania pacjentek do innych placówek oraz brakiem możliwości odwołania się w odpowiednim czasie przez kobiety, którym odmówiono takich usług; wzywa polski parlament, aby nie podejmował żadnych dalszych prób ograniczenia praw kobiet w dziedzinie zdrowia reprodukcyjnego i seksualnego; zdecydowanie stwierdza, że odmowa świadczenia usług w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego oraz związanych z tym praw jest formą przemocy wobec kobiet i dziewcząt; wzywa władze polskie do podjęcia środków w celu pełnego wykonania wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawach przeciwko Polsce, który kilkakrotnie orzekł, że restrykcyjne przepisy dotyczące aborcji i niewdrożenie stosownych środków naruszają przynależne kobietom prawa człowieka(110);

57.  przypomina, że poprzednie próby zaostrzenia przepisów antyaborcyjnych w Polsce, które i tak należą do najbardziej restrykcyjnych w Unii, zostały powstrzymane w latach 2016 i 2018 w wyniku masowych protestów polskich obywateli w formie „czarnych marszów”; zdecydowanie wzywa polskie władze, aby rozważyły uchylenie przepisów ograniczających dostęp kobiet i dziewcząt do tabletki „dzień po”;

Mowa nienawiści, dyskryminacja w sferze publicznej, przemoc wobec kobiet, przemoc domowa i zachowania nietolerancyjne wobec mniejszości i innych słabszych grup społecznych, w tym osób LGBTI

58.  apeluje do polskich władz o podjęcie wszelkich środków niezbędnych do zdecydowanej walki z rasistowską mową nienawiści i podżeganiem do przemocy, zarówno w internecie, jak i poza nim, oraz o publiczne potępianie rasistowskiej mowy nienawiści, której dopuszczają się osoby publiczne, w tym politycy i urzędnicy ds. mediów(111), i o odcięcie się od niej, a także o zwalczanie uprzedzeń i negatywnego nastawienia do mniejszości narodowych i etnicznych (w tym Romów), migrantów, uchodźców i osób ubiegających się o azyl oraz o zapewnienie skutecznego egzekwowania przepisów delegalizujących partie lub organizacje, które szerzą dyskryminację rasową lub zachęcają do niej(112); wzywa władze polskie do zastosowania się do zaleceń Komitetu ONZ ds. Likwidacji Dyskryminacji Rasowej z 2019 r.(113);

59.  wyraża głębokie zaniepokojenie niedawną decyzją(114) polskiego Ministra Sprawiedliwości o oficjalnym wszczęciu procedury wypowiedzenia przez Polskę Konwencji Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej (konwencja stambulska); zachęca władze polskie do skutecznego stosowania tej konwencji w praktyce, w tym przez zagwarantowanie stosowania obowiązującego ustawodawstwa w całym kraju i zapewnienie wystarczającej liczby wysokiej jakości schronisk dla kobiet będących ofiarami przemocy i ich dzieci; obawia się, że krok ten może stanowić poważny regres w dziedzinie równouprawnienia płci i praw kobiet;

60.  zauważa, że drugie badanie dotyczące osób LGBTI przeprowadzone przez Agencję Praw Podstawowych Unii Europejskiej w maju 2020 r. wskazuje na nasilenie się nietolerancji i przemocy wobec osób LGBTI lub osób postrzeganych jako należące do grupy LGBTI w Polsce, na całkowity brak wiary polskich respondentów LGBTI w zwalczanie przez rząd uprzedzeń i nietolerancji (odnotowano tu najniższy odsetek w Unii – jedynie 4 %) oraz na najwyższy odsetek respondentów, którzy unikają pewnych miejsc z obawy przed atakiem, napastowaniem lub groźbami (79 %);

61.  przypomina, również w kontekście kampanii przed wyborami prezydenckimi w 2020 r., o swoim stanowisku wyrażonym w rezolucji z 18 grudnia 2019 r., w której zdecydowanie potępił wszelką dyskryminację osób LGBTI i naruszanie ich praw podstawowych przez władze publiczne, w tym mowę nienawiści ze strony władz publicznych i urzędników wybranych w wyborach, zakazywanie Parad Równości i programów uświadamiających, a także niewystarczającą ochronę przed wymierzonymi w nie atakami, ogłoszenie w Polsce stref wolnych od tzw. ideologii LGBT i uchwalenie Samorządowej Karty Praw Rodzin, która stanowi przejaw dyskryminacji zwłaszcza rodzin z jednym rodzicem i rodzin LGBTI; zauważa, że od czasu przyjęcia tej rezolucji sytuacja osób LGBTI w Polsce nie poprawiła się oraz że szczególnie zagrożone jest zdrowie psychiczne i bezpieczeństwo fizyczne osób LGBTI; przypomina, że takie działania potępił nie tylko polski Rzecznik Praw Obywatelskich, który złożył dziewięć skarg do sądów administracyjnych, twierdząc, że strefy wolne od LGBTI są niezgodne z prawem Unii, ale też Komisja i organizacje międzynarodowe; przypomina, że z funduszy spójności nie można finansować działań prowadzących do dyskryminacji ze względu na orientację seksualną oraz że gminy jako pracodawcy muszą przestrzegać dyrektywy Rady 2000/78/WE(115), która zakazuje dyskryminacji i nękania ze względu na orientację seksualną w sferze zatrudnienia(116); w związku z tym wyraża poważne zaniepokojenie faktem, że Minister Sprawiedliwości udzielił wsparcia finansowego gminom wykluczonym z europejskiego programu na rzecz partnerstwa miast ze względu na przyjęcie deklaracji o „strefach wolnych od LGBT”; ponadto wyraża głębokie zaniepokojenie, że wsparcie finansowe zostanie przyznane z Funduszu Sprawiedliwości ministerstwa, utworzonego w celu wspierania ofiar przestępstw; wzywa Komisję do dalszego odrzucania wniosków o finansowanie ze środków unijnych, składanych przez władze, które przyjęły takie rezolucje; wzywa władze polskie, aby wdrożyły odpowiednie orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz aby w tym kontekście zajęły się sytuacją małżonków i rodziców tej samej płci w celu zapewnienia im prawa do niedyskryminacji pod względem prawnym i faktycznym(117); potępia pozwy przeciw działaczom społeczeństwa obywatelskiego, którzy opublikowali tzw. Atlas nienawiści dokumentujący przypadki homofobii w Polsce; stanowczo apeluje do polskiego rządu o zapewnienie ochrony prawnej osób LGBTI przed wszelkimi formami przestępstw z nienawiści i mowy nienawiści;

62.  głęboko ubolewa z powodu „polskiego Stonewall” w dniu 7 sierpnia 2020 r., czyli masowych aresztowań, których ofiarą podło 48 działaczy LGBTI, gdyż jest to niepokojący sygnał w kwestii wolności słowa i zgromadzeń w Polsce; ubolewa nad sposobem traktowania zatrzymanych, o czym informował zespół Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur(118); wzywa wszystkie instytucje europejskie do natychmiastowego potępienia przemocy ze strony policji wobec osób LGBTI w Polsce;

63.  głęboko ubolewa z powodu oficjalnego stanowiska(119) Episkopatu Polski, w którym apeluje się o „terapię nawrócenia” dla osób LGBTI; ponownie potwierdza stanowisko Parlamentu(120) zachęcające państwa członkowskie do kryminalizacji takich praktyk i przypomina sprawozdanie niezależnego eksperta ONZ z maja 2020 r. w sprawie ochrony przed przemocą i dyskryminacją ze względu na orientację seksualną i tożsamość płciową, w którym wzywa się państwa członkowskie do przyjęcia zakazu praktyk „terapii nawrócenia”(121);

****

64.  zauważa, że brak niezależności sądownictwa w Polsce zaczął już wpływać na wzajemne zaufanie między Polską a innymi państwami członkowskimi, zwłaszcza w dziedzinie współpracy sądowej w sprawach karnych, czego przykładem są przypadki, w których sądy państw członkowskich odmawiały wydania polskich podejrzanych w ramach procedury europejskiego nakazu aresztowania lub wahały się w tej sprawie ze względu na poważne wątpliwości co do niezależności polskiego wymiaru sprawiedliwości; uważa, że pogarszający się stan praworządności w Polsce stanowi szczególnie poważne zagrożenie dla jednolitości porządku prawnego Unii; zwraca uwagę, że wzajemne zaufanie między państwami członkowskimi można przywrócić tylko wtedy, gdy zagwarantowane zostanie poszanowanie wartości zapisanych w art. 2 TUE;

65.  apeluje do rządu polskiego o przestrzeganie wszystkich postanowień dotyczących praworządności i praw podstawowych zapisanych w traktatach, Karcie, EKPC i w międzynarodowych normach odnoszących się do praw człowieka, a także o podjęcie szczerego dialogu z Komisją; podkreśla, że taki dialog musi być bezstronny oraz oparty na dowodach i współpracy; apeluje do rządu polskiego, aby współpracował z Komisją w myśl zasady lojalnej współpracy określonej w TUE; wzywa polski rząd do szybkiego i pełnego wdrożenia orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości oraz do poszanowania nadrzędności prawa Unii; wzywa rząd RP do pełnego uwzględnienia zaleceń Komisji Weneckiej dotyczących organizacji systemu wymiaru sprawiedliwości, w tym również podczas przeprowadzania dalszych reform Sądu Najwyższego;

66.  wzywa Radę i Komisję, aby nie stosowały wąskiej interpretacji zasady praworządności i w pełni wykorzystały potencjał procedury przewidzianej w art. 7 ust. 1 TUE, zajmując się konsekwencjami działania rządu polskiego dla wszystkich zasad zapisanych w art. 2 TUE, w tym demokracji i praw podstawowych, jak podkreślono w niniejszym sprawozdaniu;

67.  wzywa Radę do jak najszybszego wznowienia formalnych wysłuchań, z których ostatnie odbyło się w grudniu 2018 r., oraz do uwzględnienia w tych wysłuchaniach wszystkich najnowszych i najważniejszych negatywnych wydarzeń w dziedzinie praworządności, demokracji i praw podstawowych; wzywa Radę do podjęcia wreszcie działań na mocy procedury przewidzianej w art. 7 ust. 1 TUE i stwierdzenia, że istnieje wyraźne ryzyko poważnego naruszenia przez Rzeczpospolitą Polską wartości, o których mowa w art. 2 TUE, w świetle przytłaczających dowodów przedstawionych w niniejszej rezolucji oraz w licznych sprawozdaniach organizacji międzynarodowych i europejskich, w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz w sprawozdaniach organizacji społeczeństwa obywatelskiego; zdecydowanie zaleca, aby w następstwie wysłuchań Rada skierowała do Polski konkretne zalecenia, zgodnie z postanowieniami art. 7 ust. 1 TUE, i wskazała terminy zastosowania się do tych zaleceń; ponadto wzywa Radę, by zobowiązała się do terminowej oceny wdrożenia tych zaleceń; apeluje do Rady, by regularnie informowała Parlament i ściśle z nim współpracowała oraz by prowadziła prace w przejrzysty sposób w celu umożliwienia konstruktywnego uczestnictwa i nadzoru ze strony wszystkich instytucji i organów europejskich oraz organizacji społeczeństwa obywatelskiego;

68.  apeluje do Komisji o konsekwentne wykorzystanie wszystkich dostępnych narzędzi, w szczególności przyspieszonych postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przed Trybunałem Sprawiedliwości i wniosków o zastosowanie środków tymczasowych, a także instrumentów budżetowych, aby wyeliminować wyraźne ryzyko poważnego naruszenia przez Polskę wartości, na których opiera się Unia; wzywa Komisję, aby stale i regularnie informowała Parlament oraz ściśle z nim współpracowała;

o
o   o

69.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji, prezydentowi, rządowi i parlamentowi Rzeczpospolitej Polskiej, jak również rządom i parlamentom państw członkowskich, Radzie Europy oraz Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie.

(1) Dz.U. C 104 E z 30.4.2004, s. 408.
(2) COM(2003)0606.
(3) COM(2014)0158.
(4) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0123.
(5) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0344.
(6) Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0442.
(7) Dz.U. L 217 z 12.8.2016, s. 53.
(8) Dz.U. L 22 z 27.1.2017, s. 65.
(9) Dz.U. L 228 z 2.9.2017, s. 19.
(10) Dz.U. L 17 z 23.1.2018, s. 50.
(11) Teksty przyjęte, P8_TA(2018)0055.
(12) Teksty przyjęte, P9_TA(2019)0058.
(13) Teksty przyjęte, P9_TA(2019)0101.
(14) Teksty przyjęte, P8_TA(2019)0032.
(15) Teksty przyjęte, P8_TA(2018)0204.
(16) Teksty przyjęte, P9_TA(2020)0014.
(17) Teksty przyjęte, P9_TA(2020)0054.
(18) Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0409.
(19) Teksty przyjęte, P8_TA(2019)0111.
(20) Teksty przyjęte, P9_TA(2019)0080.
(21) Teksty przyjęte, P8_TA(2019)0349.
(22) Teksty przyjęte, P8_TA(2019)0407.
(23) Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2019 r., Komisja przeciwko Polsce, C-619/18, ECLI:EU:C:2019:531. Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 5 listopada 2019 r., Komisja przeciwko Polsce, C-192/18, ECLI:EU:C:2019:924.
(24) COM(2017)0835.
(25) Ustawa z dnia 22 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. 2015 poz. 2217).
(26) Ustawa z dnia 22 lipca 2016 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. 2016 poz. 1157).
(27) Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 marca 2016 r., K 47/15.
(28) Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 sierpnia 2016 r., K 39/16.
(29) Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 listopada 2016 r., K 44/16.
(30) Zob. opinia Komisji Weneckiej z dnia 14 października 2016 r. w sprawie ustawy z dnia 22 lipca 2016 r. o Trybunale Konstytucyjnym, opinia nr 860/2016, pkt 127; uzasadniony wniosek Komisji z dnia 20 grudnia 2017 r., pkt 91 i następne.
(31) Ustawa z dnia 30 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o służbie cywilnej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2016 poz. 34).
(32) Ustawa z dnia 15 stycznia 2016 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2016 poz. 147).
(33) Ustawa z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (Dz.U. 2016 poz. 177).
(34) Ustawa z dnia 28 stycznia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o prokuraturze (Dz.U. 2016 poz. 178).
(35) Ustawa z dnia 18 marca 2016 r. o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2016 poz. 677).
(36) Ustawa z dnia 22 czerwca 2016 r. o Radzie Mediów Narodowych (Dz.U. 2016 poz. 929).
(37) Ustawa z dnia 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych (Dz.U. 2016 poz. 904).
(38) Zob. uzasadniony wniosek Komisji z 20 grudnia 2017 r., pkt 112–113.
(39) ENCJ, Deklaracja warszawska z dnia 3 czerwca 2016 r.
(40) Oświadczenie dotyczące wstępnych ustaleń i wniosków po ograniczonej misji obserwacji wyborów OBWE/ODIHR, 14 października 2019 r.
(41) Sprawozdanie końcowe ograniczonej misji obserwacji wyborów OBWE/ODIHR dotyczące wyborów parlamentarnych w dniu 13 października 2019 r., Warszawa, 14 lutego 2020 r.
(42) OBWE/ODIHR, specjalna misja ds. oceny wyborów, wstępne ustalenia i wnioski dotyczące drugiej tury wyborów prezydenckich w dniu 12 lipca 2020 r., Warszawa, 13 lipca 2020 r.
(43) Komisja Wenecka, opinia z 8–9 grudnia 2017 r., CDL-AD(2017)031, pkt 43; zalecenie Komisji (UE) 2018/103 z dnia 20 grudnia 2017 r. w sprawie praworządności w Polsce uzupełniające zalecenia Komisji (UE) 2016/1374, (UE) 2017/146 i (UE) 2017/1520 (Dz.U. L 17 z 23.1.2018, s. 50), pkt 25.
(44) Komisja Wenecka, CDL-AD (2002) 23, opinia nr 190/2002, Kodeks dobrych praktyk w sprawach wyborczych. Wytyczne i sprawozdanie wyjaśniające z dnia 30 października 2002 r. Zob. również: Komisja Wenecka, sprawozdanie CDL-PI(2020)005rev-e – Respect for Democracy Human Rights and Rule of Law during States of Emergency - Reflections [Poszanowanie demokracji, praw człowieka i praworządności w stanach wyjątkowych – refleksje], s. 23.
(45) Zob. również: OBWE/ODIHR, opinia w sprawie projektu ustawy o szczególnych zasadach przeprowadzania wyborów powszechnych na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych w 2020 r. (dokument Senatu nr 99), 27 kwietnia 2020 r.
(46) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz.U. L 119 z 4.5.2016, s. 1).
(47) Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz.U. 2016 poz. 2072); ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz.U. 2016 poz. 2073); ustawa z dnia 13 grudnia 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz.U. 2016 poz. 2074).
(48) Opinia Komisji Weneckiej z 14–15 października 2016 r., pkt 128; ONZ, Komisja Praw Człowieka, wnioski końcowe dotyczące siódmego sprawozdania okresowego nt. Polski, 31 października 2016 r., pkt 7–8; zalecenie Komisji (UE) 2017/1520.
(49) Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 19 listopada 2019 r., A.K. i in. przeciwko Sądowi Najwyższemu, C-585/18, C-624/18 i C-625/18, ECLI:EU:C:2019:982.
(50) Ustawa z dnia 20 grudnia 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2020 poz. 190).
(51) Komisja Wenecka i DGI Rady Europy, pilna wspólna opinia z 16 stycznia 2020 r., CDL-PI (2020)002, pkt 51–55.
(52) Zob. uzasadniony wniosek Komisji z dnia 20 grudnia 2017 r., COM(2017)0835, pkt 133. Zob. także OSCE-ODIHR, „Opinia dotycząca niektórych przepisów projektu ustawy o Sądzie Najwyższym (Rzeczpospolita Polska) (stan na dzień 26 września 2017 r.)”, 13 listopada 2017 r., s. 33.
(53) Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2019 r., Komisja przeciwko Polsce, C-619/18, ECLI:EU:C:2019:531.
(54) Postanowienie Trybunału Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 2018 r., Komisja przeciwko Polsce, C-619/18 R, ECLI:EU:C:2018:1021.
(55) Ustawa z dnia 21 listopada 2018 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym (Dz.U. 2018 poz. 2507).
(56) OBWE-ODIHR, opinia z 13 listopada 2017 r., s. 7–20 Komisja Wenecka, opinia z 8–9 grudnia 2017 r., pkt 43; zalecenie Komisji (UE) 2018/103, pkt 25; GRECO, addendum do czwartego sprawozdania oceniającego w sprawie Polski (art. 34) z 18–22 czerwca 2018 r., pkt 31; Komisja Wenecka i DGI Rady Europy, pilna wspólna opinia z 16 stycznia 2020 r., pkt 8.
(57) Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 19 listopada 2019 r., A.K. i in. przeciwko Sądowi Najwyższemu, C-585/18, C-624/18 i C-625/18, ECLI:EU:C:2019:982.
(58) Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2019 r., III PO 7/19.
(59) Uchwała połączonych izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020.
(60) Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r., U 2/20.
(61) Komisja Wenecka i DGI Rady Europy, pilna wspólna opinia z 16 stycznia 2020 r., pkt 38.
(62) Komisja Wenecka i DGI Rady Europy, pilna wspólna opinia z 16 stycznia 2020 r., pkt 38.
(63) Postanowienie Trybunału Sprawiedliwości z dnia 8 kwietnia 2020 r., Komisja przeciwko Polsce, C-791/19 R, ECLI:EU:C:2020:277.
(64) Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2018 poz. 3).
(65) Rada Konsultacyjna Sędziów Europejskich, opinie Prezydium z 7 kwietnia 2017 r. i 12 października 2017 r.; OBWE/ODIHR, wersja ostateczna opinii w sprawie projektu zmian do ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, 5 maja 2017 r.; Komisja Wenecka, opinia z 8–9 grudnia 2017 r., s. 5–7; GRECO, sprawozdanie ad hoc w sprawie Polski (art. 34) z 19–23 marca 2018 r. i addendum z 18–22 czerwca 2018 r.; Komisja Wenecka i DGI Rady Europy, pilna wspólna opinia z 16 stycznia 2020 r., pkt 42 i 61.
(66) Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 stycznia 2020 r., III PO 8/18. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 stycznia 2020 r., III PO 9/18.
(67) W tej kwestii zob. również następujące sprawy toczące się przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka: Reczkowicz i dwóch innych przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19, 49868/19 i 57511/19), Grzęda przeciwko Polsce (nr 43572/18), Xero Flor w Polsce sp. z o.o. przeciwko Polsce (nr 4907/18), Broda przeciwko Polsce oraz Bojara przeciwko Polsce (nr 26691/18 i 27367/18), Żurek przeciwko Polsce (nr 39650/18) oraz Sobczyńska i in. przeciwko Polsce (nr 62765/14, 62769/14, 62772/14 i 11708/18).
(68) ENCJ, pismo zarządu ENCJ z 21 lutego 2020 r. Zob. również pismo Europejskiego Stowarzyszenia Sędziów z 4 maja 2020 r. z poparciem dla ENCJ.
(69) Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. 2011 nr 126 poz. 714).
(70) Komisja Wenecka i DGI Rady Europy, pilna wspólna opinia z 16 stycznia 2020 r., pkt 45.
(71) Zob. również Rada Europy, Prezydium Rady Konsultacyjnej Sędziów Europejskich (CCJE-BU), CCJE-BU(2018)6REV, 18 czerwca 2018 r.
(72) Komisja Wenecka i DGI Rady Europy, pilna wspólna opinia z 16 stycznia 2020 r., pkt 46–50.
(73) Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 5 listopada 2019 r., Komisja przeciwko Polsce, C-192/18, ECLI:EU:C:2019:924.
(74) Ustawa z dnia 12 lipca 2017 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2017 poz. 1452).
(75) OBWE/ODIHR, pilna wstępna opinia w sprawie projektu ustawy nowelizującej Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawę o Sądzie Najwyższym i niektóre inne ustawy (stan na dzień 20 grudnia 2019 r.), 14 stycznia 2020 r., s. 23–26; Komisja Wenecka i DGI Rady Europy, pilna wspólna opinia z 16 stycznia 2020 r., pkt 44–45.
(76) OBWE/ODIHR, pilna opinia wstępna z 14 stycznia 2020 r., s. 18-21; Komisja Wenecka i DGI Rady Europy, pilna wspólna opinia z 16 stycznia 2020 r., pkt 24–30.
(77) Komunikat Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych, lipiec 2020 r., http://rzecznik.gov.pl/wp-content/uploads/2020/07/KomunikatFWS.pdf
(78) OBWE/ODIHR, pilna opinia wstępna z 14 stycznia 2020 r., s. 13–17; Komisja Wenecka i DGI Rady Europy, pilna wspólna opinia z 16 stycznia 2020 r., pkt 31–43.
(79) Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. 2001 nr 98 poz. 1070).
(80) Opinia Komisji Weneckiej z 8–9 grudnia 2017 r. w sprawie znowelizowanej ustawy - Prawo o prokuraturze, CDL-AD(2017)028, pkt 115.
(81) Zalecenie Komisji (UE) 2018/103; ONZ, specjalny sprawozdawca ds. niezależności sędziów i prawników, oświadczenie z 25 czerwca 2018 r.; Komisja Europejska, Europejski semestr 2019 r.: sprawozdanie dotyczące Polski, 27 lutego 2019 r., SWD(2019)1020 final, s. 42; prezesi Europejskiej Sieci Rad Sądownictwa, Sieci Prezesów Sądów Najwyższych UE i Stowarzyszenia Sędziów Europejskich, pismo z 20 września 2019 r.; GRECO, działania następcze w związku z addendum do czwartego sprawozdania oceniającego w sprawie Polski (art. 34) – Polska, 6 grudnia 2019 r., pkt 65; Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy, rezolucja 2316 (2020) z dnia 28 stycznia 2020 r. w sprawie funkcjonowania instytucji demokratycznych w Polsce, pkt 4.
(82) Zob. również Komisarz Praw Człowieka Rady Europy, pismo skierowane do premiera Rzeczypospolitej Polskiej, 19 stycznia 2018 r.; wspólne oświadczenie popierające polskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, podpisane przez ENNHRI, Equinet, GANHRI, IOI, OHCHR Europe, czerwiec 2019 r.
(83) ONZ, Komisja Praw Człowieka, wnioski końcowe dotyczące siódmego sprawozdania okresowego nt. Polski, 23 listopada 2016 r., pkt 33.
(84) Komisja Wenecka i DGI Rady Europy, pilna wspólna opinia z dnia 16 stycznia 2020 r., pkt 59.
(85) Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 26 marca 2020 r., Simpson przeciwko Radzie i HG przeciwko Komisji, połączone sprawy C-542/18 RX-II i C-543/18 RX-II, ECLI:EU:C:2020:232, pkt 57.
(86) Zob. również światowy ranking wolności prasy, w którym Polska spadła od 2015 r. z 18. na 62. miejsce.
(87) Rada Europy, Platforma propagująca ochronę dziennikarstwa i bezpieczeństwa dziennikarzy, sprawozdanie roczne za rok 2020, marzec 2020 r., s. 42.
(88) Rada Europy, zalecenie CM/Rec(2016)4 z dnia 13 kwietnia 2016 r. Komitetu Ministrów dla państw członkowskich w sprawie ochrony dziennikarstwa i bezpieczeństwa dziennikarzy i innych podmiotów medialnych.
(89) Międzynarodowy Instytut Prasowy (IPI), Obserwatorium naruszeń wolności prasy związanych z relacjami dotyczącymi COVID-19, https://ipi.media/covid19-media-freedom-monitoring/.
(90) Rada Europy, Organizacja Państw Amerykańskich i in., Deklaracja Światowego Forum nt. wolności nauki, autonomii instytucjonalnej i przyszłości demokracji, 21 czerwca 2019 r.
(91) Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. 1998 nr 155 poz. 1016).
(92) Zob. również oświadczenie przedstawiciela OBWE ds. wolności mediów z 28 czerwca 2018 r.
(93) Ustawa z dnia 24 lipca 2015 r. - Prawo o zgromadzeniach (Dz.U. 2015 poz. 1485).
(94) Ustawa z dnia 13 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy - Prawo o zgromadzeniach (Dz.U. 2017 poz. 579).
(95) Zobacz również komunikat z 23 kwietnia 2018 r., w którym eksperci ONZ wezwali Polskę do zapewnienia wolnego i pełnego uczestnictwa w rozmowach klimatycznych.
(96) Polski Rzecznik Praw Obywatelskich, pismo do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z 6 maja 2020 r.
(97) Ustawa z dnia 15 września 2017 r. o Narodowym Instytucie Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego (Dz.U. 2017 poz. 1909).
(98) OBWE/ODIHR, opinia w sprawie projektu ustawy RP o Narodowym Instytucie Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego, Warszawa, 22 sierpnia 2017 r.
(99) EKES, sprawozdanie w sprawie praw podstawowych i praworządności: wydarzenia krajowe z perspektywy społeczeństwa obywatelskiego w latach 2018–2019, czerwiec 2020 r., s. 41–42.
(100) EKES, komunikat prasowy „Alarmujące naciski na społeczeństwo obywatelskie: polska członkini EKES-u staje się obiektem działań odwetowych rządu, a organizacje pozarządowe nie mogą już wybierać własnych kandydatów”, 23 czerwca 2020 r.
(101) Komunikat prasowy Ministra Środowiska, we współpracy z Ministrem Sprawiedliwości, 7 sierpnia 2020 r., https://www.gov.pl/web/srodowisko/nowe-prawo-wzmocni--przejrzystosc-finansowania-organizacji-pozarzadowych.
(102) Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. 1990 nr 30 poz. 179).
(103) ONZ, Komisja Praw Człowieka, wnioski końcowe dotyczące siódmego sprawozdania okresowego nt. Polski, 23 listopada 2016 r., pkt 39–40. Zob. również komunikat z 23 kwietnia 2018 r., w którym eksperci ONZ wezwali Polskę do zapewnienia wolnego i pełnego uczestnictwa w rozmowach klimatycznych.
(104) EROD, pismo w sprawie ujawnienia danych w związku z wyborami prezydenckimi w Polsce, 5 maja 2020 r.
(105) Komisarz Praw Człowieka Rady Europy, oświadczenie z dnia 14 kwietnia 2020 r.
(106) W 2017 r. aborcja z powodu wad płodu stanowiła 97,9 % wszystkich zabiegów: Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia – sprawozdania opracowane w ramach Programu badań statystycznych statystyki polskiej MZ-29, opublikowane na stronie Sejmu RP. Sprawozdanie Rady Ministrów z wykonywania oraz o skutkach stosowania w 2016 r. ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz. U. poz. 78, z późn. zm.).
(107) Zob. również dokument tematyczny Komisarza Praw Człowieka Rady Europy z grudnia 2017 r. zatytułowany „Prawa i zdrowie reprodukcyjne i seksualne kobiet w Europie”; oświadczenie ekspertów ONZ doradzających grupie roboczej ONZ ds. dyskryminacji kobiet z dnia 22 marca 2018 r. oraz oświadczenie Komisarza Praw Człowieka Rady Europy z dnia 14 kwietnia 2020 r.
(108) Ustawa z dnia 16 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz niektórych innych ustaw (dotychczas nieopublikowana w Dz.U.).
(109) Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz.U. 1997 nr 28 poz. 152).
(110) Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 20 marca 2007 r. w sprawie Tysiąc przeciwko Polsce (skarga nr 5410/03); wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 20 marca 2007 r. w sprawie R. R. przeciwko Polsce (skarga nr 27617/04); wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 30 października 2012 r. w sprawie P. i S. przeciwko Polsce (skarga nr 57375/08).
(111) Rezolucja PE z dnia 15 listopada 2017 r., pkt 18; Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy, rezolucja 2316 (2020) z dnia 28 stycznia 2020 r. w sprawie funkcjonowania instytucji demokratycznych w Polsce, pkt 14; Komitet Praw Człowieka (KPC) ONZ, wnioski końcowe dotyczące siódmego sprawozdania okresowego nt. Polski, 23 listopada 2016 r., CCPR/C/POL/CO/7, pkt 15–18.
(112) Komitet ONZ ds. Likwidacji Dyskryminacji Rasowej, wnioski końcowe dotyczące połączonych sprawozdań okresowych od 22. do 24. nt. Polski, sierpień 2019 r.
(113) Tamże.
(114) Ministerstwo Sprawiedliwości, komunikat prasowy „Wniosek dotyczący wypowiedzenia konwencji stambulskiej”, 25 lipca 2020 r., https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/ministerstwo-sprawiedliwosci-konwencja-stambulska-powinna-zostac-wypowiedziana-poniewaz-jest-sprzeczna-z-prawami-konstytucyjnymi.
(115) Dyrektywa Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiająca ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (Dz.U. L 303 z 2.12.2000, s. 16).
(116) Komisja Europejska, DG REGIO, pismo do władz województw lubelskiego, łódzkiego, małopolskiego, podkarpackiego i świętokrzyskiego, 27 maja 2020 r. Zob. również wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 23 kwietnia 2020 r., NH przeciwko Associazione Avvocatura per i diritti LGBTI, C-507/18, ECLI:EU:C:2020:289.
(117) Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 5 czerwca 2018 r., Coman, C-673/16, ECLI:EU:C:2018:385; wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 2 marca 2010 r. w sprawie Kozak przeciwko Polsce (skarga nr 13102/02); wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 22 stycznia 2008 r. w sprawie E.B. przeciwko Francji (skarga nr 43546/02); wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 19 lutego 2013 r. w sprawie X. i in. przeciwko Austrii (skarga nr 19010/07); wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 30 czerwca 2016 r. w sprawie Taddeucci i McCall przeciwko Włochom (skarga nr 51362/09); wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 21 lipca 2015 r. w sprawie Oliari i in. przeciwko Włochom (skargi nr 18766/11 i 36030/11); wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 14 grudnia 2017 r. w sprawie Orlandi i in. przeciwko Włochom (skargi nr 26431/12, 26742/12, 44057/12 i 60088/12); wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 14 stycznia 2020 r. w sprawie Beizaras i Levickas przeciwko Litwie (skarga nr 41288/15).
(118) Polski Rzecznik Praw Obywatelskich, komunikat prasowy „Krajowy Mechanizm Prewencji Tortur (KMPT) – inspekcje w policyjnych miejscach zatrzymań po nocnych wydarzeniach w Warszawie”, 11 sierpnia 2020 r., https://www.rpo.gov.pl/en/content/national-preventive-mechanism-prevention-torture-kmpt-visits-police-places-detention-after-overnight.
(119) Stanowisko Episkopatu Polski w sprawie LGBT+, sierpień 2020 r., https://episkopat.pl/wp-content/uploads/2020/08/Stanowisko-Konferencji-Episkopatu-Polski-w-kwestii-LGBT.pdf.
(120) Teksty przyjęte, P8_TA(2019)0032.
(121) Niezależny ekspert ONZ ds. ochrony przed przemocą i dyskryminacją ze względu na orientację seksualną i tożsamość płciową, sprawozdanie w sprawie terapii nawrócenia, maj 2020 r., https://undocs.org/A/HRC/44/53.


Strategiczne podejście do substancji farmaceutycznych w środowisku
PDF 179kWORD 54k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 17 września 2020 r. w sprawie strategicznego podejścia do substancji farmaceutycznych w środowisku (2019/2816(RSP))
P9_TA(2020)0226B9-0242/2020

Parlament Europejski,

–  uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), w szczególności jego art. 11 i 168 oraz art. 191 ust. 2,

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/6 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie weterynaryjnych produktów leczniczych(1),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/4 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie wytwarzania, wprowadzania na rynek i stosowania paszy leczniczej(2),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych(3),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/39/UE z dnia 12 sierpnia 2013 r. w zakresie substancji priorytetowych w dziedzinie polityki wodnej(4),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/83/WE z dnia 6 listopada 2001 r. w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi(5),

–  uwzględniając dyrektywę 2000/60/WE z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającą ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej(6),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/56/WE z dnia 17 czerwca 2008 r. ustanawiającą ramy działań Wspólnoty w dziedzinie polityki środowiska morskiego (dyrektywa ramowa w sprawie strategii morskiej)(7),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1907/2006 z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE („rozporządzenie REACH”)(8),

–  uwzględniając decyzję Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1386/2013/UE z dnia 20 listopada 2013 r. w sprawie ogólnego unijnego programu działań w zakresie środowiska do 2020 r. pt. „Dobra jakość życia z uwzględnieniem ograniczeń naszej planety” (7. EAP)(9),

–  uwzględniając wniosek Komisji w sprawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (wersja przekształcona) (COM(2017)0753),

–  uwzględniając wniosek Komisji dotyczący rozporządzenia w sprawie minimalnych wymogów dotyczących ponownego wykorzystania wody (COM(2018)0337),

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 25 czerwca 2019 r. w sprawie dalszych kroków, by UE stała się obszarem najlepszych praktyk w zakresie zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe,

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 26 czerwca 2019 r. zatytułowane „Ku strategii na rzecz zrównoważonej unijnej polityki w zakresie substancji chemicznych”,

–  uwzględniając komunikat Komisji z 11 marca 2019 r. zatytułowany „Strategiczne podejście Unii Europejskiej do substancji farmaceutycznych w środowisku” (COM(2019)0128),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 7 listopada 2018 r. zatytułowany „Bardziej kompleksowe ramy Unii Europejskiej w obszarze substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego” (COM(2018)0734),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 29 czerwca 2017 r. zatytułowany „Europejski plan działania «Jedno zdrowie» na rzecz zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe” (COM(2017)0339),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 15 listopada 2011 r. dotyczący planu działania na rzecz zwalczania rosnącego zagrożenia związanego z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe (COM(2011)0748),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 10 grudnia 2008 r. zatytułowany „Bezpieczne, innowacyjne i dostępne leki: nowe perspektywy dla sektora farmaceutycznego” (COM(2008)0666),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 11 grudnia 2019 r. zatytułowany „Europejski Zielony Ład” (COM(2019)0640),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 września 2018 r. w sprawie Europejskiego planu działania „Jedno zdrowie” na rzecz zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe(10),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 stycznia 2020 r. w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu(11),

–  uwzględniając programy kilku państw członkowskich mające na celu ograniczenie pozostałości farmaceutycznych w wodzie,

–  uwzględniając wspólną opinię naukową Europejskiej Agencji Leków (EMA) i Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) z 1 grudnia 2016 r. w sprawie środków służących ograniczeniu stosowania środków przeciwdrobnoustrojowych w hodowli zwierząt w Unii Europejskiej i skutków dla bezpieczeństwa żywności (opinia RONAFA),

–  uwzględniając kolejne sprawozdania roczne w ramach europejskiego programu nadzorowania konsumpcji weterynaryjnych środków przeciwdrobnoustrojowych (ESVAC) (od 2011 r.),

–  uwzględniając informator (nr 11) opublikowany przez służby informacyjne Komisji w maju 2015 r. na portalu „Science for Environment Policy” [Nauka w służbie polityki środowiskowej], zatytułowany „Sustainable Aquaculture” [Zrównoważona akwakultura],

–  uwzględniając dokument Komisji z 30 stycznia 2019 r. otwierający debatę pt. „W kierunku zrównoważonej Europy do 2030 r.” (COM(2019)0022),

–  uwzględniając badanie Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) z 13 listopada 2019 r. pt. „Pharmaceutical Residues in Freshwater - Hazards and Policy Responses” [Pozostałości farmaceutyczne w wodzie słodkiej – zagrożenia i działania w sferze polityki],

–  uwzględniając deklarację polityczną z posiedzenia Zgromadzenia Ogólnego Organizacji Narodów Zjednoczonych na wysokim szczeblu z 22 września 2016 r. w sprawie oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe,

–  uwzględniając zrealizowany przez ONZ projekt współpracy w zakresie parametrów wody pitnej,

–  uwzględniając sprawozdanie Banku Światowego z marca 2017 r. zatytułowane „Zakażenia wywołane lekoopornymi drobnoustrojami: zagrożenia dla naszej przyszłości gospodarczej”,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji z lipca 2018 r. dotyczące możliwych wariantów strategicznego podejścia do substancji farmaceutycznych w środowisku,

–  uwzględniając sprawozdanie Agencji Wykonawczej ds. Zdrowia i Konsumentów z 12 grudnia 2013 r. w sprawie zagrożeń dla środowiska związanych z produktami leczniczymi,

–  uwzględniając pytania do Rady i Komisji dotyczące strategicznego podejścia do substancji farmaceutycznych w środowisku (O-000040/2020 – B9-0015/2020 i O-000041/2020 – B9-0016/2020),

–  uwzględniając art. 136 ust. 5 i art. 132 ust. 2 Regulaminu,

–  uwzględniając projekt rezolucji Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności,

A.  mając na uwadze, że substancje farmaceutyczne odgrywają zasadniczą rolę w zapewnianiu wysokiego poziomu zdrowia ludzi i zwierząt; mając na uwadze, że na rynku europejskim dostępnych jest obecnie ponad 3000 farmaceutycznych składników czynnych;

B.  mając na uwadze, że w ciągu ostatnich 20 lat szerokie stosowanie substancji farmaceutycznych w lekach dla ludzi i zwierząt, w tym w środkach przeciwdrobnoustrojowych, spowodowało wzrost ich stężenia w wielu elementach środowiska, takich jak gleby, osady i akweny; mając na uwadze, że stężenia w środowisku prawdopodobnie jeszcze wzrosną wraz ze wzrostem liczby i starzeniem się populacji; mając na uwadze, że zmiana klimatu wpłynie ponadto zarówno na ilość, jak i jakość zasobów wodnych, ponieważ w czasach suszy stężenia będą wyższe, co oznacza również skutki uboczne dla uzdatniania wody; mając na uwadze, że w celu oszacowania tego problemu na całym świecie konieczne jest gromadzenie informacji na dużą skalę; mając na uwadze, że najwięcej substancji farmaceutycznych dostaje się do środowiska wskutek ich używania i usuwania;

C.  mając na uwadze, że substancje farmaceutyczne dostają się do środowiska wskutek zrzutów z miejskich zakładów oczyszczania ścieków, rozrzucania obornika, stosowania w akwakulturze, zrzutów ścieków z zakładów produkcyjnych, nawożenia gleby osadami ściekowymi, wypasu zwierząt gospodarskich, leczenia zwierząt domowych oraz nieprawidłowego składowania odpadów na wysypiskach niewykorzystanych substancji farmaceutycznych i odpadów zanieczyszczonych;

D.  mając na uwadze, że niewłaściwe korzystanie z antybiotyków, w szczególności w chowie zwierząt gospodarskich, oraz, w bardziej ogólnym ujęciu, niskiej jakości praktyki w medycynie i weterynarii spowodowały stopniowo, że oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe stała się poważnym zagrożeniem dla zdrowia ludzi i zwierząt;

E.  mając na uwadze, że OECD w najnowszym sprawozdaniu na temat pozostałości substancji farmaceutycznych w wodach słodkich wykazała, iż „obecne podejście polityczne do zarządzania pozostałościami substancji farmaceutycznych nie jest wystarczające do ochrony jakości wód i ekosystemów słodkowodnych, od których zależy nasze życie w zdrowiu”;

F.  mając na uwadze, że stabilność chemiczna lub metaboliczna niektórych substancji farmaceutycznych oznacza, że do 90% ich substancji czynnych jest uwalniana do środowiska w pierwotnej postaci po wykorzystaniu;

G.  mając na uwadze, że substancje farmaceutyczne dopuszczone do stosowania u ludzi i wprowadzone do obrotu przed 2006 r. nie były objęte obowiązkiem przeprowadzenia oceny ryzyka dla środowiska w ramach procedury udzielania zezwoleń i w związku z tym mogły nie zostać poddane takiej ocenie;

H.  mając na uwadze, że ocenę ryzyka dla środowiska uwzględnia się w ocenie stosunku korzyści do ryzyka przeprowadzanej w odniesieniu do weterynaryjnych produktów leczniczych, ale nie produktów leczniczych dla ludzi;

I.  mając na uwadze, że w swoim komunikacie z 11 marca 2019 r. Komisja sama przyznaje, iż istnieją luki w wiedzy na temat koncentracji niektórych substancji farmaceutycznych w środowisku i związanego z tym poziomu ryzyka;

J.  mając na uwadze, że istnieją wystarczające dowody wskazujące na konieczność podjęcia działań w celu ograniczenia skutków środowiskowych wynikających z substancji farmaceutycznych, które mogą stanowić zagrożenie dla środowiska, zwłaszcza dla ochrony wód wykorzystywanych do pozyskiwania wody pitnej;

K.  mając na uwadze, że wiele organizacji międzynarodowych, państw trzecich, instytucji europejskich, stowarzyszeń branżowych i organizacji pozarządowych uznało wpływ substancji farmaceutycznych na środowisko za niepokojący problem; mając na uwadze, że niektóre państwa członkowskie UE takie jak Holandia, Niemcy i Szwecja podjęły już działania w celu rozwiązania problemu rosnącej obecności substancji farmaceutycznych w środowisku;

L.  mając na uwadze, że w 2008 r. Komisja zobowiązała się zaproponować środki mające zmniejszać potencjalnie szkodliwy wpływ substancji farmaceutycznych na środowisko(12);

M.  mając na uwadze, że zgodnie z art. 8c dyrektywy 2013/39/UE Komisja zobowiązana była do 13 września 2015 r. opracować strategiczne podejście do zanieczyszczenia wody substancjami farmaceutycznymi, a do 14 września 2017 r. zaproponować odpowiednie działania;

N.  mając na uwadze, że w konkluzjach z czerwca 2019 r. Rada wezwała Komisję „do oceny i określenia najskuteczniejszych środków, w tym środków legislacyjnych, służących złagodzeniu oddziaływania produktów farmaceutycznych na środowisko oraz zwalczaniu występowania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe, a także wzmocnieniu powiązania z sektorem zdrowia w tym zakresie”; mając na uwadze, że Rada uznała, iż konieczne są dalsze badania w celu lepszego zrozumienia, jak istotny wpływ na zdrowie ludzkie i środowisko wywierają substancje farmaceutyczne i ich pozostałości;

O.  mając na uwadze, że AMR Industry Alliance opracowało oparte na potrzebach branży wspólne zasady produkcji środków przeciwdrobnoustrojowych oraz określiło limity w odniesieniu do ich stężeń w zrzutach w celu ochrony zasobów ekologicznych oraz w celu zmniejszenia potencjalnego zagrożenia związanego z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe w środowisku;

P.  mając na uwadze, że podmioty i pracownicy służby zdrowia i weterynarii, pacjenci, podmioty przemysłowe, przedsiębiorstwa gospodarujące odpadami i przedsiębiorstwa gospodarki wodnej mają do odegrania rolę w zmniejszaniu wpływu substancji farmaceutycznych na środowisko;

Q.  mając na uwadze, że OECD opowiada się za proaktywnymi strategiami, koncentrując się na wariantach zapobiegawczych na wczesnym etapie cyklu życia produktu farmaceutycznego, aby w sposób opłacalny zarządzać substancjami farmaceutycznymi w środowisku oraz uzyskać jak najbardziej długoterminowe i wielkoskalowe korzyści dla środowiska;

R.  mając na uwadze, że kilka zainteresowanych podmiotów w ramach inicjatywy MedsDisposal zapoczątkowało kampanię mającą na celu informowanie o sposobach odpowiedniego pozbywania się nieużywanych lub przeterminowanych leków w Europie;

S.  mając na uwadze, że w kontekście wszelkich środków dotyczących wpływu leków na środowisko za nadrzędną zasadę musi być brane pod uwagę prawo pacjentów do szybkiego dostępu do leków uznawanych za bezpieczne i skuteczne zgodnie z obecnymi kryteriami oceny stosunku korzyści do ryzyka;

Uwagi ogólne

1.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja przyjęła wreszcie swój komunikat z 11 marca 2019 r.; ubolewa nad istotnym opóźnieniem w przedstawieniu strategicznego podejścia i proponowanych działań;

2.  zgadza się z czterema głównymi celami strategicznego podejścia przedstawionego przez Komisję;

3.  niemniej jednak z zaniepokojeniem odnotowuje łagodny charakter środków wskazanych w komunikacie; uważa, że potrzebne są skuteczne środki łagodzące negatywny wpływ substancji farmaceutycznych na środowisko;

4.  przypomina, że wszelkie przyszłe inicjatywy w obszarze wpływu substancji farmaceutycznych na środowisko powinny być oparte na rezultatach badań naukowych oraz ukierunkowane, a także neutralne technologicznie, aby bezpieczeństwo i skuteczność w dalszym ciągu pozostawały najważniejszymi priorytetami, jeśli chodzi o dostęp pacjentów do leczenia farmaceutycznego;

5.  uważa, że walka z zanieczyszczeniami farmaceutycznymi wymaga holistycznego podejścia uwzględniającego cały cykl życia leków, a także zaangażowania wszystkich zainteresowanych stron; podkreśla, że aby zagwarantować skuteczność działań regulacyjnych, powinny one być podejmowane zgodnie z zasadą ostrożności oraz zasadą naprawiania szkody w środowisku w pierwszym rzędzie u źródła; podkreśla, że należy stosować zasadę „zanieczyszczający płaci”, szczególnie w odniesieniu do procesu produkcji, ale także propagować lepsze praktyki w przepisywaniu leków i odpowiedzialne zachowanie konsumentów; z zaniepokojeniem zauważa udział substancji farmaceutycznych uwalnianych do środowiska w procesie zrzutu obornika zwierzęcego, zanieczyszczenia wód lub niewłaściwego usuwania w występowaniu oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe; wzywa Komisję, aby rozważyła zastosowanie rozszerzonej odpowiedzialności producenta w celu zmniejszenia negatywnego wpływu substancji farmaceutycznych na środowisko;

6.  uważa, że konieczne jest zorganizowanie, we współpracy z państwami członkowskimi, kampanii informacyjnych i edukacyjnych dla społeczeństwa na temat zagrożeń związanych z nadmiernym stosowaniem leków wydawanych bez recepty; zwraca uwagę na wzrost skali sprzedaży leków bez zaleceń lekarskich w supermarketach i przez internet oraz na niebezpieczeństwo związane z reklamowaniem w mediach takich punktów sprzedaży poza aptekami lub odpowiednio akredytowanymi placówkami;

7.  podkreśla, że zrzuty substancji farmaceutycznych do środowiska mogą nie tylko szkodliwie wpływać na ekosystemy i zwierzęta dzikie, ale także obniżać skuteczność tych substancji, zwłaszcza w przypadku antybiotyków, jako że substancje te mogą prowadzić do oporności na antybiotyki;

8.  przypomina, że substancje farmaceutyczne wywierają różnego rodzaju wpływ na ekosystemy wodne i morskie, ale również na zwierzęta wolno żyjące, w tym powodując zmiany behawioralne, ograniczając płodność, powodując zmianę osiąganych rozmiarów lub pojawianie się anomalii seksualnych i reprodukcyjnych; w związku z tym wzywa Komisję do zastosowania konkretnych środków uwzględniających skumulowany wpływ zanieczyszczenia substancjami farmaceutycznymi na gatunki wodne i morskie;

9.  przypomina, że badania wykazały, iż produkty farmaceutyczne i ich pozostałości są szczególnie obecne w akwenach oraz że konwencjonalne zakłady oczyszczania ścieków nie usuwają ich w całości, ponieważ obecnie nie są w stanie skutecznie odfiltrowywać wszystkich produktów farmaceutycznych; podkreśla, że zanieczyszczenie akwenów słodkowodnych i rzek prowadzi do zanieczyszczenia oceanów;

10.  zauważa, że ze względu na ogólnie niskie stężenia ryzyko dla zdrowia ludzkiego wiąże się raczej z potencjalnym skumulowanym wpływem długotrwałej ekspozycji na niewielkie dawki niż z ostrymi lub bezpośrednimi konsekwencjami zdrowotnymi; wyraża szczególne zaniepokojenie faktem, że niektóre substancje farmaceutyczne dostające się do środowiska powoduje zaburzenia funkcjonowania układu hormonalnego;

11.  wskazuje na konieczność uregulowania w prawodawstwie dotyczącym wody kwestii poziomu pozostałości substancji farmaceutycznych;

12.  sugeruje szczególne skupienie się na głównych punktach zrzutu, takich jak zakłady produkujące substancje farmaceutyczne, szpitale oraz oczyszczalnie ścieków komunalnych;

13.  wzywa Komisję do rozważenia w kontekście planu działania na rzecz zapobiegania zanieczyszczeniu powietrza, wody i gleby, zapowiedzianego przez Komisję na rok 2021, również wpływu substancji leczniczych;

14.  wzywa Komisję, by ułatwiała obecną wymianę najlepszych praktyk między państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami w celu ograniczenia wpływu produkcji, stosowania i usuwania produktów farmaceutycznych na środowisko;

15.  uważa, że istniejące inicjatywy z dziedziny samoregulacji należy poddać analizie oraz, w stosownych przypadkach, rozważyć w przyszłych inicjatywach UE dotyczących substancji farmaceutycznych w środowisku;

Szerzenie wiedzy oraz propagowanie środków zapobiegawczych i rozważnego stosowania substancji farmaceutycznych

16.  wzywa państwa członkowskie do dzielenia się najlepszymi praktykami w zakresie prewencyjnego stosowania antybiotyków oraz do pełnego wdrożenia, a w razie konieczności również do wzmocnienia planu działania „Jedno zdrowie” na rzecz zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe; podtrzymuje stanowisko wyrażone w rezolucji z dnia 13 września 2018 r. w sprawie europejskiego planu działania „Jedno zdrowie” na rzecz zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe;

17.  wzywa państwa członkowskie i Komisję do promowania szkoleń dla pracowników służby zdrowia, w tym weterynarzy, lekarzy i farmaceutów, oraz kampanii uświadamiających dla pacjentów, dotyczących rozważnego stosowania substancji farmaceutycznych takich jak środki przeciwdrobnoustrojowe, leki antydepresyjne i środki kontrastujące; wzywa podmioty działające w łańcuchu dostaw substancji farmaceutycznych, by uczestniczyły w przekazywaniu pacjentom i hodowcom jasnych i wystarczających informacji o negatywnym wpływie niewłaściwie usuwanych leków na środowisko; wzywa do umieszczania na opakowaniach odpowiednich piktogramów informujących konsumentów o prawidłowym sposobie usuwania niewykorzystanych leków;

18.  podkreśla, że należy zapewnić ciągłe informowanie pracowników służby zdrowia o najnowszych odkryciach naukowych i dobrych praktykach w obszarze zapobiegania nabytej oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe i rozpowszechniania się jej;

19.  wzywa państwa członkowskie do uwzględnienia problemu przenikania substancji farmaceutycznych do środowiska naturalnego we współpracy transgranicznej w dorzeczach oraz do koordynowania działań tam, gdzie jest to przydatne;

20.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do promowania szczepień jako środka zapobiegania chorobom w celu zminimalizowania zapotrzebowania na substancje farmaceutyczne;

Wspieranie opracowywania substancji farmaceutycznych, które dzięki swoim właściwościom są mniej szkodliwe dla środowiska, oraz promowanie bardziej ekologicznej produkcji

21.  podkreśla, jak ważne jest przyspieszenie ukierunkowanych i ambitniejszych działań mających na celu ograniczenie ryzyka dla środowiska związanego z produktami farmaceutycznymi, a jednocześnie przyznaje, że konieczne są dodatkowe badania, aby lepiej zrozumieć zasięg obecnego wpływu substancji farmaceutycznych na zdrowie człowieka i na środowisko, oraz że ceny produktów farmaceutycznych nie powinny z tego powodu wzrosnąć;

22.  zauważa, że rozwiązanie problemu nadmiernej presji, której podlegają lekarze zatrudnieni w służbie zdrowia, jest niezbędnym warunkiem wstępnym ku temu, aby personel służby zdrowia dbał o odpowiednie przepisywanie środków przeciwdrobnoustrojowych; ponadto zauważa, że pracownicy służby zdrowia mogliby otrzymywać dalsze wsparcie w postaci jasnych i sprawdzonych w praktyce wytycznych w zakresie przepisywania leków, które będą zawierać spójne porady na temat różnych wskazań klinicznych;

23.  wzywa państwa członkowskie i Komisję do wspierania badań naukowych, rozwoju i innowacji w dziedzinie produktów farmaceutycznych, które są równie skuteczne dla pacjentów i z natury mniej szkodliwe dla środowiska, gdyż bardziej ekologiczne substancje farmaceutyczne nie są toksyczne dla środowiska, nie ulegają bioakumulacji i łatwiej ulegają rozkładowi na nieszkodliwe substancje w oczyszczalniach ścieków i w środowisku, przy czy należy zwrócić uwagę na to, że większa biodegradowalność może osłabić skuteczność;

24.  apeluje do państw członkowskich i wszystkich zainteresowanych podmiotów o wykorzystanie programów Unii na potrzeby inwestowania w technologie, które poprawią skuteczność usuwania produktów farmaceutycznych i genów oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe, a jednocześnie zagwarantują produkty farmaceutyczne równie skutecznie zaspokajające potrzeby pacjentów;

25.  uważa, że wpływ substancji farmaceutycznych na środowisko należy uwzględnić w ocenie stosunku korzyści do ryzyka dotyczącej leków przeznaczonych dla ludzi, podobnie jak w ocenie leków przeznaczonych dla zwierząt, pod warunkiem że pozwoleń na wprowadzenie do obrotu nie będzie się opóźniać ani odmawiać wyłącznie z powodu niekorzystnego wpływu na środowisko;

26.  uważa, że ocena oddziaływania produktów leczniczych na środowisko powinna obejmować ich produkty rozpadu i metabolity;

27.  wzywa Komisję, by w odpowiednich wypadkach uwzględniała aktualne starania zainteresowanych stron służące przyszłym inicjatywom mającym ograniczać ryzyko dla środowiska oraz propagować praktyki odpowiedzialne z punktu widzenia ochrony środowiska, a także odpowiednie stosowanie i zwrot produktów leczniczych;

28.  wzywa do monitorowania danych zbieranych na podstawie ramowej dyrektywy wodnej w celu oceny produktów po ich wprowadzeniu do obrotu;

29.  wzywa Komisję, by zagwarantowała, że podczas przeglądu dokumentów referencyjnych dotyczących najlepszych dostępnych technik dla danych sektorów zrzuty substancji farmaceutycznych do wody uznawane będą za możliwą kluczową kwestię środowiskową na podstawie dyrektywy w sprawie emisji przemysłowych;

30.  podkreśla znaczenie polityki zamówień publicznych w promowaniu bardziej ekologicznych substancji farmaceutycznych; wzywa Komisję do opracowania jasnych wytycznych w tym zakresie;

31.  wzywa Komisję do podjęcia wszelkich działań koniecznych do zagwarantowania, że proces produkcji leków importowanych będzie spełniał te same normy środowiskowe, które mają zastosowanie do leków wytwarzanych w Unii;

32.  wzywa Europejską Agencję Leków do ułatwienia wspólnych kontroli ścieków poprzemysłowych, które powstają w zamorskich zakładach farmaceutycznych zaopatrujących rynek UE;

Udoskonalenie oceny ryzyka środowiskowego i jej przeglądu

33.  uważa, że konieczny jest jednoznaczny plan działania służący uzupełnieniu ocen ryzyka środowiskowego tam, gdzie jeszcze ich nie przeprowadzono;

34.  wzywa państwa członkowskie oraz Europejską Agencję Leków do zagwarantowania, że wnioskodawcy będą przedkładać kompletne oceny, zanim uzyskają pozwolenie na dopuszczenie do obrotu produktów leczniczych dla ludzi, dzięki czemu możliwe będzie określenie i opublikowanie odpowiednich środków zarządzania ryzykiem;

35.  uważa za właściwe, by przedsiębiorstwa farmaceutyczne przedkładały wspólne oceny ryzyka dla środowiska w odniesieniu do poszczególnych substancji czynnych, tak aby zapewnić spójność informacji, uniknąć powielania prac oraz ograniczyć badania na zwierzętach;

36.  wskazuje na konieczność pełnego wdrożenia rozporządzeń w sprawie weterynaryjnych produktów leczniczych oraz paszy leczniczej w celu ograniczenia stosowania antybiotyków, w tym dzięki ocenie wykonalności utworzenia do 28 stycznia 2022 r. unijnego systemu przeglądu na podstawie danych dotyczących substancji czynnych oraz dzięki innym potencjalnym alternatywom w stosunku do oceny ryzyka dla środowiska;

37.  wzywa Komisję do wspierania badań w zakresie oceny skutków oddziaływania mieszanin, stałego narażenia na działanie niskich dawek i rozwoju oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe, w szczególności w grupach społecznych znajdujących się w trudnej sytuacji;

Ograniczenie marnotrawstwa i poprawa gospodarowania odpadami

38.  podkreśla, że stosowane środki muszą bazować na wynikach badań naukowych, oraz wzywa wszystkie odpowiednie podmioty do zagwarantowania, że podejmowane działania nie będą stanowić zagrożenia dla dostępu do bezpiecznych i skutecznych form leczenia farmaceutycznego ludzi i zwierząt; w tym względzie popiera Komisję, która zamierza zmniejszyć ilość odpadów poprzez umożliwienie wydawania leków w ilościach lepiej odpowiadających potrzebom pacjentów, nie zaniedbując jednocześnie przestrzegania przepisów o identyfikowalności, w tym poprzez optymalizację wielkości opakowań, oraz przeanalizować możliwość wydłużenia terminów przydatności leków do użycia, by uniknąć wyrzucania leków, które wciąż można bezpiecznie stosować;

39.  wzywa do aktualizacji wymogów oceny ryzyka dla środowiska w celu właściwej oceny skutków oddziaływania substancji trwałych, wykazujących zdolność do bioakumulacji i toksycznych oraz mieszanin i uwzględnienia ryzyka rozwoju oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe w środowisku;

40.  uważa, że należy zmniejszyć ogólne zużycie leków na głowę, bez utrudniania dostępu do leków i ograniczania skuteczności leczenia; jest zdania, że należy również zmniejszyć ogólną konsumpcję leków weterynaryjnych w przeliczeniu na jedno zwierzę, bez szkody dla zdrowia i dobrostanu zwierząt, oraz że należy znaleźć lepsze alternatywy;

41.  uważa, że dyrektywa 86/278/EWG w sprawie osadów ściekowych wymaga pilnego przeglądu; wzywa Komisję do przedstawienia wniosku ustawodawczego dotyczącego przeglądu i aktualizacji dyrektywy 86/278/EWG nie później niż do końca 2021 r., aby zaktualizować normy jakości zgodnie z najnowszą wiedzą naukową w celu promowania gospodarki o obiegu zamkniętym, która nie szkodzi zdrowiu ludzi ani środowisku;

42.  uważa, że zakłady wytwarzające substancje farmaceutyczne powinny wstępnie oczyszczać swoje ścieki przy zastosowaniu najlepszej dostępnej techniki;

43.  wzywa państwa członkowskie do ustanowienia, szerokiego promowania i pełnego wdrożenia przepisów o systemach zwrotu niewykorzystanych leków;

44.  wzywa Komisję do koordynowania współpracy w zakresie programów unikania niewłaściwego usuwania substancji farmaceutycznych;

45.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do wspierania badań, innowacji i rozwoju w zakresie bardziej zaawansowanych technologii oczyszczania ścieków, dzięki którym będzie można wykrywać pozostałości farmaceutyczne i poprawić ich usuwanie;

Rozszerzenie monitoringu środowiska

46.  wyraża zaniepokojenie faktem, że monitorowanie substancji farmaceutycznych w środowisku, w tym również w glebie, wciąż ma bardzo ograniczony charakter; podkreśla konieczność wzmocnienia mechanizmów nadzoru po wprowadzeniu produktu do obrotu, także w odniesieniu do skutków dla środowiska, aby odpowiednio i systematycznie uzupełniać brakujące dane środowiskowe;

47.  wzywa Komisję, by zajęła się potencjalnymi skutkami substancji farmaceutycznych umieszczonych na liście ostrzegawczej zgodnie z ramową dyrektywą wodną oraz by oceniła konieczność aktualizacji tej listy;

48.  wzywa Komisję do uwzględnienia substancji farmaceutycznych, które stanowią poważne zagrożenie dla środowiska naturalnego, w wykazie substancji priorytetowych zgodnie z ramową dyrektywą wodną, oraz do opracowania norm jakości środowiska i stężeń granicznych zgodnie z dyrektywą w sprawie norm jakości środowiska;

49.  podkreśla, że w rolnictwie wprowadzono całościowy system monitorowania antybiotyków; wzywa Komisję do opracowania podobnego systemu w odniesieniu do antybiotyków stosowanych do leczenia ludzi;

Uzupełnienie wiedzy w innych obszarach

50.  podkreśla konieczność wspierania, zwłaszcza w kolejnych wieloletnich ramach finansowych, dalszych badań nad bezpośrednim wpływem narażenia na substancje farmaceutyczne i ich pozostałości w środowisku na zdrowie człowieka i ekologię oraz nad lepszym zrozumieniem procesów przedostawania się substancji farmaceutycznych do środowiska i utrzymywania się w nim, w tym w ekosystemie wodnym i morskim;

51.  uważa, że należy udoskonalić metody określania ilości substancji farmaceutycznych w środowisku i opracowywanie tych metod oraz że analityczne metody wykrywania substancji farmaceutycznych powinny być publicznie dostępne;

Poprawa przejrzystości

52.  przypomina, że informacje o wpływie substancji farmaceutycznych na środowisko, takie jak wpływ na wodę, reakcje w środowisku naturalnym, zdolność do degradacji i ewentualne oddziaływanie różnych substancji występujących w połączeniu ze sobą, odgrywają kluczową rolę w zarządzaniu ryzykiem, dlatego powinny być jawne i udostępniane odpowiednim zainteresowanym stronom; apeluje zatem do Komisji i właściwych organów o opracowanie scentralizowanej i zabezpieczonej bazy danych umożliwiającej wszystkim zainteresowanym podmiotom dostęp do wyników ocen zagrożeń środowiskowych powodowanych przez produkty;

53.  uważa, że należy stworzyć solidne ramy prawne, by zwiększyć przejrzystość w całym łańcuchu dostaw, co umożliwi właściwy stopień kontroli oraz sprawi, że przedsiębiorstwa będą ponosić odpowiedzialność za uwalnianie substancji farmaceutycznych do środowiska;

54.  wzywa przemysł farmaceutyczny do przejrzystego i szerszego informowania o łańcuchach dostaw, dzięki ujawnieniu miejsca pochodzenia leków i substancji czynnych na etapie obróbki surowców, w celu zagwarantowania całkowitej identyfikowalności wszystkich produktów farmaceutycznych;

o
o   o

55.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.

(1) Dz.U. L 4 z 7.1.2019, s. 43.
(2) Dz.U. L 4 z 7.1.2019, s. 1.
(3) Dz.U. L 94 z 28.3.2014, s. 65.
(4) Dz.U. L 226 z 24.8.2013, s. 1.
(5) Dz.U. L 311 z 28.1.2001, s. 67.
(6) Dz.U. L 327 z 22.12.2000, s. 1.
(7) Dz.U. L 164 z 25.6.2008, s. 19.
(8) Dz.U. L 396 z 30.12.2006, s. 1.
(9) Dz.U. L 354 z 28.12.2013, s. 171.
(10) Dz.U. C 433 z 23.12.2019, s. 153.
(11) Teksty przyjęte, P9_TA(2020)0005.
(12) Komunikat Komisji z 10 grudnia 2008 r. zatytułowany „Bezpieczne, innowacyjne i dostępne leki: nowe perspektywy dla sektora farmaceutycznego” (COM(2008)0666).


Maksymalizacja potencjału efektywności energetycznej zasobów budowlanych UE
PDF 238kWORD 71k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 17 września 2020 r. w sprawie maksymalizacji potencjału w zakresie efektywności energetycznej zasobów budowlanych w UE (2020/2070(INI))
P9_TA(2020)0227A9-0134/2020

Parlament Europejski,

–  uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), w szczególności jego art. 194,

–  uwzględniając Europejski filar praw socjalnych ogłoszony dnia 17 listopada 2017 r. przez Parlament Europejski, Radę i Komisję na Szczycie Społecznym na rzecz Sprawiedliwego Zatrudnienia i Wzrostu Gospodarczego w Göteborgu,

–  uwzględniając porozumienie przyjęte podczas 21. Konferencji Stron Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu (COP21) w Paryżu w dniu 12 grudnia 2015 r. (porozumienie paryskie),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 11 grudnia 2019 r. w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu (COM(2019)0640),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 28 listopada 2018 r. zatytułowany „Czysta planeta dla wszystkich. Europejska długoterminowa wizja strategiczna dobrze prosperującej, nowoczesnej, konkurencyjnej i neutralnej dla klimatu gospodarki” (COM(2018)0773),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 10 marca 2020 r. zatytułowany „Nowa strategia przemysłowa dla Europy” (COM(2020)0102),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 11 marca 2020 r. zatytułowany „Nowy plan działania UE dotyczący gospodarki o obiegu zamkniętym na rzecz czystszej i bardziej konkurencyjnej Europy” (COM(2020)0098),

—  uwzględniając „ślad środowiskowy produktu” ogłoszony w komunikacie Komisji z dnia 20 września 2011 r. pt. „Plan działania na rzecz zasobooszczędnej Europy” (COM(2011)0571),

—  uwzględniając sprawozdanie specjalne Europejskiego Trybunału Obrachunkowego nr 11/2020 z dnia 28 kwietnia 2020 r. pt. „Efektywność energetyczna budynków – należy położyć większy nacisk na opłacalność inwestycji”,

–  uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej z dnia 12 grudnia 2019 r.,

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 25 czerwca 2019 r. w sprawie przyszłości systemów energetycznych w unii energetycznej, mających zapewnić transformację energetyczną oraz realizację celów w zakresie energii i klimatu w okresie do roku 2030 i późniejszym,

—  uwzględniając pakt amsterdamski ustanawiający agendę miejską dla UE, uzgodniony w dniu 30 maja 2016 r. podczas nieformalnego spotkania unijnych ministrów odpowiedzialnych za sprawy miejskie,

—  uwzględniając Kartę lipską na rzecz zrównoważonego rozwoju miast europejskich, przyjętą podczas nieformalnego posiedzenia unijnych ministrów odpowiedzialnych za rozwój obszarów miejskich w dniach 24–25 maja 2007 r.,

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/27/UE z dnia 25 października 2012 r. w sprawie efektywności energetycznej zmienioną dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2002 z dnia 11 grudnia 2018 r. zmieniającą dyrektywę 2012/27/UE w sprawie efektywności energetycznej(1),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/31/UE z dnia 19 maja 2010 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków zmienioną dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/844 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniającą dyrektywę 2010/31/UE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków i dyrektywę 2012/27/UE w sprawie efektywności energetycznej(2),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych(3),

—  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1999 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie zarządzania unią energetyczną i działaniami w dziedzinie klimatu, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 663/2009 i (WE) nr 715/2009, dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady 94/22/WE, 98/70/WE, 2009/31/WE, 2009/73/WE, 2010/31/UE, 2012/27/UE i 2013/30/UE, dyrektyw Rady 2009/119/WE i (EU) 2015/652 oraz uchylenia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 525/2013(4),

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/944 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej oraz zmieniającą dyrektywę 2012/27/UE(5),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/943 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie rynku wewnętrznego energii elektrycznej(6),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 r. ustanawiające zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylające dyrektywę Rady 89/106/EWG(7),

–  uwzględniając dyrektywę Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej(8),

–  uwzględniając dyrektywę 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającą ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej(9),

–  uwzględniając dyrektywę Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory(10),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 stycznia 2020 r. w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu(11),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 28 listopada 2019 r. w sprawie alarmującej sytuacji klimatycznej i środowiskowej(12),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 marca 2019 r. w sprawie zmiany klimatu – europejska, długofalowa i zgodna z porozumieniem paryskim wizja strategiczna na rzecz dobrze prosperującej, nowoczesnej, konkurencyjnej i neutralnej dla klimatu gospodarki(13),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 25 października 2018 r. w sprawie uruchomienia infrastruktury paliw alternatywnych w Unii Europejskiej: czas na działanie!(14),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 6 lutego 2018 r. w sprawie przyspieszenia innowacji w dziedzinie czystej energii(15),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 września 2016 r. w sprawie „W kierunku nowej struktury rynku energii”(16),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 września 2016 r. w sprawie strategii UE w zakresie ogrzewania i chłodzenia(17),

–  uwzględniając art. 54 Regulaminu,

–  uwzględniając opinię przedstawioną przez Komisję Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii (A9-0134/2020),

A.  mając na uwadze, że w budynkach zużywa się około 40 % energii i powstaje 36 % emisji CO2 w UE, a więc ich gruntowna, w tym gruntowna etapowa renowacja jest kluczowa dla osiągnięcia unijnego celu zerowej emisji gazów cieplarnianych netto do 2050 r.;

B.  mając na uwadze, że sektor budowlany jest największym pojedynczym konsumentem energii w UE, że 97 % unijnych zasobów budowlanych nie jest energooszczędnych, że tylko 0,2 % budynków mieszkalnych w UE jest poddawanych gruntownym, w tym gruntownym etapowym renowacjom każdego roku, oraz mając na uwadze, że ponad 94 % dzisiejszych budynków będzie stać w 2050 r., a większość domów, szkół i biur, z których będziemy wtedy korzystać, będzie już wybudowana;

C.  mając na uwadze, że ogrzewanie pomieszczeń i wody odpowiada za około 80 % zużycia energii przez gospodarstwa domowe, gdyż połowa budynków w UE posiada indywidualne kotły zainstalowane przed 1992 r., których efektywność wynosi 60 % lub mniej, a 22 % indywidualnych kotłów gazowych, 34 % bezpośrednich nagrzewnic elektrycznych, 47 % kotłów olejowych i 58 % kotłów zasilanych węglem kamiennym jest starszych, niż wynosi ich techniczny okres eksploatacji;

D.  mając na uwadze, że zwiększenie wskaźników renowacji do prawie 3 % i renowacja 210 mln istniejących budynków może stworzyć do 2 mln miejsc pracy(18) w sektorze budowlanym, który odpowiada za około 9 % PKB Unii i jest ważnym elementem strategii naprawy w następstwie kryzysu związanego z COVID-19, a także mógłby zapewnić wkład w czystą gospodarkę jako część Europejskiego Zielonego Ładu;

E.  mając na uwadze, że Obserwatorium zasobów budowlanych UE odgrywa kluczową rolę w monitorowaniu i poprawie ogólnej charakterystyki energetycznej budynków w UE dzięki danym, które są wiarygodne, spójne i łatwe do porównania;

F.  mając na uwadze, że jakość życia wszystkich obywateli można poprawić dzięki podejmowaniu działań prowadzących do poprawy efektywności energetycznej zasobów budowlanych w UE, a więc głównym wyzwaniem jest złagodzenie presji, jaką odczuwa szacowana na 50 mln liczba gospodarstw domowych w Unii Europejskiej doświadczających ubóstwa energetycznego, obniżenie rachunków za energię i zapewnienie wygodnych, przystępnych cenowo i energooszczędnych mieszkań dla wszystkich;

G.  mając na uwadze, że Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) szacuje, że ludzie spędzają około 90 % czasu wewnątrz budynków mieszkalnych i niemieszkalnych, że ponad pół miliona Europejczyków umiera przedwcześnie każdego roku z powodu niskiej jakości powietrza wewnątrz pomieszczeń(19)oraz że dzięki otwieraniu okien domy mają odpowiednią wentylację i lepszą jakość powietrza, a także więcej światła dziennego, stając się zdrowszymi, co ma kluczowe znaczenie, w szczególności podczas obecnego kryzysu związanego z COVID-19;

H.  mając na uwadze, że Parlament Europejski wezwał „do przeglądu dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej i dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej budynków, zgodnie z większymi ambicjami w dziedzinie klimatu, oraz do wzmocnienia ich wdrażania poprzez wiążące cele krajowe”(20);

I.  mając na uwadze, że do uzyskania energooszczędnych budynków oraz osiągnięcia unijnego celu w zakresie efektywności energetycznej do 2030 r. konieczne są inwestycje w renowację budynków europejskich o wartości ponad 282 mld EUR, a także inteligentne połączenie rygorystycznego wdrażania obecnych strategii politycznych, nowych inicjatyw politycznych w celu wycofywania budynków o najgorszej charakterystyce energetycznej, dalszych i odpowiednich mechanizmów finansowania oraz inwestycji w innowacyjne rozwiązania;

J.  mając na uwadze, że zintegrowane programy renowacji mają mieć charakter całościowy, być zgodne z zasadą „efektywność energetyczna przede wszystkim” oraz skupiać się na szerszych ekosystemach dzielnic, obejmując cele w zakresie wysokiej redukcji energii dla poszczególnych budynków, a także opierają się na najlepszych praktykach i obejmują trzy główne filary:

   a) typologię budowy i materiały budowlane, tj. wymaganie dogłębnej wiedzy na temat wieku, zastosowania i metody konstrukcji budynków oraz ich potencjału w zakresie oszczędności energii, a także opisu rodzajów materiałów do zastosowania w całym procesie renowacji, w tym wpływu ich cyklu życia;
   b) zapewnianie źródeł zrównoważonej energii i dostęp do takich źródeł, w szczególności odnawialnych źródeł energii na miejscu i w pobliżu, w tym systemów ogrzewania lub chłodzenia, lub wykorzystywanie zdolności budynków do magazynowania ciepła, usług typu pojazd-otoczenie i innych opcji elastyczności umożliwiających integrację sektorową;
   c) korzyści wspólnotowe/społeczne, w szczególności włączenie lokalnych społeczności do wszystkich projektów i programów renowacji energetycznej, by zająć się kwestią ubóstwa energetycznego, braku zasobów technicznych lub finansowych oraz luk informacyjnych;

K.  mając na uwadze, że wdrożenie tego podejścia opartego na trzech filarach gwarantuje, że opracowywane i wdrażane zintegrowane programy renowacji skupiają się na ogólniejszych korzyściach dla ludzi i społeczności, jakie mogą wynikać z renowacji, takich jak efektywność energetyczna, odporność na zmianę klimatu, konkurencyjność przemysłowa, zrównoważony charakter, włączenie społeczne i dostępność;

Dzielnice i społeczności

1.  podkreśla rolę dzielnic i społeczności, a także innych podmiotów takich jak organy lokalne i regionalne oraz MŚP w zintegrowanych programach renowacji jako całościowym podejściu do renowacji celem stworzenia bardziej efektywnego energetycznie i neutralnego dla klimatu sektora budowlanego do 2050 r., zgodnie z dyrektywą w sprawie charakterystyki energetycznej budynków;

2.  domaga się, aby polityka w zakresie budynków i renowacji była całościowa i integracyjna, przyczyniała się do osiągnięcia celów klimatycznych UE, obejmowała zintegrowane programy renowacji uwzględniające lokalne łańcuchy wartości, usługi społeczne i przystępność cenową, gotowość budynków do obsługi inteligentnych sieci, odpowiednie zdrowe wewnętrzne warunki klimatyczne i jakość środowiska, mobilność, funkcje techniczne, przemysłowe i w zakresie efektywności energetycznej budynków, umożliwiała produkcję i wymianę energii odnawialnej na miejscu lub w pobliżu oraz elastyczność popytu, a także wykorzystanie nadmiaru energii cieplnej i chłodniczej z pobliskich instalacji przemysłowych, lokalnych systemów transportu bądź dróg wodnych, jeśli opcja taka ma zrównoważony charakter;

3.  zwraca uwagę na ważną rolę, jaką odgrywają obywatele w renowacji budynków mieszkalnych, a także na znaczenie tworzenia wydajnych narzędzi i najlepszych praktyk oraz udostępnianie na szczeblu lokalnym wszelkich możliwych informacji i wiedzy, w tym możliwości związanych z technologiami (np. inteligentnymi licznikami); uznaje ponadto impuls nadawany przez wspólnoty energetyczne, które zrzeszają i informują obywateli oraz angażują ich w rozpoczynanie własnych działań renowacyjnych lub produkcji energii ze źródeł odnawialnych, oraz domaga się kompleksowego pakietu środków politycznych, by zwiększyć skalę takich podejść;

4.  wzywa Komisję do oceny skutków gentryfikacji dzielnic i eksmitowania wszystkich lokatorów budynków z powodu przeprowadzanej na dużą skalę renowacji (ang. renoviction), a także różnic w traktowaniu kobiet i mężczyzn oraz sytuacji obywateli znajdujących się w trudnej sytuacji; uważa, że podejście wspólnotowe, w uzupełnieniu do zabezpieczeń na poziomie regulacyjnym, mogłoby zachować istniejące społeczności, a także stworzyć zachęty o zasadniczym znaczeniu dla maksymalizacji efektywności energetycznej oraz pozyskiwania koniecznych inwestycji prywatnych i publicznych; podkreśla potrzebę wspierania obywateli znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji dzięki zapewnieniu im dostępu do godnych warunków życia, komfortu i zdrowia, oraz zwraca uwagę na ważną rolę mieszkalnictwa socjalnego;

5.  podkreśla, że własność budynków, prawa dotyczące najmu oraz liczba właścicieli domów i najemców, a także możliwości inwestycyjne i programy wsparcia mieszkalnictwa, warunki pogodowe i systemy energetyczne różnią się w poszczególnych państwach członkowskich; uważa, że strategia fali renowacji musi uwzględniać różne okoliczności istotne dla poszczególnych państw członkowskich, również zgodnie ze zintegrowanymi krajowymi planami w dziedzinie energii i klimatu; podkreśla w szczególności, że renowacje nie powinny prowadzić do niemożliwych do poniesienia przez najemców kosztów najmu;

6.  podkreśla skalę ubóstwa energetycznego w Unii, które według szacunków może dotyczyć do 50 mln gospodarstw domowych(21); podkreśla, że jednym z głównych celów fali renowacji i związanych z nią planowanych inicjatyw powinno być wyeliminowanie ubóstwa energetycznego i zapewnienie wszystkim zdrowych i bezpiecznych warunków życia; z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja zamierza zwrócić szczególną uwagę na renowację gospodarstw domowych dotkniętych ubóstwem energetycznym, i podkreśla znaczenie przyjęcia środków służących oszczędzaniu energii, promowania nawyków dotyczących efektywnego zużycia energii oraz zmiany zachowań; podkreśla, że sektor publiczny musi być liderem w tej dziedzinie;

7.  podkreśla natychmiastowy sukces punktów kompleksowej obsługi w zakresie renowacji energetycznej budynków jako przejrzystych i dostępnych narzędzi doradczych z perspektywy klienta, promujących łączenie projektów i odtwarzalnych modeli, informowanie o finansowaniu przez strony trzecie, koordynowanie renowacji i towarzyszenie im, a także budowanie zdolności gmin i aktywne angażowanie w cały proces lokalnych podmiotów, takich jak wspólnoty energetyczne, organizacje konsumenckie, stowarzyszenia lokalnych przedsiębiorstw, w tym z branży budowlanej, oraz spółdzielnie mieszkaniowe;

8.  przypomina o konieczności podejmowania wysiłków zarówno publicznych, jak i prywatnych w celu osiągnięcia konkretnych rezultatów w obszarze efektywności energetycznej obecnych budynków; podkreśla potrzebę nie tylko tworzenia, ale także podtrzymania usług doradczych świadczonych przez punkty kompleksowej obsługi, aby w sposób ciągły zasilać rynek serią projektów, w tym projektów na mniejszą skalę; uważa, że utworzenie punktu kompleksowej obsługi na szczeblu regionalnym lub lokalnym zapewni lepszy dostęp do mechanizmów finansowania;

9.  z zadowoleniem przyjmuje zawartą w Europejskim Zielonym Ładzie propozycję dotyczącą otwartych platform; podkreśla, że muszą być one przejrzyste, wielopoziomowe i integracyjne, obejmować szeroki wachlarz zainteresowanych stron i umożliwiać zwalczanie fragmentacji sektora budowlanego; przypomina, że platformy muszą służyć celowi uzyskania budynków wysoce energooszczędnych i zdekarbonizowanych do 2050 r., oraz uważa, że powinny stanowić narzędzie rozwiązujące problem barier dla renowacji i angażujące obywateli w dążenie do uzyskania konsensusu w oparciu o potrzeby społeczności;

10.  podkreśla, że platformy regionalne powinny określać mierzalne cele, dążyć do tworzenia planów działania oraz prowadzić regularne wymiany z istniejącymi platformami wspólnych działań w ramach dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej, dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków i dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii(22), a także z istniejącymi agencjami i organami w państwach członkowskich w celu maksymalizacji ich wpływu; jest przekonany, że platformy są ważnym narzędziem wdrażania zintegrowanych programów renowacji budynków oraz wspierania państw członkowskich w realizacji ich długoterminowych strategii renowacji;

11.  odnotowuje nową kartę lipską, która ma zostać przyjęta podczas prezydencji niemieckiej, oraz podziela opinię, że miasta odgrywają kluczową rolę w znacznej redukcji emisji gazów cieplarnianych i zwiększaniu efektywności energetycznej; uważa, że renowacja budynków w znacznym stopniu przyczyni się do osiągnięcia tych celów, a jednocześnie będzie promować sprawiedliwe, zielone i produktywne miasta dzięki odpornym dzielnicom; wzywa prezydencję niemiecką w Radzie UE, Komisję i państwa członkowskie do zapewnienia, by miasta posiadały niezbędne i bezpośrednio dostępne zasoby finansowe na środki w zakresie renowacji, zwłaszcza w kontekście koniecznego ożywienia gospodarczego;

12.  apeluje do Komisji, by przyjęła strategię ułatwiającą realizację zintegrowanych programów renowacji przewidujących gruntowne renowacje, w tym etapowe gruntowne renowacje, na szczeblu społeczności i regionu w państwach członkowskich, a także uwzględniającą potrzeby budynków w integracyjny i interaktywny sposób; podkreśla możliwość zabezpieczenia większej liczby rozwiązań w zakresie energii odnawialnej na miejscu i w pobliżu lub wykorzystania mechanizmów reagowania na zapotrzebowanie w ramach zintegrowanych programów renowacji; wzywa Komisję do zintensyfikowania prac nad Porozumieniem Burmistrzów w sprawie Klimatu i Energii oraz instrumentem na rzecz europejskich miast (EU City Facility); podkreśla ponadto w tym kontekście duże znaczenie agendy miejskiej i partnerstwa miejskiego;

13.  wzywa państwa członkowskie, by wzmocniły rolę administracji lokalnej z myślą o wdrażaniu zintegrowanych programów renowacji na szczeblu dzielnic i społeczności, a jednocześnie stawiały obywateli na pierwszym planie i odpowiednio godziły renowacje z ochroną ważnego europejskiego dziedzictwa historycznego (zabytków i budynków), wymagając od organów lokalnych przekazywania informacji zwrotnych na temat osiągniętych rezultatów, a także najlepszych praktyk na potrzeby opracowywania przyszłej polityki na szczeblu krajowym;

14.  wzywa państwa członkowskie, aby stworzyły ramy służące przezwyciężeniu sprzeczności bodźców, np. dzięki przekazywaniu dokładnych informacji, zapewnianiu odpowiednich bodźców i skutecznego egzekwowania(23), a także zwróciły stosowną uwagę na rodziny i społeczności żyjące w ubóstwie energetycznym, opracowując ramy regulacyjne pozwalające uniknąć zjawiska eksmitowania wszystkich lokatorów budynków z powodu przeprowadzanej na dużą skalę renowacji, np. przez wymóg przeznaczania dla nich odpowiedniej części powierzchni budynków poddawanych gruntownej renowacji lub przez priorytetowe traktowanie budynków o wyższym zużyciu energii lub stratach energii przy opracowywaniu zintegrowanych programów renowacji, a także przez wprowadzenie limitów podwyżek czynszu, pod warunkiem że nie ograniczy to zdolności do przeprowadzania renowacji w celu zwiększenia efektywności energetycznej;

15.  wzywa Komisję do ustanowienia usług wsparcia dla projektów renowacji prowadzonych przez obywateli, a także wydania wytycznych wykonawczych dla państw członkowskich dotyczących koncepcji ram wspomagających i równych warunków działania dla wspólnot energetycznych wprowadzonych na mocy dyrektywy w sprawie rynku energii elektrycznej(24) i dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii, by zapewnić udane wdrażanie oraz pełne uznanie korzyści płynących z obywatelskich projektów energetycznych;

16.  wzywa Komisję do natychmiastowego uruchomienia platform określonych w komunikacie w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu oraz do włączenia tych platform jako kluczowego priorytetu do zintegrowanych programów renowacji; podkreśla, że zintegrowanym programom renowacji powinny towarzyszyć inicjatywy UE dotyczące popularyzowania najlepszych praktyk w zakresie powielania programów, rozpowszechniania zdolności, integracji sektorowej i zabezpieczeń dla społeczności żyjących w ubóstwie energetycznym, zgodnie ze zobowiązaniami zawartymi w dyrektywie w sprawie charakterystyki energetycznej budynków;

Finanse

17.  podkreśla, że istotnymi barierami dla inwestycji są początkowe koszty inwestycji, złożone systemy finansowania, sprzeczność bodźców (dylemat najemca-właściciel), średnio- i długoterminowy okres zwrotu, bariery regulacyjne i administracyjne, w tym dla budynków, które mają wielu właścicieli, kształt istniejącego wsparcia oraz brak przewidywalnych i długoterminowych ram politycznych;

18.  podkreśla, że w kontekście odbudowy po kryzysie wywołanym przez COVID-19 i jego skutków dla finansów publicznych i prywatnych systemy finansowania powinny zachęcać do przeprowadzania gruntownych renowacji, w tym gruntownych etapowych renowacji, mających na celu osiągnięcie celów neutralności klimatycznej do 2050 r. oraz nadawać priorytet takim renowacjom dzięki odpowiednim zachętom i celom służącym uzyskaniu wysoko energooszczędnych i bezemisyjnych budynków; uważa, że jest to warunek wstępny dla uznania renowacji budynków za zrównoważone inwestycje długoterminowe; podkreśla rolę wskaźników opłacalności, łącznie z dodatkowymi korzyściami w tym względzie;

19.  podkreśla, że państwa członkowskie powinny dostarczyć jasnych wytycznych i określić mierzalne, ukierunkowane działania, a także promować równy dostęp do finansowania, w tym dla części krajowych budynków o najgorszej charakterystyce, konsumentów dotkniętych ubóstwem energetycznym, mieszkalnictwa socjalnego oraz gospodarstw domowych w sytuacji dylematu sprzecznych bodźców, a jednocześnie powinny uwzględniać przystępność cenową;

20.  podkreśla, że należy wspierać właścicieli domów, szczególnie o niskich dochodach i dotkniętych ubóstwem energetycznym, towarzystwa i spółdzielnie mieszkaniowe, sektor budownictwa publicznego i władze lokalne w uodparnianiu budynków i środowiska zbudowanego na zmianę klimatu, na przykład za pomocą dotacji lub instrumentów finansowych w oparciu o dodatkowość finansowania w ramach wieloletnich ram finansowych (WRF), budżetów krajowych i źródeł sektora prywatnego;

21.  uważa, że konieczne jest priorytetowe traktowanie finansowania renowacji w zakresie efektywności energetycznej w ramach poszczególnych odpowiednich funduszy europejskich, a także ścisła koordynacja w celu osiągnięcia synergii, ułatwienia łączenia źródeł finansowania, ułatwienia łączenia projektów i budowania serii projektów, aby zapewnić terminową absorpcję funduszy; wzywa instytucje finansowe do przeznaczenia znaczących zasobów na budowanie zdolności i pomoc techniczną; uważa, że konieczne jest co najmniej 75 mld EUR rocznie w postaci unijnych zachęt, w uzupełnieniu do ciągłego i stabilnego finansowania na szczeblu europejskim, krajowym i regionalnym oraz inwestycji prywatnych, by zapewnić gruntowne renowacje w kierunku wysoce energooszczędnych i zdekarbonizowanych zasobów budowlanych do 2050 r.; wzywa współustawodawców do zapewnienia koniecznego finansowania w ramach europejskiego planu odbudowy, również aby wspomóc te osoby w społeczeństwie, które chciałyby skorzystać z możliwości renowacji;

22.  z zadowoleniem przyjmuje wnioski wskazujące, że istnieje premia cenowa za wysoce energooszczędne budynki(25), która zapewnia zwrot z inwestycji dla właścicieli budynków, ale uznaje konieczność zmniejszenia ogólnych kosztów mieszkań, budowy i renowacji;

23.  zwraca uwagę na potrzebę zapewnienia odpowiedniego i łatwego dostępu do kredytów i finansowania w celu wsparcia MŚP, społeczności i rodzin w przeprowadzaniu potrzebnych renowacji istniejących budynków;

24.  z zadowoleniem przyjmuje dostępne możliwości finansowania na potrzeby renowacji budynków, takie jak zielone dotacje, bodźce podatkowe i zachęty pożyczkowe; dostrzega rolę europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (funduszy ESI) w finansowaniu projektów efektywności energetycznej i w określaniu efektywności energetycznej jako celu szczegółowego dla rozwoju regionalnego w latach 2021–2027; zwraca uwagę na rolę Grupy Europejskiego Banku Inwestycyjnego w zapewnianiu pożyczek, gwarancji i instrumentów finansowych, takich jak instrument finansowania prywatnego na rzecz efektywności energetycznej (PF4EE), instrument gwarancji inteligentnego finansowania na rzecz inteligentnych budynków, a także InvestEU, również umożliwiających finansowanie projektów renowacji mieszkań socjalnych;

25.  zwraca uwagę na dobre praktyki państw członkowskich, takie jak wykorzystywanie dochodów w ramach unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS), łączenie, uznawanie potrzeb gospodarstw domowych o niskich dochodach oraz wykorzystywanie funduszy regionalnych UE jako funduszy gwarancyjnych i odnawialnych; podkreśla, że istnieje możliwość finansowania szkoleń w dziedzinie energii ze źródeł odnawialnych , a także efektywności energetycznej i zasobooszczędności w ramach Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji;

26.  podkreśla potrzebę zwiększenia wskaźników absorpcji funduszy poprzez usunięcie barier, zwłaszcza dzięki pomocy technicznej, mniej złożonym kryteriom i uproszczeniu łączenia z innymi funduszami; ubolewa, że projekty w ramach europejskiego wsparcia energetyki na poziomie lokalnym (ELENA) nadal mają duże rozmiary oraz że mniejsze projekty i projekty dotyczące społeczności wymagają dodatkowego wsparcia i łączenia; uważa, że EU City Facility jest potencjalnie bardzo silnym mechanizmem wsparcia dla miast w opracowywaniu zintegrowanych programów renowacji, który należy kontynuować i który powinien zapewniać wsparcie także mniejszym projektom;

27.  uznaje ważną rolę dotacji na programy badań i innowacji; uważa, że konieczne jest zapewnienie ciągłego i stabilnego finansowania zintegrowanych programów renowacji zarówno ze źródeł europejskich, jak i krajowych, bez przerw powodowanych różnymi środkami planowania budżetowego;

28.  uważa, że państwa członkowskie muszą zadbać, aby we wszystkich zintegrowanych programach renowacji zarezerwować fundusze na przeciwdziałanie ubóstwu energetycznemu, dostępność oraz usuwanie barier technicznych i infrastrukturalnych dla gospodarstw domowych znajdujących się w trudnej sytuacji i o niskich dochodach, co umożliwi im korzystanie z odpowiednich, zdrowych i energooszczędnych mieszkań oraz włączenie do programów renowacji dzielnic; zwraca się o opracowanie i wymianę najlepszych praktyk z innowacyjnymi instrumentami finansowymi, takimi jak finansowanie i programy rachunkowe, w tym kredyty hipoteczne związane z efektywnością energetyczną, pożyczki EuroPACE i pożyczki REnOnBill;

29.  odnotowuje rolę zarówno organów regionalnych, jak i Europejskiego Banku Inwestycyjnego w zapewnianiu wsparcia finansowego za pomocą pożyczek z sektora publicznego, które zachęcą banki komercyjne, fundusze emerytalne i sektor prywatny, zwłaszcza MŚP, do dalszego inwestowania w renowację budynków, np. dzięki publicznym gwarancjom kredytowym i innowacyjnym metodom finansowania;

30.  uznaje rolę, jaką nowe modele biznesowe, takie jak umowy o poprawę efektywności energetycznej, renowacje prowadzone przez obywateli, wspólnoty energetyczne i przedsiębiorstwa usług energetycznych, mogą odgrywać w renowacjach, zwłaszcza w pozabilansowym finansowaniu mieszkań socjalnych, przedsiębiorstw budownictwa mieszkaniowego i parków biznesowych; zwraca uwagę na potrzebę powiązania intensywności finansowania z osiągniętym poziomem efektywności energetycznej, czego wymaga dyrektywa w sprawie charakterystyki energetycznej budynków, oraz sugeruje dodanie premii dla domów plusenergetycznych; wzywa Komisję do wydania wytycznych wykonawczych dotyczących wszystkich odpowiednich przepisów pakietu „Czysta energia dla wszystkich Europejczyków”, w szczególności do opracowania ram wspomagających dzięki wymaganiu regularnych konsultacji, aby zrozumieć potrzeby rynkowe, do zachęcania do łączenia funduszy prywatnych i publicznych, wykorzystywania jasnych wzorów umów i specjalnych procedur udzielania zamówień publicznych, wraz z dalszymi wyjaśnieniami na temat prawidłowego rozliczania inwestycji publicznych związanych z efektywnością budynków;

31.  wzywa Komisję do skorygowania w górę celów w zakresie efektywności energetycznej, czego wymaga dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej, rozpoczynając od zwiększenia głównego celu na 2030 r. w oparciu o odpowiednią ocenę skutków oraz w przewidywalny sposób, a także do zaproponowania minimalnych rocznych wskaźników renowacji budynków oraz środków politycznych zapewniających gruntowne renowacje, w tym gruntowne etapowe renowacje, i tworzących warunki sprzyjające finansowaniu i stabilności inwestycji;

32.  wzywa instytucje europejskie do zapewnienia, by w odpowiednich funduszach nowych WRF nadawano priorytet kwotom przeznaczonym specjalnie na efektywność energetyczną i renowację budynków dzięki opracowaniu jasnych warunków i ram czasowych, łącznie z pomocą techniczną, w celu zapewnienia odpowiednich wskaźników absorpcji; zwraca uwagę na znaczenie gwarancji UE dla inwestycji, łączenia źródeł finansowania, a także dotacji w celu uruchamiania renowacji budynków mieszkalnych w zakresie efektywności energetycznej; uznaje rolę i udany model Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (do zastąpienia przez InvestEU); domaga się nadania priorytetu finansowaniu efektywności energetycznej budynków w ramach segmentu InvestEU dotyczącego zrównoważonej infrastruktury oraz zarezerwowania kwot przeznaczonych specjalnie na efektywność energetyczną jako celu szczegółowego dla rozwoju regionalnego, który musi być odzwierciedlony w odpowiednich umowach o partnerstwie podpisywanych przez państwa członkowskie z Komisją;

33.  wzywa Komisję do usunięcia barier finansowych i niefinansowych dla wyższych wskaźników absorpcji funduszy regionalnych przeznaczonych na zintegrowaną renowację budynków do 2021 r.;

34.  apeluje, by zwiększyć zdolność instrumentu ELENA i Europejskiego Banku Inwestycyjnego do udzielania dostosowanej do potrzeb bezpośredniej pomocy finansowej i technicznej organom lokalnym, a także opracować szczegółowe wytyczne dla państw członkowskich w kontekście planu odbudowy po kryzysie związanym z COVID-19;

35.  wzywa Komisję do zbadania wykonalności kierowania dochodów z ETS na działania w zakresie efektywności energetycznej, takie jak renowacja budynków, łącznie z mechanizmami zabezpieczającymi przed wahaniami, oraz wykonalności przeznaczania części dochodów z aukcji na szczeblu UE; apeluje do Europejskiego Banku Inwestycyjnego i krajowych instytucji finansowych, aby zapewniały wsparcie podmiotom opracowującym projekty w całym cyklu projektu oraz określały stały odsetek dotacji w celu zapewnienia atrakcyjności i przystępności cenowej renowacji dla obywateli;

36.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do opracowania elastycznych modeli synergii różnych programów finansowych i instrumentów finansowania efektywności energetycznej w budynkach; domaga się ponadto – zgodnie ze sprawozdaniem Europejskiego Trybunału Obrachunkowego(26) – przyjęcia podejścia opartego na opłacalności do renowacji budynków w zakresie efektywności energetycznej; zachęca do dokładnego monitorowania opłacalności programów operacyjnych na podstawie kosztu na zaoszczędzoną jednostkę CO2; uważa ponadto, że Komisja powinna zapewnić, by administracje krajowe przestrzegały zasad opłacalności i efektywności do celów oszczędności energii przy przyznawaniu unijnych środków na projekty renowacji;

37.  wzywa Komisję, by nadal ułatwiała stosowanie partnerstw publiczno-prywatnych, takich jak PF4EE, związanych z inteligentnym i zrównoważonym finansowaniem, i określała możliwe lokalne koncepcje inwestycyjne;

38.  wzywa Komisję do zmiany przepisów UE dotyczących pomocy państwa, również dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), w celu ustanowienia ram wspomagających dla środków w zakresie efektywności energetycznej oraz wspierania zintegrowanych programów renowacji, w tym instalacji lub modernizacji systemów ogrzewania z zastosowaniem uproszczonych procedur i odpowiednich wartości progowych, a także programów złomowania urządzeń grzewczych zasilanych paliwami kopalnymi i niewydajnych urządzeń po ich wymianie na indywidualne lub zbiorcze systemy ogrzewania oparte na energii odnawialnej lub wykorzystujące nadmiar energii cieplnej; podkreśla jednak, że wszelka zmiana przepisów UE dotyczących pomocy państwa musi przede wszystkim przyczyniać się do równego traktowania i zwiększenia konkurencyjności;

Technologie budowlane i materiały budowlane

39.  podkreśla potrzebę zmniejszenia kosztów, przyspieszenia oraz zwiększenia skuteczności, niezawodności i integracji w celu rozwijania zintegrowanych programów renowacji poprzez tworzenie otwartych i konkurencyjnych rynków renowacji i produkcję przemysłową zrównoważonych prefabrykatów, uznanie potencjału istniejących technologii w zakresie włączania energii odnawialnej do materiałów budowlanych, które można wykorzystywać jako wielofunkcyjne elementy okładzinowe na potrzeby modernizacji istniejących budynków, oraz potrzebę angażowania się w renowacje seryjne i dzielnicowe; podkreśla rolę prefabrykacji elementów poza terenem budowy w przyspieszaniu działań, zwiększaniu skali i opłacalności; zauważa, że w państwach członkowskich istnieją najlepsze praktyki w zakresie renowacji budynków w różnych segmentach budynków, które to praktyki należy teraz powielać i stosować na większą skalę, aby osiągnąć rezultaty; podkreśla korzyści płynące ze zwiększonych badań w tej dziedzinie;

40.  podkreśla znaczenie elastyczności w wyborze technologii wykorzystywanych podczas renowacji i budowy; jest przekonany, że na potrzeby przyspieszenia dekarbonizacji zasobów budowlanych należy stosować wszystkie dostępne technologie w sposób oparty na celach; podkreśla, że wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych odgrywa zasadniczą rolę w takiej dekarbonizacji; zwraca uwagę na znaczenie zdekarbonizowanych systemów ogrzewania i chłodzenia z wbudowaną funkcją magazynowania dla bardziej połączonych i zintegrowanych wspólnot; wzywa w związku z tym Komisję i państwa członkowskie do aktywnego promowania pełnego włączenia energii ze źródeł odnawialnych do sektora budowlanego i do wprowadzania zachęt w tym obszarze;

41.  wzywa Komisję do wsparcia programów badań i rozwoju dotyczących wydajnych materiałów budowlanych oraz, biorąc pod uwagę sytuację społeczną, domaga się wdrożenia przystępnego cenowo, opartego na energii odnawialnej systemu ogrzewania na obszarach wiejskich i w regionach oddalonych; wskazuje na duńskie najlepsze praktyki dotyczące dekarbonizacji energii cieplnej w ramach należących do społeczności sieci ciepłowniczych zasilanych energią słoneczną, pompami ciepła i biomasą;

42.  zwraca uwagę na potrzebę informowania konsumentów i zachęcania ich, by zastępowali stare, niewydajne technologie ogrzewania i chłodzenia nowymi, wysoce wydajnymi i odnawialnymi rozwiązaniami, w szczególności podczas podejmowania decyzji o wymianie, a jednocześnie przyznaje, że paliwa kopalne, zwłaszcza gaz ziemny, odgrywają obecnie pewną rolę w systemach grzewczych budynków; wzywa Komisję i państwa członkowskie do proponowania programów złomowania zgodnie z zasadami gospodarki o obiegu zamkniętym oraz do wykorzystywania etykietowania i doradztwa energetycznego podczas rutynowych kontroli w celu przyspieszenia wymiany; wzywa państwa członkowskie do opracowania planów działania na potrzeby wycofywania technologii ogrzewania i chłodzenia opartych na paliwach kopalnych w ramach ich krajowych planów w dziedzinie energii i klimatu;

43.  zwraca uwagę na czołową pozycję Europy w budowaniu zintegrowanej fotowoltaiki; sugeruje, by technologie energii odnawialnej były ogólnie uznawane za kluczowy strategiczny łańcuch wartości, a także sugeruje wykorzystanie europejskiego programu dachowych paneli słonecznych w nadchodzącej fali renowacji;

44.  podkreśla znaczenie włączenia zasady „efektywność energetyczna przede wszystkim” do wszystkich polityk i środków, a także dla zmniejszenia potrzeb energetycznych w zakresie ogrzewania, chłodzenia i ciepłej wody oraz wykorzystania energii do oświetlania i wentylacji, przy jednoczesnym zapewnieniu elektryfikacji resztkowego zapotrzebowania dzięki energii odnawialnej w połączeniu z pompami ciepła lub wydajnymi systemami ogrzewania i chłodzenia wykorzystującymi energię odnawialną, a także dla zarządzania obciążeniem i dla elastyczności;

45.  podkreśla potrzebę usunięcia barier i poprawy dostępu do sieci, w tym m.in. potrzebę harmonizacji i uproszczenia zezwoleń dla MŚP, a także potrzebę planowania zintegrowanych programów renowacji w celu osiągnięcia synergii, na przykład w odniesieniu do dostępności budynków, bezpieczeństwa sejsmicznego i przeciwpożarowego, elektromobilności (łącznie z okablowaniem wstępnym i stacjami ładowania pojazdów elektrycznych), poprawy odporności klimatycznej budynków, w tym dzięki tworzeniu obszarów zieleni oraz dachów i ścian pokrytych zielenią, co prowadzi do lepszej gospodarki wodnej i pomaga zwiększyć miejską różnorodność biologiczną;

46.  przypomina, że podczas projektowania, wyboru materiałów, budowy, renowacji i eksploatacji budynków należy uwzględniać aspekty bezpieczeństwa przeciwpożarowego w celu poprawy zapobiegania pożarom, wykrywania, wczesnego tłumienia pożarów, ewakuacji, podziału na strefy pożarowe, odporności konstrukcyjnej i gaszenia pożarów, a także odpowiednie kompetencje specjalistów zaangażowanych w projektowanie, budowę i renowację;

47.  uważa, że budynki efektywne energetycznie powinny być zdrowe, przystępne cenowo, bezpieczne i zgodne z zasadami zrównoważonego rozwoju; podkreśla znaczenie energii wbudowanej, zrównoważonego charakteru budynków, efektywnego gospodarowania zasobami, komfortu termicznego, lepszej jakości powietrza, zdrowych wewnętrznych warunków klimatycznych i podejścia opartego na cyklu życia zgodnie z zasadami gospodarki o obiegu zamkniętym, a także podkreśla potrzebę strategii na rzecz zrównoważonego środowiska zbudowanego w celu zastosowania całościowego i zintegrowanego podejścia; podkreśla w tym kontekście znaczenie włączania elementów pasywnych i naturalnych do projektu budynków, a także ogromny potencjał wykorzystywania zewnętrznych powierzchni budynków w zakresie przekształcania środowiska zbudowanego w zdecentralizowanego producenta energii odnawialnej, przy jednoczesnym zapewnieniu oszczędności gruntów i terenów krajobrazowych;

48.  podkreśla konieczność odpowiedniego zarządzania odpadami budowlanymi i rozbiórkowymi oraz potrzebę ograniczenia generowania takich odpadów; zauważa, że należy stworzyć systemy gromadzenia i odbioru odpadów oraz obiekty sortujące w celu zapewnienia odpowiedniego i bezpiecznego postępowania z wszelkimi odpadami budowlanymi, a także recyklingu lub ponownego wykorzystania materiałów budowlanych, bezpiecznego postępowania z substancjami niebezpiecznymi, ich usuwania i zastępowania w strumieniach odpadów z myślą o ochronie zdrowia mieszkańców i pracowników, a także środowiska; uważa, że należy ustanowić system etykietowania dla gospodarki o obiegu zamkniętym, bazujący na normach i kryteriach środowiskowych dla materiałów, związanych z możliwościami ich łatwego ponownego wprowadzenia do łańcucha wartości przy niskim zużyciu energii, w szczególności z uwzględnieniem roli surowców wtórnych; zwraca uwagę, że obecne podejście zastosowane w deklaracji środowiskowej produktu należy poszerzyć i wykorzystać jako wkład w ocenę budynków na wzór ram zrównoważonego budownictwa Level(s); wzywa Komisję do przedstawienia konkretnych działań dotyczących tych kwestii w planie działania dotyczącym gospodarki o obiegu zamkniętym oraz w strategii na rzecz zrównoważonego środowiska zbudowanego;

49.  podkreśla, że w okresie letnim miasta będą coraz bardziej doświadczać wyższych temperatur z powodu zmian klimatu; podkreśla ponadto wiele korzyści płynących z zielonych rozwiązań infrastrukturalnych dla poprawy jakości powietrza, komfortu i odporności na zmianę klimatu, znacznego zmniejszenia zapotrzebowania na energię, przyczyniania się do przywrócenia obiegu wody i wsparcia różnorodności biologicznej w miastach, a jednocześnie przyczyniania się do stosowania zasad obiegu zamkniętego; wzywa Komisję i państwa członkowskie do zachęcania do korzystania z naturalnych i niskoemisyjnych materiałów budowlanych, do stosowania zielonych dachów i ścian, chłodnych powierzchni i innych technik pasywnych podczas dużych renowacji budynków i w nowych gmachach; wzywa Komisję do uwzględnienia tych rozważań i promowania zielonej infrastruktury i elementów różnorodności biologicznej w ramach inicjatywy na rzecz fali renowacji;

50.  przypomina, że zrównoważone materiały budowlane takie jak certyfikowane drewno mają zasadnicze znaczenie dla uzyskania niskoemisyjnych, długotrwałych budynków, oraz że budownictwo oferuje możliwość magazynowania dwutlenku węgla w wyrobach budowlanych pochodzenia biologicznego w granicach zrównoważonej dostępności;

51.  zwraca uwagę na znaczenie przeglądu istniejących norm zharmonizowanych w celu objęcia nimi zrównoważonego charakteru wyrobów budowlanych, które to normy powinny być spójne ze wspólnym europejskim podejściem do obliczania cyklu życia i obowiązującymi normami europejskimi, tj. normą EN 15978 dla budynków i EN 15804 dla wyrobów budowlanych; podkreśla, że podczas planowania renowacji należy zoptymalizować oddziaływanie w zakresie energii i klimatu w całym cyklu życia budynków zgodnie z celami gospodarki o obiegu zamkniętym, z uwzględnieniem oddziaływania produkcji, stosowania i projektowania na zdolność do recyklingu, recykling wyrobów budowlanych i odpady oraz urządzenia potrzebne do przeprowadzania napraw; wzywa Komisję, aby zajęła się tymi kwestiami w strategii dotyczącej gospodarki o obiegu zamkniętym oraz by dokonała do 2021 r. przeglądu rozporządzenia (UE) nr 305/2011 ustanawiającego zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych(27), aby umożliwić odpowiednie funkcjonowanie rynku wewnętrznego tych wyrobów oraz nagradzać za badania technologiczne i innowacje mające na celu wspieranie renowacji i budowy budynków o wysokiej efektywności energetycznej;

52.  wzywa Komisję do identyfikowania w dalszym ciągu najlepszych praktyk w zakresie zintegrowanych programów renowacji, by uwzględniać również budynki historyczne i zabytkowe; dostrzega specyfikę i wrażliwość budynków zabytkowych oraz uważa, że w znacznej większości przypadków można pogodzić ochronę budynków i ich lepszą charakterystykę energetyczną, a jednocześnie podkreśla, że renowacje budynków zabytkowych powinny być zawsze przeprowadzane zgodnie z krajowymi zasadami ochrony zabytków, wenecką kartą konserwacji i restauracji zabytków i miejsc zabytkowych z 1964 r. oraz początkową architekturą;

53.  podkreśla potrzebę zapewnienia rzeczywistej oszczędności energii dzięki weryfikacji przez certyfikowanych ekspertów oraz monitorowaniu charakterystyki energetycznej po przeprowadzeniu renowacji, gdyż zagwarantuje to wysoką jakość renowacji, lepsze możliwości inwestycyjne i większą opłacalność(28);

54.  apeluje do państw członkowskich, by w strategiach zamówień publicznych, a także w finansowanych ze środków publicznych projektach renowacji i budowy maksymalizowały i promowały ponowne wykorzystywanie, recykling i odzyskiwanie materiałów, np. dzięki przeglądowi celów w zakresie zielonych zamówień publicznych(29) oraz uproszczeniu kryteriów efektywności energetycznej, środowiskowych i społecznych dotyczących renowacji budynków, przy jednoczesnym zapewnieniu równych warunków działania w procedurach udzielania zamówień publicznych; przypomina o znaczeniu lokalnie pozyskiwanych materiałów budowlanych w celu pielęgnowania tradycji budowlanych, zapewnienia materiałów najbardziej odpowiadających warunkom klimatycznym danych regionów oraz zmniejszenia emisji i kosztów transportu;

Standardy, umiejętności i zdrowe budynki

55.  podkreśla znaczenie dodatkowych korzyści związanych z wymogami dotyczącymi renowacji w punktach aktywacji, jako że takie wymogi nie tylko prowadzą do oszczędności energii, ale także zwiększają wartość nieruchomości i zapewniają wsparcie w celu pokonania takich barier, jak sprzeczność bodźców; uważa, że należy nadać priorytet gruntownym, w tym gruntownym etapowym, renowacjom budynków o najgorszej charakterystyce, w szczególności przez opracowanie minimalnych norm w zakresie efektywności energetycznej, które mają zasadnicze znaczenie dla inwestycji w renowację i powinny mieć przekrojowe zastosowanie, a jednocześnie opierać się na istniejących krajowych etykietach energetycznych; uważa, że takie środki są korzystne dla mieszkańców i mogłyby pomóc obywatelom w wychodzeniu z ubóstwa energetycznego(30); odnotowuje niskie poziomy gruntownych renowacji na przewidywanym poziomie 0,2 %; sugeruje rozważenie i wprowadzenie minimalnych poziomów renowacji, aby osiągnąć cele neutralności klimatycznej do 2050 r.;

56.  podkreśla, że stopniowo zaostrzane minimalne normy w zakresie efektywności energetycznej pomagają w realizacji długoterminowych strategii renowacji, jeśli są prawidłowo zaplanowane i wprowadzane, oraz zapewniają bezpieczeństwo inwestycyjne na rynku, zwłaszcza jeśli towarzyszy im budowanie zdolności, dostosowane do potrzeb doradztwo, pomoc techniczna i wsparcie finansowe;

57.  domaga się silniejszego, opartego na dowodach podejścia, które umożliwi, z pomocą wiarygodnych i wzmocnionych danych, dokładne oszacowanie efektywności energetycznej budynków i opłacalnych środków, promując równe warunki działania dla „najlepszych praktyk” w zakresie opłacalnych rozwiązań w UE;

58.  wyraża przekonanie, że wprowadzenie paszportu renowacji budynku w celu promowania, koordynowania i śledzenia ciągłego ulepszania oraz monitorowania gruntowności renowacji i wydajności energetycznej jest korzystne dla właścicieli domów, operatorów budynków i najemców, którzy powinni mieć dostęp do paszportu renowacji; podkreśla, że taki paszport renowacji powinien być wspólnym unijnym narzędziem dostosowanym do specyfiki krajowej i regionalnej w celu stawienia czoła wyzwaniom związanym ze zróżnicowaniem budynków oraz zgodnym z obowiązującym systemem certyfikacji charakterystyki energetycznej budynków;

59.  podkreśla znaczenie konsolidacji informacji dotyczących budynków w jednym narzędziu cyfrowym; uważa, że powinno to obejmować potencjał materiałów pod względem obiegu zamkniętego, ocenę czynników wpływających na jakość powietrza w pomieszczeniach, w tym z perspektywy zdrowia i bezpieczeństwa, oraz miarodajne wskaźniki oparte na istniejących narzędziach i normach środowiskowych;

60.  podkreśla znaczenie i potencjał Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji w kontekście planu odbudowy w następstwie kryzysu związanego z COVID-19 w odniesieniu do szkoleń i kwalifikacji pracowników w sektorze budowlanym i sektorze renowacji, a także podnoszenia i zmiany kwalifikacji pracowników w regionach dotkniętych transformacją, w tym cyfryzacji przedsiębiorstw na potrzeby przechodzenia na gospodarkę bezemisyjną;

61.  podkreśla, że renowacja budynku powinna zawsze prowadzić do uzyskania zdrowych i wolnych od pleśni budynków z uwzględnieniem jakości powietrza wewnątrz pomieszczeń; podkreśla, że zmiana norm dotyczących jakości powietrza, warunków termicznych i innych aspektów dotyczących zdrowia i komfortu wewnątrz pomieszczeń, w tym światła dziennego i wentylacji mechanicznej, przyczynia się do zdrowia i wydajności użytkowników budynku i zwiększa ich potencjał w zakresie pracy i nauki, a także zapewnia znaczne oszczędności w obszarze dobrostanu, co tym samym ogranicza wydatki publiczne państw członkowskich oraz przynosi korzyści gospodarce UE i jej obywatelom jako całości;

62.  podkreśla potrzebę zapewnienia odpowiedniego poziomu wiedzy na temat konserwacji i użytkowania budynków u osób zajmujących się tym zawodowo oraz użytkowników budynków, łącznie ze zmianą zachowań, aby w pełni czerpać korzyści wynikające z lepszej charakterystyki energetycznej;

63.  apeluje do Komisji, by wyszła z unijną inicjatywą na rzecz umiejętności i informacji w sektorze renowacji i budownictwa, obejmującą aspekt płci, w celu zaangażowania zainteresowanych stron w przekwalifikowywanie, podnoszenie kwalifikacji i budowanie zdolności, ze szczególnym uwzględnieniem zatrudnienia, zwłaszcza w celu przyciągnięcia osób młodych do pracy w sektorze renowacji; podkreśla, że zapewnianie jakości, zgodności z przepisami i bezpieczeństwa wymaga od specjalistów zaangażowanych w projekt oraz budowę/renowację posiadania odpowiednich kompetencji i umiejętności, oraz że dotyczy to pośredników takich jak instalatorzy, architekci lub wykonawcy; wzywa państwa członkowskie do opracowania krajowej strategii podnoszenia umiejętności w sektorze budowlanym, z naciskiem na efektywność energetyczną, zrównoważony charakter materiałów i obieg zamknięty, techniki pasywne, włączanie energii odnawialnej, w tym konsumpcji własnej i rozwiązań cyfrowych, oraz do zapewnienia szczególnego wsparcia pracownikom mikroprzedsiębiorstw, małych i średnich przedsiębiorstw;

64.  wzywa Komisję do wspierania umiejętności i innowacji na potrzeby zintegrowanych programów renowacji za pomocą Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, ukierunkowanych działań „Maria Skłodowska-Curie” i programu Erasmus+ oraz do ustanowienia w ramach programu „Horyzont Europa” misji dotyczącej renowacji społeczności i dzielnic, a także wzywa Agencję Wykonawczą ds. Edukacji, Kultury i Sektora Audiowizualnego (EACEA), by promowała i wdrożyła sojusz na rzecz umiejętności strategicznych dla sektora budowlanego, mający na celu projektowanie i przekazywanie wspólnych treści szkoleniowych, aby zwalczać obecny niedobór kwalifikacji; wzywa także indywidualne osoby, przedsiębiorstwa i organizacje do korzystania z pilotażowego instrumentu gwarancji w obszarze umiejętności i kształcenia oraz podobnych programów na potrzeby szkolenia, podnoszenia umiejętności i kształcenia w sektorach renowacji;

65.  wzywa Komisję, aby opublikowała do 2022 r. szczegółowe oceny wpływu typologii budynków, najemców i tytułów prawnych oraz opracowała ramy legislacyjne wprowadzające minimalne normy w zakresie charakterystyki energetycznej dla istniejących budynków, które to normy należy stopniowo zaostrzać wraz z upływem czasu, zgodnie z celem na 2050 r.; podkreśla, że takie normy pomogłyby w zapewnieniu skuteczności działań prowadzących do uzyskania wysoko wydajnych i zdekarbonizowanych zasobów budowlanych najpóźniej do 2050 r. oraz mogą zagwarantować widoczność i bezpieczeństwo rynku w odniesieniu do transformacji istniejących budynków; podkreśla, że minimalnym normom w zakresie efektywności energetycznej na szczeblu krajowym powinien towarzyszyć kompleksowy pakiet środków z zakresu polityki obejmujący co najmniej informacje i dostosowane do potrzeb doradztwo dla obywateli oraz odpowiednie wsparcie finansowe;

66.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do wprowadzenia przyspieszonych cyfrowych paszportów renowacji budynków do 2025 r., zawierających część informującą o lepszej jakości powietrza i zdrowych budynkach;

67.  wzywa Komisję do opracowania „kalkulatora klimatycznego UE” jako części fali renowacji, który zapewni dokładne i łatwo zrozumiałe etykietowanie materiałów budowlanych, wyrobów i usług związanych z renowacją budynków unijnych do 2050 r.; podkreśla, że kalkulator ten powinien zapewniać równe warunki działania dla kluczowych podmiotów odpowiedzialnych za ślad emisji gazów cieplarnianych w ramach zintegrowanych programów renowacji budynków unijnych lub podmiotów powiązanych z tym śladem, oraz że takie całościowe podejście wpłynęłoby pozytywnie na zachowanie obywateli, przemysłu i MŚP w UE; podkreśla, że koncepcja ta musi opierać się na zasadach gospodarki o obiegu zamkniętym i opartej na cyklu życia, aby napędzać popyt na przyjazne dla klimatu towary wyprodukowane w Europie, wzmacniając konkurencyjność sektora budowlanego UE; sugeruje, by Komisja podczas szacowania emisji gazów cieplarnianych stosowała znane już metody naukowe, np. czerpiąc inspirację z wprowadzonego przez nią „śladu środowiskowego produktu”;

68.  domaga się, aby w nadchodzącym przeglądzie dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej zwiększono ambicje określone w art. 3, 5 i 18 oraz aby podczas przeglądu dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków opracowano nowe podejście do określania norm budowlanych zgodnych z celami UE w zakresie energii i klimatu;

69.  wzywa Komisję do przeglądu oddziaływania wywieranego przez świadectwa charakterystyki energetycznej w państwach członkowskich oraz do zaostrzenia obowiązujących przepisów; zauważa, że należy zwiększyć niezawodność, spójność i porównywalność świadectw charakterystyki energetycznej w całej UE, tak aby stały się one budzącym zaufanie narzędziem rynkowym do oceny charakterystyki i jakości budynków, w szczególności w sektorze finansowym;

Cyfryzacja i wiarygodne dane

70.  uważa cyfryzację za czynnik umożliwiający aktywne uczestnictwo obywateli w systemie energetycznym dzięki wytwarzaniu rozproszonemu, przechowywaniu, elastyczności, integracji sektorowej i łączeniu sektorów; zwraca uwagę na rolę cyfryzacji i danych w przyspieszeniu planowania, wdrażania, kontroli i monitorowania rezultatów planów renowacji, a także w wydajniejszym planowaniu energii i gospodarowaniu nią;

71.  wzywa Komisję, aby przeanalizowała wiarygodność i brak danych na temat budynków i uwzględniła, w jaki sposób dalsze wykorzystanie cyfryzacji może przyczynić się pozytywnie do zapewniania silnego, opartego na dowodach podejścia podczas przyjmowania strategii politycznych związanych z efektywnością energetyczną i renowacjami; dostrzega potrzebę cyfryzacji krajowych baz danych dotyczących świadectw charakterystyki energetycznej, danych budowlanych i innych informacji na temat budownictwa do udostępnienia przy występowaniu o cyfrowy paszport budynku i inne aplikacje inteligentnych budynków;

72.  uznaje „internet rzeczy” za środek do pomiaru prawdziwego wpływu renowacji na charakterystykę energetyczną budynków oraz czynnik umożliwiający realizację opłacalnych strategii renowacji na dużą skalę; zwraca uwagę na ewentualną rolę zintegrowanej sztucznej inteligencji w obszarze analizy danych, a także w monitorowaniu i dostosowywaniu zużycia energii w budynkach oraz gospodarowaniu nią;

73.  uważa, że cyfryzacja budynków i technologie budowlane są kluczowym czynnikiem uzyskania większej efektywności energetycznej; apeluje do wszystkich lokalnych, regionalnych, krajowych i europejskich zaangażowanych podmiotów o odgrywanie aktywnej roli w promowaniu cyfryzacji;

74.  zwraca uwagę na korzyści wynikające z sieci o bardzo dużej przepustowości dla infrastruktury łączności w promowaniu inteligentnych domów, które są rozumiane jako powiązane z bardziej ogólnym cyfrowym ekosystemem energetycznym umożliwiającym budynkom korzystanie z inteligentnych funkcji i zapewnianie takich funkcji, a także pozwalającym na integrację energii i oszczędności w różnych sektorach gospodarki, łącznie z reagowaniem na zapotrzebowanie i optymalizacją wykorzystania energii wewnątrz budynków dzięki np. takim technologiom cyfrowym, jak urządzenia inteligentne, urządzenia automatyki domowej, elektryczne pompy ciepła, akumulatorowe magazyny energii, stacje ładowania pojazdów elektrycznych i inteligentne liczniki; z zadowoleniem przyjmuje cel zmienionej dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków dotyczący dalszego promowania inteligentnych technologii budowlanych z wykorzystaniem wskaźnika gotowości budynków do obsługi inteligentnych sieci jako narzędzia pomocniczego w ocenie takiej gotowości oraz w zwiększaniu świadomości wśród właścicieli budynków i mieszkańców na temat wartości systemów automatyzacji i sterowania budynkiem dla ogólnej charakterystyki budynków; jego stosowanie na podstawie art. 14 i 15 należy rozszerzyć;

75.  zwraca uwagę na znaczenie inteligentnych sieci jako czynników umożliwiających wydajne włączanie energii odnawialnej do sieci energii elektrycznej oraz zachęca do poszukiwania nowych możliwości współpracy z operatorami systemów przesyłowych i operatorami systemów dystrybucyjnych na potrzeby większej efektywności energetycznej i usług w zakresie energii elektrycznej; podkreśla, że inteligentne budynki podłączone do nanosieci i mikrosieci mogą zapewnić większą stabilność dostaw energii elektrycznej oraz dostępność systemów ogrzewania/chłodzenia;

76.  podkreśla, że prawo do mieszkania i prawa konsumenta wymagają zabezpieczeń społecznych, ochrony danych, poszanowania prywatności i zgody zgodnie z przepisami ogólnego rozporządzenia o ochronie danych (RODO); podkreśla, że rozwiązania cyfrowe wprowadzane podczas renowacji powinny być intuicyjne, proste i interoperacyjne, a ich instalacji muszą towarzyszyć konieczne szkolenia, informacje i wsparcie dla mieszkańców; podkreśla potencjał nieinwazyjnych technologii cyfrowych w tym względzie;

77.  wzywa Komisję, by oceniła potrzebę przeglądu wymogów dotyczących infrastruktury ładowania zawartych w dyrektywie w sprawie charakterystyki energetycznej budynków; podkreśla, że inteligentna infrastruktura ładowania stanowi warunek wstępny dla rozwoju ekologicznej elektromobilności;

Fala renowacji

78.  postrzega falę renowacji jako szansę na uzyskanie do 2050 r. efektywnych energetycznie i neutralnych pod względem klimatycznym zasobów budowlanych w ramach planu działania na rzecz zintegrowanych programów renowacji, skupiających się na społecznościach, szczególnie tych dotkniętych ubóstwem energetycznym, oraz szansę na zapewnienie sprzyjających zdrowiu, godnych, przystępnych cenowo i energooszczędnych budynków, w których ludzie mogą osiągnąć swój pełny potencjał zgodnie z Europejskim Zielonym Ładem i celem w zakresie zerowych emisji netto do 2050 r., możliwy do wdrożenia w pełnej synergii także z nową strategią przemysłową dla Europy, strategią MŚP na rzecz zrównoważonej i cyfrowej Europy, strategią dotyczącą gospodarki o obiegu zamkniętym, mechanizmem sprawiedliwej transformacji oraz instrumentami odbudowy, a także strategiami budowy Europy na miarę ery cyfrowej;

79.  jest przekonany, że fala renowacji może złagodzić skutki kryzysu związanego z COVID-19, stymulując gospodarki krajowe i lokalne i na przykład tworząc wysokiej jakości zasadnicze miejsca pracy w budownictwie i sektorach energii odnawialnej, wspierając pracowników mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), które stanowią 97 % sektora, a ostatecznie zapewniając wiele możliwości i korzyści możliwych do uzyskania dzięki lepszej efektywności energetycznej budynków europejskich, w tym korzyści społecznych i środowiskowych; podkreśla, że fala renowacji może odgrywać ważną rolę w zrównoważonej odbudowie oraz może stanowić centralny element wszelkich planów naprawy w następstwie kryzysu związanego z COVID-19; podkreśla w związku z tym, że Komisja nie powinna opóźniać tego wniosku i powinna odpowiadać za zapewnienie przeglądu wszystkich dostępnych opcji finansowania;

80.  wymaga ambitnego wdrożenia pakietu „Czysta energia dla wszystkich Europejczyków”; podkreśla rolę krajowych planów w dziedzinie energii i klimatu w maksymalizacji możliwości w sektorze budowlanym; potwierdza swoje zobowiązanie do ścisłego monitorowania wdrażania tego i wszystkich innych przepisów oraz apeluje, aby Komisja zapewniła egzekwowanie środków zawartych w zmienionej dyrektywie w sprawie charakterystyki energetycznej budynków;

81.  wzywa Komisję do stosowania zasady „efektywność energetyczna przede wszystkim” jako kluczowego elementu procesu renowacji unijnych budynków zgodnie z rozporządzeniem w sprawie zarządzania unią energetyczną;

82.  z zadowoleniem przyjmuje długoterminowe strategie państw członkowskich dotyczące renowacji, określające kamienie milowe na rok 2030 i 2040 na drodze do osiągnięcia neutralności klimatycznej; wyraża zaniepokojenie znacznymi opóźnieniami w przedkładaniu długoterminowych strategii renowacji przez wiele państw członkowskich; wzywa te państwa członkowskie, aby skorzystały z możliwości wywiązania się ze swoich zobowiązań prawnych wynikających z dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków i przedłożyły spóźnione długoterminowe strategie renowacji; zachęca rządy do wdrażania innowacyjnych strategii politycznych, aby aktywnie angażować obywateli w programy efektywności energetycznej; uważa, że długoterminowe strategie renowacji należy uznać za kluczowy instrument planowania, mierzenia postępów i osiągania celów efektywności energetycznej;

83.  podkreśla, że wysoce energooszczędne i zdekarbonizowane budynki należy uzyskać w drodze znacznego ograniczenia zużycia energii dzięki realizacji silnych i wspomagających strategii politycznych w zakresie efektywności energetycznej przy jednoczesnym zaspokojeniu zapotrzebowania resztkowego energią odnawialną; podkreśla, że renowacje budynków należy włączyć w ogólniejsze działania zmierzające do dekarbonizacji systemu energetycznego oraz że powinny im towarzyszyć inwestycje, np. w wydajne lokalne sieci ogrzewania i pompy ciepła, z zastosowaniem podejścia systemowego/dzielnicowego, które uwzględnia wszystkie potencjalne środki w zakresie efektywności, takie jak odzysk nadmiaru energii cieplnej; podkreśla konieczność określenia konkretnych działań w celu wykorzystania zidentyfikowanego potencjału wysokosprawnej kogeneracji i systemów ciepłowniczych; podkreśla, że takie systemowe podejście jest konieczne, aby zapewnić przejście na wysoce efektywną energetycznie, w pełni opartą na energii odnawialnej gospodarkę oraz osiągnięcie celu ograniczenia globalnego ocieplenia do mniej niż 1,5oC;

84.  z zadowoleniem przyjmuje zapowiedź Komisji dotyczącą promowania renowacji w szkołach, szpitalach i mieszkaniach dla potrzebujących, w szczególności w budynkach publicznych, które są często w najgorszym stanie; podkreśla jednak wyzwanie, jakim jest uwzględnienie ogromnych zasobów mieszkaniowych, które stanowią 75 % powierzchni zabudowanej w UE;

85.  zgadza się z analizą, która stanowi, że renowacjom budynków w zakresie efektywności energetycznej towarzyszą liczne korzyści, takie jak lepsze warunki do nauki, szybszy odzysk energii cieplnej oraz wyciąganie ludzi z ubóstwa energetycznego; wskazuje na lepszą jakość powietrza wewnątrz i na zewnątrz pomieszczeń, redukcję emisji, wzrost efektywności energetycznej, poprawę komfortu termicznego i ograniczenie zależności od importu; domaga się systematycznego ujmowania tych korzyści w zintegrowanych programach renowacji;

86.  wzywa państwa członkowskie do rozpoczęcia przekrojowych, dotyczących poszczególnych krajów i dostosowanych do potrzeb kampanii informacyjnych na temat licznych możliwości i różnorodnych korzyści wynikających z poprawy efektywności energetycznej budynków, a także do informowania o punktach kompleksowej obsługi i dostępnych możliwościach finansowania, również na szczeblu UE;

87.  apeluje, by Komisja ujęła środki fali renowacyjnej w nowym i zmienionym prawodawstwie UE i zmieniła cele w zakresie klimatu i energii do 2030 r., z pełnym poszanowaniem zasady pomocniczości i opłacalności, umożliwiła tworzenie synergii między różnymi aktami prawodawstwa oraz ukierunkowała je na dążenie do osiągnięcia neutralności klimatycznej, a jednocześnie zagwarantowała uwzględnienie środków efektywności energetycznej, łącznie z renowacją budynków, jako kluczowej strategii wypełniania luki w celach do 2030 r.; podkreśla, że wsparcie finansowe musi zapewniać przystępność cenową mieszkań dla właścicieli i najemców;

88.  wzywa Komisję do oceny długoterminowych strategii renowacji i do wydawania państwom członkowskim zaleceń wyszczególniających zarówno istniejące luki, jak i najlepsze praktyki; apeluje do państw członkowskich, aby monitorowały wdrażanie długoterminowych strategii renowacji i dokonywały ich przeglądu co 5 lat zgodnie z cyklem inwentaryzacji, o którym mowa w Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC), i jego architekturą podnoszenia ambicji, aby zapewnić osiągnięcie celu, jakim są wysoce efektywne energetycznie i neutralne pod względem klimatu budynki; wzywa państwa członkowskie, by wykorzystały długoterminowe strategie renowacji jako narzędzie do ustanawiania bodźców gospodarczych i ścieżek naprawy, wymagając ich ambitnej, szczegółowej i pilnej realizacji; wzywa te państwa członkowskie, które jeszcze tego nie uczyniły, do pilnego przedłożenia długoterminowych strategii renowacji;

89.  wzywa do objęcia sektora budownictwa i renowacji, zwłaszcza mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw, pakietami naprawczymi; domaga się, by w planie dotyczącym bodźców gospodarczych nadano priorytet inwestycjom w renowacje budynków w kierunku budynków wysoce energooszczędnych i opartych na energii odnawialnej;

o
o   o

90.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji wszystkim instytucjom UE oraz państwom członkowskim.

(1) Dz.U. L 328 z 21.12.2018, s. 210.
(2) Dz.U. L 156 z 19.6.2018, s. 75.
(3) Dz.U. L 328 z 21.12.2018, s. 82.
(4) Dz.U. L 328 z 21.12.2018, s. 1.
(5) Dz.U. L 158 z 14.6.2019, s. 125.
(6) Dz.U. L 158 z 14.6.2019, s. 54.
(7) Dz.U. L 88 z 4.4.2011, s. 5.
(8) Dz.U. L 283 z 31.10.2003, s. 51.
(9) Dz.U. L 327 z 22.12.2000, s. 1.
(10) Dz.U. L 206 z 22.7.1992, s. 7.
(11) Teksty przyjęte, P9_TA(2020)0005.
(12) Teksty przyjęte, P9_TA(2019)0078.
(13) Teksty przyjęte, P8_TA(2019)0217.
(14) Teksty przyjęte, P8_TA(2018)0438.
(15) Dz.U. C 463 z 21.12.2018, s. 10.
(16) Dz.U. C 204 z 13.6.2018, s. 23.
(17) Dz.U. C 204 z 13.6.2018, s. 35.
(18) Ürge-Vorsatz, Diana, Tirado-Herrero, Sergio, Fegyverneky, Sándor, Arena, Daniele, Butcher, Andrew i Telegdy, Almos, Employment Impacts of a Large-Scale Deep Building Energy Retrofit Programme in Hungary, [Wpływ na zatrudnienie spowodowany szeroko zakrojonym programem gruntownej renowacji energetycznej budynków na Węgrzech], 2010; Janssen, Rod i Staniaszek, Dan, How Many Jobs? A Survey of the Employment Effects of Investment in Energy Efficiency of Buildings, The Energy Efficiency Industrial Forum, [Ile miejsc pracy? Analiza wpływu na zatrudnienie spowodowanego inwestycjami w efektywność energetyczną budynków], 2012.
(19) Światowa Organizacja Zdrowia: Over half a million premature deaths annually in the European Region attributable to household and ambient air pollution [[Ponad pół miliona przedwczesnych zgonów rocznie w Regionie Europejskim spowodowanych zanieczyszczeniem powietrza w gospodarstwach domowych i powietrza atmosferycznego], 2018.
(20) Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 15 stycznia 2020 r. w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu, Teksty przyjęte, P9_TA(2020)0005.
(21) Komunikat Komisji z dnia 11 grudnia 2019 r. w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu (COM(2019)0640).
(22) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2002 z dnia 11 grudnia 2018 r. zmieniająca dyrektywę 2012/27/UE w sprawie efektywności energetycznej (Dz.U. L 328 z 21.12.2018, s. 210); dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/844 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniająca dyrektywę 2010/31/UE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków i dyrektywę 2012/27/UE w sprawie efektywności energetycznej (Dz.U. L 156 z 19.6.2018, s. 75); dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych (Dz.U. L 328 z 21.12.2018, s. 82).
(23) Castellazzi, L., Bertoldi, P., Economidou, M., Overcoming the split incentive barrier in the building sectors: unlocking the energy efficiency potential in the rental & multifamily sectors, [Przezwyciężanie sprzeczności bodźców w sektorach budowlanych: odblokowanie potencjału w zakresie efektywności energetycznej w sektorach najmu i budownictwa wielorodzinnego], Luksemburg, Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2017, https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/bitstream/JRC101251/ldna28058enn.pdf
(24) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/944 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej oraz zmieniająca dyrektywę 2012/27/UE (Dz.U. L 158 z 14.6.2019, s. 125).
(25) Hyland, Marie, Lyons, Ronan, Lyons, Sean, The value of domestic building energy efficiency - evidence from Ireland, Energy Economics [Wartość efektywności energetycznej budynków krajowych – dowody z Irlandii], Energy economics, T. 40, 2012; Mangold, Mikael, Österbring, Magnus, Wallbaum, Holger, Thuvander, Liane, Femenias, Paula, Socio-economic impact of renovation and retrofitting of the Gothenburg building stock [Społeczno-gospodarczy wpływ renowacji i modernizacji budynków w Göteborgu], Energy and Buildings, T. 123, 2016.
(26) Sprawozdanie specjalne Europejskiego Trybunału Obrachunkowego nr 11/2020 z dnia 28 kwietnia 2020 r. pt. „Efektywność energetyczna budynków – należy położyć większy nacisk na opłacalność inwestycji”, https://www.eca.europa.eu/pl/Pages/DocItem.aspx?did=53483
(27) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 r. ustanawiające zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylające dyrektywę Rady 89/106/EWG (Dz.U. L 88 z 4.4.2011, s. 5).
(28) Europejski Trybunał Obrachunkowy, op. cit.
(29) Komunikat Komisji z dnia 16 lipca 2008 r. pt. „Zamówienia publiczne na rzecz poprawy stanu środowiskaˮ (COM(2008)0400).
(30) Dokument roboczy służb Komisji – Ocena wpływu towarzysząca wnioskowi dotyczącemu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2010/31/UE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków, s. 95-97 (SWD(2016)0414).


Brak leków– jak poradzić sobie z narastającym problemem
PDF 250kWORD 79k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 17 września 2020 r. w sprawie braku leków – jak poradzić sobie z narastającym problemem (2020/2071(INI))
P9_TA(2020)0228A9-0142/2020

Parlament Europejski,

–  uwzględniając art. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE),

–  uwzględniając art. 6 ust. 1 TUE oraz art. 35 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej dotyczący prawa każdego obywatela Unii do profilaktycznej opieki zdrowotnej,

–  uwzględniając art. 14 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) oraz art. 36 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 101 i 102 TFUE oraz Protokół nr 27 w sprawie rynku wewnętrznego i konkurencji,

–  uwzględniając postanowienia art. 107 i 108 TFUE dotyczące pomocy państwa,

–  uwzględniając art. 168 TFUE, który stanowi, że przy określaniu i urzeczywistnianiu wszystkich polityk i działań Unii należy zapewnić wysoki poziom ochrony zdrowia ludzkiego,

–  uwzględniając dyrektywę 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 listopada 2001 r. w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi(1) oraz obowiązki określone w jej art. 81 dotyczące zapewnienia właściwych i stałych dostaw produktów leczniczych, a także art. 23a w sprawie powiadamiania właściwego organu w przypadku tymczasowego albo stałego wstrzymania wprowadzania produktu do obrotu,

–   uwzględniając sprawozdanie oceniające Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady zgodnie z art. 59 ust. 4 dyrektywy 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 listopada 2001 r. w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi (COM(2017)0135),

–   uwzględniając konkluzje Rady z dnia 8 czerwca 2010 r. w sprawie równości i zdrowia we wszystkich obszarach polityki: solidarność w zdrowiu,

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylającą dyrektywę 2004/18/WE(2),

–   uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 536/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie badań klinicznych produktów leczniczych stosowanych u ludzi oraz uchylenia dyrektywy 2001/20/WE(3),

–  uwzględniając rozporządzenie Rady (UE) 2015/1589 z dnia 13 lipca 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej(4),

–  uwzględniając rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2016/161 z dnia 2 października 2015 r. uzupełniające dyrektywę 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady przez określenie szczegółowych zasad dotyczących zabezpieczeń umieszczanych na opakowaniach produktów leczniczych stosowanych u ludzi(5),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/745 z dnia 5 kwietnia 2017 r. w sprawie wyrobów medycznych, zmiany dyrektywy 2001/83/WE, rozporządzenia (WE) nr 178/2002 i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009 oraz uchylenia dyrektyw Rady 90/385/EWG i 93/42/EWG(6),

–   uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/561 z dnia 23 kwietnia 2020 r. zmieniające rozporządzenie (UE) 2017/745 w sprawie wyrobów medycznych w odniesieniu do dat rozpoczęcia stosowania niektórych jego przepisów(7),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/5 z dnia 11 grudnia 2018 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 726/2004 ustanawiające wspólnotowe procedury wydawania pozwoleń dla produktów leczniczych stosowanych u ludzi i do celów weterynaryjnych i nadzoru nad nimi oraz ustanawiające Europejską Agencję Leków, rozporządzenie (WE) nr 1901/2006 w sprawie produktów leczniczych stosowanych w pediatrii oraz dyrektywę 2001/83/WE w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi(8),

–  uwzględniając wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie oceny technologii medycznych i zmiany dyrektywy 2011/24/UE (COM(2018)0051) oraz stanowisko Parlamentu w pierwszym czytaniu z dnia 14 lutego 2019 r. w sprawie tego wniosku,

–  uwzględniając Porozumienie w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej (porozumienie TRIPS) oraz deklarację z Ad-Dauhy w sprawie porozumienia TRIPS i zdrowia publicznego,

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 8 kwietnia 2020 r. zatytułowany „Wytyczne dotyczące optymalnego i racjonalnego zaopatrzenia w leki w celu uniknięcia niedoborów podczas pandemii COVID-19” (C(2020)2272),

–   uwzględniając komunikat Komisji z dnia 27 maja 2020 r. zatytułowany „Decydujący moment dla Europy: naprawa i przygotowanie na następną generację” (COM(2020)0456),

–   uwzględniając komunikat Komisji z dnia 27 maja 2020 r. zatytułowany „Budżet UE napędza plan odbudowy Europy” (COM(2020)0442),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 10 marca 2020 r. zatytułowany „Nowa strategia przemysłowa dla Europy” (COM(2020)0102),

–   uwzględniając komunikat Komisji z dnia 20 maja 2020 r. dotyczący unijnej strategii na rzecz bioróżnorodności 2030 (COM(2020)0380),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 17 kwietnia 2020 r. w sprawie skoordynowanych działań UE na rzecz walki z pandemią COVID-19 i jej skutkami(9),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 18 grudnia 2019 r. w sprawie umożliwienia transformacji cyfrowej opieki zdrowotnej i społecznej na jednolitym rynku cyfrowym, wzmacniania pozycji obywateli i budowania zdrowszego społeczeństwa(10),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 2 marca 2017 r. w sprawie unijnych możliwości zwiększenia dostępu do leków(11),

–  uwzględniając wytyczne grupy zadaniowej ds. dostępności dopuszczonych do obrotu produktów leczniczych stosowanych u ludzi i zwierząt, skupiającej Europejską Agencję Leków (EMA) i szefów agencji leków, w szczególności wytyczne z dnia 1 lipca 2019 r. dla posiadaczy pozwolenia na dopuszczenie do obrotu w Unii (EOG) dotyczące wykrywania niedoborów produktów leczniczych i powiadamiania o nich (EMA/674304/2018) oraz wytyczne z dnia 4 lipca 2019 r. dotyczące dobrych praktyk w zakresie informowania społeczeństwa o problemach związanych z dostępnością leków (EMA/632473/2018),

–   uwzględniając platformy utworzone niedawno w związku z trwającym kryzysem wywołanym COVID-19, takie jak branżowy system pojedynczych punktów kontaktowych (I-SPOC) zarządzany przez EMA, który usprawnia proces zgłaszania potencjalnych niedoborów leków, aby im zapobiegać oraz możliwie szybko je sygnalizować; uwzględniając fakt, że platformy te umożliwiły i ułatwiły prowadzenie dialogu na temat niedoborów leków pomiędzy zainteresowanymi stronami działającymi w łańcuchu dostaw produktów farmaceutycznych a organami regulacyjnymi,

–  uwzględniając raport Komitetu Ekspertów Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w sprawie wyboru leków podstawowych przedstawiony na posiedzeniu w Genewie w dniach 17–21 października 1977 r. (WHO Technical Report Series, nr 615), raport Sekretariatu WHO z dnia 7 grudnia 2001 r. dotyczący strategii farmaceutycznej WHO – zmienionej procedury aktualizacji wykazu leków podstawowych WHO (EB109/8), raport WHO z marca 2015 r. na temat dostępu do nowych leków w Europie oraz raport WHO z dnia 9 lipca 2013 r. dotyczący leków priorytetowych dla Europy i świata,

–  uwzględniając dewizę WHO „One World One Health” [Jeden świat – jedno zdrowie],

–  uwzględniając cel zrównoważonego rozwoju ONZ nr 3 „Zapewnić wszystkim ludziom w każdym wieku zdrowe życie oraz promować dobrobyt”,

–  uwzględniając raport Senatu Francji nr 737 z dnia 27 września 2018 r. w sprawie niedoborów leków i szczepionek, kładący większy nacisk na zagadnienia zdrowia publicznego w łańcuchu dostaw leków, sporządzony przez Jean-Pierre'a Decoola w imieniu misji informacyjnej Senatu dotyczącej braku leków i szczepionek,

–   uwzględniając wytyczne Komisji dotyczące bezpośrednich inwestycji zagranicznych i swobodnego przepływu kapitału z państw trzecich oraz ochrony europejskich aktywów strategicznych w związku z sytuacją nadzwyczajną wywołaną przez COVID-19, wydane przed rozpoczęciem stosowania rozporządzenia (UE) 2019/452 (rozporządzenie w sprawie monitorowania BIZ), które zacznie w pełni obowiązywać od 11 października 2020 r.,

–  uwzględniając wnioski z posiedzenia Rady ds. Zatrudnienia, Polityki Społecznej, Zdrowia i Ochrony Konsumentów w dniach 9 i 10 grudnia 2019 r.,

–   uwzględniając raport Panelu Wysokiego Szczebla ds. Dostępu do Leków przy Sekretarzu Generalnym ONZ z 2016 r. na temat promowania innowacji i dostępu do technologii medycznych,

–   uwzględniając komunikat Komisji z dnia 11 grudnia 2019 r. w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu (COM(2019)0640),

–   uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 stycznia 2020 r. w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu(12),

–  uwzględniając art. 54 Regulaminu,

–  uwzględniając opinie Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii, Komisji Rozwoju, Komisji Handlu Międzynarodowego, Komisji Transportu i Turystyki oraz Komisji Prawnej,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (A9-0142/2020),

A.  mając na uwadze, że trwający od dawna problem niedoborów leków w UE w ostatnich latach gwałtownie się nasilił; mając na uwadze, że wzrost popytu na świecie, a także pandemia COVID-19 dodatkowo zaostrzyły problem niedoborów leków, osłabiając świadczenia zdrowotne w państwach członkowskich i powodując znaczne zagrożenia dla zdrowia pacjentów i opieki nad nimi, takie jak postępy choroby lub nasilenie objawów, większe opóźnienia lub przerwy w opiece lub terapii, dłuższy okres hospitalizacji, większe narażenie na sfałszowane leki, błędy w stosowaniu leków lub niepożądane skutki w wyniku zastąpienia brakującego leku innym, możliwe do uniknięcia przenoszenie chorób zakaźnych, poważne zaburzenia równowagi psychicznej oraz większe wydatki na system opieki zdrowotnej; mając na uwadze, że obowiązkiem państw członkowskich jest znalezienie szybkich i skutecznych rozwiązań, między innymi w drodze wspólnych działań i koordynacji na szczeblu europejskim;

B.  mając na uwadze, że traktaty i Karta praw podstawowych Unii Europejskiej stanowią, iż każdy musi mieć dostęp do profilaktycznej opieki zdrowotnej i prawo do korzystania z leczenia na warunkach ustanowionych w przepisach i praktykach krajowych; mając na uwadze, że prawo to powinno być egzekwowane w odniesieniu do wszystkich obywateli, w tym obywateli mieszkających w mniejszych państwach członkowskich i na najbardziej peryferyjnych obszarach Unii; mając na uwadze, że brak leków stanowi coraz większe zagrożenie dla zdrowia publicznego i ma poważne konsekwencje dla krajowych systemów opieki zdrowotnej i prawa każdego pacjenta w UE do dostępu do odpowiedniego leczenia;

C.  mając na uwadze, że zapewnienie pacjentom dostępu do leków podstawowych jest jednym z kluczowych celów UE i WHO, a także wpisuje się w zakres celu zrównoważonego rozwoju ONZ nr 3; mając na uwadze, że powszechny dostęp do leków zależy od ich dostępności na czas i przystępności cenowej dla każdego, bez dyskryminacji geograficznej;

D.  mając na uwadze, że pacjenci powinni mieć dostęp do wybranych i preferowanych wariantów opieki zdrowotnej i leczenia;

E.  mając na uwadze, że dostęp do odpowiednich i przystępnych cenowo testów diagnostycznych i szczepień jest tak samo ważny jak dostęp do bezpiecznych, skutecznych i przystępnych cenowo leków;

F.  mając na uwadze, że niedobory leków mają wieloczynnikowe i złożone przyczyny pierwotne; mając na uwadze, że często powodem niedoborów leków są niektóre decyzje podejmowane przez przemysł farmaceutyczny, takie jak zaprzestanie wytwarzania i wycofanie produktów z mniej rentownych rynków państw członkowskich;

G.  mając na uwadze, że koniecznie należy zapobiegać niedoborom leków, a jeśli wystąpią, łagodzić ich następstwa;

H.  mając na uwadze, że skuteczna strategia powinna obejmować środki mające łagodzić niedobór leków, ale także zapobiegać jego wystąpieniu poprzez analizę różnych pierwotnych przyczyn niedoborów;

I.  mając na uwadze, że nie istnieją zharmonizowane między państwami członkowskimi definicje „braku”, „napięć”, „zakłóceń dostaw”, „wyczerpania zapasów” i „nadmiernych zapasów”; mając na uwadze, że należy wprowadzić rozróżnienie między „produktami leczniczymi o dużym znaczeniu terapeutycznym” a „lekami o znaczeniu zdrowotnym i strategicznym”;

J.  mając na uwadze, że niedobory leków pociągają za sobą znaczne koszty dla publicznych i prywatnych podmiotów z sektora opieki zdrowotnej;

K.  mając na uwadze, że farmaceutyki są jednym z filarów opieki zdrowotnej, oraz mając na uwadze, że niedostateczny dostęp do podstawowych produktów leczniczych i wysokie ceny innowacyjnych leków stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia ludności i stabilności krajowych systemów opieki zdrowotnej;

L.  mając na uwadze, że w wielu przypadkach ceny nowych leków, zwłaszcza stosowanych w leczeniu nowotworów, wzrosły w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat do tego stopnia, że leki te stały się dla wielu obywateli UE nieosiągalne;

M.  mając na uwadze, że przemysł leków generycznych i biopodobnych dostarcza większość leków przyjmowanych przez pacjentów w UE (prawie 70 % wydawanych farmaceutyków);

N.  mając na uwadze, że wchodzenie na rynek leków generycznych i biopodobnych to ważny mechanizm, który zwiększa konkurencję, prowadzi do obniżki cen oraz zapewnia stabilność systemów opieki zdrowotnej; mając na uwadze, że nie należy opóźniać wprowadzania takich leków na rynek;

O.  mając na uwadze, że unijni producenci leków generycznych mają do odegrania istotną rolę, jeśli chodzi o zaspokojenie rosnącego popytu w państwach członkowskich na przystępne cenowo leki;

P.  mając na uwadze, że ponad połowę leków, których brakuje, stanowią leki stosowane w leczeniu nowotworów, cukrzycy, infekcji i zaburzeń układu nerwowego; mając na uwadze, że najwyższe ryzyko braku występuje w przypadku specjalistycznych leków do wstrzykiwania, co wynika ze złożonego procesu ich wytwarzania;

Q.  mając na uwadze, że niedobory leków mogą narazić na szwank inicjatywy Unii i państw członkowskich w dziedzinie zdrowia, takie jak europejski plan walki z rakiem;

R.  mając na uwadze, że w państwach członkowskich o niewielkich rynkach leki stosowane w leczeniu chorób rzadkich są często niedostępne lub ich cena jest znacznie wyższa niż w krajach o większych rynkach;

S.  mając na uwadze, że pandemia COVID-19 uwypukliła znaczenie dobrze funkcjonującego rynku wewnętrznego i prężnych łańcuchów dostaw leków i sprzętu medycznego; mając na uwadze, że potrzebny jest europejski dialog na temat sposobów ich zapewnienia;

T.  mając na uwadze, że nieskoordynowane inicjatywy na szczeblu krajowym, takie jak gromadzenie zapasów i kary, nie są właściwym rozwiązaniem i mogą nasilać ryzyko niedoborów leków;

U.  mając na uwadze, że utrata europejskiej niezależności w sektorze zdrowia związana jest z przenoszeniem produkcji – obecnie 40 % gotowych produktów leczniczych wprowadzanych do obrotu w UE pochodzi z państw trzecich; mając na uwadze, że choć Europa ma silną bazę produkcyjną, w przypadku produkcji surowców farmaceutycznych łańcuch dostaw wciąż w wysokim stopniu opiera się na usługach podwykonawców spoza UE, gdzie często koszty pracy są niższe, a normy środowiskowe mniej surowe, w wyniku czego od 60 % do 80 % chemicznych składników czynnych produkuje się poza UE, głównie w Chinach i w Indiach; mając na uwadze, że 30 lat temu odsetek ten wynosił 20 %; mając na uwadze, że te dwa kraje wytwarzają podobno 60 % światowych dostaw paracetamolu, 90 % penicyliny i 50 % ibuprofenu; mając na uwadze, że obecnie w przypadku produktów leczniczych i farmaceutycznych składników czynnych (API) wciąż nie jest wymagane umieszczanie widocznych dla pacjentów i klientów etykiet lub oznakowania z informacją o pochodzeniu i kraju produkcji; mając na uwadze, że szczególne wyzwanie stanowi ograniczony dostęp do API potrzebnych do produkcji leków generycznych; mając na uwadze, że zakłócenie światowego łańcucha dostaw w wyniku pandemii COVID-19 jeszcze bardziej uwydatniło zależność UE od państw trzecich w sektorze zdrowia; mając na uwadze, że pandemia nowego koronawirusa ujawniła również niedobory wyrobów medycznych, produktów medycznych i sprzętu ochronnego;

V.  mając na uwadze, że unijny sektor produkcji farmaceutyków wciąż jest silny, zwłaszcza pod względem innowacyjności, oraz że UE jest największym na świecie eksporterem produktów farmaceutycznych w ramach światowego handlu farmaceutykami; mając na uwadze, że dostarczanie leków generycznych po niższych cenach dzięki ich wytwarzaniu poza UE sprawia, że są one przystępne cenowo, co ma wpływ na wysokość środków przeznaczanych przez państwa członkowskie na opiekę medyczną oraz na dostęp pacjentów do leków;

W.  mając na uwadze, że w konsekwencji kryzysu zdrowotnego związanego z COVID-19 UE stanie w obliczu kryzysu gospodarczego, który będzie miał wpływ na niedobory leków oraz konkurencyjność jej przemysłu farmaceutycznego;

X.  mając na uwadze, że równie ważne są ochrona i wspieranie istniejących miejsc produkcji w UE oraz wzmacnianie europejskiego krajobrazu badawczego;

Y.  mając na uwadze, że konsekwencjami rosnącego popytu i presji cenowej są koncentracja podaży API, zmniejszenie liczby producentów substancji chemicznych oraz brak alternatywnych rozwiązań w razie wystąpienia problemów, co ujawniło się w przypadku obecnego kryzysu związanego z COVID-19;

Z.  mając na uwadze, że zapasy produktów leczniczych o dużym znaczeniu terapeutycznym oraz o znaczeniu zdrowotnym i strategicznym są niewystarczające, API są tanie i proste w produkcji, a szczególnie brakuje dojrzałych produktów leczniczych, które mają zasadnicze znaczenie dla zdrowia publicznego; mając na uwadze, że firmy farmaceutyczne działają według metody „dokładnie na czas”, co może narazić producentów na zaburzenia dostaw, jeżeli wystąpią nieoczekiwane przerwy w produkcji i w łańcuchu dostaw oraz wahania popytu na rynku;

AA.  mając na uwadze, że różnice cenowe pomiędzy państwami członkowskimi sprzyjają „eksportowi równoległemu” do krajów, w których dany lek jest droższy; mając na uwadze, że w niektórych przypadkach eksport równoległy może powodować niezamierzone zakłócenia w dostawach w państwach członkowskich i tym samym przyczyniać się do zakłóceń równowagi na rynku; mając na uwadze, że w rezolucji z 2 marca 2017 r. Parlament wezwał Komisję i Radę do oceny skutków handlu równoległego i kwot dostaw;

AB.  mając na uwadze, że w braku skutecznej koordynacji na szczeblu UE niewłaściwe gromadzenie zapasów w niektórych państwach członkowskich prowadzi do zakłóceń równowagi na rynku, pogłębiając niedobory leków i ograniczając dostęp pacjentów do leczenia w całej UE;

AC.  mając na uwadze, że nieskoordynowane środki na szczeblu krajowym okazały się nieskuteczne w walce z kryzysem związanym z COVID-19, podczas gdy potrzebne są ogólnoeuropejska koordynacja i dialog;

AD.  mając na uwadze, że pandemia COVID-19 uwidoczniła, jak bardzo koordynacja między unijnymi instytucjami, organami regulacyjnymi i ekspertami w dziedzinie łańcucha dostaw produktów farmaceutycznych jest istotna dla reagowania na kryzysy zdrowotne i zakłócenia dostaw takie jak niedobory leków; mając na uwadze, że wykazała ona również znaczenie koordynacji polityki i służb UE dla szybkiego i skutecznego reagowania na sytuacje nadzwyczajne, a także zapobiegania niedoborom leków oraz łagodzenia tych niedoborów w razie ich wystąpienia;

AE.  mając na uwadze, że coraz większa liczba państw członkowskich dąży do tworzenia krajowych zapasów środków medycznych, a wynikający z tego wzrost popytu przewyższałby obecne prognozy popytu oparte na potrzebach epidemiologicznych; mając na uwadze, że nagłe duże skoki popytu mogą stanowić znaczne obciążenie dla dostawców i w konsekwencji prowadzić do problemów z zaspokojeniem popytu w innych krajach;

AF.  mając na uwadze, że kryzys finansowy w 2009 r. zmusił kraje europejskie do wprowadzenia niezrównoważonych środków ograniczających koszty, takich jak zwrot nadpłaconych kwot (clawback) i niewydajne mechanizmy zamówień publicznych, aby zmniejszyć wydatki na produkty farmaceutyczne, co doprowadziło do wycofywania produktów i firm z rynku;

AG.  mając na uwadze, że z powodu braku harmonizacji przepisów między państwami członkowskimi przepływ leków na jednolitym rynku jest utrudniony;

AH.  mając na uwadze, że sytuacja nadzwyczajna związana z COVID-19 uwidoczniła zwiększone ryzyko podejmowania prób przejęcia za pomocą bezpośrednich inwestycji zagranicznych zdolności w zakresie ochrony zdrowia oraz potrzebę zachowania tych cennych zdolności i wzmocnienia możliwości dzielenia się nimi w obrębie jednolitego rynku;

AI.  mając na uwadze, że silny, innowacyjny i konkurencyjny przemysł farmaceutyczny w Europie leży w żywotnym interesie UE i jej państw członkowskich;

AJ.  mając na uwadze, że przemysł farmaceutyczny potrzebuje odpowiednich ram prawnych do podjęcia badań nad farmaceutykami, ich opracowywania i produkcji w UE;

AK.  mając na uwadze, że ochrona patentowa tworzy ramy prawne, które są ważne dla innowacji farmaceutycznych, ponieważ zapewniają firmom zachęty finansowe do pokrywania kosztów prac badawczo-rozwojowych nad nowymi lekami;

AL.  mając na uwadze, że państwa członkowskie mogą swobodnie określać dalsze podstawy udzielania obowiązkowych licencji oraz ustalać, co stanowi sytuację nadzwyczajną w danym kraju;

AM.  mając na uwadze, że mechanizmy przekazywania informacji o braku leków podmiotom w łańcuchu dostaw, a w szczególności aptekarzom są obecnie bardzo fragmentaryczne w państwach członkowskich; mając na uwadze, że fragmentacja ta może utrudniać właściwe monitorowanie niedoborów leków i odpowiednią komunikację na ten temat między organami państw członkowskich;

AN.  mając na uwadze, że w art. 81 dyrektywy 2001/83/WE wzywa się do podjęcia środków zapobiegających niedoborom produktów leczniczych lub problemom związanym z ich dystrybucją w państwach członkowskich; mając na uwadze, że Komisja wydała wytyczne dotyczące optymalnego i racjonalnego zaopatrzenia w leki, aby uniknąć niedoborów podczas pandemii COVID-19; mając na uwadze, że w wytycznych tych Komisja stwierdza, że żaden kraj nie jest samowystarczalny pod względem surowców, API, półproduktów czy gotowych leków niezbędnych do sprawnego funkcjonowania systemu opieki zdrowotnej;

AO.  mając na uwadze, że jak stwierdziła Komisja, reakcja państw członkowskich na pandemię COVID-19 wymagała znacznego wzrostu produkcji w UE zarówno API, jak i produktów leczniczych, a co za tym idzie, reorganizacji łańcuchów dostaw i linii produkcyjnych; mając na uwadze, że w wypowiedziach podczas spotkania z członkami Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (ENVI) Parlamentu Europejskiego w dniu 22 kwietnia 2020 r. komisarz Stella Kyriakides podkreśliła konieczność zwiększenia produkcji leków i podniesienia poziomu innowacyjności w UE; mając na uwadze, że wszystkie małe i średnie laboratoria farmaceutyczne stanowią bogactwo, które należy chronić, oraz bazę badań i odkryć, którą należy wspierać, bowiem laboratoria te mogą mieć udział w zapobieganiu niedoborom leków;

AP.  mając na uwadze, że Parlament w rezolucji z 8 marca 2011 r.(13) oraz Rada w konkluzjach z 13 września 2010 r. podkreśliły potrzebę wprowadzenia jednolitej procedury wspólnego udzielania zamówień na medyczne środki przeciwdziałania, a w szczególności na szczepionki na wypadek pandemii; mając na uwadze, że w decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1082/2013/UE(14) zachęca się państwa członkowskie do korzystania z procedur wspólnych zamówień, pod warunkiem że procedury te poprzedza umowa w sprawie wspólnych zamówień zawarta między uczestniczącymi państwami członkowskimi;

AQ.  mając na uwadze, że Komisja ogłosiła zamiar opublikowania do końca 2020 r. zaleceń dotyczących przyszłej strategii farmaceutycznej UE;

AR.  mając na uwadze, że zarządzanie transportem i logistyką ma kluczowe znaczenie dla dostaw leków, produktów farmaceutycznych, sprzętu medycznego, środków ochrony indywidualnej, innych materiałów i surowców medycznych, zwłaszcza ze względu na coraz większą złożoność łańcucha transportowego; mając na uwadze, że ważne jest, by istniały sprawnie działające przejścia graniczne na trasie uprzywilejowanego korytarza wyposażone w szybkie pasy ruchu, aby zapewnić swobodny przepływ leków, ograniczyć bariery administracyjne i ułatwić dostęp do usług transportowych;

AS.  mając na uwadze, że należy zagwarantować pracownikom wysokie standardy bezpieczeństwa i godne warunki pracy; mając na uwadze, że przepisy regulujące rynek farmaceutyczny powinny gwarantować jakość, dostateczną ilość, bezpieczeństwo i skuteczność dostaw leków między państwami członkowskimi;

AT.  mając na uwadze, że pacjenci liczą na sprawiedliwy i faktyczny dostęp do leków będący rezultatem zrównoważonego, konkurencyjnego, wieloźródłowego i dobrze funkcjonującego jednolitego rynku, który obejmuje jednolity europejski obszar transportu;

AU.  mając na uwadze, że pandemia COVID-19 uwidoczniła, że wewnątrzunijny i pozaunijny obieg leków ma kluczowe znaczenie dla przezwyciężenia istniejących ograniczeń i priorytetowego traktowania przepływu towarów pierwszej potrzeby;

AV.  mając na uwadze, że trzeba koniecznie uniknąć pogorszenia się sytuacji społeczno-gospodarczej i warunków życia najsłabszych obywateli w wyniku pandemii COVID-19;

AW.  mając na uwadze, że zmiana klimatu jest jednym z czynników sprzyjających mnożeniu się epidemii, ich ekspansji geograficznej i nasilaniu się ich skutków, co wiąże się z globalizacją, urbanizacją i zwiększeniem liczby podróży; mając na uwadze wzmocnienie europejskiego monitoringu chorób przenoszonych przez wektory, takich jak malaria, denga, gorączka chikungunya, choroba wywołana wirusem zika i wirusem Zachodniego Nilu;

AX.  mając na uwadze rosnącą współzależność pomiędzy niszczeniem różnorodności biologicznej, nielegalnym handlem dziką fauną i florą, rozrostem siedlisk stworzonych przez człowieka i niszczeniem obszarów naturalnych o dużej gęstości zaludnienia oraz nieodpowiednimi metodami produkcji żywności i rozprzestrzenianiem się zoonoz, tj. przenoszeniem się na człowieka i szybkim rozprzestrzenianiem się patogenów pochodzenia zwierzęcego; mając na uwadze, że bioróżnorodność stanowi ważne źródło dla wytwarzania istniejących leków i potencjalnego opracowania przyszłych leków;

1.  podkreśla, że geostrategicznym imperatywem Unii jest odzyskanie niezależności, jeśli chodzi o opiekę zdrowotną, zabezpieczenie szybkich i sprawnych dostaw przystępnych cenowo leków, sprzętu medycznego, wyrobów medycznych, substancji czynnych, narzędzi diagnostycznych i szczepionek oraz zapobieganie ich brakom, przy czym na pierwszym miejscu należy stawiać interesy i bezpieczeństwo pacjentów; podkreśla, że ważne jest, aby wszystkie państwa członkowskie miały zapewniony sprawiedliwy dostęp do łańcucha dostaw; podkreśla w związku z tym, że unijny przemysł farmaceutyczny musi posiadać zdywersyfikowany łańcuch dostaw oraz plan ograniczenia ryzyka niedoboru leków, aby poradzić sobie ze słabymi punktami i zagrożeniami w łańcuchu dostaw;

2.  zwraca uwagę, że o ile państwa członkowskie odpowiadają za określanie i organizację krajowej polityki zdrowotnej, to Unia jest odpowiedzialna za prawodawstwo farmaceutyczne oraz różne strategie polityczne w zakresie zdrowia publicznego i do obowiązków UE należy koordynowanie i uzupełnianie środków krajowych, aby zagwarantować wszystkim obywatelom i mieszkańcom UE dostęp do przystępnych cenowo i wysokiej jakości usług zdrowotnych;

3.  podkreśla, że interesy i bezpieczeństwo pacjentów muszą zawsze znajdować się w centrum polityki zdrowotnej i nie można dopuszczać do jakiejkolwiek dyskryminacji w dostępie do leków i leczenia, oraz zwraca uwagę na potrzebę ściślejszej współpracy i koordynacji między państwami członkowskimi oraz ułatwienia wymiany dobrych praktyk; wskazuje na szkody, jakie mogą odnieść pacjenci z powodu niedoborów leków i wyrobów medycznych; apeluje do Komisji i państw członkowskich o ścisłą koordynację, aby chronić odporność i stabilność łańcucha dostaw opieki zdrowotnej oraz zapewnić stałą dostępność leków;

4.  podkreśla, że brak leków stanowi poważne zagrożenie prawa unijnych pacjentów do podstawowego leczenia, tworząc nierówności w dostępie do leków w zależności od kraju stałego pobytu pacjentów, a także mógłby zakłócać działanie jednolitego rynku.

5.  podkreśla znaczenie zharmonizowanych na poziomie UE definicji „braku”, „napięć”, „zakłóceń dostaw”, „wyczerpania zapasów” i „nadmiernych zapasów”; wzywa Komisję, aby dążyła do opracowania tych zharmonizowanych definicji w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi i wszystkimi zainteresowanymi stronami, w tym organizacjami pacjentów; wzywa Komisję, aby w szczególności wzmocniła definicję „braku” zaproponowaną w 2019 r. przez Europejską Agencję Leków (EMA) i wspólną grupę zadaniową szefów agencji leków; wzywa Komisję, aby wprowadziła rozróżnienie między „produktami leczniczymi o dużym znaczeniu terapeutycznym”, tj. lekami, w przypadku których przerwanie leczenia może pogorszyć rokowanie pacjenta w perspektywie krótko- lub średnioterminowej lub znacznie obniża szanse pacjenta, jeśli chodzi o postępy choroby, lub w przypadku których nie istnieją odpowiednie alternatywne rozwiązania terapeutyczne dostępne w wystarczającej ilości, a „produktami leczniczymi o znaczeniu zdrowotnym i strategicznym”, w przypadku których przerwanie leczenia powoduje bezpośrednie zagrożenie życia pacjenta;

6.  uważa za niezbędne przeprowadzenie analizy wieloczynnikowych pierwotnych przyczyn niedoborów leków i podjęcie odpowiednich działań; z zadowoleniem przyjmuje w związku z tym ogłoszone przez Komisję zaproszenie do składania ofert dotyczące badania przyczyn braku leków w Unii i postuluje opublikowanie badania przed końcem roku; apeluje jednak o przeprowadzenie innego badania, które dotyczyłoby wpływu niedoborów leków na opiekę nad pacjentami, ich leczenie i zdrowie;

7.  zwraca się do Komisji, aby zaproponowała w planowanej przez nią strategii farmaceutycznej ambitne i konkretne działania z myślą o rozwiązaniu tych problemów; wzywa Komisję, aby włączyła środki na rzecz sektora farmaceutycznego do wniosku dotyczącego przepisów w sprawie należytej staranności w przedsiębiorstwach planowanego na 2021 r.;

8.  z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji w sprawie nowego europejskiego programu działań w dziedzinie zdrowia („Program UE dla zdrowia”) oraz fakt, że jednym z celów tego programu jest poprawa dostępności i osiągalności leków i sprzętu medycznego; apeluje o wspólne działania, aby zapobiegać brakowi leków, finansowane ze środków przyszłego programu w dziedzinie zdrowia;

9.  przypomina, że brak leków jest wyzwaniem na skalę globalną; podkreśla, że najbardziej dotknięte tymi niedoborami są kraje rozwijające się, w tym wiele krajów afrykańskich; nalega, aby zająć się problemem dostępu do leków w krajach rozwijających się w szerszej skali w ramach WHO; zwraca się do Komisji i państw członkowskich, aby zwiększyły wsparcie udzielane krajom rozwijającym się, przede wszystkich za pośrednictwem strategicznej rezerwy rescEU;

10.  podkreśla podstawowe prawo każdej osoby do poziomu życia odpowiadającego potrzebom zdrowia i dobrobytu jej samej i jej rodziny, zapisane w art. 25 Powszechnej deklaracji praw człowieka; przypomina w związku z tym, że UE jest zobowiązana do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzkiego we wszystkich swoich strategiach politycznych i działaniach, zgodnie z art. 208 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i zasadą spójności polityki na rzecz rozwoju, z pełnym poszanowaniem zobowiązań międzynarodowych, zwłaszcza Agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 i celu zrównoważonego rozwoju nr 3 „Zapewnić wszystkim ludziom w każdym wieku zdrowe życie oraz promować dobrobyt”;

Zabezpieczenie dostaw w interesie pacjenta, zapewnienie wszystkim pacjentom w UE dostępu do leczenia oraz odzyskanie suwerenności w zakresie opieki zdrowotnej

11.  przypomina, że niedobory leków mają bezpośredni wpływ na zdrowie i bezpieczeństwo pacjentów oraz ciągłość ich leczenia; podkreśla, że do ponoszonych przez pacjentów konsekwencji niedoborów leków należą: postępy choroby lub nasilenie jej symptomów z powodu opóźnień w leczeniu, możliwe do uniknięcia przenoszenie chorób zakaźnych, zwiększone ryzyko narażenia na sfałszowane leki oraz poważne zaburzenia równowagi psychicznej u pacjentów i ich rodzin; przypomina, że żadne państwo członkowskie nie jest samowystarczalne pod względem dostępności surowców, półproduktów, API i leków gotowych niezbędnych do zagwarantowania właściwego funkcjonowania systemu opieki zdrowotnej;

12.  zauważa, że na wyjątkowo wysokie ryzyko narażone są osoby szczególnie wrażliwe, takie jak dzieci, osoby starsze, kobiety w ciąży, osoby z niepełnosprawnościami, pacjenci cierpiący na choroby przewlekłe lub chorzy na nowotwory oraz osoby przebywające na oddziałach intensywnej opieki medycznej (OIOM);

13.  przypomina o występowaniu niedoborów leków hormonalnych dla kobiet, które są stosowane w antykoncepcji i hormonalnej terapii zastępczej (HTZ); z zaniepokojeniem zauważa zagrożenia, jakie niedobory te stanowią dla zdrowia reprodukcyjnego i seksualnego kobiet i dziewcząt oraz ich praw w tej dziedzinie; podkreśla, że należy usprawnić kontrolę i zarządzanie produkcją, gromadzeniem zapasów i wprowadzaniem tych leków do obrotu, aby zapewnić ciągłość łańcucha dostaw, sprawiedliwe ustalanie cen i dostępność dla kobiet;

14.  podkreśla, że w niektórych państwach członkowskich wyższa cena leku zastępczego oferowanego pacjentowi, niższa stawka refundacji lub jej brak stanowią poważne przeszkody utrudniające dostęp do leków osobom o niższych dochodach lub cierpiącym na przewlekłe choroby; wzywa państwa członkowskie, aby w przypadku braku dostaw zagwarantowały dostępność leku zastępczego po równoważnej cenie lub z refundacją na podobnym poziomie;

15.  wzywa Komisję, aby uwzględniła w europejskim badaniu dochodów i warunków życia (EU-SILC) dane dotyczące zgłoszonych przez respondentów niezaspokojonych potrzeb w zakresie dostępu do leków, ponieważ obecnie w EU-SILC nie mierzy się dostępu do leków;

16.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do podjęcia natychmiastowych niezbędnych działań, aby zapewnić, jeśli chodzi o leki o dużym znaczeniu terapeutycznym, bezpieczeństwo dostaw produktów medycznych, zmniejszyć zależność UE od państw trzecich oraz wesprzeć lokalną produkcję farmaceutyczną, nadając priorytet produktom leczniczym o znaczeniu zdrowotnym i strategicznym, w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi; wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby z pomocą odpowiednich zainteresowanych stron sporządziły mapę unijnych zakładów produkcyjnych w państwach trzecich oraz dostosowywaną mapę – służącą jako punkt odniesienia – istniejących i potencjalnych miejsc produkcji w UE w celu utrzymania, modernizacji i wzmocnienia ich zdolności tam, gdzie jest to konieczne, możliwe i wykonalne; podkreśla znaczenie, jakie dla przemysłu farmaceutycznego ma zdolność reagowania na nagły wzrost popytu w sytuacjach krytycznych;

17.  wzywa Komisję, by w przyszłej strategii farmaceutycznej i strategii przemysłowej zajęła się kwestiami związanymi z dostępnością, osiągalnością i przystępnością cenową leków, współpracą krajowych organów regulacyjnych oraz zależnością UE od państw trzecich pod względem zdolności produkcyjnych, dostaw API i materiałów wyjściowych; uważa, że strategie te muszą obejmować środki regulacyjne i zachęcać do produkcji podstawowych API i leków w Europie, tak aby leki były osiągalne, przystępne cenowo, zrównoważone i jednakowo dostępne;

18.  wzywa Komisję, by uczyniła brak leków jednym z filarów przyszłej strategii farmaceutycznej i stworzyła forum farmaceutyczne, nadzorowane przez EMA i skupiające decydentów politycznych, organy regulacyjne, płatników, organizacje pacjentów i konsumentów, przedstawicieli przemysłu i inne zainteresowane strony w łańcuchu dostaw opieki zdrowotnej, w celu zapobiegania niedoborom, rozwiązywania problemów związanych ze stabilnością farmakologii oraz zapewnienia konkurencyjności europejskiego przemysłu farmaceutycznego; w szczególności wzywa Komisję, aby nadal wzmacniała dialog z właściwymi zainteresowanymi stronami i podmiotami międzynarodowymi w celu oceny nowych sposobów leczenia i szczepionek oraz z EMA w celu wypracowania sposobów szybkiego ujednolicenia ocen naukowych przeprowadzanych przez agencje krajowe, w tym w zakresie współpracy na etapie oceny wstępnej przed udostępnieniem danych klinicznych o krytycznym znaczeniu, ujednolicenia generowania danych po zatwierdzeniu oraz elastycznego podejścia do zwiększenia produkcji leków i szczepionek;

19.  wzywa Komisję do zapewnienia, aby jej strategia farmaceutyczna gwarantowała eliminowanie niedopuszczalnych praktyk biznesowych na wszystkich szczeblach obiegu leków, mogących ograniczać przejrzystość i zrównoważone relacje między różnymi podmiotami publicznymi i prywatnymi bezpośrednio lub pośrednio zaangażowanymi w świadczenie podstawowej usługi publicznej polegającej na udostępnianiu leków;

20.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby – jeżeli jest to konieczne ze względu na interes publiczny – rozważyły wprowadzenie środków, a także zachęt finansowych zgodnych z zasadami pomocy państwa i zrównoważonymi strategiami politycznymi w zamian za zobowiązania, żeby chronić silną europejską bazę przemysłu farmaceutycznego oraz zachęcić przemysł do lokalizowania działalności w UE, począwszy od produkcji API po wytwarzanie, pakowanie i dystrybucję leków; nalega na państwa członkowskie, aby zabezpieczyły istniejącą działalność, na przykład przez nagradzanie inwestycji w jakość leków i bezpieczeństwo dostaw; podkreśla strategiczną rolę tego sektora oraz znaczenie inwestycji w przedsiębiorstwa europejskie, aby dywersyfikować zasoby i zachęcać do opracowywania innowacyjnych technologii produkcyjnych mogących zwiększyć zdolność reagowania całych linii produkcyjnych; przypomina, że wszelkie finansowanie publiczne musi być uzależnione od pełnej przejrzystości i identyfikowalności inwestycji, od zobowiązania się do dostaw na rynek europejski oraz udostępnienia pacjentom najlepszych rozwiązań, w tym pod względem dostępności i przystępności cenowej wytwarzanych leków;

21.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby wdrożyły odpowiednie ramy gospodarcze w celu zabezpieczenia i modernizacji obecnych zdolności do produkcji leków, technologii oraz API w Europie, na przykład przez wynagradzanie inwestycji w jakość leków i bezpieczeństwo ich dostaw;

22.  podkreśla, że sektor farmaceutyczny nadal stanowi istotny filar przemysłu, a także czynnik stymulujący tworzenie miejsc pracy;

23.  uważa, że Europejski Zielony Ład stwarza doskonałą szansę, by zachęcić producentów farmaceutyków do udziału w realizacji planu zielonej odbudowy poprzez produkcję zgodnie z normami środowiskowymi i ekologicznymi;

24.  podkreśla, że całkowita repatriacja łańcuchów dostaw produktów medycznych może nie być wykonalna w gospodarce globalnej; wzywa Komisję, państwa członkowskie i partnerów wielostronnych UE, w szczególności WHO i WTO, do ustanowienia międzynarodowych ram, aby zapewnić jakość i integralność globalnych łańcuchów dostaw i w ten sposób ograniczyć stosowanie szkodliwych środków protekcjonistycznych, a jednocześnie utrzymać w produkcji na całym świecie najwyższe normy pracy i normy środowiskowe; wzywa w związku z tym Komisję, aby uwzględniła w nowej strategii farmaceutycznej środki mające zaradzić wszelkim zakłóceniom w globalnych łańcuchach wartości; wzywa Komisję, aby zajęła się problemami związanymi z podażą leków, w tym w związku ze zbliżającym się przeglądem polityki handlowej;

25.  zwraca uwagę, że w przypadku niektórych biologicznych produktów leczniczych, takich jak produkty otrzymywane z krwi i osocza, kluczowym czynnikiem służącym zmniejszeniu zależności Europy od importu osocza z państw trzecich będzie stworzenie możliwości zwiększenia europejskich zdolności do pozyskiwania krwi i osocza; wzywa Komisję, aby przyspieszyła przegląd prawodawstwa dotyczącego krwi, tkanek i komórek (dyrektywa 2002/98/WE(15) i dyrektywa 2004/23/WE(16)) w celu ograniczenia ryzyka niedoborów tych istotnych produktów leczniczych ratujących życie;

26.  przypomina, że w art. 81 i 23a dyrektywy 2001/83/WE określono ogólne obowiązki posiadaczy pozwoleń na dopuszczenie do obrotu i dystrybutorów dotyczące dostaw produktów leczniczych, jak również obowiązek powiadomienia w przypadku tymczasowego lub stałego wstrzymania dostaw; ubolewa jednak z powodu zaobserwowanych przez Komisję rozbieżności w transpozycji tych obowiązków do prawa krajowego; wzywa Komisję i państwa członkowskie do dopilnowania, aby posiadacze pozwoleń na dopuszczenie do obrotu i dystrybutorzy hurtowi spełniali wymogi dyrektywy 2001/83/WE w celu zapewnienia właściwych i stałych dostaw leków; wzywa Komisję, aby sprecyzowała obowiązki posiadaczy pozwoleń na dopuszczenie do obrotu wynikające z dyrektywy 2001/83/WE, i podkreśla, że należy dopilnować, aby zgłaszali oni wszelkie niedobory leków w ustalonym terminie; podkreśla potrzebę stosowania odstraszających i proporcjonalnych sankcji w przypadku nieprzestrzegania tych zobowiązań prawnych zgodnie z obowiązującymi ramami prawnymi;

27.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby rozważyły wprowadzenie zharmonizowanych planów zapobiegania brakom i zarządzania nimi, zobowiązujących producentów do identyfikacji leków o dużym znaczeniu terapeutycznym, w przypadku których należy podjąć środki zapobiegawcze i naprawcze w celu uniknięcia jakichkolwiek zakłóceń dostaw lub ich złagodzenia; zauważa, że plany powinny zawierać rozwiązania dotyczące strategicznych zapasów leków pozwalające zapewnić ich dostawy przez rozsądny okres, a także przejrzyste i stałe mechanizmy komunikacji, za pomocą których pacjenci i pracownicy służby zdrowia mogliby zgłaszać niedobory i je przewidywać; wzywa Komisję do opracowania wytycznych, aby mieć pewność, że krajowe inicjatywy w dziedzinie gromadzenia zapasów będą proporcjonalne do zapotrzebowania i nie wywołają niezamierzonych skutków w innych państwach członkowskich;

28.  zauważa, że bezpieczeństwo dostaw stanowi zasadniczy czynnik w walce z niedoborami i należy je przyjąć za kryterium jakościowe przy udzielaniu zamówień publicznych w dziedzinie farmacji oraz przy ogłaszaniu zaproszeń do składania ofert dotyczących dostaw leków, zgodnie z zaleceniem zawartym w art. 67 dyrektywy 2014/24/UE; podkreśla znaczenie zróżnicowanych dostaw i praktyk udzielania zamówień na farmaceutyki; wzywa Komisję, aby w związku z dyrektywą 2014/24/UE szybko zaproponowała wytyczne dla państw członkowskich, zwłaszcza dotyczące najlepszych sposobów stosowania kryteriów oferty najkorzystniejszej ekonomicznie, wykraczających poza kryteria najniższej ceny; proponuje, aby jako jedno z kryteriów utrzymać również inwestycje w produkcję substancji czynnych i gotowych produktów leczniczych w UE, jak również liczbę i lokalizację miejsc produkcji, pewność dostaw, reinwestowanie zysków w prace badawczo-rozwojowe oraz stosowanie norm społecznych, środowiskowych, etycznych i jakościowych;

29.  zauważa, że postępowania o udzielenie zamówienia, w których wyłania się tylko jednego zwycięzcę lub tylko jeden zakład produkcyjny substancji podstawowej, mogą nasilać podatność na zagrożenia w przypadku zakłócenia dostaw; wzywa Komisję i państwa członkowskie aby rozważyły wprowadzenie procedur udzielania zamówień, w których można wyłonić kilku zwycięzców, w tym oferentów wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia, kładąc nacisk na produkcję w UE i zagwarantowanie co najmniej dwóch różnych źródeł substancji podstawowej, w celu utrzymania konkurencji na rynku i zmniejszenia ryzyka niedoborów, przy jednoczesnym zagwarantowaniu pacjentom wysokiej jakości leczenia; w związku z tym zwraca się do Komisji, aby zbadała możliwość stworzenia ram prawnych zachęcających systemy opieki zdrowotnej do przeprowadzania przetargów i umożliwiających im przeprowadzanie przetargów, które nagradzają firmy farmaceutyczne gwarantujące dostawy farmaceutyków w trudnych okolicznościach;

30.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby zbadały możliwość stworzenia jednego europejskiego zakładu farmaceutycznego nienastawionego na zysk lub ich większej liczby, działających w interesie ogólnym i produkujących produkty lecznicze o znaczeniu zdrowotnym i strategicznym dla opieki zdrowotnej w przypadku braku produkcji przemysłowej, w celu uzupełnienia i zagwarantowania bezpieczeństwa dostaw i uniknięcia możliwych niedoborów leków w sytuacji nadzwyczajnej; przypomina o istotnej roli, jaką mogą odegrać nowe technologie, cyfryzacja i sztuczna inteligencja, umożliwiając naukowcom z europejskich laboratoriów pracę w sieci i dzielenie się celami i wynikami, przy pełnym poszanowaniu europejskich ram ochrony danych;

31.  wzywa Komisję do przeprowadzenia dokładnej oceny pozytywnego wkładu, jaki sztuczna inteligencja może wnieść w szybkie i rzetelne dostarczanie środków medycznych;

32.  podkreśla znaczenie partnerstw publiczno-prywatnych, takich jak europejska inicjatywa w zakresie leków innowacyjnych (IMI), w ramach programów badań i innowacji; uważa, że Komisja powinna również rozważyć utworzenie europejskiej instytucji na wzór amerykańskiego Urzędu ds. Zaawansowanych Badań i Rozwoju w dziedzinie Biomedycyny;

33.  podkreśla, że pilne zapotrzebowanie na leki i sprzęt medyczny nie może wiązać się z obniżeniem jakości, bezpieczeństwa, skuteczności i opłacalności leków stosowanych u ludzi oraz produktów zdrowotnych;

34.  wzywa Komisję, aby podjęła działania przeciwko budzącemu niepokój rozpowszechnianiu sfałszowanych produktów leczniczych za pośrednictwem nieuprawnionych stron internetowych i sprzedawców; uważa, że takie praktyki mogą wyrządzić poważne szkody i prowadzić do groźnych problemów zdrowotnych lub pogorszenia stanu zdrowia obywateli UE; podkreśla, że niezbędna jest unijna koordynacja w zakresie mapowania i zwalczania podrabianych leków;

35.  apeluje o nasilenie dialogu między przemysłem farmaceutycznym a innymi sektorami produkcji, takimi jak rolnictwo, ogrodnictwo i leśnictwo, aby przyczynić się do rozwoju produkcji substancji czynnych w UE; wzywa do zwalczania nadmiernej specjalizacji niektórych sektorów oraz do znacznych inwestycji w badania, biogospodarkę i biotechnologię w celu dywersyfikacji zasobów; uważa, że w toku europejskiej odbudowy przemysłowej należy nadać priorytet dwojakiej transformacji naszych społeczeństw – cyfrowej i ekologicznej – oraz budowie odporności na wstrząsy zewnętrzne;

36.  podkreśla znaczenie wysokiej jakości badań medycznych i innowacji, w tym segmentu nieobjętego ochroną patentową; apeluje o stworzenie rzeczywistej europejskiej sieci wspierającej badania terapeutyczne i medyczne oraz podkreśla, że cena relokacji nie może prowadzić do pogorszenia jakości badań medycznych; podkreśla, że stabilny system badań i rozwoju może mieć pozytywny wpływ na zdolności produkcyjne i stabilność dostaw;

37.  przyznaje, że przemysł farmaceutyczny oparty na badaniach jest kluczowym sektorem i przyczynia się do dobrego jakościowo wytwarzania leków i zaopatrzenia w nie, do zapewnienia przyszłych innowacji, które mają uwzględniać niezaspokojone potrzeby, oraz do zwiększania odporności, zdolności reagowania i gotowości systemów opieki zdrowotnej do stawiania czoła przyszłym wyzwaniom, w tym pandemiom;

38.  wzywa Komisję, aby stworzyła środowisko, w którym przemysł farmaceutyczny oparty na badaniach będzie zachęcany do opracowywania przystępnych cenowo rozwiązań, jeśli chodzi o niezaspokojone potrzeby medyczne, takie jak zwalczanie oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe; wzywa Komisję do zachowania w przyszłej europejskiej strategii farmaceutycznej solidnego europejskiego systemu własności intelektualnej, aby wspierać badania i rozwój oraz produkcję w Europie, pozwolić Europie utrzymać pozycję innowatora i światowego lidera i, ostatecznie, ochronić i wzmocnić strategiczną autonomię Europy w obszarze zdrowia publicznego;

39.  wzywa Komisję, by zaproponowała środki zachęcające do częstszego włączania do łańcucha dostaw leków małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) unijnych, zważywszy na ich kluczową rolę w badaniach i innowacjach oraz właściwą im umiejętność szybkiego dostosowywania kierunku produkcji, tak aby lepiej radzić sobie z nieoczekiwanymi wstrząsami;

40.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do stworzenia środowiska, dzięki któremu Europa nadal będzie atrakcyjnym miejscem dla inwestycji w badania i rozwój, co pozwoli chronić aktywny i konkurencyjny przemysł farmaceutyczny oparty na badaniach i większych inwestycjach w zdolności i infrastrukturę badań i rozwoju, w tym uczelnie, z uwagi na fakt, że UE utrzymuje zdecydowanie wiodącą pozycję na świecie, jeśli chodzi o wytwarzanie składników czynnych do produkcji leków chronionych patentem; wzywa Komisję, by zapewniła odpowiednie środki finansowe w ramach programu „Horyzont Europa” i innych programów UE, żeby wzmocnić działania Unii w dziedzinie badań naukowych i innowacji wspierających produkcję w kluczowych sektorach przemysłu, w tym w przemyśle farmaceutycznym, a zarazem zagwarantowała równowagę geograficzną i udział państw członkowskich osiągających słabe wyniki w zakresie badań naukowych i innowacji w unijnych projektach badawczych i programach opartych na współpracy, przy jednoczesnym utrzymaniu zasady doskonałości;

41.  zwraca uwagę na fakt, że w ramach programu „Horyzont 2020” sfinansowano już znaczną liczbę działań badawczych i innowacyjnych w dziedzinie zdrowia; podkreśla, że finansowanie badań związanych z koronawirusem nie powinno wpływać na inne priorytety w dziedzinie zdrowia określone w programie „Horyzont 2020”; apeluje o zwiększenie finansowania w ramach programu „Horyzont Europa” z myślą o tworzeniu i wspieraniu ekosystemów badawczych i innowacyjnych zorientowanych na medycynę, w tym partnerstw publiczno-prywatnych i badań publicznych w sektorach o wysokiej wartości dodanej i sektorach innowacyjnych; podkreśla, że przodujący ekosystem badań medycznych wymaga umiejętności, sieci i powiązań akademickich, infrastruktury danych dotyczących zdrowia, funkcjonujących ram regulacyjnych oraz sprzyjającej innowacjom polityki w zakresie praw własności intelektualnej; postuluje przegląd zachęt wprowadzonych w celu promowania badań nad sierocymi produktami leczniczymi, aby ustalić, czy środki te są skuteczne, oraz wprowadzenie nowych zachęt, jeżeli tak nie jest; podkreśla, że program „Horyzont Europa” i inne programy unijne powinny wspierać walkę z chorobami rzadkimi i że należy udostępniać z korzyścią dla obywateli wszystkich państw członkowskich badania naukowe, najlepsze praktyki, badania kliniczne i leki związane z chorobami rzadkimi; przypomina o roli, jaką może odegrać udzielanie licencji niewyłącznych w łagodzeniu niedoborów i stabilizowaniu cen leków, zwłaszcza w nadzwyczajnych sytuacjach zdrowotnych;

42.  wzywa Komisję, by przeanalizowała wpływ koronawirusa na przemysł i MŚP i przedstawiła odnowioną strategię przemysłową UE, w której nada pierwszeństwo dwojakiej transformacji naszych społeczeństw – cyfrowej i ekologicznej – oraz budowie odporności na wstrząsy zewnętrzne; wzywa Komisję, by umożliwiła państwom członkowskim podjęcie wszelkich niezbędnych działań, dzięki którym małe i średnie firmy farmaceutyczne będą mogły kontynuować lub wznowić działalność badawczą i pomóc w zróżnicowaniu naszej produkcji i utrzymaniu związanych z nią miejsc pracy, i podkreśla przy tym znaczenie zrównoważonej, etycznej, wysokiej jakości produkcji dla zatrudnienia, wzrostu gospodarczego i konkurencyjności;

43.  podkreśla, że stowarzyszenia pacjentów powinny w większym stopniu uczestniczyć w kształtowaniu strategii badawczych dla publicznych i prywatnych badań klinicznych, tak aby odpowiadały one na niezaspokojone potrzeby europejskich pacjentów;

44.  wzywa Komisję, aby propagowała przejrzystość inwestycji publicznych w koszty prac badawczo-rozwojowych nad lekami, aby odzwierciedlić te inwestycje w dostępności leków oraz ustalaniu cen dla ogółu społeczeństwa; przypomina swoje stanowisko w sprawie dyrektywy 89/105/WE(17) i zwraca się do Komisji, by w przyszłej strategii farmaceutycznej podjęła odpowiednie działania w tym zakresie, w tym rozważyła zmianę dyrektywy;

45.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby monitorowały bezpośrednie inwestycje zagraniczne w zakłady produkcji farmaceutyków, które należą do europejskiej infrastruktury zdrowotnej o kluczowym znaczeniu;

46.  podkreśla, że pracownikom służby zdrowia i ogółowi obywateli trzeba zapewnić dostęp do bezpiecznych, skutecznych leków i produktów zdrowotnych o wysokiej jakości dzięki monitorowaniu i regulowaniu stałej zgodności z dobrymi praktykami klinicznymi w odniesieniu do pozwoleń na badania kliniczne i ich przeprowadzania, zgodnie z najwyższymi normami ochrony zdrowia;

47.  postuluje wzmocnienie europejskiego rynku leków, aby przyspieszyć dostęp pacjentów do leków, zwiększyć przystępność cenową opieki, zmaksymalizować oszczędności w krajowych budżetach na ochronę zdrowia i uniknąć obciążeń administracyjnych dla firm farmaceutycznych;

48.  zauważa, że leki generyczne i biopodobne umożliwiają większą konkurencję, obniżkę cen i mogą być źródłem oszczędności dla systemów opieki zdrowotnej, a tym samym przyczyniają się do poprawy dostępu pacjentów do leków;

49.  podkreśla, że należy przeanalizować wartość dodaną leków biopodobnych i ich wpływ ekonomiczny na stabilność systemów opieki zdrowotnej, że nie należy opóźniać ich wprowadzania na rynek, a w razie potrzeby należy rozważyć środki wspierające ich wprowadzanie na rynek;

50.  ubolewa nad sprawami spornymi rozpatrywanymi na drodze sądowej, których celem jest opóźnienie wejścia na rynek produktów generycznych; wzywa Komisję, aby dbała o przestrzeganie terminów zakończenia okresu wyłączności innowatora w zakresie obrotu;

51.  wyraża zaniepokojenie możliwymi negatywnymi skutkami wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z UE dla podaży leków, w szczególności dla Irlandii; apeluje o włączenie do umowy o przyszłych stosunkach ze Zjednoczonym Królestwem ukierunkowanych postanowień, takich jak porozumienia o wzajemnym uznawaniu, umożliwiających obu stronom reagowanie na pojawiające się zagrożenia dla zdrowia oraz zapewniających pacjentom ciągły i szybki dostęp do bezpiecznych leków i wyrobów medycznych, oraz o plany awaryjne w przypadku braku porozumienia;

Energiczniejsze działania na szczeblu europejskim w celu poprawy koordynacji i uzupełnienia polityki zdrowotnej państw członkowskich

52.  zaleca, aby Komisja, państwa członkowskie i branża, pod kierownictwem EMA, współpracowały ze sobą w celu zwiększenia przejrzystości w łańcuchu produkcji i dystrybucji leków oraz utworzenia europejskiej jednostki ds. zapobiegania niedoborom i zarządzania nimi;

53.  wzywa państwa członkowskie, aby w ścisłej współpracy z Komisją i innymi zainteresowanymi stronami zbadały jednocześnie alternatywne podejścia do zapewnienia odpowiednich zapasów, takie jak skuteczne egzekwowanie istniejących wymogów regulacyjnych w odniesieniu do wszystkich uczestników łańcucha dostaw na szczeblu krajowym, oraz środki mające na celu zwiększenie przejrzystości w łańcuchu dostaw;

54.  wzywa Komisję, aby opracowała europejskie strategie zdrowia obejmujące wspólną pulę leków przeciwnowotworowych, przeciwzakaźnych, stosowanych w leczeniu chorób rzadkich oraz w innych obszarach szczególnie dotkniętych niedoborami w celu zapewnienia pacjentom dostępu do leczenia, z uwzględnieniem różnic w podejściu klinicznym w poszczególnych państwach członkowskich; wzywa Komisję, aby zbadała również możliwości wprowadzenia zharmonizowanych kryteriów ustalania cen z myślą o zapewnieniu przystępności cenowej tych leków i przeciwdziałaniu powtarzającym się niedoborom, z uwzględnieniem parytetu siły nabywczej we wszystkich państwach członkowskich;

55.  wzywa Komisję, aby w przyszłym europejskim planie walki z rakiem umieściła na pierwszym miejscu części poświęconej leczeniu problem braku leków przeciwnowotworowych;

56.  wzywa do wprowadzenia odrębnego statusu dla niektórych leków dojrzałych oraz stworzenia zachęt skłaniających producentów do utrzymania tych leków w obrocie na rynku europejskim oraz zapewnienia zróżnicowania produkcji w Europie;

57.  wzywa Komisję, aby, wzorując się na mechanizmie rescEU, utworzyła europejską rezerwę nadzwyczajną produktów leczniczych o znaczeniu zdrowotnym i strategicznym, w przypadku których istnieje wysokie ryzyko wystąpienia braku, aby złagodzić powtarzające się niedobory i stworzyć europejską aptekę awaryjną; utrzymuje, że rezerwa ta musi być proporcjonalna do celu i wykorzystywana w sposób przejrzysty, odpowiedzialny i sprawiedliwy dla wszystkich państw członkowskich; podkreśla, że takim mechanizmem należy zarządzać skrupulatnie, zwracając szczególną uwagę na okresy trwałości i unikanie odpadów;

58.  apeluje o wyznaczenie europejskiego organu regulacyjnego do stworzenia, wspólnie z Komisją, mechanizmu sprawiedliwego podziału leków z europejskiej rezerwy nadzwyczajnej między państwa członkowskie dotknięte zakłóceniami lub niedoborem dostaw; wzywa ten wyznaczony europejski organ regulacyjny do zaplanowania niezależnych i przejrzystych przeglądów, aby zapewnić równe traktowanie wszystkich państw członkowskich;

59.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby opracowały innowacyjne i skoordynowane strategie oraz zintensyfikowały wymianę dobrych praktyk w dziedzinie zarządzania zapasami; uważa, że EMA jest najwłaściwszą jednostką do pełnienia funkcji organu regulacyjnego, którego zadaniem jest zapobieganie niedoborom leków na szczeblu UE w sytuacjach nadzwyczajnych i poza nimi, w związku z czym należy przyznać jej szerszy mandat i większe zasoby; wzywa zatem Komisję do zmiany obowiązującego prawodawstwa, aby wzmocnić zdolności EMA; podkreśla, że w perspektywie długoterminowej EMA powinna mieć możliwość wydawania pozwoleń na dopuszczenie do obrotu, pod warunkiem że producenci spełniają wymogi w zakresie dostaw i dostępności, gdyż brak takich wymogów prowadzi do braku leków; wyraża nadzieję, że zwiększenie zasobów EMA umożliwi jej utrzymanie obecnego systemu inspekcji zakładów produkcyjnych mających siedzibę w państwach trzecich w drodze koordynacji działań inspektorów krajowych;

60.  postuluje przegląd rozporządzenia (WE) nr 141/2000 w sprawie sierocych produktów leczniczych(18), aby przenieść ciężar dowodu w odniesieniu do klauzuli dziesięcioletniej wyłączności na rynku w taki sposób, by posiadacz pozwolenia na dopuszczenie do obrotu musiał udowodnić, że produkt nie przynosi dostatecznych zysków umożliwiających pokrycie kosztów prac badawczo-rozwojowych;

61.  wzywa Komisję, aby przeanalizowała i utworzyła fundusz na rzecz leków sierocych, finansowany przez państwa członkowskie, którego zadaniem byłoby wspólne zamawianie w imieniu państw członkowskich leków sierocych dla całej UE;

62.  postuluje, aby z myślą o skróceniu czasu reakcji nadal inicjować na szczeblu europejskim wspólne udzielanie zamówień UE, charakteryzujące się uproszczonymi i przejrzystymi procedurami, w celu przeciwdziałania niedoborom, zwłaszcza w okresach kryzysów zdrowotnych, tak jak miało to miejsce na początku pandemii COVID-19; w szczególności wzywa do wprowadzenia wspólnych unijnych zamówień leków stosowanych w leczeniu chorób rzadkich, aby zapewnić dostępność tych leków we wszystkich państwach członkowskich; wzywa Komisję, aby przeprowadziła pilną ocenę i ewentualną zmianę na mocy rozporządzenia decyzji nr 1082/2013/UE w sprawie transgranicznych zagrożeń dla zdrowia, ustanawiającej mechanizm wspólnego udzielania zamówień, zgodnie z traktatami;

63.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do ponownego rozważenia koncepcji przejrzystości ustalania cen netto i refundacji poszczególnych sposobów leczenia, aby zapewnić państwom członkowskim jednakową pozycję podczas negocjacji z firmami farmaceutycznymi w sprawie sposobów leczenia nieobjętych wspólnym zamówieniem;

64.  wzywa Komisję, aby bardziej zaangażowała się we wspieranie ochrony krytycznej infrastruktury zdrowotnej w państwach członkowskich oraz zaczęła stosować europejski program ochrony infrastruktury krytycznej do sektora infrastruktury zdrowotnej;

65.  postuluje, aby szybko i w pełni rozpocząć stosowanie rozporządzenia (UE) nr 536/2014 w sprawie badań klinicznych produktów leczniczych stosowanych u ludzi; uważa, że rozporządzenie to ułatwiłoby rozpoczynanie badań klinicznych na dużą skalę prowadzonych w sposób zharmonizowany i skoordynowany na szczeblu UE;

66.  wzywa Komisję i EMA do współpracy z przemysłem, aby zapewnić dostępność leków udostępnianych w jednym państwie członkowskim we wszystkich pozostałych państwach członkowskich, w szczególności w mniejszych państwach członkowskich;

67.  wzywa Komisję, aby oceniła wpływ handlu równoległego na brak leków w państwach członkowskich oraz odpowiednio rozwiązała problemy, podejmując niezbędne działania, które zagwarantują, że leki dotrą na czas do wszystkich pacjentów w UE; podkreśla, że konieczne jest w związku z tym uwzględnienie doświadczeń pacjentów, grup konsumentów i pracowników służby zdrowia;

68.  podkreśla, jak ważne jest upodmiotowienie pacjentów i stosowanie podejścia ukierunkowanego na pacjenta; wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby zwiększyły reprezentację pacjentów i ich wkład w proces decyzyjny dotyczący rozwiązania ewentualnych problemów z podażą leków, które stosują;

69.  wzywa państwa członkowskie do przyjęcia wspólnego stanowiska i rozpoczęcia negocjacji w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie oceny technologii medycznych i zmiany dyrektywy 2011/24/UE;

Zacieśnienie współpracy między państwami członkowskimi

70.  wzywa Komisję, aby utworzyła innowacyjną, przyjazną dla użytkowników, przejrzystą i scentralizowaną platformę cyfrową służącą do sprawozdawczości i zgłaszania przez agencje krajowe i wszystkie zainteresowane podmioty, w tym producentów, hurtowników i aptekarzy, zharmonizowanych informacji na temat dostępnych zapasów oraz niedoborów leków i sprzętu medycznego, i pozwalającą uniknąć powielania; z zadowoleniem przyjmuje prace wspólnej grupy zadaniowej EMA i szefów agencji leków w dziedzinie dostępności leków oraz wprowadzenie przez EMA systemu pojedynczych punktów kontaktowych (SPOC) i branżowego systemu pojedynczych punktów kontaktowych (i-SPOC); postuluje ocenę i usprawnienie istniejących systemów informacyjnych, aby mieć jasny obraz trudności, niedoborów i potrzeb w każdym państwie członkowskim w celu uniknięcia nadmiernego gromadzenia zapasów; zachęca w związku z tym Komisję, by wykorzystała i wdrożyła narzędzia cyfrowe i telematyczne na szczeblu ogólnoeuropejskim, a także rozważyła nowelizację rozporządzenia w sprawie zmian(19) oraz wytycznych w sprawie klasyfikacji zmian; wzywa Komisję i państwa członkowskie do ustanowienia systemu wczesnego ostrzegania, zarówno na szczeblu krajowym, jak i europejskim, aby wzmocnić obowiązek informowania firm farmaceutycznych o wszelkich zakłóceniach lub napięciach w dostawach leków;

71.  uważa, że konieczna jest poprawa wczesnej komunikacji z pracownikami służby zdrowia i z pacjentami w zakresie dostępności leków za pomocą innowacyjnych narzędzi cyfrowych, które umożliwiają poznanie w czasie rzeczywistym aktualnych danych na temat dostępności, lokalizacji, ilości i ceny danego leku, z zachowaniem zgodności z przepisami o ochronie danych; zauważa, że pracownicy służby zdrowia muszą mieć dostęp do aktualnych informacji, aby móc odpowiednio reagować na pojawiające się i istniejące niedobory; podkreśla, że wczesna świadomość problemu z zaopatrzeniem i wczesna identyfikacja potencjalnych alternatyw terapeutycznych mogą wzmocnić bezpieczeństwo pacjenta; zaleca w związku z tym dołączanie informacji dla pracowników służby zdrowia na temat dostępnych rozwiązań alternatywnych;

72.  uważa, że państwa członkowskie powinny udostępniać wszystkim zaangażowanym podmiotom informacje, takie jak prognozy epidemiologiczne, aby pomóc im lepiej zaplanować działania w obliczu rosnącego popytu oraz lepiej reagować na potrzeby w okresach braku;

73.  przypomina, że informacje wprowadzające w błąd mogą prowadzić do niewłaściwego stosowania leków i zbędnego ich gromadzenia;

74.  zauważa również, że ludzie gromadzą leki z obawy przed wyczerpaniem się zapasów; wzywa rządy do przeciwdziałania tym obawom poprzez edukację i zapewnienie poczucia bezpieczeństwa, aby położyć kres nadmiernemu zużywaniu zasobów;

75.  apeluje, aby ulotkę informacyjną w formie papierowej uzupełnić elektroniczną ulotką informującą o produkcie sporządzoną we wszystkich językach wszystkich państw, w których lek jest wprowadzony na rynek, aby ułatwić przemieszczanie i sprzedaż leków na jednolitym rynku i w ten sposób łagodzić niedobory; wzywa Komisję, by przeanalizowała możliwość uprawnienia producentów do dobrowolnego i bez żadnych dodatkowych obciążeń wprowadzenia systemu oznakowania, które powinno być widoczne i rozpoznawalne przez pacjentów i klientów, informującego o pochodzeniu i miejscu produkcji produktów leczniczych i substancji czynnych;

76.  podkreśla, że ważne jest, by zapewnić sprawne funkcjonowanie jednolitego rynku w celu wyeliminowania barier w dostępie do leków, wyrobów medycznych i sprzętu ochronnego dla wszystkich obywateli, zwłaszcza obywateli mieszkających w państwach członkowskich, które ze względu na niewielkie rozmiary lub odległe położenie są w dużym stopniu uzależnione od importu i nie mają łatwego dostępu do łańcucha dostaw;

77.  zaleca opracowanie katalogu niedoborów leków we wszystkich państwach członkowskich, aby umożliwić EMA łatwe uaktualnianie ogólnodostępnego katalogu niedoborów analizowanych przez jej Komitet ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi lub Komitet ds. Oceny Ryzyka w ramach Nadzoru nad Bezpieczeństwem Farmakoterapii;

78.  podkreśla, że ważne jest, by Komisja przyjęła wszelkie środki niezbędne do zwalczania spekulacji, oszustw i nadużyć cenowych w handlu podstawowymi substancjami medycznymi;

79.  potępia wykorzystywanie niedoborów do celów przestępczych; przypomina, że podrabianie lub fałszowanie leków i produktów medycznych zaostrza napięcia w zaopatrzeniu; apeluje o wzmocnienie środków mających zwalczać te praktyki poprzez kontrolę platform internetowych oferujących leki, zacieśnienie współpracy między odpowiednimi agencjami unijnymi i krajowymi oraz zapewnienie poszanowania praw ofiar;

Zapobieganie niedoborom i reagowanie na nie w przypadku kryzysów zdrowotnych

80.  z niepokojem zwraca uwagę na niedobór niektórych leków, który wystąpił podczas kryzysu związanego z COVID-19, w tym niedobory leków stosowanych w intensywnej terapii; podkreśla znaczenie, jakie ma utrzymanie produkcji, dostaw, dystrybucji, rozwoju i równego dostępu do wysokiej jakości leków, co powinna koordynować EMA; z zaniepokojeniem odnotowuje zakazy eksportu niektórych leków wprowadzone w skali globalnej i z zadowoleniem przyjmuje zaangażowanie Komisji w zapewnienie dostaw leków; podkreśla, że eksperymentalne stosowanie leków w leczeniu COVID-19 nie może prowadzić do niedoborów dla pacjentów cierpiących na inne choroby, którzy potrzebują tych leków;

81.  wzywa Komisję, aby w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi przyjęła europejski plan gotowości na wypadek pandemii w celu zapewnienia skoordynowanej i skutecznej reakcji; z zadowoleniem przyjmuje zatem utworzenie przez Komisję platformy koordynacyjnej do spraw sprzętu medycznego w związku z COVID-19; ponawia zawarty w rezolucji z 17 kwietnia 2020 r. apel o utworzenie europejskiego mechanizmu reagowania na wszystkie rodzaje kryzysów zdrowotnych;

82.  podkreśla, że europejski plan gotowości na wypadek pandemii powinien obejmować koordynację informacji o dystrybucji i zużyciu produktów leczniczych w państwach członkowskich oraz odpowiednią definicję elastyczności regulacyjnej w celu zaradzenia napięciom w zaopatrzeniu; uważa, że taki plan, aby skutecznie wspierać zdolności reagowania państw członkowskich, powinien również obejmować szerokie stosowanie wspólnych na szczeblu UE mechanizmów kryzysowych ukierunkowanych na poważne transgraniczne zagrożenia zdrowia, takich jak rescEU i umowa dotycząca wspólnego udzielania zamówień;

83.  podkreśla, że wdrożenie otwartego, wolnego, sprawiedliwego, przejrzystego i wykonalnego, opartego na zasadach, wielostronnego systemu handlu ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia globalnej dostępności produktów medycznych i ograniczenia podatności na podobne niedobory w sytuacjach nadzwyczajnych w przyszłości;

84.  z zadowoleniem przyjmuje, że na początku kryzysu związanego z COVID-19 wprowadzono bardziej elastyczne zasady w celu złagodzenia niedoborów i ułatwienia przepływu leków między państwami członkowskimi, w tym akceptowanie różnych formatów opakowań, procedury ponownego wykorzystania, aby posiadacze pozwoleń na dopuszczenie do obrotu mogli uzyskać zatwierdzenie produktu w innym państwie członkowskim, przedłużenie ważności świadectw dobrej praktyki wytwarzania, dłuższe okresy ważności, stosowanie weterynaryjnych produktów leczniczych itp.; wzywa Komisję, aby rygorystycznie monitorowała stosowanie tych zasad, zagwarantowała, że nie zostanie zagrożone bezpieczeństwo pacjentów, i zadbała o dostępność tych rozwiązań w przypadku problemów lub niedoborów; z zadowoleniem przyjmuje zatem tymczasowe przesunięcie daty rozpoczęcia stosowania rozporządzenia (UE) 2017/745 w sprawie wyrobów medycznych; zwraca się w związku z tym o szczególne podejście do sierocych produktów leczniczych;

85.  zauważa, że ochrona patentowa stanowi istotną zachętę dla firm do inwestowania w innowacje i wytwarzanie nowych leków; zauważa jednocześnie, że skutek wykluczający patentów może prowadzić do ograniczenia podaży i dostępu do leków, a także produktów farmaceutycznych; podkreśla, że należy utrzymać równowagę między zachęcaniem do innowacji dzięki skutkowi wykluczającemu patentów, zadbaniem o dostęp do leków i ochroną zdrowia publicznego; przypomina, że firma, która wprowadza lek do obrotu, może korzystać z wyłączności danych przez okres ośmiu lat od momentu wydania pierwszego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu zgodnie z art. 14 ust. 11 rozporządzenia (WE) nr 726/2004; wzywa Komisję, aby zaproponowała przegląd tego rozporządzenia po to, żeby wprowadzić możliwość tymczasowego zezwolenia na udzielanie obowiązkowych licencji w przypadku kryzysu zdrowotnego, co umożliwiłoby produkcję generycznych wersji leków ratujących życie; przypomina, że jest to jeden z instrumentów elastyczności w dziedzinie ochrony patentowej, związanych ze zdrowiem publicznym, uwzględniony już w Porozumieniu w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej WHO (TRIPS), a następnie ponownie potwierdzony w deklaracji z Ad-Dauhy z 2001 r.; wzywa Komisję do zapewnienia, aby wdrażanie zawartych przez UE umów o wolnym handlu (FTA) nie kolidowało z możliwościami uruchomienia instrumentów elastyczności przewidzianych w porozumieniu TRIPS, oraz do przedstawienia państwom członkowskim wytycznych mających zachęcać do wydawania licencji dobrowolnych zamiast niezwłocznego wydawania licencji przymusowych;

86.  przypomina, że rozporządzenie (WE) nr 816/2006(20) harmonizuje procedurę udzielania licencji przymusowych w odniesieniu do patentów i dodatkowych świadectw ochronnych dotyczących wytwarzania i sprzedaży produktów farmaceutycznych, jeżeli produkty te są przeznaczone na eksport do kwalifikujących się do ich otrzymania krajów importujących, które potrzebują takich produktów do zaradzenia problemom zdrowia publicznego; wzywa Komisję, aby w związku z przyszłą strategią farmaceutyczną rozważyła możliwość wprowadzenia zharmonizowanych przepisów dotyczących udzielania licencji przymusowych na produkty lecznicze, takie jak szczepionki, co umożliwiłoby państwom członkowskim szybsze i skuteczniejsze reagowanie na przyszłe europejskie kryzysy w dziedzinie zdrowia publicznego;

87.  podkreśla, że systemy licencji przymusowych muszą być częścią szerzej zakrojonych działań UE mających na celu rozwiązanie problemu dostępu do leków; zwraca się do Komisji o przedstawienie europejskiego planu działania w tym zakresie.

88.  podkreśla, że w ochronie patentowej i egzekwowaniu patentów należy odpowiednio uwzględniać interes społeczny, mianowicie zabezpieczenie praw człowieka i priorytetów w zakresie zdrowia publicznego; w tym samym duchu przypomina, że ochrona patentowa nie powinna kolidować z prawem do zdrowia i nie powinna służyć pogłębianiu nierówności między bardziej zamożnymi a biedniejszymi obywatelami pod względem dostępu do leków; uważa, że podejście Unii do tego zagadnienia powinno zapewniać harmonizację i spójność różnych środków, którymi dysponują państwa członkowskie;

89.  podkreśla, że szeroka sieć sprawiedliwych i dobrze wdrożonych FTA zawierających wyważone przepisy dotyczące własności intelektualnej i współpracy regulacyjnej wraz z w pełni funkcjonującym wielostronnym systemem handlu, w którego centrum znajduje się WHO i prawidłowo działający Organ Apelacyjny, stanowi najlepszy sposób zagwarantowania dostępności licznych źródeł produkcji podstawowych leków oraz zbieżności standardów regulacyjnych na poziomie światowym i zapewnienia w ten sposób solidnych globalnych ram innowacji, uzupełniających produkcję europejską; podkreśla, że ważne jest, aby mieć możliwości zapewnienia odpowiedniej dostępności potrzebnych farmaceutyków, co obejmuje także gotowość zezwolenia, jeśli zajdzie taka potrzeba, na import leków wyprodukowanych za granicą w ramach obowiązkowych licencji; przypomina, że różnice w ramach prawnych i normach produktów leczniczych mogą przekładać się na niepotrzebne bariery handlowe; podkreśla znaczenie europejskich norm jakości i bezpieczeństwa; zachęca do przyjęcia międzynarodowych standardów i wzywa Komisję, aby dopilnowała, żeby wszystkie gotowe lub pośrednie produkty lecznicze przeznaczone na rynek europejski spełniały obowiązujące europejskie normy jakości i bezpieczeństwa, a także żeby nie były podrabiane; zauważa, że innym sposobem na zapewnienie strategicznej autonomii UE w ochronie zdrowia jest uwzględnienie produkcji farmaceutycznej niektórych produktów w programie IPCEI (ważne projekty stanowiące przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania);

90.  zdecydowanie zachęca wszystkie kraje do przystąpienia do porozumienia WTO w sprawie zniesienia ceł na produkty farmaceutyczne; wzywa do rozszerzenia jego zakresu na wszystkie produkty farmaceutyczne i lecznicze, przy jednoczesnym poszanowaniu przestrzeni politycznej wszystkich krajów i zapewnieniu ich obywatelom dostępu do leków; podkreśla, że działania odwetowe w sporach handlowych nie powinny nigdy dotyczyć produktów medycznych i leków, w tym półproduktów, które powinny być łatwo dostępne; wzywa ponadto do natychmiastowego, jednostronnego i tymczasowego zniesienia ceł na produkty medyczne i farmaceutyczne, aby ułatwić ich import; podkreśla, że tworzenie produktów medycznych musi być zgodne z normami międzynarodowymi w zakresie praw człowieka i z porozumieniem paryskim, zaś prawa pracownicze muszą być zgodne z podstawowymi konwencjami MOP; odnotowuje prace Komisji nad przepisami w zakresie należytej staranności;

91.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do zadbania o szybkie i pełne wdrożenie – a jeśli to konieczne nowelizację – rozporządzenia w sprawie monitorowania BIZ, w którym należy uwzględnić ochronę zdrowia jako sektor o znaczeniu strategicznym;

92.  przypomina, że kryzys związany z COVID-19 wystawił na próbę odporność publicznych systemów opieki zdrowotnej; uważa, że wprowadzenie testów warunków skrajnych, aby ocenić odporność publicznych systemów opieki zdrowotnej w sytuacji nadzwyczajnej, mogłoby pomóc określić strukturalne czynniki ryzyka i stworzyć skuteczne metody przeciwdziałania niedoborom w przypadku pandemii; wzywa Komisję i Radę, aby na podstawie wyników tych testów sporządziły zalecenia skierowane do państw członkowskich w celu wzmocnienia ich systemów opieki zdrowotnej i zaspokojenia wszelkich podstawowych potrzeb, które mogłyby się pojawić w przypadku nadzwyczajnej sytuacji zdrowotnej;

93.  uważa, że systemy opieki zdrowotnej w UE potrzebują większej liczby wspólnych standardów i lepszej interoperacyjności, aby uniknąć niedoborów leków i zapewnić całemu społeczeństwu wysokiej jakości opiekę zdrowotną; wzywa zatem Komisję, aby w oparciu o wyniki testów warunków skrajnych zaproponowała dyrektywę ustalającą minimalne normy jakości systemów opieki zdrowotnej;

94.  uważa, że w przypadku kryzysu zdrowotnego zamknięcie granic i kontrole celne nie mogą stanowić przeszkody dla transgranicznego przepływu w Unii produktów leczniczych o dużym znaczeniu; wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby ustanowiły bezpieczne i szybkie procedury kontroli produktów na granicy podczas kryzysu zdrowotnego, zgodnie z prawem UE;

95.  zauważa, że pandemia COVID-19 uwypukliła znaczenie współpracy i solidarności między państwami członkowskimi oraz szybkiego dostarczania leków w nagłych i wyjątkowych okolicznościach, które mogą znów zaistnieć w przyszłości; podkreśla ponadto, że nowa polityka przemysłowa i transportowa oraz inwestycje w badania i rozwój są niezwykle istotne, by móc zagwarantować, że przemysł farmaceutyczny będzie w stanie zaspokoić przyszłe potrzeby;

96.  podkreśla potrzebę stworzenia bardziej wydajnej i zrównoważonej sieci transportu i logistyki oraz skrócenia szlaków transportowych, co doprowadziłoby do zmniejszenia emisji, złagodzenia wpływu na środowisko i klimat, poprawy funkcjonowania rynku wewnętrznego i ograniczenia barier administracyjnych;

97.  wzywa państwa członkowskie do wdrożenia koncepcji uprzywilejowanych korytarzy zaproponowanej przez Komisję w wytycznych dotyczących środków zarządzania granicami w celu ochrony zdrowia i zapewnienia dostępności towarów i usług podstawowych, aby umożliwić sprawny transport nie tylko leków, ale również surowców, półproduktów i powiązanych materiałów, w tym opakowań; podkreśla konieczność utrzymania otwartych granic dzięki uprzywilejowanym korytarzom, aby można je było wykorzystać w razie nieoczekiwanych sytuacji w przyszłości;

98.  uważa za konieczne zlikwidowanie wąskich gardeł i usunięcie wciąż istniejących przeszkód utrudniających powstanie w pełni zintegrowanego i dobrze funkcjonującego jednolitego europejskiego obszaru transportu obejmującego wszystkie rodzaje transportu; podkreśla, że konieczne jest sprzyjanie intermodalności przy jednoczesnym zachęcaniu do przejścia na transport kolejowy, finansowanie głównych węzłów oraz gwarantowanie nieprzerwanych dostaw różnego rodzaju towarów, w tym towarów niebezpiecznych mających zasadnicze znaczenie dla produkcji w przemyśle chemicznym i farmaceutycznym; wzywa państwa członkowskie do wzmocnienia placówek medycznych i personelu medycznego w ramach przygotowań do intensywniejszego ruchu w wyniku zniesienia ograniczeń;

99.  podkreśla znaczenie systemów informatycznych w ułatwianiu identyfikowalności, nadzoru i punktualności dostaw leków oraz wagę wymiany informacji między różnymi podmiotami w łańcuchu logistycznym transportu, w tym między organami celnymi;

100.  wzywa Komisję, aby opracowała we współpracy z państwami członkowskimi mechanizmy zapewniające szybki i bezpieczny transport oraz lepszy nadzór nad transportem i gromadzeniem zapasów leków, a mianowicie wprowadzenie planu awaryjnego gwarantującego swobodny przepływ leków w przypadku zakłóceń w sektorze transportu, oraz nietypowe plany dystrybucji, np. dostawy pilnie potrzebnych leków za pośrednictwem zaplanowanego ruchu mieszanego;

101.  zauważa, że należy zagwarantować niedyskryminujące i wysokie standardy bezpieczeństwa zarówno infrastruktury transportowej, jak i pracowników transportu, dzięki czemu możliwe będzie zarządzanie znacznymi wolumenami w łańcuchu dostaw bez zakłóceń, a właściwe organy będą mogły podejmować proporcjonalne i dostosowane środki w celu zminimalizowania zagrożeń dla zdrowia; podkreśla, że ważne jest utrzymanie dobrych warunków pracy kierowców;

102.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do zadbania o to, by pracownicy służby zdrowia, którzy pracują w sąsiednich krajach, byli uprawnieni do przekraczania granic wewnętrznych;

103.  zwraca uwagę na znaczenie ostrożnego zarządzania zdolnością magazynową w temperaturze otoczenia i w chłodniach w odniesieniu do infrastruktury transportowej na wejściu i na wyjściu;

104.  podkreśla konieczność zniesienia barier w dostępie do leków, wyrobów medycznych i sprzętu ochronnego dla wszystkich obywateli, zwłaszcza obywateli mieszkających w państwach członkowskich, które ze względu na niewielkie rozmiary lub odległe położenie są w dużym stopniu uzależnione od importu i nie mają łatwego dostępu do łańcucha dostaw;

105.  podkreśla, jak ważne jest zaspokajanie konkretnych potrzeb transportowych na poziomie lokalnym i regionalnym, zwłaszcza na obszarach peryferyjnych, wiejskich, górskich, słabo zaludnionych i wyspiarskich oraz w regionach najbardziej oddalonych, do których trudniej dotrzeć, co wiąże się z wyższymi kosztami dostawy; uważa, że strategiczne plany modernizacji infrastruktury w państwach członkowskich powinny obejmować konkretne działania na rzecz tych regionów; zauważa, że trzeba zadbać o to, by transformacja cyfrowa objęła również te obszary, oraz dostrzega potrzebę szybszego wdrażania nowych rozwiązań dostosowanych do ich potrzeb, zwiększających łączność, dostępność i przystępność cenową; podkreśla, że dostęp do leków na tych obszarach nie powinien być w żaden sposób utrudniony;

106.  wzywa Komisję, by zapewniła państwom członkowskim i przewoźnikom wsparcie organizacyjne i finansowe – w tym za pośrednictwem programów prac przyjętych w wieloletnich ramach finansowych na lata 2021–2027 – w sytuacjach nadzwyczajnych, takich jak pandemie, oraz zapewniła priorytetowe traktowanie i rezerwowanie we wszystkich przesyłkach towarowych miejsca na towary podstawowe, takie jak leki, API i sprzęt medyczny.

107.  postuluje wdrożenie innowacyjnych i przyspieszonych rozwiązań mających w porę łagodzić brak leków i umożliwiać bezpieczny transport leków wrażliwych na temperaturę dzięki śledzeniu produktów za pomocą stałego monitorowania na odległość; wzywa Komisję, aby rozszerzyła kompetencje Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) w obszarze zdrowia publicznego oraz propagowała wymianę najlepszych praktyk;

108.  wzywa ECDC, aby udostępniło dane modelowania dotyczące prawdopodobnego rozwoju pandemii COVID-19 w każdym państwie członkowskim oraz dane dotyczące potrzeb pacjentów i możliwości szpitali w państwach członkowskich, aby w razie potrzeby lepiej przewidzieć zapotrzebowanie i zaplanować dostawy leków; uważa, że EMA powinna współpracować z ECDC, aby skuteczniej zapobiegać niedoborom leków i powszechnie stosowanych medykamentów w perspektywie ewentualnych przyszłych epidemii i pandemii;

109.  zwraca się do Komisji, EMA oraz krajowych organów regulacyjnych, by w oparciu o wszelkie pragmatyczne działania podjęte podczas kryzysu związanego z COVID-19 nadal zezwalały na elastyczność regulacyjną w odniesieniu do posiadaczy pozwoleń na dopuszczenie do obrotu, obejmującą między innymi procedury zmiany dostawców API, wyznaczanie nowych zakładów produkcyjnych i szybsze zezwolenia na import, z myślą o skuteczniejszym łagodzeniu braku leków;

110.  przyznaje, że kwoty dostaw stosowane przez posiadaczy pozwoleń na dopuszczenie do obrotu w odniesieniu do dystrybucji produktów ochrony zdrowia są ustalane na podstawie szeregu parametrów, w tym szacunków dotyczących potrzeb pacjentów w poszczególnych krajach; wzywa Komisję, aby wraz z zainteresowanymi stronami z przemysłu farmaceutycznego zastanowiła się nad wielkością dostępnych zapasów leków; przypomina w związku z tym, że kwoty wielkości zapasów wprowadzane przez dystrybutorów są często niewielkie i powodują spowolnienia i niedobory oraz że w niektórych częściach łańcucha dystrybucji odnotowano brak przejrzystości zapasów;

111.  podkreśla, że farmaceutyczna polityka cenowa polegająca wyłącznie na ograniczaniu wydatków nie pozwala na korekty cen, które odzwierciedlałyby zmiany w kosztach towarów, produkcji, procedurach regulacyjnych i dystrybucji, oraz ma negatywny wpływ na niezawodność dostaw; zauważa z niepokojem, że większy popyt na produkty w okresie niedoborów leków może zwiększyć ryzyko wystąpienia nieuczciwych praktyk cenowych w regionach borykających się z brakiem, jak również w przypadku alternatywnych produktów farmaceutycznych mogących zastępować te, których brakuje;

112.  zwraca uwagę na przykłady niedoborów związanych z czasem niezbędnym do spełnienia wymogów regulacyjnych, w tym z opóźnieniami regulacyjnymi i z wymogami krajowymi, jednak w międzyczasie podkreśla, że zapotrzebowanie na leki i sprzęt medyczny nie może odbywać się kosztem jakości, bezpieczeństwa, skuteczności i opłacalności leków stosowanych u ludzi i produktów zdrowotnych, w tym wyrobów medycznych; przypomina, że zgodność z przepisami mającymi zastosowanie do wydawania pozwoleń na badania kliniczne leków, jak również kontrolę przestrzegania dobrych praktyk klinicznych przy przeprowadzaniu tych badań nadal należy regulować i nadzorować zgodnie z najwyższymi standardami ochrony zdrowia publicznego; przypomina również, że należy przede wszystkim zadbać o optymalizację procesów regulacyjnych i jednocześnie utrzymać wysokie standardy naukowe, aby uprościć zadania administracyjne związane z utrzymaniem produktów leczniczych na rynku przez nowelizację obowiązującego rozporządzenia w sprawie zmian, zapewnić lepszy dostęp pacjentów i pracowników służby zdrowia do informacji oraz usprawnić przepływ leków z jednego państwa członkowskiego do drugiego w przypadku braków; zachęca Komisję do jak najlepszego wykorzystania w procesach regulacyjnych technologii informacyjnej, w tym narzędzi cyfrowych i telematycznych, aby poprawić skuteczność regulacji w całej UE i utrzymać przy tym standardy ochrony danych osobowych określone w rozporządzeniu (UE) 2016/679 (ogólne rozporządzenie o ochronie danych / RODO)(21);

113.  zwraca się do Komisji, aby uwzględniając europejską strategię w zakresie danych i transformację cyfrową opieki zdrowotnej oraz możliwość wykorzystania ogromnego potencjału danych dotyczących zdrowia do poprawy jakości opieki zdrowotnej i wyników pacjentów, zachęcała do stosowania w sektorze opieki zdrowotnej państw członkowskich technologii interoperacyjnych, które ułatwią dostarczanie pacjentom innowacyjnych rozwiązań w zakresie zdrowia; zachęca do ustanowienia w pełni współpracującej i funkcjonalnej europejskiej przestrzeni danych dotyczących zdrowia, której ramy zarządzania sprzyjałyby tworzeniu innowacyjnego ekosystemu opartego na danych i która przewidywałaby bezpieczną i kontrolowaną wymianę informacji i krytycznych danych między państwami członkowskimi; zwraca się do Komisji, by promowała standardy, narzędzia i infrastrukturę nowej generacji, jeśli chodzi o przechowywanie i przetwarzanie danych odpowiednich do celów badań i rozwoju w zakresie innowacyjnych produktów i usług; zwraca uwagę, że dane osobowe dotyczące zdrowia można gromadzić i przetwarzać jedynie zgodnie z podstawą prawną określoną w art. 6 ust. 1 RODO oraz warunkami określonymi w art. 9 RODO; uważa, że należy w związku z tym zakazać dalszego przetwarzania danych osobowych dotyczących zdrowia; przypomina administratorom danych o zasadzie przejrzystości w zakresie ochrony danych oraz wynikających z niej obowiązkach wobec pacjentów i innych osób, których dane dotyczą;

114.  podkreśla, jak ważne jest zapewnienie powszechnego dostępu do szczepionek i leczenia, szczególnie w sytuacjach nadzwyczajnych oraz w przypadku nowych chorób, na które nie ma leków, takich jak COVID-19; wzywa do ścisłej współpracy między WHO i WTO, by zapewnić dostawy szczepionki, gdy zostanie ona już wynaleziona; jednocześnie wzywa Komisję, aby wzmocniła mechanizmy organizowania wspólnych przetargów na leki, żeby zagwarantować wszystkim obywatelom powszechny dostęp do leczenia, niezależnie od miejsca zamieszkania;

115.  podkreśla, że w toku opracowywania i procedury zatwierdzenia bezpiecznej i skutecznej szczepionki przeciwko COVID-19 lub metody leczenia tej choroby należy podjąć wszelkie kroki, aby zapewnić możliwość szybkiej produkcji i dystrybucji w Europie i na świecie, dbając o sprawiedliwy i równy dostęp do szczepionki lub leczenia;

116.  uznaje, że pandemia COVID-19 zaostrzyła utrzymujący się problem braku leków i sprzętu ochronnego w UE, i podkreśla jednocześnie, że dostęp do leków i sprzętu ochronnego jest kwestią o znaczeniu globalnym, która ma również poważne konsekwencje w krajach rozwijających się, gdzie rozprzestrzeniają się choroby związane z ubóstwem, a dostępność leków jest niska; podkreśla, że UE musi zapewnić spójność swojej polityki, zwłaszcza w dziedzinie rozwoju, handlu, zdrowia, badań i innowacji, aby przyczynić się do zagwarantowania stałego dostępu do podstawowych leków w krajach najuboższych, a zwłaszcza w krajach najsłabiej rozwiniętych;

117.  zauważa, że brak dostępu do leków poważnie odczuły najbardziej narażone i zmarginalizowane grupy, w tym kobiety i dzieci, osoby żyjące z HIV i innymi chorobami przewlekłymi, migranci, uchodźcy i osoby wewnętrznie przesiedlone, osoby starsze i osoby z niepełnosprawnościami;

118.  wzywa Komisję do objęcia przywódczej roli na poziomie globalnym, by zapewnić krajom rozwijającym się gwarantowany dostęp do podstawowych leków i ich dostawę, szczególnie w sytuacjach nadzwyczajnych;

119.  podkreśla, że pandemia COVID-19 uwidacznia potrzebę jak największego skrócenia istniejących łańcuchów dostaw, a zwłaszcza unikania zależności od długich i niepewnych globalnych łańcuchów dostaw najważniejszego sprzętu medycznego i farmaceutyków; wzywa UE, aby pomogła krajom rozwijającym się w budowie lokalnego potencjału wytwórczego, produkcyjnego i dystrybucyjnego, udzielając wsparcia technicznego, niezbędnej wiedzy i informacji, tworząc zachęty do transferu technologii i wspierając spójność wytycznych regulacyjnych, systemy monitorowania oraz szkolenia pracowników służby zdrowia; podkreśla potrzebę stworzenia silniejszych systemów opieki zdrowotnej i dobrze funkcjonujących łańcuchów dostaw; podkreśla fakt, że kraje rozwijające się, zwłaszcza kraje najsłabiej rozwinięte, są w dużym stopniu zależne od międzynarodowych łańcuchów dostaw, co może prowadzić do poważnych niedoborów, gdy globalny popyt rośnie, a podaż jest ograniczona;

120.  apeluje o globalną, zbiorową reakcję i z zadowoleniem przyjmuje wyniki zorganizowanej 4 maja 2020 r. w reakcji na pandemię koronawirusa konferencji darczyńców, podczas której darczyńcy z całego świata zobowiązali się do przekazania 7,4 mld EUR na przyspieszenie prac w zakresie diagnostyki, leczenia oraz opracowania szczepionki; podkreśla, że narzędzia medyczne potrzebne do zwalczania COVID-19 powinny być przystępne cenowo, bezpieczne, skuteczne, łatwe do stosowania i powszechnie dostępne dla wszystkich i wszędzie, a także należy je uznać za „globalne dobra publiczne”; uważa zatem, że dostęp i przystępność cenowa powinny stanowić integralną część całego procesu badań i rozwoju oraz produkcji; w związku z tym uważa, że finansowanie publiczne powinno podlegać rygorystycznym warunkom, zwłaszcza w zakresie zbiorowego zarządzania, przejrzystości, dzielenia się technologią, wiedzą techniczną, wynikami klinicznymi itp.; podkreśla, że warunki te muszą zostać upublicznione, ponieważ finanse publiczne nie mogą opierać się na ślepym zaufaniu;

121.  podkreśla, że dzielenie się próbkami patogenów i informacjami o ich sekwencji ma kluczowe znaczenie dla szybkiego opracowania diagnostyki, terapii i szczepionek; przypomina o wiążących zobowiązaniach międzynarodowych dotyczących sprawiedliwego i równego podziału korzyści w odniesieniu do materiału genetycznego wynikających z Konwencji o różnorodności biologicznej i protokołu z Nagoi;

o
o   o

122.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz parlamentom państw członkowskich.

(1) Dz.U. L 311 z 28.11.2001, s. 67.
(2) Dz.U. L 94 z 28.3.2014, s. 65.
(3) Dz.U. L 158 z 27.5.2014, s. 1.
(4) Dz.U. L 248 z 24.9.2015, s. 9.
(5) Dz.U. L 32 z 9.2.2016, s. 1.
(6) Dz.U. L 117 z 5.5.2017, s. 1.
(7) Dz.U. L 130 z 24.4.2020, s. 18.
(8) Dz.U. L 4 z 7.1.2019, s. 24.
(9) Teksty przyjęte, P9_TA(2020)0054.
(10) Teksty przyjęte, P9_TA(2019)0105.
(11) Dz.U. C 263 z 25.7.2018, s. 4.
(12) Teksty przyjęte, P9_TA(2020)0005.
(13) Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 8 marca 2011 r. w sprawie oceny zarządzania grypą H1N1 w UE w latach 2009–2010 (Dz.U. C 199 E z 7.7.2012, s. 7).
(14) Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1082/2013/UE z dnia 22 października 2013 r. w sprawie poważnych transgranicznych zagrożeń zdrowia oraz uchylająca decyzję nr 2119/98/WE (Dz.U. L 293 z 5.11.2013, s. 1).
(15) Dyrektywa 2002/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 stycznia 2003 r. ustanawiająca normy jakości i bezpiecznego pobierania, badania, preparatyki, przechowywania, wydawania krwi ludzkiej i składników krwi oraz zmieniająca dyrektywę 2001/83/WE (Dz.U. L 33 z 8.2.2003, s. 30).
(16) Dyrektywa 2004/23/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie ustalenia norm jakości i bezpiecznego oddawania, pobierania, testowania, przetwarzania, konserwowania, przechowywania i dystrybucji tkanek i komórek ludzkich (Dz.U. L 102 z 7.4.2004, s. 48).
(17) Stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia 6 lutego 2013 r. w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej przejrzystości środków regulujących ustalanie cen produktów leczniczych stosowanych u ludzi oraz włączanie tych produktów w zakres systemów powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego (Teksty przyjęte, P7_TA(2013)0039).
(18) Rozporządzenie (WE) nr 141/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 1999 r. w sprawie sierocych produktów leczniczych (Dz.U. L 18 z 22.1.2000, s. 1).
(19) Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1234/2008 z dnia 24 listopada 2008 r. dotyczące badania zmian w warunkach pozwoleń na dopuszczenie do obrotu dla produktów leczniczych stosowanych u ludzi i weterynaryjnych produktów leczniczych (Dz.U. L 334 z 12.12.2008, s. 7).
(20) Rozporządzenie (WE) nr 816/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie udzielania licencji przymusowych na patenty dotyczące wytwarzania produktów farmaceutycznych przeznaczonych na wywóz do krajów, w których występują problemy związane ze zdrowiem publicznym (Dz.U. L 157 z 9.6.2006, s. 1).
(21) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych (Dz.U. L 119 z 4.5.2016, s. 1).


Wdrażanie krajowych strategii integracji Romów: zwalczanie negatywnych postaw wobec osób pochodzenia romskiego w Europie
PDF 226kWORD 68k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 17 września 2020 r. w sprawie wdrażania krajowych strategii integracji Romów: zwalczanie negatywnych postaw wobec osób pochodzenia romskiego w Europie (2020/2011(INI))
P9_TA(2020)0229A9-0147/2020

Parlament Europejski,

–  uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej (TUE), Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) oraz Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej,

–  uwzględniając europejską Konwencję praw człowieka i podstawowych wolności, Europejską kartę społeczną i Konwencję ramową o ochronie mniejszości narodowych, a także sprawozdania i zalecenia Komisarza Praw Człowieka Rady Europy i Europejskiej Komisji przeciwko Rasizmowi i Nietolerancji (ECRI) oraz inne mechanizmy Rady Europy,

–  uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka i traktaty Organizacji Narodów Zjednoczonych dotyczące praw człowieka, uwzględniając Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych, Międzynarodowy pakt praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych, Międzynarodową konwencję w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji rasowej, Konwencję w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet oraz Konwencję o prawach dziecka,

–  uwzględniając dyrektywę Rady 2000/43/WE z dnia 29 czerwca 2000 r. wprowadzającą w życie zasadę równego traktowania osób bez względu na pochodzenie rasowe lub etniczne(1),

–  uwzględniając dyrektywę Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiającą ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy(2),

–  uwzględniając decyzję ramową Rady 2008/913/WSiSW z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie zwalczania pewnych form i przejawów rasizmu i ksenofobii za pomocą środków prawnokarnych(3),

–  uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 1367/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 września 2006 r. w sprawie zastosowania postanowień Konwencji z Aarhus o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska do instytucji i organów Wspólnoty(4),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 5 kwietnia 2011 r. zatytułowany „Unijne ramy dotyczące krajowych strategii integracji Romów do 2020 r.” (COM(2011)0173) oraz późniejsze sprawozdania z wdrażania i oceny,

–  uwzględniając zalecenie Rady z dnia 9 grudnia 2013 r. w sprawie skutecznych środków integracji Romów w państwach członkowskich(5), a także konkluzje Rady z dnia 8 grudnia 2016 r. w sprawie przyspieszenia procesu integracji Romów i z dnia 13 października 2016 r. w sprawie sprawozdania specjalnego nr 14/2016 Europejskiego Trybunału Obrachunkowego,

–  uwzględniając sprawozdania Parlamentu Europejskiego z 2010 r. w sprawie strategii UE w zakresie integracji Romów oraz sprawozdanie w sprawie związanych z płcią aspektów europejskich ram krajowych strategii integracji Romów z 2013 r.,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 kwietnia 2015 r. z okazji Międzynarodowego Dnia Romów – antycygańskość w Europie i uznanie przez UE dnia pamięci o ludobójstwie Romów podczas drugiej wojny światowej(6),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 25 października 2017 r. w sprawie aspektów praw podstawowych w integracji Romów w UE: walka z antycygańskością(7),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 stycznia 2019 r. w sprawie sytuacji w zakresie praw podstawowych w Unii Europejskiej w 2017 r.(8),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie konieczności wzmocnienia strategicznych unijnych ram dotyczących krajowych strategii integracji Romów po 2020 r. i bardziej zdecydowanej walki z antycygańskością(9),

–  uwzględniając rezolucję z dnia 7 lutego 2018 r. w sprawie ochrony i niedyskryminacji mniejszości w państwach członkowskich UE(10),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 marca 2018 r. w sprawie słabiej rozwiniętych regionów UE(11),

–  uwzględniając swoją rezolucję z 25 października 2018 r. w sprawie wzrostu liczby neofaszystowskich aktów przemocy w Europie(12),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 listopada 2018 r. w sprawie norm minimalnych dla mniejszości w UE(13),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 5 września 2019 r. zatytułowany „Sprawozdanie z wdrażania krajowych strategii integracji Romów” (COM(2019)0406)(14),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 4 grudnia 2018 r. zatytułowany „Sprawozdanie z oceny Unijnych ram dotyczących krajowych strategii integracji Romów do 2020 r.” (COM(2018)0785)(15),

–  uwzględniając postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego zatytułowane „Niezgodność z przepisami dyrektywy 2000/43/WE w sprawie równości rasowej – dyskryminacja dzieci romskich w sektorze oświaty” (postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego nr 20142174, 20152025 i 20152206),

–  uwzględniając Europejski filar praw socjalnych,

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego dotyczącą sytuacji romskich kobiet (SOC/585-EESC-2018),

–  uwzględniając deklarację poznańską partnerów z Bałkanów Zachodnich w sprawie integracji Romów w ramach procesu rozszerzania UE,

–  uwzględniając Drugie Badanie Unii Europejskiej na temat mniejszości i dyskryminacji (EU-MIDIS II) opracowane przez Agencję Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA),

–  uwzględniając ogólne zalecenie polityczne nr 13 Europejskiej Komisji przeciwko Rasizmowi i Nietolerancji (ECRI),

–  uwzględniając Agendę ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030,

–  uwzględniając mapę ubóstwa opracowaną przez Bank Światowy w 2016 r., na której wyraźnie zaznaczono najbardziej zapóźnione regiony Europy,

–  uwzględniając odpowiednie sprawozdania i zalecenia instytucji badawczych oraz romskich i proromskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego, w tym oddolnych romskich organizacji pozarządowych,

–  uwzględniając europejskie inicjatywy obywatelskie „Inicjatywa »pakiet bezpieczeństwa dla mniejszości«” oraz „Polityka spójności na rzecz równouprawnienia regionów i zrównoważonego rozwoju kultur regionalnych”,

–  uwzględniając art. 54 Regulaminu, a także art. 1 ust. 1 lit. e) decyzji Konferencji Przewodniczących z dnia 12 grudnia 2002 r. w sprawie procedury udzielania zgody na sporządzenie sprawozdań z własnej inicjatywy i załącznik 3 do tej decyzji,

–  uwzględniając opinie Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych, Komisji Kultury i Edukacji oraz Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A9–0147/2020),

A.  mając na uwadze, że społeczności romskie stanowią największą mniejszość etniczną w Europie,

B.  mając na uwadze, że w obecnych ramach podkreślono różnorodność kryjącą się pod ogólnym terminem „Romowie”; mając na uwadze, że nie uwzględniono w nich różnorodności istniejących wewnątrz społeczności romskich; mając na uwadze, że termin „Romowie” lub podwójny termin „Sinti i Romowie” stosowano w czasach, gdy decydenci kształtowali politykę dotyczącą Romów bez rzeczywistego zaangażowania społeczności romskich, przez co społeczności te czują się wyobcowane w tej polityce, oraz mając na uwadze, że ta definicja stosowana w strategiach politycznych i dyskusjach UE nie odzwierciedla różnorodności społeczności romskiej i jest zatem często przez nią krytykowana;

C.  mając na uwadze, że różnorodność społeczności romskich należy zdecydowanie lepiej odzwierciedlić we wniosku ustawodawczym dotyczącym okresu po 2020 r. na rzecz równości, integracji i uczestnictwa społeczności romskich; mając na uwadze, że termin „społeczności romskie” obejmuje społeczności wywodzące się z grup takich jak Romowie, Kalè, Manusze, Lowarzy, Rissende, Bojasze, Domowie, Kełderasze, Romaniczale i Sinti; mając na uwadze, że nowa definicja – społeczności romskie – poprawniej obejmuje nawet osoby stygmatyzowane jako Cyganie, które nie mają takiego pochodzenia etnicznego, np. Egipcjan, Aszkali czy Trawelerów;

D.  mając na uwadze, że znaczna część społeczności romskich w Europie żyje w niezwykle trudnych warunkach zarówno na obszarach wiejskich, jak i miejskich oraz znajduje się w bardzo złej sytuacji społeczno-ekonomicznej(16); mając na uwadze, że większość społeczności romskich nie może korzystać z przysługujących im podstawowych praw człowieka we wszystkich dziedzinach życia;

E.  mając na uwadze, że – zdaniem EU-MIDIS II – 61% obywateli Unii uważa, że dyskryminacja społeczności romskich jest zjawiskiem powszechnym w ich państwie; mając na uwadze, że głęboko zakorzeniony, trwały i strukturalny antycyganizm, który często ma charakter instytucjonalny, utrzymuje się na wszystkich poziomach społeczeństwa europejskiego, a jego przejawy są widoczne na co dzień i stanowią poważną przeszkodę utrudniającą osobom ze społeczności romskich rozwinięcie pełnego potencjału jako obywatele Unii korzystający z przysługujących im praw podstawowych, włączenia społecznego i równouprawnienia we wszystkich sferach życia, w tym w mieszkalnictwie, edukacji, opiece zdrowotnej i zatrudnieniu;

F.  mając na uwadze, że społeczności romskie nadal doświadczają częstej mowy nienawiści, zwłaszcza w przestrzeni publicznej, mediach społecznościowych oraz ze strony osób publicznych, polityków i urzędników; mając na uwadze, że doświadczają także przemocy ze strony policji, w tym karania zbiorowego, profilowania rasowego oraz segregacji mieszkaniowej i szkolnej; mając na uwadze konieczność przyjęcia konkretnych środków służących przeciwdziałaniu temu zjawisku; mając na uwadze, że braki w zakresie praworządności w obszarze wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych prowadzą do niedostatecznej ochrony i niedostatecznego dostępu ofiar przemocy policyjnej do wymiaru sprawiedliwości, a ofiary są często prześladowane przez organy państwowe;

G.  mając na uwadze, że zwalczanie antycyganizmu za pomocą istniejącego prawodawstwa antydyskryminacyjnego jest niewystarczające; mając na uwadze, że państwa członkowskie powinny wykazać się determinacją na rzecz przerwania błędnego koła antycyganizmu, w szczególności w kontaktach osób ze społeczności romskich z władzami lokalnymi, regionalnymi i krajowymi, aby zapewnić swoim obywatelom ze społeczności romskich równouprawnienie i wolność od dyskryminacji oraz zagwarantować im możliwość pełnego korzystania z przysługujących im podstawowych praw człowieka;

H.  mając na uwadze, że rasizm wobec społeczności romskich prowadzi do aktów przemocy i zabójstw; mając na uwadze, że liczba przypadków motywowanego nienawiścią nękania i przestępstw z nienawiści utrzymuje się na szczególnie wysokim poziomie w odniesieniu do osób ze społeczności romskich, a większość zdarzeń motywowanych nienawiścią nie jest zgłaszana;

I.  mając na uwadze, że – zdaniem EU-MIDIS II w 2016 r. – około 80 % osób ze społeczności romskich w dziewięciu państwach członkowskich UE o największej populacji romskiej żyje poniżej progu ubóstwa swojego kraju; mając na uwadze, że ubóstwo stanowi zarówno rezultat antycyganizmu, wykluczenia w obszarze edukacji, zatrudnienia, zdrowia i mieszkalnictwa, jak i czynnik przyczyniający się do tych zjawisk; mając na uwadze, że kluczowym celem strategii „Europa 2020” na rzecz zatrudnienia i inteligentnego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu było wyciągnięcie 20 mln osób, w tym osób należących do społeczności romskich, z sytuacji zagrożenia ubóstwem; mając na uwadze, że liczba osób zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym spadła o 3,1 mln w latach 2008–2017, co oznacza, że UE jest daleka od osiągnięcia celu strategii „Europa 2020”, jakim jest zmniejszenie tej liczby o 20 mln do 2020 r.;

J.  mając na uwadze, że co trzecia osoba pochodzenia romskiego mieszka w domu bez bieżącej wody, a co dziesiąta w domu bez energii elektrycznej; mając na uwadze, że niewiele ponad połowa ma toaletę wewnętrzną lub prysznic, a 78% osób ze społeczności romskich mieszka w przeludnionych lokalach; mając na uwadze, że duża liczba osób ze społeczności romskich nadal żyje w nieformalnych, niehigienicznych i nieuporządkowanych osiedlach charakteryzujących się złymi warunkami bytowymi; mając na uwadze, że wiele z nich nie posiada dokumentów tożsamości ani ubezpieczenia zdrowotnego(17);

K.  mając na uwadze, że 43% osób ze społeczności romskich jest dyskryminowanych przy próbach nabycia lub wynajęcia lokalu mieszkalnego i nie zna wystarczająco swoich praw dotyczących równości; mając na uwadze, że w miarę możliwości należy zwiększać legalizację praw własności, w szczególności w przypadku nieformalnych osiedli; mając na uwadze, że likwidacji nieformalnych osiedli (eksmisjom) powinny towarzyszyć odpowiednie środki towarzyszące, w tym zapewnienie mieszkania zastępczego; mając na uwadze, że przeciwko państwom członkowskim nie podjęto żadnych działań prawnych ani politycznych, aby położyć kres segregacji mieszkaniowej i przymusowym eksmisjom oraz aby zapewnić dostęp do odpowiedniej jakości mieszkań; mając na uwadze, że słaby dostęp do mieszkań i usług użyteczności publicznej, takich jak czysta woda i warunki sanitarne, ma negatywny wpływ na edukację, zatrudnienie i stan zdrowia oraz negatywnie wpływa na ogólne włączenie społeczne;

L.  mając na uwadze, że wskaźniki dotyczące średniej długości życia i stanu zdrowia są znacznie niższe w przypadku społeczności romskich niż w przypadku ludności nieromskiej we wszystkich państwach europejskich; mając na uwadze, że średnia długość życia w chwili urodzenia wynosi w UE 76 lat dla mężczyzn i 82 lata dla kobiet, a w przypadku osób ze społeczności romskich szacuje się, że jest ona o 10 lat krótsza; mając na uwadze, że wskaźnik umieralności niemowląt w UE wynosi 4,3 na tysiąc żywych urodzeń oraz że istnieją dowody na to, że wskaźnik ten jest znacznie wyższy w społecznościach romskich;

M.  mając na uwadze, że wśród wielu osób ze społeczności romskich odnotowuje się wyjątkowo wysoki poziom analfabetyzmu i wskaźnika wczesnego kończenia nauki; mając na uwadze, że jedynie co drugie romskie dziecko chodzi do żłobka lub przedszkola i tylko bardzo niewielka grupa kontynuuje naukę po zakończeniu obowiązku szkolnego; mając na uwadze, że 50% osób ze społeczności romskich w wieku 6–24 lat nie uczęszcza do szkoły; mając na uwadze, że zaledwie 21% romskich kobiet i 25% romskich mężczyzn w wieku od 16 do 24 lat ukończyło naukę na poziomie średnim (ISCED3) lub wyższym; mając na uwadze, że w 2019 r. 68% romskich dzieci przedwcześnie zakończyło naukę pomimo zapisanego w poprzednich ramach dotyczących Romów i w strategii „Europa 2020” celu zakładającego, że odsetek ten wyniesie 10%; mając na uwadze, że zaledwie 18% romskich dzieci przeszło na wyższe poziomy kształcenia, a wskaźniki absencji i przedwczesnego kończenia nauki wśród uczniów romskich są znacznie wyższe niż w przypadku innych kategorii uczniów; mając na uwadze, że dyskryminujące i błędne diagnozowanie wielu dzieci romskich jako dzieci o specjalnych potrzebach edukacyjnych skutkuje nieproporcjonalnie wysoką liczbą dzieci romskich uczęszczających do szkół specjalnych, co odseparowuje je od głównego systemu szkolnictwa i często powoduje, że otrzymują gorsze wykształcenie; mając na uwadze, że bezpośrednia i pośrednia segregacja dzieci romskich jest zjawiskiem nadal praktykowanym przez państwa członkowskie;

N.  mając na uwadze, że osoby ze społeczności romskich doświadczają dyskryminacji w kontekście inicjatyw na rzecz dostępu do zatrudnienia takich jak gwarancja dla młodzieży, a publiczne służby zatrudnienia często nie dysponują wystarczającymi zasobami, aby dotrzeć do nich, lub stosują wobec nich praktyki noszące znamiona dyskryminacji pośredniej; mając na uwadze, że wskaźnik osób wykonujących pracę zarobkową wśród społeczności romskich w wieku od 20 do 64 lat wynoszący 43% był znacznie niższy niż średnia dla UE, która w 2015 r. wynosiła 70%, oraz mając na uwadze, że sytuacja osób młodych jest znacznie gorsza, ponieważ 63% osób ze społeczności romskich w wieku od 16 do 24 lat nie kształci się, nie pracuje ani nie szkoli się (młodzież NEET), w porównaniu ze średnią unijną wynoszącą 12%, a także mając na uwadze, że wyniki badania świadczą o istnieniu znacznego zróżnicowania sytuacji kobiet i mężczyzn, ponieważ 72% młodych romskich kobiet nie pracuje, nie kształci się ani nie szkoli, w porównaniu z 55% młodych romskich mężczyzn; mając na uwadze, że 43% romskich mężczyzn i 22% romskich kobiet wykonuje jakąś formę pracy odpłatnej; mając na uwadze, że przyjęcie Europejskiego filaru praw socjalnych uwypukliło znaczenie przysługującego każdej osobie prawa podstawowego do wykonywania pracy oraz przyczyniło się do wzmocnienia praw socjalnych, co wywarło korzystny wpływ na życie osób należących do grup zmarginalizowanych takich jak społeczności romskie; mając na uwadze, że wiele osób ze społeczności romskich żyjących na granicy skrajnego ubóstwa jest zmuszonych przez tę sytuację do podjęcia pracy z wynagrodzeniem znacznie poniżej płacy minimalnej, inni są zmuszeni do przetrwania z działalności nieformalnej, takiej jak zbieranie złomu metalicznego lub plastikowych butelek, co znacznie zwiększa ryzyko wykorzystania tych osób;

O.  mając na uwadze, że w raportach ekspertów i w sprawozdaniu Komisji Europejskiej z 2019 r. w sprawie wdrażania krajowych strategii integracji Romów uznano, iż czynniki sukcesu obejmują krzyżowe, międzysektorowe i zintegrowane podejścia do zwalczania dyskryminacji i wielowymiarowego wykluczenia oraz że romskie kobiety oraz osoby LGBT i osoby z niepełnosprawnościami ze społeczności romskich doświadczają dyskryminacji krzyżowej; mając na uwadze, że w sprawozdaniach wśród priorytetów wymieniono potrzebę wspierania osób ze społeczności romskich w dostępie do wymiaru sprawiedliwości, ze szczególnym uwzględnieniem ofiar dyskryminacji krzyżowej, a także wzmocnienia zdolności organów ds. równości do radzenia sobie z dyskryminacją społeczności romskich;

P.  mając na uwadze, że problem naruszania praw kobiet dotyczy w szczególności kobiet romskich, które są często są narażone na brutalne przejawy nękania werbalnego, fizycznego, psychicznego i rasowego oraz segregacji etnicznej w placówkach opieki zdrowotnej nad matkami; mając na uwadze, że kobiety romskie umieszcza się w osobnych salach z osobnymi łazienkami i stołówkami; mając na uwadze, że w niektórych państwach członkowskich kobiety romskie poddaje się systematycznym praktykom wymuszonej i przymusowej sterylizacji oraz że nie są one w stanie uzyskać odpowiednich odszkodowań, w tym odszkodowania za wynikające z tego procederu naruszenia praw człowieka;

Q.  mając na uwadze, że przypadki braku sprawiedliwości w kwestiach dotyczących środowiska narażają zdrowie osób ze społeczności romskich na szwank i wywierają negatywny wpływ na te osoby, a także mając na uwadze, że osoby ze społeczności romskich są w nieproporcjonalnym stopniu obarczane obciążeniami środowiskowymi, dysponują bardziej ograniczonym dostępem do zasobów i usług środowiskowych oraz doświadczają dyskryminacji, jeżeli chodzi o ich prawo do informacji, uczestnictwa w procesie decyzyjnym i dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sprawach środowiskowych;

R.  mając na uwadze, że przyjęcie pierwszych europejskich ram dotyczących krajowych strategii integracji Romów wprowadziło kwestie związane z koniecznością poprawy sytuacji społeczności romskich do europejskiego programu politycznego, doprowadziło do powstania kluczowych struktur instytucjonalnych i sieci oraz wywarło presję na państwa członkowskie, skłaniając je do opracowywania strategii krajowych mających na celu wyeliminowanie niedociągnięć w tym zakresie; mając na uwadze, że w oparciu o wyniki oceny obecnych ram UE należy kontynuować i ulepszać krajowe strategie integracji społeczności romskich na podstawie wniosku dotyczącego okresu po 2020 r., zwracając się do państw członkowskich o ściślejsze przestrzeganie przepisów, propagując stosowanie bardziej wiążących celów na rzecz zwiększenia zaangażowania i odpowiedzialności; mając na uwadze, że skuteczniejsze wdrożenie strategii krajowych wymaga włączenia tego rodzaju strategii do krajowych, regionalnych i lokalnych polityk sektorowych, a także bardziej efektywnego korzystania z finansowania UE, w szczególności jeżeli chodzi o długoterminowe projekty integracyjne;

S.  mając na uwadze, że potrzebny jest wniosek ustawodawczy w sprawie równości, włączenia społecznego i uczestnictwa społeczności romskich oraz zwalczania antycyganizmu i powinno się go opracować na podstawie bardziej realistycznych danych ilościowych i jakościowych zebranych przy wsparciu romskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego, w tym organizacji działających na szczeblu lokalnym;

T.  mając na uwadze, że kultura społeczności romskich jest częścią europejskiej kultury i europejskich wartości oraz że społeczności romskie wnoszą wkład w bogactwo kulturowe, różnorodność, gospodarkę i wspólną historię UE; mając na uwadze, że ochrona i wzmacnianie dziedzictwa kulturowego mniejszości narodowych w państwach członkowskich odgrywa kluczową rolę w zapewnianiu spójności społecznej;

U.  mając na uwadze, że państwa członkowskie są odpowiedzialne za opracowanie i skuteczne wdrażanie krajowych strategii integracji społeczności romskich zgodnie z zasadą pomocniczości; mając na uwadze, że z lokalnych, regionalnych i krajowych budżetów państw członkowskich powinno się przeznaczać odpowiednie środki na realizację krajowych strategii integracji osób pochodzenia romskiego po 2020 r., a środki te powinno uzupełniać finansowanie unijne; mając na uwadze, że należy opracować skuteczne i wzmocnione mechanizmy monitorowania, nadzoru i kar; mając na uwadze, że UE i państwa członkowskie muszą dopilnować, by przydzielane środki były wykorzystywane na realizację celów i projektów, które mogą wywrzeć potencjalnie największy długoterminowy wpływ na sytuację społeczności romskich, oraz by środki te właściwie wydatkowano i nie sprzeniewierzano ich;

V.  mając na uwadze, że niemal połowa osób ze społeczności romskich w Europie żyje poza Unią Europejską; mając na uwadze, że ich sytuacja pozostaje szczególnie problematyczna w większości krajów kandydujących, potencjalnych krajów kandydujących i krajów objętych europejską polityką sąsiedztwa; mając na uwadze, że Unia Europejska może wywrzeć istotny wpływ na sytuację społeczności romskich w toku negocjacji akcesyjnych, a także przez udzielanie wsparcia finansowego;

W.  mając na uwadze, że powinno się w większym stopniu zapewnić równy udział społeczności romskich w procesie kształtowania polityki na wszystkich szczeblach i wzmocnić ich pozycję: mając na uwadze, że w opracowywanie, wdrażanie i monitorowanie polityki publicznej wobec osób pochodzenia romskiego po 2020 r. powinno się aktywnie angażować lokalne, regionalne, krajowe i europejskie zainteresowane strony (organizacje pozarządowe, aktywistów, ekspertów, członków społeczności itp.);

X.  mając na uwadze, że większość społeczności romskich znajdujących się w niekorzystnej sytuacji jest często pozostawiona sama sobie i nie odnosi pożytku z krajowych programów integracji ze względu na ograniczenia w metodach mapowania stosowanych przy identyfikacji najbardziej potrzebujących społeczności; mając na uwadze, że przy planowaniu interwencji w ramach programów należy ukierunkować analizy na dokładny obszar geograficzny i dokładną liczbę rodzin i osób zagrożonych wykluczeniem społeczno-ekonomicznym;

Y.  mając na uwadze, że cele dotyczące integracji społeczności romskich powinny być zestrojone z celami horyzontalnymi Unii Europejskiej, a szczególnie z planem odbudowy, nowymi wieloletnimi ramami finansowymi na lata 2021–2027, Europejskim Zielonym Ładem, Europejskim filarem praw socjalnych, europejskim semestrem, celami zrównoważonego rozwoju ONZ na rok 2030, nową wspólną polityką rolną, Funduszem na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, Nowym europejskim programem na rzecz umiejętności, europejską strategią cyfrową, strategią MŚP na rzecz zrównoważonej i cyfrowej Europy; mając na uwadze, że wsparcie polityczne jest jednym z kluczowych elementów integracji społeczności romskich; mając na uwadze, że aby zapewnić zaangażowanie polityczne i rozliczalność państw członkowskich, potrzebna jest silna mobilizacja głównych zainteresowanych podmiotów na wszystkich szczeblach, w tym w Radzie;

Z.  mając na uwadze, że antycyganizm istnieje w naszych społeczeństwach od wieków i przybrał najbardziej okrutną formę w czasie Holokaustu, w którym zginęło około 500 000 ludzi należących do społeczności romskich; mając na uwadze, że przez prawie 500 lat na terytorium dzisiejszej Rumunii antycyganizm przejawiał się w formie niewolnictwa osób ze społeczności romskich; mając na uwadze, że z powodu wielowiekowej dyskryminacji i wykluczenia społecznego społeczności romskie nie mogły skutecznie i znacząco korzystać ze stałego rozwoju społeczno-gospodarczego naszych społeczeństw; mając na uwadze, że społeczności romskie zostały pozostawione same sobie, w związku z czym wzrosły dysproporcje między tymi społecznościami a ogółem ludności;

AA.  mając na uwadze, że kryzys związany z COVID-19 pogorszył sytuację zmarginalizowanych społeczności romskich w przeludnionych dzielnicach i osadach, że nasiliły się rasizm, dyskryminacja, wykluczenie, przemoc policyjna wobec społeczności romskich i uprzedzenia antycygańskie wyrażające się w obwinianiu osób należących do tych społeczności o przenoszenie wirusa oraz że ze względu na ograniczony dostęp do odpowiedniej opieki zdrowotnej, wody pitnej, urządzeń sanitarnych i żywności osoby ze społeczności romskich są bardziej narażone na zachorowanie na COVID-19; mając na uwadze, że kryzys związany z COVID-19 uwydatnił zatem, bardziej niż wyraźnie, pilną potrzebę zajęcia się przez UE i jej państwa członkowskie integracją społeczności romskich; mając na uwadze, że państwa członkowskie powinny zapewniać wsparcie w sytuacjach nadzwyczajnych i opiekę medyczną, aby ograniczyć rozprzestrzenianie się wirusa, oraz że gospodarcze i społeczne skutki kryzysu związanego z COVID-19 najsilniej zagrażają ludności romskiej i grożą pogłębieniem istniejących nierówności we wszystkich priorytetowych obszarach integracji społeczności romskich;

Wniosek ustawodawczy UE dotyczący równości, integracji i uczestnictwa społeczności romskich oraz zwalczania antycyganizmu; unijny wniosek strategiczny, priorytety i odpowiednie finansowanie po 2020 r.

1.  zauważa, że społeczności romskie doświadczają utrzymującego się antycyganizmu – stanowiącego szczególną formę rasizmu – prowadzącego do najwyższych wskaźników ubóstwa i wykluczenia społecznego; z ubolewaniem zauważa, że pomimo stałego rozwoju społeczno-gospodarczego w UE i pomimo starań – zarówno na szczeblu unijnym, jak i krajowym – o zapewnienie integracji społeczności romskich ogólna sytuacja społeczności romskich w UE nie poprawiła się, często z powodu utrzymującego się antycyganizmu i braku woli politycznej; dlatego wzywa Komisję, aby dała przykład i wprowadziła zasadę uwzględniania społeczności romskich w całokształcie polityki, tak by brać pod uwagę ich perspektywę na wszystkich etapach i szczeblach polityki, programów i projektów głównego nurtu, nie wykluczając jednak ukierunkowanego podejścia, a także zapobiegać dyskryminacji w polityce UE ogólnie oraz ułatwiać akcję afirmatywną i aktywne docieranie do społeczności romskich; wzywa państwa członkowskie, by również podążyły tą drogą i stworzyły politykę, która pomoże w aktywnym włączeniu społeczności romskich w nasze społeczeństwa;

2.  wzywa Komisję do przedłożenia wniosku ustawodawczego dotyczącego równości, integracji i uczestnictwa społeczności romskich oraz zwalczania antycyganizmu, na podstawie dogłębnej oceny skutków i w drodze systematycznych konsultacji ze społecznościami romskimi, ekspertami (pro)romskimi oraz organizacjami pozarządowymi ze szczebla krajowego, regionalnego, a zwłaszcza lokalnego, jak również z innymi zainteresowanymi podmiotami, takimi jak Rada Europy i FRA; uważa, że wniosek ten mógłby opierać się na art. 19 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, gdyż stanowi właściwe działanie w celu zwalczania dyskryminacji osób ze społeczności romskich ze względu na pochodzenie etniczne; jest zdania, że wcześniej stosowane zalecenie Rady nie stanowi wystarczającej formy aktu, gdyż nie było prawnie wiążące i nie wywarło znaczącego pozytywnego wpływu na społeczności romskie; wzywa Komisję, aby uwzględniła wewnętrzną różnorodność tej społeczności w priorytetowych dziedzinach określonych we wniosku na okres po 2020 r., dopilnowując, by nikt nie został pominięty, oraz zdecydowanie zachęca, aby w unijnych strategiach politycznych i dyskusjach dotyczących okresu po 2020 r. określać grupy romskie terminem „społeczności romskie”; zauważa, że obok czterech głównych obszarów priorytetowych, tj. edukacji, zatrudnienia, mieszkalnictwa i opieki zdrowotnej, we wniosku UE dotyczącym społeczności romskich na okres po 2020 r. należy wyraźnie wspomnieć o ich równym udziale we wszystkich dziedzinach życia publicznego, w tym w życiu politycznym, oraz o ich języku, sztuce, kulturze i historii;

3.  uważa, że we wniosku należy nadać priorytet osiągnięciu znaczących pozytywnych skutków; należy w nim połączyć aspekty społeczno-ekonomiczne z podejściem opartym na prawach, co obejmuje plan na rzecz wyeliminowania nierówności w zakresie mieszkalnictwa, zdrowia, zatrudnienia i edukacji; powinien on obejmować konkretne, porównywalne, osiągalne, wiążące i ograniczone czasowo cele zakładające ochronę i poprawę integracji społeczności romskich, w tym osób należących do grup narażonych na dyskryminację wielokrotną, np. młodzieży, kobiet i dziewcząt, osób LGBTI oraz osób z niepełnosprawnościami, a także promowanie edukacji włączającej i rozwoju wczesnodziecięcego oraz zwalczanie dyskryminacji i segregacji; należy nadać w nim priorytet sprawiedliwemu podejściu, zważywszy na zbiorowy i strukturalny charakter dyskryminacji osób ze społeczności romskich; zaznacza, że wniosek Komisji Europejskiej na okres po 2020 r. powinien koncentrować się na walce z ubóstwem i antycyganizmem, na poprawie warunków życiowych i zdrowotnych oraz na połączeniu podejścia ukierunkowanego i podejścia ogólnego;

4.  zauważa, że aby przyszły unijny proces integracji społeczności romskich okazał się skuteczny i wiarygodny, przy opracowywaniu polityki dotyczącej tych społeczności potrzebna jest zasadnicza zmiana z podejścia paternalistycznego na niepaternalistyczne; podkreśla, że we wszystkich państwach członkowskich UE należy przyspieszyć krajowe działania na rzecz integracji społeczności romskich; zaznacza jednak, że należy położyć nacisk na te państwa o licznej ludności romskiej, w których nieskuteczność procesu integracji społeczności romskich powoduje problemy makroekonomiczne, pogłębia różnice między poszczególnymi regionami, a tym samym narusza spójność społeczną UE; podkreśla, że wsparcie UE dla tych państw powinno być na miarę wyzwań oraz że należy zwrócić większą uwagę na skuteczność polityki i środków stosowanych w tych państwach, a także jest zdania, że wniosek na okres po 2020 r. powinien zawierać również komponent zewnętrzny dotyczący krajów kandydujących i potencjalnych krajów kandydujących, jak również krajów sąsiadujących, dzięki któremu UE mogłaby pomagać tym krajom w opracowywaniu kompleksowych strategii długoterminowych na rzecz integracji społeczności romskich oraz oferować wsparcie finansowe w obszarach takich jak edukacja, opieka zdrowotna, mieszkalnictwo i zatrudnienie;

5.  wzywa Komisję, aby wzmocniła powiązanie między głównymi unijnymi instrumentami finansowymi i politycznymi oraz celami związanymi z rozwojem społeczno-gospodarczym a integracją społeczności romskich określoną w prawnie wiążącym wniosku Komisji; wzywa Komisję, aby wykorzystała wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027 i unijny plan odbudowy do mobilizacji środków na rzecz równości, integracji i uczestnictwa społeczności romskich; w związku z tym nalega, by z finansowania z budżetu Unii wykluczyć podmioty, które stosują praktyki dyskryminacyjne wobec społeczności romskich, podejmują decyzje lub wprowadzają środki tego rodzaju; wzywa Komisję, państwa członkowskie i kraje objęte procesem rozszerzenia, aby dostosowały istniejące główne mechanizmy finansowe i uelastyczniły je pod kątem mieszanego wykorzystania środków finansowych w społecznościach romskich przez zapewnienie dostępu do informacji, działania informacyjne, budowanie zdolności, udzielanie pomocy technicznej i gwarancji podczas procesu składania wniosków o finansowanie; uważa, że często środki finansowe są najskuteczniej wydawane na szczeblu lokalnym przez samorządy terytorialne i organizacje pozarządowe, w związku z czym wzywa Komisję, aby zwiększyła środki przekazywane im bezpośrednio oraz zaangażowała lokalnych przedstawicieli społeczności romskich w ich wdrażanie; jest zdania, że w celu wsparcia romskich i proromskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego należy uwzględnić bardziej elastyczne wymogi współfinansowania, gdyż wielu organizacji pozarządowych, zwłaszcza na szczeblu lokalnym, nie stać na własny wkład finansowy, co stanowi barierę w dostępie do środków unijnych dla oddolnych organizacji pozarządowych; wzywa Komisję do skutecznego reagowania na obawy dotyczące coraz bardziej kurczącej się przestrzeni niezależnego społeczeństwa obywatelskiego w niektórych państwach członkowskich; z zaniepokojeniem zauważa, że pandemia koronawirusa może przyczynić się do cięć w kolejnym programie „Prawa i Wartości” w WRF na lata 2021–2027, co wpłynęłoby negatywnie na organizacje społeczeństwa obywatelskiego działające na rzecz społeczności romskich, a tym samym na docieranie do tych społeczności; wzywa Komisję i państwa członkowskie do skutecznego zaradzenia temu ryzyku;

6.  wzywa państwa członkowskie, aby uzupełniały wsparcie finansowe UE w celu poprawy sytuacji społeczności romskich; wzywa państwa członkowskie, aby wskazały poziom finansowania konieczny do realizacji proponowanych działań na rzecz integracji społeczności romskich oraz podały kwotę dostępną na takie działania ze środków krajowych i z budżetu UE;

7.  wzywa państwa członkowskie, aby w swoich regionalnych i lokalnych strukturach rozwojowych zastosowały lepsze metody mapowania zmarginalizowanych społeczności romskich i udoskonalone mechanizmy finansowania, co umożliwi bardziej ukierunkowane inwestycje w zmarginalizowane społeczności romskie i lepsze włączenie tych społeczności we wdrażanie funduszy, tak by zapewnić wykorzystywanie przydzielanych środków finansowych zgodnie z przeznaczeniem i brak nadużyć;

Gromadzenie danych zdezagregowanych

8.  zwraca uwagę na konieczność systematycznego gromadzenia wiarygodnych danych w rozbiciu na pochodzenie etniczne i płeć celem ich wykorzystania do określenia potrzeb i do analizy kontekstu oraz do ustalenia celów i wskaźników oddziaływania, aby zapewnić jak najlepsze wyniki pod względem dopasowywania planowania i budżetu do potrzeb zarówno na szczeblu krajowym, jak i unijnym; podkreśla znaczenie metod oceny skutków scenariuszy alternatywnych, by ograniczyć rozziew między ramami politycznymi a wdrażaniem w terenie; przypomina, że istotnym ograniczeniem niektórych działań jest rozbieżność między ambicjami a zdolnością istniejących struktur do osiągnięcia wyników z uwagi na brak planowania opartego na danych, niedostateczne środki budżetowe i występowanie nowych, nieprzewidzianych potrzeb;

9.  przypomina, że w 2016 r. Europejski Trybunał Obrachunkowy stwierdził, że monitorowanie i ocena postępów w realizacji krajowych strategii integracji Romów stanowiły poważne wyzwanie we wszystkich wizytowanych państwach członkowskich; wzywa Komisję, aby opracowała innowacyjne podejścia ukierunkowane na wpływ i oparte na danych jako bezpośredni wkład w kolejną generację programów;

10.  wzywa Komisję, aby pracowała z państwami członkowskimi nad wspólną metodyką gromadzenia i publikowania danych dotyczących równości, zdezagregowanych ze względu na pochodzenie etniczne w rozumieniu dyrektywy UE w sprawie równości rasowej, która to metodyka zakładałaby dobrowolność i anonimowość oraz zapewniałaby ochronę danych osobowych, samookreślenie i konsultacje z zainteresowanymi społecznościami, tak by pozyskiwać wiarygodne, porównywalne dane zgodnie z odpowiednimi krajowymi ramami prawnymi i z unijnymi przepisami o ochronie danych z myślą o wspieraniu polityki opartej na potwierdzonych faktach, poprawić skuteczność przyjętych strategii i środków oraz zidentyfikować problemy strukturalne;

11.  wzywa państwa członkowskie, aby wykorzystały wszystkie dostępne dane, by określić punkty odniesienia i wyznaczyć kierunki opracowywania programu polityki; podkreśla, że konieczne jest opracowanie dokładniejszej charakterystyki ludności romskiej i jej potrzeb, również w krajach kandydujących; podkreśla, że wytyczne Agencji Praw Podstawowych miałyby kluczowe znaczenie w tym względzie;

Równy udział społeczności romskich w procesach decyzyjnych, krajowe strategie integracji

12.  wzywa Komisję, aby – w dążeniu do zmiany podejścia paternalistycznego na niepaternalistyczne – wprowadziła inkluzywny mechanizm w celu zapewnienia równego udziału romskim i proromskim organizacjom społeczeństwa obywatelskiego, ekspertom i członkom społeczności reprezentującym wszystkie szczeble, w tym działającym na szczeblu lokalnym i regionalnym, z uwzględnieniem perspektywy płci w debacie politycznej i przy podejmowaniu decyzji; apeluje do państw członkowskich o wspieranie edukacji wyborczej społeczności romskich i ich frekwencji wyborczej;

13.  wzywa Komisję do utworzenia grupy zadaniowej ds. społeczności romskich na szczeblu UE, aby ułatwić włączenie tych społeczności w różne obszary polityki oraz wzmocnić ich pozycję przez wspieranie – w sposób merytoryczny, godny, bezstronny, inkluzywny i przejrzysty – budowania zdolności wszystkich podmiotów zaangażowanych w zarządzanie unijnymi i krajowymi strategiami politycznymi na rzecz społeczności romskich oraz w ich wdrażanie; wzywa państwa członkowskie, aby podjęły takie same działania przy opracowywaniu własnych krajowych strategii integracji społeczności romskich na okres po 2020 r.; zaznacza, że lokalne i regionalne zainteresowane podmioty – w tym organizacje pozarządowe, aktywiści, eksperci lokalni, eksperci regionalni, członkowie społeczności, osoby doświadczające antycyganizmu – muszą być znacząco zaangażowane w opracowywanie, wdrażanie i monitorowanie krajowych strategii integracji i innych strategii publicznych na rzecz społeczności romskich, a uczestnictwo tych społeczności należy uczynić wiążącym wspólnym standardem jakości w przyszłych ramach oraz w krajowych strategiach integracji;

14.  wzywa państwa członkowskie, aby opracowały krajowe strategie integracji społeczności romskich po 2020 r., uzupełnione kompleksowymi wspólnymi ramami oceny oraz ustalonym z góry odpowiednim budżetem włączonym do budżetów krajowych, regionalnych i lokalnych, który podlegałby okresowym przeglądom i ocenie oraz odpowiadałby skali potrzeb społeczności romskich w zakresie włączenia społecznego; podkreśla, że przy opracowywaniu budżetów lokalnych, regionalnych i krajowych wśród priorytetów musi znaleźć się integracja społeczności romskich; wzywa państwa członkowskie, aby włączyły walkę z antycyganizmem do podejścia horyzontalnego w swoich krajowych strategiach integracji, we wszystkich dziedzinach życia publicznego; wzywa Komisję, aby do zaleceń dla poszczególnych krajów włączyła ocenę postępów w realizacji celów krajowych strategii integracji;

Antycyganizm i dyskryminacja krzyżowa

15.  podtrzymuje swoje stanowisko i zalecenia przedstawione w rezolucji z dnia 25 października 2017 r. w sprawie aspektów praw podstawowych w integracji Romów w UE: walka z antycygańskością; z uwagi na ograniczony zakres dotychczasowych działań wzywa Komisję do uwzględnienia tych zaleceń we wniosku na okres po 2020 r. dotyczącym równości, integracji i uczestnictwa społeczności romskich i zwalczania antycyganizmu, a szczególnie zaleceń dotyczących antycyganizmu oraz prawdy i pojednania, gdyż stanowią one podwalinę silnego społeczeństwa integracyjnego; zdecydowanie sprzeciwia się narracji politycznej i populizmowi prowadzącym do budowania polityki państwowej na podsycaniu antycyganizmu, na traktowaniu społeczności romskich jako kozła ofiarnego oraz na zarówno bezpośrednim, jak i pośrednim wspieraniu dyskryminacji lub segregacji; jest zdania, że takie działania polityczne naruszają nie tylko konstytucje krajowe, lecz także podstawowe prawa i wartości określone w Traktatach UE; dlatego wzywa Komisję do natychmiastowego działania przez wszczynanie postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, gdy zachodzi ryzyko naruszenia prawa UE;

16.  wzywa państwa członkowskie do oficjalnego uznania antycyganizmu za szczególną formę rasizmu wobec społeczności romskich;

17.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby odniosły się o kwestii antycyganizmu we wszystkich kluczowych obszarach uwzględnionych we wniosku na okres po 2020 r. dotyczącym społeczności romskich, oraz domaga się skutecznych europejskich i krajowych środków ustawodawczych i politycznych w celu przeciwdziałania temu zjawisku zarówno w państwach członkowskich, jak i w krajach objętych procesem rozszerzenia; uważa, że walka z antycyganizmem jest kwestią horyzontalną i że należy ją uwzględniać we wszystkich obszarach polityki Unii, w tym w obszarze nowych technologii; wzywa państwa członkowskie do zadbania, aby nowe technologie opracowywane i wykorzystywane przez organy ścigania nie stwarzały ryzyka dyskryminacji mniejszości rasowych i etnicznych; wzywa Komisję do jeszcze pełniejszego uwzględnienia prac krajowych organów ds. równości przy opracowywaniu i wdrażaniu przyszłych ram politycznych; ponadto wzywa Komisję do zapewnienia większej synergii między krajowymi organami ds. równości a krajowymi punktami kontaktowymi ds. społeczności romskich w celu zwalczania antycyganizmu; wzywa państwa członkowskie, aby zagwarantowały organom ds. równości faktyczną niezależność, uprawnienia i niezbędne zasoby umożliwiające im realizację zadań w zakresie promowania i ochrony praw podstawowych również w przypadku społeczności romskich; jest zdania, że organy ds. równości są właściwymi instytucjami, aby gromadzić dane i identyfikować tendencje antycygańskie oraz przekazywać te informacje na szczebel europejski;

18.  wzywa państwa członkowskie, aby zagwarantowały społecznościom romskim równy dostęp do wymiaru sprawiedliwości i równość wobec prawa; wzywa państwa członkowskie, aby chroniły społeczności romskie przed zagrożeniem ze strony grup skrajnie prawicowych, badały przypadki nadużyć policji oraz zapewniły udział osób ze społeczności romskich w organach ścigania i siłach bezpieczeństwa;

19.  zachęca państwa członkowskie do przyjęcia wytycznych i do opracowania szkoleń dla sił policyjnych w celu walki z nieproporcjonalną kryminalizacją społeczności romskich, profilowaniem etnicznym, nadmiernym stosowaniem procedur zatrzymania i przeszukania, niepotrzebnymi nalotami policyjnymi na osiedla romskie, arbitralnym zajmowaniem i niszczeniem mienia, nadmiernym użyciem siły podczas aresztowań, napaściami, groźbami, poniżającym traktowaniem, maltretowaniem fizycznym oraz odmawianiem praw podczas przesłuchań i zatrzymań policyjnych, a także niedostatecznym reagowaniem policji na przestępstwa przeciwko osobom ze społeczności romskich, w przypadkach gdy pomoc, ochrona (np. w sprawach dotyczących handlu ludźmi i w przypadku ofiar przemocy domowej) czy dochodzenia w sprawach przestępstw zgłoszonych przez osoby ze społeczności romskich (w szczególności przestępstw z nienawiści) są zapewniane w zbyt ograniczonym stopniu albo wcale nie są zapewniane; wzywa państwa członkowskie do zadbania, aby właściwe organy prowadziły pełne dochodzenia w takich sprawach; wzywa państwa członkowskie do zapewnienia odpowiednich środków zaradczych;

20.  z zadowoleniem przyjmuje opinię Rady Europy, że mowa nienawiści w internecie wymaga dodatkowej analizy i działań z myślą o wprowadzeniu regulacji i o znalezieniu nowych sposobów walki z tego rodzaju wypowiedziami, takich jak narracja alternatywna i technologie sprawdzania faktów;

21.  wzywa państwa członkowskie, by zagwarantowały skuteczne praktyczne wdrożenie i wykonanie dyrektywy w sprawie równości rasowej oraz zapewniły skuteczne wykonanie decyzji ramowej w sprawie rasizmu i ksenofobii w celu walki z utrzymującym się antycyganizmem; ponownie wzywa Radę do odblokowania negocjacji w sprawie horyzontalnej dyrektywy antydyskryminacyjnej, ponieważ jest to warunek wstępny zapewnienia równości w UE;

22.  ponownie wzywa państwa członkowskie do zintensyfikowania działań na rzecz walki z dyskryminacją, mową nienawiści i przestępstwami z nienawiści w ramach krajowych i unijnych przepisów w zakresie walki z dyskryminacją, w szczególności w zakresie monitorowania sytuacji osób ze społeczności romskich będących ofiarami i udzielania im pomocy prawnej;

23.  przypomina o obowiązku wyznaczenia przez państwa członkowskie na mocy dyrektywy w sprawie równości rasowej specjalnego organu wspierającego równe traktowanie wszystkich osób bez dyskryminacji ze względu na pochodzenie rasowe i etniczne;

24.  uważa, że UE i państwa członkowskie powinny podjąć działania dotyczące sytuacji i praw osób narażonych w UE na dyskryminację na wielu płaszczyznach, w szczególności kobiet, osób LGBTI i osób z niepełnosprawnościami;

25.  przypomina o kluczowej roli mediów w zmniejszaniu postaw antycyganistycznych dzięki niedyskryminacyjnemu przedstawianiu mniejszości;

Zdrowie

26.  wzywa państwa członkowskie do opracowania środków w celu poprawy dostępu osób ze społeczności romskich do dobrej jakości profilaktycznej i leczniczej opieki zdrowotnej w przystępnej cenie, w tym w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego, w szczególności dla kobiet, dzieci, osób starszych i osób z niepełnosprawnościami; przypomina, że kluczowym elementem w tym względzie jest poprawa dostępu do świadczeń zdrowotnych – chodzi o dostęp fizyczny, lecz również usunięcie przeszkód niematerialnych w postaci uprzedzeń i rasizmu;

27.  wzywa państwa członkowskie do przeznaczenia odpowiednich środków na poprawę ogólnego stanu zdrowia społeczności romskich przez edukację zdrowotną i seksualną, mobilne profilaktyczne badania medyczne na obszarach dotkniętych segregacją, kampanie w zakresie edukacji zdrowotnej dotyczące zapobiegania, a także szkolenia pracowników służby zdrowia i pracowników socjalnych w zakresie różnorodności, co przyczyni się do uwzględnienia różnorodności w unijnych systemach opieki zdrowotnej;

28.  zdecydowanie potępia segregację etniczną kobiet romskich w placówkach opieki zdrowotnej nad matkami; wzywa państwa członkowskie do natychmiastowego wprowadzenia zakazu wszelkich form segregacji etnicznej w zakładach opieki zdrowotnej, w tym w placówkach opieki zdrowotnej nad matkami;

29.  wzywa państwa członkowskie do zapewnienia skutecznych i terminowych środków zaradczych dla wszystkich osób, które doświadczyły wymuszonej i przymusowej sterylizacji, w tym poprzez ustanowienie skutecznych systemów odszkodowań;

Równy i sprawiedliwy dostęp do edukacji, sztuki i kultury romskiej oraz języka romskiego

30.  wzywa Komisję do opracowania nowych narzędzi finansowania lub podprogramów, które powinny uzupełniać środki państw członkowskich na rzecz ukierunkowanego i dostosowanego wsparcia wysokiej jakości edukacji od 3 trzeciego roku życia dla uczniów romskich, którzy borykają się ze skrajnym ubóstwem i nie mają dostępu do istniejących i przyszłych inicjatyw UE w zakresie finansowania edukacji i włączenia społecznego, takich jak Erasmus Plus, gwarancja dla dzieci czy Europejski Fundusz Społeczny Plus;

31.  zwraca uwagę, że w ostatnich latach w niektórych państwach członkowskich osiągnięto jedynie niewielkie postępy w edukacji dzieci romskich znajdujących się w niekorzystnej sytuacji społecznej, w szczególności ze względu na brak woli politycznej i antycyganizm, co powoduje utrzymujące się bardzo duże różnice w wynikach w nauce między uczniami i studentami romskimi i nieromskimi; przypomina, że zapewnienie dzieciom romskim równego startu w życiu jest kluczowe, by przerwać cykl przechodzenia ubóstwa z pokolenia na pokolenie; wzywa państwa członkowskie do przyjęcia całościowego podejścia we wszystkich obszarach polityki oraz do uczynienia kwestii edukacji dzieci romskich priorytetem w programach rządowych;

32.  zaleca, by jak najwcześniej rozpocząć edukację szczególnie narażonych uczniów romskich, z uwzględnieniem specyficznych warunków panujących w danym państwie członkowskim, poprzez objęcie ich przystępnymi cenowo, dostępnymi i integracyjnymi usługami wczesnej edukacji i opieki nad dziećmi; wzywa państwa członkowskie do opracowania i wdrożenia strategii i programów mających na celu ułatwienie osobom ze społeczności romskich dostępu do placówek opieki nad dziećmi, szkół i uniwersytetów, co jest warunkiem wstępnym rozwoju osobistego i zawodowego, oraz przypomina, że zajęcia pozalekcyjne, takie jak zajęcia sportowe lub artystyczne, są doskonałym sposobem włączenia społecznego;

33.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do zapewnienia odpowiedniego finansowania organizacji pozarządowych prowadzących takie działania, ponieważ właśnie one są kluczowe dla stworzenia środowiska i warunków, w których dzieci różnego pochodzenia mają równe szanse; uważa, że kluczowe znaczenie w tym obszarze ma również wymiana dobrych praktyk między państwami członkowskimi;

34.  jest szczególnie zaniepokojony wysokim poziomem segregacji dzieci romskich w szkołach i nadal stosowaną w niektórych państwach członkowskich dyskryminacyjną praktyką umieszczania dzieci romskich w szkołach przeznaczonych dla dzieci dotkniętych niepełnosprawnością intelektualną; wzywa państwa członkowskie, których dotyczy ten problem, do położenia kresu takim praktykom zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami w zakresie walki z dyskryminacją; wzywa państwa członkowskie do nadania priorytetowego znaczenia środkom eliminującym wszelkie formy segregacji szkolnej lub klasowej uczniów romskich zgodnie z zaleceniem Rady z 2013 r. dzięki wdrożeniu szerokiego wachlarza środków zakładających aktywny udział lokalnych zainteresowanych stron, w szczególności rodziców i dzieci romskich, a także organizacji społeczności lokalnej oraz dzięki organizowaniu kampanii podnoszenia świadomości;

35.  wzywa państwa członkowskie do zapewnienia, aby we wszystkich szkołach i inspektoratach rzeczywiście wypełniano zobowiązanie prawne do przeciwdziałania segregacji w szkołach, a także wzywa je do zobowiązania się do corocznego gromadzenia i publikowania informacji na temat sytuacji związanej z segregacją szkolną na wszystkich poziomach, w tym poprzez karanie osób, które nie wypełniają obowiązków; wzywa państwa członkowskie do wymiany dobrych praktyk, takich jak ustanowienie Ministerialnej Komisji ds. Przeciwdziałania Segregacji, zwiększanie jej zdolności i zapewnianie jej zasobów w celu wspierania szkół, które chcą przeciwdziałać segregacji, oraz karania osób, które nie wypełniają obowiązków (poprawka 251); przypomina, że Komisja wszczęła 3 procedury o naruszenie w związku z segregacją dzieci romskich; uważa, że mimo wysiłków Komisji w ostatnich latach nie odnotowano żadnej poprawy w tym zakresie; w świetle powyższego wzywa Komisję do podjęcia dalszych działań i – w razie potrzeby – skierowania spraw do Trybunału Sprawiedliwości;

36.  przypomina o pilnej potrzebie angażowania rodziców romskich w każdy etap nauki szkolnej ich dzieci; wzywa państwa członkowskie do opracowania programów mających na celu włączenie rodziców romskich w proces nauki szkolnej oraz rozwoju edukacyjnego i osobistego ich dzieci; podkreśla, że zdolność państw członkowskich do zapewnienia zaangażowania rodziców romskich zależy w dużym stopniu od wielu czynników, zarówno społecznych, jak i ekonomicznych, i zwraca się o specjalne wsparcie – w zakresie opieki zdrowotnej, dostarczania posiłków do szkół, zapewnienia odzieży – dla rodzin romskich borykających się z trudnościami finansowymi, społecznymi, zdrowotnymi lub mieszkaniowymi; uważa, że dla dzieci, które porzuciły szkołę lub są niepiśmienne i nie mają umiejętności podstawowych, należy stworzyć nowe możliwości kontynuowania kształcenia; wzywa w związku z tym państwa członkowskiego do pełnego wykorzystania Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym;

37.  wzywa państwa członkowskie do zapewnienia równego dostępu dzieci romskich do wysokiej jakości edukacji, w tym poprzez oferowanie możliwości pracy społecznej i uczenia się przez całe życie; wzywa państwa członkowskie do podjęcia działań strukturalnych w odniesieniu do poszanowania różnorodności, zrozumienia międzykulturowego i praw człowieka w ramach regularnych programów nauczania i w mediach; wzywa państwa członkowskie do uwzględnienia w krajowych programach nauczania szkoleń z zakresu praw człowieka, przywództwa i demokratycznego obywatelstwa, a także historii społeczności romskich, oraz do rozpowszechniania i rozszerzania programów uniwersytetów romskich na szczeblu europejskim;

38.  wzywa państwa członkowskie do opracowania przepisów i środków z zakresu polityki mających na celu zapewnienie naprawienia szkód wyrządzonych wszystkim dzieciom romskim, którym postawiono błędne diagnozy i które umieszczono w szkołach specjalnych lub klasach i szkołach wyłącznie romskich ze względu na ich pochodzenie etniczne, a co za tym idzie, których pozbawiono praw podstawowych i możliwości uzyskania wysokiej jakości edukacji i dobrej pracy;

39.  jest zdania, że COVID-19 spowodował konieczność aktywnego korzystania z technologii i metod informacyjno-komunikacyjnych (ICT); podkreśla jednak, że pandemia ujawniła niewystarczające przygotowanie do transformacji cyfrowej, ponieważ wiele rodzin romskich i szkół, do których uczęszczają ich dzieci, nie posiada odpowiednich narzędzi i umiejętności ICT, ponadto często nie stać ich na elektryczność i łączność cyfrową; uważa, że posiadanie urządzenia ICT jest kluczowym warunkiem edukacji cyfrowej, w związku z czym wzywa Komisję do stworzenia puli narzędzi ICT i ich dystrybucji wśród rodzin i dzieci znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, aby zapewnić im podstawowe narzędzia do uczenia się na odległość i przygotować je do epoki cyfrowej; uważa, że dostęp do internetu i umiejętności cyfrowe stanowią podwaliny nadchodzącej epoki cyfrowej dla każdego obywatela oraz jako takie są niezbędne do wzmocnienia pozycji społeczności romskich; w związku z tym wzywa Komisję do uwzględnienia we wniosku dotyczącym okresu po 2020 r. przepisów dotyczących dostępu do internetu; wzywa państwa członkowskie do włączenia umiejętności ICT do programów nauczania od najmłodszych lat oraz do inwestowania w programy rozwoju umiejętności cyfrowych, które mogą wspierać dzieci romskie;

40.  wzywa państwa członkowskie do promowania języka romskiego oraz kultury i historii romskiej w programach nauczania, muzeach i innych formach wyrazu kulturowego i historycznego oraz do uznania wkładu kultury romskiej jako części dziedzictwa europejskiego; wzywa państwa członkowskie do opracowania otrzymujących odpowiednie wsparcie z budżetu spójnych i jednolitych środków w celu stymulowania, wspierania i promowania sztuki i kultury romskiej, badania i zachowania tych materiałów oraz niematerialnego dziedzictwa tradycyjnej kultury romskiej, a także odnowy i promowania tradycyjnego rzemiosła romskiego;

Wysokiej jakości mieszkania po przystępnych cenach, sprawiedliwość w sprawach dotyczących środowiska

41.  podkreśla, że mieszkanie nie jest towarem, lecz koniecznością, bez której ludzie nie mogą w pełni uczestniczyć w życiu społecznym ani korzystać z praw podstawowych; wzywa Komisję i państwa członkowskie do uwzględnienia w ich strategiach politycznych zaleceń zawartych w sprawozdaniu Komisarz Praw Człowieka Rady Europy „EKPS Prawo do mieszkania w przystępnej cenie: zaniedbany obowiązek europejski”, w szczególności do zapewnienia, aby wszystkie państwa członkowskie szybko przyjęły na siebie zobowiązanie do przestrzegania art. 31 zrewidowanej Europejskiej karty społecznej dotyczące prawa do mieszkania oraz zwiększyły inwestycje w mieszkania socjalne po przystępnych cenach w celu zwalczania nadmiernego obciążenia związanego z kosztami mieszkaniowymi, w szczególności wśród grup zmarginalizowanych;

42.  zdecydowanie zachęca państwa członkowskie do zapewnienia należytej rejestracji osób ze społeczności romskich poprzez wydawanie dokumentów tożsamości i aktów urodzenia, do rejestracji ich nieruchomości (gruntów i domów) oraz do zagwarantowania w przyszłości bardziej elastycznych procedur prawnych i administracyjnych;

43.  wzywa państwa członkowskie, by ograniczyły skutki pandemii COVID-19 w przepełnionych osadach romskich, gdzie panują nieludzkie warunki, przez zalegalizowanie nielegalnych osad romskich, inwestowanie w infrastrukturę i poprawę warunków mieszkaniowych w nowo zalegalizowanych osadach;

44.  wzywa państwa członkowskie do przyjęcia kompleksowego mechanizmu zapobiegania dyskryminacji i nadużyciom wobec społeczności romskich w obszarze mieszkalnictwa i sankcjonowania takich działań, do zajęcia się kwestią bezdomności oraz zapewnienia wystarczających i odpowiednich miejsc postoju dla społeczności romskich prowadzących wędrowny tryb życia; wzywa państwa członkowskie, by zapobiegały dalszym przymusowym eksmisjom osób ze społeczności romskich, dopilnowując, by takie praktyki zawsze odbywały się w pełnej zgodności z prawem międzynarodowym, europejskim i krajowym; wzywa państwa członkowskie do zadbania o to, by osoby eksmitowane z rozsądnym wyprzedzeniem otrzymywały powiadomienie i odpowiednie informacje, a także zwraca uwagę, że eksmisje nie powinny mieć miejsca bez zapewnienia spełniającego normy, zastępczego, przystępnego cenowo i wysokiej jakości mieszkania, bez segregacji i z dostępem do usług publicznych; podkreśla pilną potrzebę inwestycji publicznych na rzecz przezwyciężenia segregacji; wzywa państwa członkowskie do promowania desegregacji przestrzennej i wskazuje na fakt, że izolacja geograficzna i segregacja w mieszkalnictwie odsuwa członków mniejszości etnicznych od godnych miejsc pracy, niezależnie od poziomu kwalifikacji; stwierdza, że znalezienie alternatywy wobec eksmisji przez angażowanie różnych instytucji ma kluczowe znaczenie, zaś działania dotyczące zakwaterowania osób ze społeczności romskich należy włączyć w szersze działania krajowe i objąć je inicjatywą ustawodawczą, koncentrując się na polityce budownictwa socjalnego i programach pomocowych;

45.  przypomina, że w całej UE skutki pandemii COVID-19 odczuwają najdotkliwiej osoby najbardziej potrzebujące, w tym społeczności romskie, oraz ubolewa, że w związku z pandemią COVID-19 społeczności romskie są jeszcze bardziej dyskryminowane i marginalizowane; wzywa państwa członkowskie, by w trakcie kryzysu COVID-19 pilnie przyjęły środki pozwalające zająć się kwestią braku wody, odpowiednich warunków sanitarnych, elektryczności i niezbędnej infrastruktury w ubogich społecznościach romskich; wzywa państwa członkowskie do pełnego uwzględnienia osad romskich podczas dezynfekcji, do zakazu zawieszania podstawowych usług użyteczności publicznej podczas pandemii, rozważenia subsydiowania kosztów konsumpcji najbardziej narażonych grup oraz tych, którzy stracili dochody, lub zamrożenia płatności do końca okresu objętego planami odbudowy, do wsparcia finansowego dla samotnych rodziców/samotnych matek na utrzymanie dzieci, czynsz i inne wydatki w gospodarstwie domowym, co pozwoli zmniejszyć obciążenia finansowe, szczególnie w przypadku utraty pracy;

46.  wzywa do ogólnounijnego wdrożenia konwencji z Aarhus, która łączy prawa środowiskowe z prawami człowieka; zaleca włączenie braku sprawiedliwości w kwestiach dotyczących środowiska do wniosku dotyczącego okresu po 2020 r. i wzywa Komisję do zajęcia się różnymi formami dyskryminacji środowiskowej;

Kobiety i dziewczęta romskie

47.  podkreśla potrzebę priorytetowego traktowania perspektywy płci i polityki uwzględniającej aspekt płci oraz zwalczania przemocy (w tym handlu ludźmi); wzywa wszystkie państwa członkowskie, które jeszcze nie ratyfikowały konwencji stambulskiej, aby to pilnie uczyniły; zauważa, że różnice te trzeba uwzględnić w przyszłych politykach i dążyć do ich zniwelowania poprzez ukierunkowanie szczególnych działań i form wsparcia na kobiety romskie; podkreśla, że z uwagi na to, że kobiety i dziewczęta romskie często narażone są na wielopłaszczyznową dyskryminację, należy przewidzieć szczególne środki na rzecz wzmocnienia ich pozycji;

48.  wzywa rządy państw członkowskich, władze lokalne oraz, w stosownych przypadkach, instytucje UE do angażowania kobiet romskich – za pośrednictwem organizacji kobiet i odpowiednich zainteresowanych stron – w przygotowanie, wdrażanie, ocenę i monitorowanie krajowych strategii integracji społeczności romskich, a także do tworzenia powiązań między organami ds. równości płci, organizacjami ds. praw kobiet i strategiami na rzecz włączenia społecznego w celu budowania zaufania wśród społeczności i zapewnienia uwrażliwienia na te kwestie na poziomie lokalnym;

49.  wzywa państwa członkowskie do zapewnienia, aby w ich krajowych strategiach integracji ujęty został specjalny rozdział o prawach kobiet i równouprawnieniu płci oraz aby w każdej sekcji tychże strategii realizowano działania na rzecz uwzględniania aspektu płci mające na celu promowanie perspektywy praw kobiet i równouprawnienia płci, w szczególności w zakresie przydziału funduszy, zgodnie z konkluzjami Rady w sprawie unijnych ram dotyczących krajowych strategii integracji społeczności romskich, które wymagają „uwzględnienia perspektywy płci we wszystkich obszarach polityki i działaniach na rzecz postępów w integracji społeczności romskich”; wzywa Komisję i państwa członkowskie do dokonania oceny, czy strategie polityczne osiągają zamierzone cele w zakresie poprawy sytuacji romskich kobiet i dziewcząt, oraz do podjęcia działań w przypadku braku postępów;

50.  wzywa państwa członkowskie do opracowania środków w celu wpierania kobiet romskich w pełnym wykorzystaniu ich potencjału i możliwości funkcjonowania jako niezależne, pewne siebie, samodzielne i aktywne obywatelki; wzywa państwa członkowskie do objęcia wszystkich społeczności romskich obowiązkowym systemem opieki zdrowotnej i systemem mediacji szkolnej dla osób ze społeczności romskich, tak aby zapewnić jednego mediatora na 500 osób, a także zapewnić odpowiedni budżet i wsparcie dla tych systemów, nadając mediatorom bardziej centralną rolę w procesie integracji;

51.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do wyraźniejszego uwzględnienia dziewcząt i kobiet romskich w strategiach politycznych dotyczących rynku pracy, w tym gwarancji dla młodzieży;

52.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do zadbania o to, aby prawa podstawowe kobiet i dzieci romskich były przestrzegane oraz – również za pomocą kampanii uświadamiających – aby kobiety i dziewczynki romskie były świadome przysługujących im praw w ramach obowiązującego prawodawstwa krajowego dotyczącego równouprawnienia płci i dyskryminacji ze względu na płeć, aby zwalczać patriarchalne tradycje i szowinizm płciowy;

Wysokiej jakości usługi w zakresie zatrudnienia

53.  wzywa państwa członkowskie do zapewnienia wysokiej jakości usług w zakresie zatrudnienia dla młodzieży romskiej, w tym młodzieży niekształcącej się, niepracującej ani nieszkolącej się i zmagającej się ze skrajnym ubóstwem;

54.  wzywa Komisję do przedstawienia komunikatu w sprawie wytycznych i norm wolnej od dyskryminacji polityki rekrutacyjnej obowiązującej państwa członkowskie i pracodawców, w tym zaleceń w zakresie przyjęcia planów na rzecz równouprawnienia na poziomie przedsiębiorstw oraz w branżowych układach zbiorowych pracy, jak również powoływania zespołów ds. różnorodności w miejscu pracy, w tym zajmujących się stereotypami, uprzedzeniami i negatywnym podejściem, zapobiegających dyskryminacji w trakcie rekrutacji i awansu zawodowego, w odniesieniu do wynagrodzeń i dostępu do szkoleń; podkreśla, że z takich planów działania na rzecz równouprawnienia należy również korzystać, by promować różnorodność etniczną i kulturową w miejscu pracy, tworzyć regulaminy wewnętrzne pozwalające na walkę z rasizmem, powiązaną dyskryminacją rasową, nękaniem w miejscu pracy, monitorować procedury rekrutacji, awansu i zatrzymywania pracowników i dokonywać przeglądu tych procedur w kontekście aspektów równouprawnienia, pozwalających wskazać bezpośrednie i pośrednie praktyki dyskryminacyjne i przyjąć środki ograniczania nierówności w każdym z tych obszarów i w tym celu zbierać dane dotyczące równouprawnienia przy poszanowaniu prawa do prywatności i standardów w zakresie praw podstawowych;

55.  podkreśla, że najważniejszą kwestią, którą należy się zająć w obszarze zatrudnienia osób ze społeczności romskich, jest skuteczne wchodzenie na otwarty rynek pracy po skończeniu edukacji; podkreśla znaczenie zwalczania różnych form pracy nierejestrowanej i dyskryminacji ze strony pracodawców oraz zestrojenia popytu z podażą na rynku pracy;

56.  wzywa Komisję, by wypełniła zobowiązanie do przyjęcia planu działania dotyczącego wdrożenia Europejskiego filaru praw socjalnych oraz do uwzględniania integracji społeczności romskich jako wskaźnika w tablicy wskaźników społecznych; wzywa Komisję i państwa członkowskie do zapewnienia dostępu do godnych miejsc pracy, sprawiedliwego wynagrodzenia i sprawiedliwych warunków pracy dla osób ze społeczności romskich i zagwarantowania, że systemy zabezpieczeń społecznych i służby socjalne są adekwatne, dostępne i wykorzystywane przez wszystkich potencjalnych beneficjentów i obejmują powszechną opiekę zdrowotną wolną od dyskryminacji oraz system minimalnych wynagrodzeń i uprawnień emerytalnych;

o
o   o

57.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji, rządom i parlamentom centralnym i regionalnym państw członkowskich i krajów kandydujących, Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej, Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, Komitetowi Regionów, Radzie Europy oraz Organizacji Narodów Zjednoczonych.

(1) Dz.U. L 180 z 19.7.2000, s. 22.
(2) Dz.U. L 303 z 2.12.2000, s. 16.
(3) Dz.U. L 328 z 6.12.2008, s. 55.
(4) Dz.U. L 264 z 25.9.2006, s. 13.
(5) Dz.U. C 378 z 24.12.2013, s. 1.
(6) Dz.U. C 328 z 6.9.2016, s. 4.
(7) Dz.U. C 346 z 27.9.2018, s. 171.
(8) Teksty przyjęte, P8_TA(2019)0032.
(9) Teksty przyjęte, P8_TA(2019)0075.
(10) Dz.U. C 463 z 21.12.2018, s. 21.
(11) Dz.U. C 162 z 10.5.2019, s. 24.
(12) Teksty przyjęte, P8_TA(2018)0428.
(13) Teksty przyjęte, P8_TA(2018)0447.
(14) Komisja Europejska, Sprawozdanie z wdrażania krajowych strategii integracji Romów – 2019 r.
(15) Komisja Europejska, Śródokresowa ocena Unijnych ram dotyczących krajowych strategii integracji Romów.
(16) FRA, drugie badanie Unii Europejskiej na temat mniejszości i dyskryminacji, Romowie - wybrane wyniki, 2016 r.
(17) FRA, drugie badanie Unii Europejskiej na temat mniejszości i dyskryminacji, Romowie - wybrane wyniki, 2016 r.


Przygotowania do nadzwyczajnego posiedzenia Rady Europejskiej poświęconego niebezpiecznej eskalacji napięcia i roli Turcji we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego
PDF 153kWORD 50k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 17 września 2020 r. w sprawie przygotowań do nadzwyczajnego szczytu Rady Europejskiej poświęconego niebezpiecznej eskalacji napięcia i roli Turcji we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego (2020/2774(RSP))
P9_TA(2020)0230RC-B9-0260/2020

Parlament Europejski,

–  uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje w sprawie Turcji, w szczególności rezolucję z dnia 24 listopada 2016 r. w sprawie stosunków między UE i Turcją(1), z dnia 27 października 2016 r. w sprawie sytuacji dziennikarzy w Turcji(2), z dnia 8 lutego 2018 r. w sprawie bieżącej sytuacji w zakresie praw człowieka w Turcji(3), z dnia 13 marca 2019 r. w sprawie sprawozdania Komisji za 2018 r. w sprawie Turcji(4), z dnia 19 września 2019 r. w sprawie sytuacji w Turcji, w szczególności odwołania burmistrzów wyłonionych w wyborach(5), oraz z dnia 13 listopada 2014 r. w sprawie działań Turcji powodujących napięcia w wyłącznej strefie ekonomicznej Cypru(6),

–  uwzględniając debatę Parlamentu Europejskiego z dnia 9 lipca 2020 r. na temat stabilności i bezpieczeństwa we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego oraz negatywnej roli Turcji,

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 29 maja 2019 r. w sprawie polityki rozszerzenia UE (COM(2019)0260) oraz towarzyszący mu dokument roboczy służb Komisji (SWD(2019)0220),

–  uwzględniając poprzednie oświadczenia wiceprzewodniczącego Komisji / wysokiego przedstawiciela Unii ds. zagranicznych i polityki bezpieczeństwa w sprawie odwiertów prowadzonych przez Turcję we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego, w szczególności oświadczenie z dnia 16 sierpnia 2020 r. w sprawie wznowienia przez Turcję odwiertów we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego; uwzględniając uwagi wiceprzewodniczącego / wysokiego przedstawiciela wygłoszone na konferencji prasowej po spotkaniu z tureckim ministrem spraw zagranicznych Mevlutem Çavuşoğlu w dniu 6 lipca 2020 r., uwagi wygłoszone po spotkaniu z greckim ministrem obrony Nikolaosem Panagiotopoulosem w dniu 25 czerwca 2020 r. oraz uwagi wygłoszone po spotkaniu z cypryjskim ministrem spraw zagranicznych Nikosem Christodoulidesem w dniu 26 czerwca 2020 r.,

–  uwzględniając odnośne konkluzje Rady i Rady Europejskiej w sprawie Turcji, w szczególności konkluzje Rady Europejskiej z dnia 19 sierpnia 2020 r. w sprawie wschodniej części basenu Morza Śródziemnego, konkluzje Rady z dnia 27 lutego 2020 r. w sprawie nielegalnych odwiertów prowadzonych przez Turcję we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego oraz konkluzje Rady z dni 17–18 października 2019 r. w sprawie nielegalnych odwiertów prowadzonych przez Turcję w wyłącznej strefie ekonomicznej Cypru,

–  uwzględniając oświadczenia ministrów spraw zagranicznych UE z dnia 15 maja i 14 sierpnia 2020 r. w sprawie sytuacji we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego,

–  uwzględniając wyniki nieformalnego posiedzenia ministrów spraw zagranicznych UE (Gymnich) w dniu 28 sierpnia 2020 r.,

–  uwzględniając Traktat Północnoatlantycki z 1949 r. oraz oświadczenie sekretarza generalnego NATO z dnia 3 września 2020 r.,

–  uwzględniając deklarację z Ajaccio przyjętą po siódmym szczycie państw południowych Unii (Med7) z dnia 10 września 2020 r.,

–  uwzględniając odpowiednie międzynarodowe prawo zwyczajowe oraz Konwencję Narodów Zjednoczonych o prawie morza z 1982 r. (UNCLOS), której Grecja i Cypr oraz Unia Europejska są stronami, a także uwzględniając Kartę Narodów Zjednoczonych,

–  uwzględniając Statut Rzymski i dokumenty założycielskie Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości (MTS) oraz precedensy ustanowione w jego orzecznictwie,

–  uwzględniając art. 132 ust. 2 i 4 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że wschodnia część basenu Morza Śródziemnego – strefa o znaczeniu strategicznym dla UE i mająca kluczowe znaczenie dla pokoju i stabilności całego regionu śródziemnomorskiego i bliskowschodniego – jest dotknięta długotrwałymi, wielowarstwowymi sporami o charakterze politycznym, gospodarczym i geostrategicznym; mając na uwadze, że eskalację napięcia we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego podsycają jednostronne kroki podejmowane przez Turcję, w tym działania wojskowe, brak pluralistycznego dialogu dyplomatycznego i godne ubolewania niepowodzenie wysiłków na rzecz mediacji konfliktu;

B.  mając na uwadze, że od czasu odkrycia pokładów gazu ziemnego na początku XXI wieku Turcja kwestionuje prawa swoich sąsiadów wynikające z prawa międzynarodowego i wytyczenia ich wyłącznych stref ekonomicznych; mając na uwadze, że przypadki odkrycia znacznych zasobów gazu w basenie Morza Śródziemnego, w tym odkrycie pola gazowego Lewiatan w 2010 r., a następnie pola gazowego Zohr w 2015 r. u brzegów Egiptu – największego w historii złoża gazu ziemnego odkrytego w basenie Morza Śródziemnego – wywołały zainteresowanie regionem i doprowadziły do dalszych poszukiwań i odwiertów w 2018 r. i 2019 r.;

C.  mając na uwadze, że Turcja nie podpisała konwencji UNCLOS, której Grecja i Cypr są stronami, ze względu na trwający spór morski dotyczący wytyczenia wyłącznej strefy ekonomicznej; mając na uwadze, że Grecja i Turcja odmiennie interpretują prawo morza, które jest z natury złożone; mając na uwadze wzajemne skargi, że interpretacja prawa morza przez drugą stronę jest sprzeczna z prawem międzynarodowym oraz że działania drugiej strony są bezprawne; mając na uwadze, że wyżej wymieniony spór dotyczący wytyczenia wyłącznych stref ekonomicznych i szelfu kontynentalnego między Turcją a Grecją pozostaje nierozstrzygnięty od listopada 1973 r.;

D.  mając na uwadze, że Turcja jest krajem kandydującym i ważnym partnerem UE oraz że oczekuje się od niej, jako państwa kandydującego, stania na straży najwyższych standardów demokracji, poszanowania praw człowieka i praworządności oraz przestrzegania międzynarodowych konwencji; mając na uwadze, że UE wyraźnie i w sposób zdeterminowany broni interesów Unii Europejskiej, okazując niesłabnące poparcie i solidarność z Grecją i Cyprem oraz przestrzegając prawa międzynarodowego;

E.  mając na uwadze, że bezprawne poszukiwania i odwierty prowadzone przez Turcję we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego prowadzą do intensywnej i niebezpiecznej militaryzacji wschodniej części basenu Morza Śródziemnego, a tym samym poważnie zagrażają pokojowi i bezpieczeństwu całego regionu; mając na uwadze, że w celu wsparcia Grecji i Cypru 12 sierpnia 2020 r. Francja rozmieściła na tym obszarze dwa okręty wojenne i samoloty myśliwskie, a 26 sierpnia 2020 r. wzięła udział w ćwiczeniach wojskowych wraz z Grecją, Cyprem i Włochami;

F.  mając na uwadze, że 10 czerwca 2020 r. francuski okręt wojenny spotkał się z niezwykle wrogą reakcją tureckich okrętów wojennych, gdy w ramach operacji NATO „Sea Guardian” zwrócił się o przeprowadzenie inspekcji tureckiego statku podejrzanego o naruszenie embarga ONZ na broń nałożonego na Libię; mając na uwadze, że od stycznia 2020 r. Grecja odnotowała ponad 600 naruszeń swojej przestrzeni powietrznej przez tureckie siły powietrzne; mając na uwadze, że tureckim działaniom towarzyszy coraz bardziej wroga retoryka wobec Grecji i Cypru, innych państw członkowskich UE oraz samej UE;

G.  mając na uwadze, że wstępne rozmowy między Grecją a Turcją utknęły w martwym punkcie w marcu 2016 r.; mając na uwadze, że spotkanie premiera Grecji i prezydenta Turcji we wrześniu 2019 r. na posiedzeniu Zgromadzenia Ogólnego ONZ stanowiło bodziec do rozwoju stosunków dwustronnych, a także do wznowienia dialogu politycznego w grudniu, a w konsekwencji do spotkania urzędników wysokiego szczebla w styczniu 2020 r. w Ankarze i do omówienia środków budowy zaufania w Atenach w lutym 2020 r.;

H.  mając na uwadze, że w styczniu 2019 r. rządy Cypru, Egiptu, Grecji, Izraela, Włoch, Jordanii i Autonomii Palestyńskiej ustanowiły Forum ds. Gazu Wschodniośródziemnomorskiego, wielonarodowy organ, którego zadaniem jest rozwój regionalnego rynku gazu i mechanizmu rozwoju zasobów; mając na uwadze, że zostało to skrytykowane przez tureckie Ministerstwo Spraw Zagranicznych, które uznało je za próbę wykluczenia Ankary ze współpracy regionalnej i koordynacji na rynku gazu;

I.  mając na uwadze, że w listopadzie 2019 r. Turcja podpisała z rządem jedności narodowej Libii protokół ustaleń określający nowe granice morskie między obydwoma krajami mimo braku przyległych lub przeciwległych wybrzeży; mając na uwadze, że protokół ustaleń między Turcją a Libią w sprawie wytyczenia jurysdykcji morskich na Morzu Śródziemnym narusza suwerenne prawa krajów trzecich, jest niezgodny z prawem morza i nie może wywoływać żadnych skutków prawnych dla krajów trzecich; mając na uwadze, że jeśli protokół ten zostałby zastosowany, doprowadziłby do faktycznego podziału między wschodnią a zachodnią częścią Morza Śródziemnego, zagrażając w ten sposób bezpieczeństwu morskiemu;

J.  mając na uwadze, że 20 kwietnia 2020 r. Turcja wysłała do wyłącznej strefy ekonomicznej Cypru statek wiertniczy Yavuz, któremu towarzyszył okręt marynarki; mając na uwadze, że 30 lipca 2020 r. Turcja wysłała do wyłącznej strefy ekonomicznej Cypru statek do badań sejsmicznych Barbaros, któremu towarzyszył turecki okręt wojenny oraz inny okręt pomocniczy; mając na uwadze, że 10 sierpnia 2020 r. Turcja wysłała na wody Grecji statek badawczy Oruç Reis, któremu towarzyszyło 17 okrętów marynarki, w celu sporządzenia mapy obszaru morskiego na potrzeby ewentualnych odwiertów ropy naftowej i gazu w strefie, która zdaniem Turcji podlega jej jurysdykcji; mając na uwadze, że w odpowiedzi Grecja rozmieściła okręty wojenne do śledzenia okrętów tureckich, z których jeden zderzył się z greckim statkiem; mając na uwadze, że 31 sierpnia 2020 r. Turcja ponownie przedłużyła – do 12 września 2020 r. – poszukiwania we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego prowadzone przez statek Oruç Reis; mając na uwadze, że wydane przez Turcję ostrzeżenie morskie (Navtex) dotyczy strefy znajdującej się na greckim szelfie kontynentalnym; mając na uwadze, że działania Turcji doprowadziły do znacznego pogorszenia stosunków między Grecją a Turcją;

K.  mając na uwadze, że po wygaśnięciu ostrzeżenia Navtex wydanego 10 sierpnia 2020 r. w odniesieniu do wód między Turcją, Cyprem i Kretą turecki statek do badań sejsmicznych Oruç Reis powrócił 13 września 2020 r. – po licznych wysiłkach negocjacyjnych – na wody w pobliżu południowej prowincji Antalya, co może złagodzić napięcie między Ankarą i Atenami;

L.  mając na uwadze, że w listopadzie 2019 r. ustanowiono ramy środków ograniczających w odpowiedzi na bezprawne odwierty Turcji we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego, po tym jak Rada wielokrotnie wyrażała zaniepokojenie odwiertami i zdecydowanie je potępiała w różnych konkluzjach, w tym w konkluzjach Rady Europejskiej z dnia 22 marca 2018 r. i 20 czerwca 2019 r.; mając na uwadze, że 27 lutego 2020 r. Rada umieściła w wykazie sankcji UE dwóch dyrektorów wykonawczych Turkish Petroleum Corporation (TPAO), nakładając na nich zakaz podróżowania i zamrożenie aktywów w związku z nielegalnymi odwiertami prowadzonymi przez Turcję we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego; mając na uwadze, że 28 sierpnia 2020 r. Rada na nieformalnym posiedzeniu (Gymnich) wezwała do nałożenia na Turcję kolejnych ukierunkowanych sankcji, gdyby kraj ten nadal prowadził eskalację napięć w regionie; mając na uwadze, że te środki ograniczające zostaną przedyskutowane na nadzwyczajnym szczycie Rady Europejskiej w dniach 24–25 września 2020 r.; mając na uwadze, że 10 września 2020 r. przywódcy krajów obecni na szczycie państw śródziemnomorskich (Med7) wyrazili pełne poparcie dla Grecji i solidarność z nią oraz wyrazili ubolewanie, że Turcja nie zareagowała na ponawiane apele UE o zaprzestanie jednostronnych i nielegalnych działań we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego i na Morzu Egejskim;

M.  mając na uwadze, że wysoki przedstawiciel / wiceprzewodniczący Komisji J. Borrell, który podjął intensywne działania w tym regionie wraz z niemiecką prezydencją Rady Unii Europejskiej, stara się znaleźć rozwiązanie na drodze dialogu między Turcją, Grecją i Cyprem; mając na uwadze, że do postępów w dialogu konieczne jest powstrzymanie się Turcji od działań jednostronnych; mając na uwadze, że próby mediacji podejmowane przez niemiecką prezydencję Rady w lipcu i sierpniu niestety nie powiodły się; mając na uwadze, że podczas trwających negocjacji Egipt i Grecja w dniu 6 sierpnia 2020 r. zawarły dwustronną umowę morską wyznaczającą wyłączną strefę ekonomiczną z myślą o prawach do prowadzenia odwiertów w poszukiwaniu ropy naftowej i gazu, co nastąpiło po 15 latach negocjacji w tej sprawie z Turcją i Cyprem;

N.  mając na uwadze, że NATO również zaproponowało różne inicjatywy na rzecz dialogu między Grecją a Turcją i pośredniczyło w rozmowach między obydwoma krajami; mając na uwadze, że art. 1 Traktatu Północnoatlantyckiego stanowi, iż jego strony zobowiązują się załatwiać wszelkie spory międzynarodowe, w które mogłyby zostać zaangażowane, za pomocą środków pokojowych w taki sposób, aby pokój i bezpieczeństwo międzynarodowe oraz sprawiedliwość nie zostały narażone na niebezpieczeństwo, jak również powstrzymywać się w swych stosunkach międzynarodowych od użycia lub groźby użycia siły w jakikolwiek sposób niezgodny z celami Narodów Zjednoczonych;

O.  mając na uwadze, że Karta Narodów Zjednoczonych stanowi, iż państwa zobowiązują się załatwiać wszelkie spory międzynarodowe, w które mogłyby zostać zaangażowane, za pomocą środków pokojowych w taki sposób, aby pokój i bezpieczeństwo międzynarodowe oraz sprawiedliwość nie zostały narażone na niebezpieczeństwo, jak również powstrzymywać się w swych stosunkach międzynarodowych od użycia lub groźby użycia siły w jakikolwiek sposób niezgodny z celami Narodów Zjednoczonych;

1.  wyraża głębokie zaniepokojenie trwającym sporem i związanym z nim ryzykiem dalszej eskalacji wojskowej we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego między państwami członkowskimi UE a krajem kandydującym do UE; jest głęboko przekonany, że trwałe rozwiązanie konfliktu można znaleźć jedynie w drodze dialogu, dyplomacji i negocjacji w duchu dobrej woli i zgodnie z prawem międzynarodowym;

2.  potępia bezprawne działania Turcji w obrębie szelfu kontynentalnego i wyłącznej strefy ekonomicznej Grecji i Cypru, które to działania naruszają suwerenne prawa państw członkowskich UE, oraz daje wyraz pełnej solidarności z Grecją i Cyprem; wzywa Turcję do zaangażowania się w proces pokojowego rozwiązania sporów oraz do powstrzymania się od stosowania jakichkolwiek jednostronnych i bezprawnych działań lub gróźb, ponieważ mogłoby to mieć negatywny wpływ na dobrosąsiedzkie stosunki;

3.  z zadowoleniem przyjmuje decyzję Turcji z dnia 12 września 2020 r. o wycofaniu swojego statku do badań sejsmicznych Oruç Reis, co stanowi pierwszy krok na drodze ku złagodzeniu napięć we wschodniej części Morza Śródziemnego; potępia decyzję Turcji z dnia 15 września 2020 r. o wydaniu nowego ostrzeżenia Navtex o przedłużeniu okresu działania statku wiertniczego Yavuz do 12 października 2020 r.; wzywa Turcję do powściągliwości oraz do wniesienia aktywnego wkładu w deeskalację sytuacji, w tym również poprzez poszanowanie terytorialnej integralności i suwerenności wszystkich swoich sąsiadów, natychmiastowe zaprzestanie wszelkich nielegalnych poszukiwań i odwiertów we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego, powstrzymanie się od naruszania greckiej przestrzeni powietrznej oraz greckich i cypryjskich wód terytorialnych, a także poprzez zdystansowanie się od nacjonalistycznej retoryki podżegającej do wojny; odrzuca stosowanie gróźb i obraźliwego języka pod adresem państw członkowskich i UE jako narzędzi niedopuszczalnych i niestosownych ze strony kraju kandydującego do członkostwa w UE;

4.  wyraża potrzebę znalezienia rozwiązania za pomocą środków dyplomatycznych, mediacji i na gruncie prawa międzynarodowego oraz zdecydowanie popiera powrót do dialogu między stronami; wzywa wszystkie zaangażowane podmioty, zwłaszcza Turcję, aby zobowiązały się do pilnej deeskalacji poprzez wycofanie wojsk z regionu, co umożliwi dialog i skuteczną współpracę;

5.  apeluje do Turcji jako kraju kandydującego do członkostwa w UE, aby w pełni przestrzegała prawa morza i suwerenności państw członkowskich UE – Grecji i Cypru – na ich morzach terytorialnych, a także wszystkich ich suwerennych praw w ich strefach morskich; ponawia swój apel do rządu tureckiego o podpisanie i ratyfikowanie Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza i przypomina, że chociaż Turcja nie jest sygnatariuszem konwencji, prawo zwyczajowe przewiduje wyłączne strefy ekonomiczne nawet dla niezamieszkałych wysp;

6.  ubolewa, że rosnąca eskalacja napięć podważa perspektywy wznowienia bezpośrednich rozmów w sprawie kompleksowego rozwiązania kwestii cypryjskiej, choć jest to wciąż najskuteczniejsza droga, jeżeli chodzi o perspektywy wytyczania wyłącznych stref ekonomicznych między Cyprem a Turcją; wzywa wszystkie zainteresowane strony, aby aktywnie wsparły negocjacje na rzecz sprawiedliwego, kompleksowego i trwałego rozstrzygnięcia kwestii cypryjskiej w ramach ONZ, zgodnie z odpowiednimi rezolucjami Rady Bezpieczeństwa ONZ, prawem międzynarodowym i dorobkiem prawnym UE oraz w oparciu o poszanowanie zasad, na których opiera się Unia;

7.  z zadowoleniem przyjmuje zaproszenie wystosowane przez rządy Cypru i Grecji do Turcji w celu wynegocjowania w dobrej wierze granic morskich między ich wybrzeżami; wzywa strony, aby przekazały przedmiotowe sprawy do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości (MTS) w Hadze lub odwołały się do arbitrażu międzynarodowego, jeśli osiągnięcie porozumienia w wyniku mediacji okaże się niemożliwe;

8.  z zadowoleniem przyjmuje działania podejmowane przez UE, w szczególności przez wysokiego przedstawiciela / wiceprzewodniczącego Komisji J. Borrella oraz przez niemiecką prezydencję Rady Unii Europejskiej, a także inne instytucje międzynarodowe, jak NATO, w celu znalezienia rozwiązania na drodze dialogu i dyplomacji; wzywa wszystkie strony, aby podjęły prawdziwe zbiorowe zobowiązanie do negocjowania w dobrej wierze granic wyłącznych stref ekonomicznych i szelfu kontynentalnego, z pełnym poszanowaniem prawa międzynarodowego oraz zasady dobrosąsiedzkich stosunków; popiera wniosek w sprawie zorganizowania wielostronnej konferencji dotyczącej wschodniej części basenu Morza Śródziemnego z udziałem wszystkich zainteresowanych stron, aby zapewnić platformę rozwiązywania sporów w drodze dialogu;

9.  wzywa Komisję i wszystkie państwa członkowskie do kontynuowania szerszego, pluralistycznego dialogu z Turcją oraz utrzymywania kompleksowej i strategicznej architektury bezpieczeństwa i współpracy energetycznej na rzecz regionu Morza Śródziemnego; wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby w tym dialogu nadal trwały przy podstawowych wartościach i zasadach Unii, w tym poszanowaniu praw człowieka, demokracji, państwa prawa i zasady solidarności;

10.  pilnie wzywa do przeprowadzenia kompleksowej oceny ryzyka wszelkich odwiertów dla środowiska naturalnego, biorąc pod uwagę liczne zagrożenia wynikające z poszukiwania gazu na morzu dla środowiska, siły roboczej i miejscowej ludności; wzywa wszystkie zaangażowane strony do inwestowania w energię ze źródeł odnawialnych oraz zrównoważoną i przyjazną dla klimatu przyszłość, a także apeluje do UE, aby wsparła dążenie do takiego Zielonego Ładu dla regionu Morza Śródziemnego, który obejmowałby plany dotyczące inwestycji w energię odnawialną w szerzej pojętym regionie, co pozwoliłoby uniknąć sporów dotyczących ograniczonych zasobów kopalnych, szkodliwych dla klimatu i środowiska;

11.  wyraża poważne zaniepokojenie obecnym stanem stosunków między UE a Turcją, głównie w związku z bardzo poważną sytuacją w zakresie praw człowieka w Turcji oraz erozją demokracji i praworządności; podkreśla przeszłe i obecne negatywne skutki jednostronnych inicjatyw Turcji w zakresie polityki zagranicznej w szerzej pojętym regionie oraz fakt, że nielegalne poszukiwania i odwierty prowadzone przez Turcję we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego dodatkowo przyczyniają się do ogólnego pogorszenia stosunków między UE a Turcją; wzywa Turcję i państwa członkowskie UE do wspólnego działania na rzecz pokojowego rozwiązania konfliktu i dialogu politycznego w Libii oraz do przestrzegania embarga na broń nałożonego przez Radę Bezpieczeństwa ONZ; ubolewa nad negatywnym wpływem obecnej tureckiej polityki zagranicznej i innych działań na Morzu Śródziemnym na stabilność w regionie; ponownie podkreśla swoje stanowisko wyrażone w rezolucji z 24 października 2019 r. w sprawie tureckiej interwencji wojskowej w północno-wschodniej Syrii i jej skutków(7);

12.  wzywa odpowiednie fora w ramach NATO, a zwłaszcza grupę zadaniową wysokiego szczebla ds. kontroli broni konwencjonalnej, do pilnego omówienia kwestii kontroli zbrojeń we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego;

13.  przypomina, że dialog parlamentarny między UE a Turcją jest ważnym elementem dialogu i działań na rzecz deeskalacji; głęboko ubolewa, że Wielkie Zgromadzenie Narodowe Turcji nadal sprzeciwia się wznowieniu dwustronnych posiedzeń Wspólnej Komisji Parlamentarnej UE–Turcja; wzywa do natychmiastowego wznowienia tych sesji;

14.  zwraca uwagę, że dalszych sankcji można uniknąć jedynie poprzez dialog, szczerą współpracę i konkretne postępy w terenie; wzywa Radę, by była gotowa do opracowania wykazu dalszych środków ograniczających w przypadku braku znaczących postępów we współpracy z Turcją; proponuje, aby takie środki miały charakter sektorowy i były ukierunkowane; zdecydowanie stoi na stanowisku, że sankcje te nie powinny mieć szkodliwych skutków dla ludności Turcji, dla naszego wsparcia dla tureckiego niezależnego społeczeństwa obywatelskiego ani dla uchodźców przebywających w Turcji;

15.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, wiceprzewodniczącemu Komisji / wysokiemu przedstawicielowi Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, Zgromadzeniu Parlamentarnemu i sekretarzowi generalnemu NATO, prezydentowi, rządowi i parlamentowi Republiki Turcji oraz państwom członkowskim UE.

(1) Dz.U. C 224 z 27.6.2018, s. 93.
(2) Dz.U. C 215 z 19.6.2018, s. 199.
(3) Dz.U. C 463 z 21.12.2018, s. 56.
(4) Teksty przyjęte, P8_TA(2019)0200.
(5) Teksty przyjęte, P9_TA(2019)0017.
(6) Dz.U. C 285 z 5.8.2016, s. 11.
(7) Teksty przyjęte, P9_TA(2019)0049.


Sytuacja na Białorusi
PDF 156kWORD 52k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 17 września 2020 r. w sprawie sytuacji na Białorusi (2020/2779(RSP))
P9_TA(2020)0231RC-B9-0271/2020

Parlament Europejski,

–  uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie Białorusi, zwłaszcza rezolucję z dnia 4 października 2018 r. w sprawie pogorszenia się sytuacji w zakresie wolności mediów, w szczególności w odniesieniu do Karty 97(1), rezolucję z dnia 19 kwietnia 2018 r. w sprawie Białorusi(2), rezolucję z dnia 6 kwietnia 2017 r. w sprawie sytuacji na Białorusi(3), rezolucję z dnia 24 listopada 2016 r. w sprawie sytuacji na Białorusi(4) oraz rezolucję z dnia 8 października 2015 r. w sprawie kary śmierci na Białorusi(5),

–  uwzględniając powołanie 7 maja 2009 r. w Pradze Partnerstwa Wschodniego jako wspólnej inicjatywy UE i jej sześciu partnerów z Europy Wschodniej: Armenii, Azerbejdżanu, Białorusi, Gruzji, Republiki Mołdawii i Ukrainy,

–  uwzględniając wspólne deklaracje przyjęte podczas szczytów Partnerstwa Wschodniego w 2009 r. w Pradze, w 2011 r. w Warszawie, w 2013 r. w Wilnie, w 2015 r. w Rydze i w 2017 r. w Brukseli,

–  uwzględniając wybory prezydenckie przeprowadzone na Białorusi 9 sierpnia 2020 r.,

–  uwzględniając oświadczenia wydane w imieniu Unii Europejskiej przez wysokiego przedstawiciela Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, dotyczące tych wyborów prezydenckich, zwłaszcza oświadczenia z 11 i 17 sierpnia 2020 r.,

–  uwzględniając oświadczenia wysokiego przedstawiciela / wiceprzewodniczącego Komisji, zwłaszcza oświadczenia wydane 7 sierpnia 2020 r., przed wyborami prezydenckimi, i 14 lipca 2020 r., w sprawie niezarejestrowania kandydatów na prezydenta, a także wspólne oświadczenie wysokiego przedstawiciela / wiceprzewodniczącego Komisji i ministra spraw zagranicznych Kanady z 26 sierpnia 2020 r. i wspólne oświadczenie wysokiego przedstawiciela / wiceprzewodniczącego Komisji oraz komisarza ds. sąsiedztwa i rozszerzenia z 10 sierpnia 2020 r., w sprawie wyborów prezydenckich,

–  uwzględniając oświadczenie przewodniczącego Parlamentu Europejskiego z 13 sierpnia 2020 r. i oświadczenie liderów pięciu grup politycznych z 17 sierpnia 2020 r. w sprawie sytuacji na Białorusi po tzw. wyborach prezydenckich z 9 sierpnia 2020 r.,

–  uwzględniając najważniejsze wyniki nadzwyczajnego posiedzenia Rady do Spraw Zagranicznych z 14 sierpnia 2020 r. oraz konkluzje przewodniczącego Rady Europejskiej z 19 sierpnia 2020 r. w sprawie sytuacji na Białorusi po wyborach prezydenckich z 9 sierpnia 2020 r.,

–  uwzględniając oświadczenia wiceprzewodniczącego Komisji / wysokiego przedstawiciela: z 7 września 2020 r., w sprawie arbitralnych i niewyjaśnionych aresztowań i przetrzymywania z powodów politycznych, oraz z 11 września 2020 r., w sprawie eskalacji przemocy i zastraszania członków Rady Koordynacyjnej,

–  uwzględniając globalną strategię UE i zmienioną europejską politykę sąsiedztwa,

–  uwzględniając oświadczenia rzecznika ESDZ, zwłaszcza oświadczenie z 19 czerwca 2020 r. w sprawie wydarzeń sprzed wyborów prezydenckich i z 18 listopada 2019 r. w sprawie wyborów parlamentarnych na Białorusi,

–  uwzględniając decyzję Rady z 17 lutego 2020 r. o przedłużeniu wprowadzonego w 2004 r. przez UE embarga na wywóz do Białorusi broni i sprzętu, które mogłyby zostać wykorzystane do represji wewnętrznych w tym kraju(6),

–  uwzględniając oświadczenie ODIHR z 15 lipca 2020 r. o niewysłaniu misji obserwacji wyborów na Białoruś z powodu braku zaproszenia,

–  uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka i wszystkie konwencje o prawach człowieka, których stroną jest Białoruś,

–  uwzględniając raport specjalnej sprawozdawczyni ONZ ds. stanu praw człowieka na Białorusi, z 10 lipca 2020 r.,

–  uwzględniając oświadczenie Biura ds. Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka (ODIHR) OBWE z 17 lipca 2020 r. oraz jego wcześniejsze sprawozdania dotyczące wyborów na Białorusi,

–  uwzględniając oświadczenie Sekretarza Generalnego ONZ z 10 i 14 sierpnia 2020 r. w sprawie wydarzeń, do których doszło na Białorusi po wyborach,

–  uwzględniając art. 132 ust. 2 i 4 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że od 2000 r. – mimo ponawianych usiłowań – na Białorusi nie zarejestrowano żadnej nowej partii politycznej; mając na uwadze, że Białoruska Centralna Komisja Wyborcza odmówiła zarejestrowania wśród kandydatów w wyborach prezydenckich w 2020 r. polityków krytycznych wobec reżimu, którzy według doniesień zebrali ponad 100 000 podpisów, zgodnie z przepisami krajowymi, co wskazuje na nieproporcjonalne i nieuzasadnione przeszkody w kandydowaniu, sprzeczne z zobowiązaniami podjętymi w OBWE i z innymi standardami międzynarodowymi;

B.  mając na uwadze, że kampanii prezydenckiej już od początku maja towarzyszyły ogólnokrajowe represje wobec pokojowych demonstrantów, działaczy społeczeństwa obywatelskiego, blogerów i dziennikarzy, a także poważne zastraszanie działaczy politycznych, ich rodzin i zwolenników; mając na uwadze, że w całym kraju za protesty antyreżimowe zatrzymano ponad 650 pokojowych demonstrantów, dziennikarzy i działaczy obywatelskich;

C.  mając na uwadze, że chociaż Białoruś jest państwem uczestniczącym Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE), białoruskie procedury wyborcze nie były zgodne z wytycznymi tej organizacji, w których postuluje się poszanowanie podstawowych wolności, równość, powszechność, pluralizm polityczny, zaufanie, przejrzystość i rozliczalność;

D.  mając na uwadze, że procesu wyborczego nie mogła obserwować misja obserwacji wyborów OBWE/ODIHR, gdyż władze białoruskie celowo nie wystosowały na czas odpowiedniego zaproszenia;

E.  mając na uwadze doniesienia o systematycznych nieprawidłowościach i naruszaniu międzynarodowych standardów wyborczych w dniu głosowania, w tym o zastraszaniu wyborców, odmawianiu im prawa do głosowania i masowym fałszowaniu protokołów z poszczególnych okręgów wyborczych; mając na uwadze, że w całym kraju zatrzymywano niezależnych obserwatorów krajowych, którzy udokumentowali liczne naruszenia prawa wyborczego, w tym obserwatorów monitorujących wcześniejsze głosowanie w wyborach prezydenckich na Białorusi;

F.  mając na uwadze, że Białoruska Centralna Komisja Wyborcza ogłosiła urzędującego prezydenta Alaksandra Łukaszenkę zwycięzcą tzw. wyborów;

G.  mając na uwadze, że wiarygodne ogólnokrajowe doniesienia i oddolne inicjatywy w mediach społecznościowych świadczą o masowych oszustwach wyborczych na korzyść Alaksandra Łukaszenki, a wielu Białorusinów za zwyciężczynię uważa Swiatłanę Cichanouską;

H.  mając na uwadze, że bezprecedensowe pokojowe protesty wyrażające pragnienie przemian demokratycznych oraz poszanowania podstawowych wolności i praw człowieka rozpoczęły się niezwłocznie po ogłoszeniu wyników tzw. wyborów i trwają do chwili obecnej, na ulicach białoruskich miast gromadzą się setki tysięcy osób, apogeum protestów są weekendowe marsze jedności, a wszystko to świadczy o bezprecedensowym niezadowoleniu i mobilizacji społeczeństwa białoruskiego;

I.  mając na uwadze, że protestom towarzyszą powszechne strajki w zakładach przemysłowych, w tym w dużych zakładach państwowych w różnych sektorach gospodarki, a także w przedsiębiorstwach, szkołach, uniwersytetach, miastach, miasteczkach i wsiach w całym kraju;

J.  mając na uwadze, że Unia Europejska i jej państwa członkowskie nie uznały wyników wyborów prezydenckich z racji poważnych wątpliwości co do uczciwości wyborów oraz powszechnych doniesień o ich fałszowaniu; mając na uwadze, że kadencja urzędującego prezydenta Alaksandra Łukaszenki kończy się 5 listopada 2020 r.;

K.  mając na uwadze, że białoruskie protesty przybrały niespotykaną dotąd skalę, są ogólnokrajowe i międzypokoleniowe, a widoczną przywódczą rolę odgrywają w nich kobiety;

L.  mając na uwadze, że władze Białorusi zareagowały na uzasadnione i pokojowe protesty niewspółmierną przemocą; mając na uwadze, że pokojowe protesty spotykają się z bardzo ostrą reakcją sił bezpieczeństwa, które często używają na oślep nadmiernej i niepotrzebnej siły, w tym powszechnie korzystają z gazu łzawiącego, pałek, granatów błyskowych i armatek wodnych; mając na uwadze, że Biuro Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka informuje, iż w ostatnich tygodniach zatrzymano niemal 6700 osób korzystających z przysługującej im wolności pokojowego gromadzenia się; mając na uwadze, że do ekspertów wpłynęły doniesienia o co najmniej 450 przypadkach tortur, przemocy seksualnej, gwałtów i brutalnego traktowania osób pozbawionych wolności, a od 9 sierpnia 2020 r. zaginęło kilka osób, które następnie znaleziono martwe – należą do nich Alaksandr Tarajkouski, Kanstancin Szaszmakou, Alaksandr Wichor i Hienadź Szutou;

M.  mając na uwadze, że powołano Radę Koordynacyjną jako tymczasowego partnera instytucjonalnego w krajowym dialogu zmierzającym do zorganizowania nowych wyborów, zgodnych z międzynarodowymi standardami, z udziałem obserwatorów ODIHR; mając na uwadze, że od tego czasu kilka tysięcy osób wyraziło poparcie dla jej apeli o nowe wybory, a wszyscy czołowi członkowie Rady Koordynacyjnej byli nękani, przesłuchiwani lub aresztowani (Lilija Ułasawa, Maksym Znak, Siarhiej Dyleuski, Maryja Kalesnikawa); mając na uwadze, że trwające prześladowania i groźby skłoniły czołowych opozycjonistów – Swiatłanę Cichanouską, Wieranikę Cepkałę, Pawieła Łatuszkę i Wolhę Kawalkową – do poszukiwania schronienia w Unii Europejskiej; mając na uwadze, że 7 września 2020 r. inną przywódczynię, Maryję Kalesnikawą, uprowadzili zamaskowani mężczyźni poruszający się nieoznakowaną furgonetką, a do wydarzenia tego doszło w biały dzień na ulicy Mińska; mając na uwadze, że jedynym przebywającym na Białorusi członkiem Prezydium Rady Koordynacyjnej pozostającym na wolności jest laureatka Nagrody Nobla Swiatłana Aleksijewicz; mając na uwadze, że utrzymują się poważne obawy o jej bezpieczeństwo mimo nadzwyczajnego wsparcia, jakiego udzielili jej dyplomaci europejscy;

N.  mając na uwadze, że 19 sierpnia 2020 r. Rada Europejska postanowiła nałożyć sankcje na znaczną liczbę osób odpowiedzialnych za przemoc, represje i sfałszowanie wyników wyborów na Białorusi, zakazując im wjazdu do UE i zamrażając ich aktywa finansowe w UE;

O.  mając na uwadze, że kampania wyborcza i wybory prezydenckie miały miejsce podczas pandemii COVID-19, której skutkom konsekwentnie zaprzeczali przywódcy polityczni Białorusi i władze białoruskie, zatem to dziennikarze, personel medyczny i zwykli ludzie postanowili upowszechniać kluczowe informacje o pandemii i niezbędnych środkach ostrożności, co dowodzi zaangażowania społecznego mieszkańców oraz witalności białoruskiego społeczeństwa obywatelskiego;

P.  mając na uwadze, że 27 sierpnia 2020 r. prezydent Federacji Rosyjskiej wyraził poparcie dla białoruskich władz tłumiących uzasadnione niezadowolenie obywateli i zaproponował wysłanie specjalnych sił policyjnych; mając na uwadze, że 21 sierpnia 2020 r. Alaksandr Łukaszenka ogłosił zastąpienie strajkujących i podających się do dymisji dziennikarzy mediów państwowych tzw. specjalistami rosyjskimi; mając na uwadze, że do państw, które jako pierwsze pogratulowały Alaksandrowi Łukaszence wygranej w nieuczciwie przeprowadzonych wyborach, należą Rosja, Chiny i Turcja;

Q.  mając na uwadze, że władze białoruskie nadal brutalnie represjonują niezależnych białoruskich reporterów i dziennikarzy obywatelskich oraz umyślnie usiłują utrudniać obiektywny przekaz informacji, by uciszyć krajowe i międzynarodowe obawy i głosy potępienia, a 29 sierpnia 2020 r. odebrały ponadto akredytację prasową kilkunastu międzynarodowym reporterom;

R.  mając na uwadze, że stan praw człowieka na Białorusi nadal się pogarszał w trakcie kampanii wyborczej i po wyborach; mając na uwadze, że warunki pracy obrońców praw człowieka stale się pogarszają, gdyż są oni systematycznie zastraszani i nękani, a ich podstawowe wolności są ograniczane; mając na uwadze, że Białoruś to jedyne państwo w Europie, w którym nadal wykonuje się karę śmierci;

1.  podkreśla, że zgodnie ze stanowiskiem Rady Europejskiej odrzuca wyniki tzw. wyborów prezydenckich przeprowadzonych na Białorusi 9 sierpnia 2020 r., ponieważ odbyły się one z rażącym naruszeniem wszystkich uznanych na szczeblu międzynarodowym standardów; zaznacza, że nie uzna Alaksandra Łukaszenki jako prezydenta Białorusi po upływie jego obecnej kadencji;

2.  z całą stanowczością potępia władze białoruskie za brutalne represje wobec pokojowych protestów prowadzonych w imię sprawiedliwości, wolności i demokracji po sfałszowanych wyborach prezydenckich z 9 sierpnia 2020 r.; wzywa do natychmiastowego zaprzestania przemocy, do niezwłocznego i bezwarunkowego uwolnienia wszystkich osób zatrzymanych z powodów politycznych przed tzw. wyborami z 9 sierpnia 2020 r. i po ich przeprowadzeniu oraz do wycofania zarzutów postawionych tym osobom, w tym osobom zatrzymanym za udział w protestach przeciwko wynikom wyborów lub przeciwko przemocy ze strony władz lub za wyrażanie poparcia dla tych protestów;

3.  potępia trwające zastraszanie, prześladowania i użycie niewspółmiernej siły wobec uczestników strajków, członków Rady Koordynacyjnej i innych opozycjonistów, działaczy społeczeństwa obywatelskiego, niezależnych dziennikarzy i blogerów; domaga się natychmiastowego i bezwarunkowego zwolnienia wszystkich osób arbitralnie zatrzymanych przed sfałszowanymi wyborami z 9 sierpnia 2020 r. i po ich przeprowadzeniu, w tym Pawieła Siewiaryńca, Mikałaja Statkiewicza, Maryji Kalesnikawej, Andrieja Jahoraua, Antona Radniankoua i Iwana Kraucoua; żąda zaprzestania wszelkich prześladowań ze względów politycznych;

4.  z zadowoleniem przyjmuje Radę Koordynacyjną jako tymczasową reprezentację narodu żądającego demokratycznych zmian na Białorusi, otwartą dla wszystkich politycznych i społecznych zainteresowanych stron;

5.  popiera pokojowe i demokratyczne przekazanie władzy w wyniku pluralistycznego dialogu narodowego z pełnym poszanowaniem demokratycznych i podstawowych praw narodu białoruskiego; podejmuje w związku z tym apel narodu białoruskiego o jak najszybsze zorganizowanie nowych, wolnych i uczciwych wyborów pod nadzorem międzynarodowym, pod przewodnictwem OBWE/ODIHR i zgodnie ze standardami uznanymi na szczeblu międzynarodowym;

6.  wyraża jednoznaczne poparcie dla narodu białoruskiego w jego uzasadnionych żądaniach i aspiracjach dotyczących wolnych i uczciwych wyborów, podstawowych wolności i praw człowieka, reprezentacji demokratycznej, udziału w życiu politycznym, godności i prawa do decydowania o swojej przyszłości; dostrzega, że obecny ruch protestacyjny na Białorusi wynika z powszechnego i szerokiego żądania demokratyzacji Białorusi, której mieszkańcy muszą korzystać z takich samych praw podstawowych – demokracji i wolności jak pozostali obywatele na kontynencie europejskim;

7.  wzywa Komisję, wiceprzewodniczącego Komisji / wysokiego przedstawiciela i Radę, by udzielili wsparcia białoruskiej opozycji demokratycznej, w tym Radzie Koordynacyjnej pod przewodnictwem Swiatłany Cichanouskiej;

8.  wyraża uznanie dla istotnego wkładu odważnych Białorusinek, prowadzonych przez Swiatłanę Cichanouską, Wieranikę Cepkałę i Maryję Kalesnikawą, oraz ich zwolenników, wyrażających i reprezentujących uprawnione żądania narodu białoruskiego; zauważa, że wielu Białorusinów uważa Swiatłanę Cichanouską za zwyciężczynię wyborów prezydenckich i za białoruskiego prezydenta elekta;

9.  żąda natychmiastowego uwolnienia aresztowanych członków Rady Koordynacyjnej: Liliji Ułasawej, Maksyma Znaka, Siarhieja Dyleuskiego i Maryji Kalesnikawej; podkreśla, że dialog krajowy musi odbywać się przy pełnym i niezakłóconym udziale Rady Koordynacyjnej; z zadowoleniem przyjmuje fakt, że przedstawiciele państw członkowskich UE i innych państw wyznających podobne zasady zaoferowali ochronę Swiatłanie Aleksijewicz;

10.  z całą stanowczością potępia przerażające akty przemocy i okrutne represje oraz torturowanie pokojowych demonstrantów i zatrzymanych; wzywa do przeprowadzenia niezależnego i skutecznego dochodzenia w sprawie śmierci Alaksandra Tarajkouskiego, Alaksandra Wichora, Arcioma Parukoua, Hienadzia Szutaua i Kanstancina Szaszmakoua;

11.  wzywa do zaprzestania brutalnego traktowania i tortur, do wprowadzenia do białoruskiego kodeksu karnego szczegółowej definicji tortur zgodnej z międzynarodowymi standardami praw człowieka oraz do znowelizowania prawa w celu uznania wymuszonych zaginięć za przestępstwo;

12.  podkreśla, że należy zapewnić obywatelom prawo do wolności zgromadzeń, zrzeszania się, wypowiedzi i opinii, jak również wolności mediów, a zatem znieść wszelkie ograniczenia prawne i praktyczne utrudniające korzystanie z tych wolności; zdecydowanie potępia ciągłe stosowanie kary śmierci oraz wzywa do jej natychmiastowego i trwałego zniesienia, a dopóki to nie nastąpi – do zapewnienia skutecznego prawa do odwołania się od wyroku śmierci;

13.  w pełni popiera białoruskich pracowników i członków niezależnych związków zawodowych oraz wzywa władze białoruskie i pracodawców do poszanowania przynależnych pracownikom białoruskim praw podstawowych do strajku bez ryzyka zwolnienia, aresztowania i innych represji, zgodnie z konwencjami MOP nr 87 i 98; popiera apel Europejskiej Konfederacji Związków Zawodowych do Międzynarodowej Organizacji Pracy o pilną interwencję w reakcji na aresztowania i wyroki wobec przywódców komitetów strajkowych i działaczy niezależnych związków zawodowych, w obronie wolności zrzeszania się i zgromadzeń; wyraża poparcie dla koordynującej roli odgrywanej przez Białoruski Kongres Demokratycznych Związków Zawodowych;

14.  zdecydowanie popiera sankcje UE wobec osób odpowiedzialnych za fałszowanie wyników wyborów i za represje na Białorusi, w tym wobec Alaksandra Łukaszenki; wzywa Radę, by w ścisłej współpracy z partnerami międzynarodowymi niezwłocznie nałożyła szeroko zakrojone i skuteczne sankcje na wszystkich białoruskich sprawców oszustw wyborczych, przemocy i represji na Białorusi; wzywa Radę, by poszła za przykładem państw bałtyckich, które wpisały Alaksandra Łukaszenkę do wykazu osób objętych sankcjami, i by rozszerzyła pierwotnie zaproponowaną grupę osób do objęcia sankcjami o znaczną liczbę urzędników wysokiego i średniego szczebla, a także o przedsiębiorców znanych z poparcia dla reżimu lub ze zwalniania pracowników za udział w strajkach; wzywa wiceprzewodniczącego Komisji / wysokiego przedstawiciela oraz Radę do zbadania możliwości objęcia sankcjami również obywateli rosyjskich bezpośrednio zaangażowanych we wspieranie reżimu Łukaszenki na Białorusi;

15.  z dużym zadowoleniem przyjmuje propozycję złożoną przez urzędującego przewodniczącego OBWE w koordynacji z jego następcą, że pomoże Białorusi w organizowaniu procesu dialogu; nalega, by władze Białorusi przyjęły ofertę obecnego i przyszłego urzędującego przewodniczącego OBWE;

16.  apeluje do ESDZ i Komisji o przygotowanie całościowego przeglądu polityki UE wobec Białorusi z myślą o wsparciu Białorusinów i ich demokratycznych aspiracji, a także społeczeństwa obywatelskiego, obrońców praw człowieka, niezależnych związków zawodowych i niezależnych mediów; wzywa do zwiększenia finansowania UE dla białoruskiego społeczeństwa obywatelskiego, a jednocześnie do zamrożenia wszelkich transferów środków UE dla obecnego rządu Białorusi i na przedsięwzięcia kontrolowane przez państwo oraz do wstrzymania pożyczek EBI, EBOR i innych pożyczek dla obecnego reżimu; apeluje do UE o zorganizowanie konferencji darczyńców na rzecz demokratycznej Białorusi, z udziałem międzynarodowych instytucji finansowych, państw G-7, państw członkowskich i instytucji UE oraz innych podmiotów chcących zobowiązać się do przyjęcia pakietu finansowego rzędu miliardów euro na wsparcie przyszłych reform i restrukturyzacji gospodarki;

17.  wzywa ESDZ do zawieszenia negocjacji w sprawie priorytetów partnerstwa między UE a Białorusią do czasu przeprowadzenia wolnych i uczciwych wyborów prezydenckich;

18.  wzywa rząd do usprawnienia systemu opieki zdrowotnej oraz do przejrzystego i niewykluczającego udzielania Białorusinom wszystkich istotnych i ratujących życie informacji o pandemii; zwraca uwagę na konieczność poprawy dostępu do opieki zdrowotnej w miejscach przetrzymywania aresztowanych, jej dostępności i jakości, zwłaszcza w związku z pandemią COVID-19, a także na konieczność poprawy warunków pracy personelu medycznego, w związku z doniesieniami, że milicja uniemożliwia udzielanie pomocy rannym demonstrantom i zatrzymuje pracowników służby zdrowia;

19.  zachęca państwa członkowskie UE, aby ułatwiły i przyspieszyły tworzenie korytarza humanitarnego, a także procedury wizowe dla osób uciekających z Białorusi z powodów politycznych lub osób wymagających leczenia z powodu doznanych przez nie aktów przemocy oraz aby zaoferowały tym osobom i ich rodzinom wszelkie niezbędne wsparcie i pomoc; wzywa Komisję do szybkiego i realnego udzielenia pomocy finansowej UE na wsparcie dla społeczeństwa obywatelskiego i dla ofiar represji oraz do zmobilizowania większych zasobów na ich wsparcie fizyczne, psychologiczne i materialne;

20.  wzywa UE do dalszego zacieśniania kontaktów międzyludzkich przez wspieranie białoruskich niezależnych organizacji pozarządowych, organizacji społeczeństwa obywatelskiego, obrońców praw człowieka, przedstawicieli mediów i niezależnych dziennikarzy, przez stwarzanie młodym Białorusinom dodatkowych możliwości studiowania w UE oraz przez dalsze wspieranie Europejskiego Uniwersytetu Humanistycznego; wzywa Komisję, aby niezwłocznie stworzyła program stypendialny dla studentów i badaczy wydalonych z białoruskich uniwersytetów za postawę prodemokratyczną;

21.  podkreśla potrzebę wszechstronnego międzynarodowego dochodzenia w sprawie zbrodni popełnionych przez reżim przeciwko narodowi białoruskiemu i zaznacza, że jest zdecydowany wnieść swój wkład w takie dochodzenie;

22.  potępia blokowanie internetu i zamykanie mediów, a także zastraszanie dziennikarzy i blogerów w celu powstrzymania przepływu informacji o sytuacji w kraju; podkreśla, że Białorusini mają prawo do swobodnego dostępu do informacji; wzywa UE, aby wykorzystała Europejski Fundusz na rzecz Demokracji i inne instrumenty do wsparcia mediów i dziennikarzy represjonowanych przez reżim;

23.  wzywa Komisję, państwa członkowskie i ESDZ do pełnego wsparcia starań Rady Praw Człowieka ONZ i mechanizmu moskiewskiego OBWE o zapewnienie dokumentowania naruszeń praw człowieka przez organizacje międzynarodowe i informowania o nich, a następnie rozliczania winnych i zadośćuczynienia ofiarom;

24.  podkreśla, że trzeba przeciwdziałać szerzeniu na Białorusi fałszywych informacji o UE, jej państwach członkowskich i instytucjach oraz szerzeniu w UE fałszywych informacji o sytuacji na Białorusi, a także innym formom zagrożeń hybrydowych ze strony państw trzecich; przestrzega reżim przed jakimikolwiek próbami wykorzystywania mniejszości narodowych, religijnych, etnicznych i innych jako celu zastępczego, by odwrócić uwagę społeczeństwa od oszustw wyborczych i późniejszych masowych protestów i represji; potępia uniemożliwienie powrotu do kraju zwierzchnikowi kościoła katolickiego na Białorusi arcybiskupowi Tadeuszowi Kondrusiewiczowi;

25.  potępia hybrydową ingerencję Federacji Rosyjskiej na Białorusi, zwłaszcza delegowanie tzw. ekspertów do białoruskich mediów państwowych oraz doradców do agencji wojskowych i organów ścigania, oraz wzywa rząd Federacji Rosyjskiej do zaprzestania wszelkich jawnych i skrytych ingerencji w wewnętrzne sprawy Białorusi; wzywa Federację Rosyjską do poszanowania prawa międzynarodowego i suwerenności Białorusi; ostrzega, że Alaksandr Łukaszenka nie ma politycznego ani moralnego mandatu do nawiązywania w imieniu Białorusi jakichkolwiek dalszych stosunków umownych mogących zagrozić suwerenności i integralności terytorialnej Białorusi, w tym stosunków z władzami rosyjskimi;

26.  podkreśla, że wydarzenia na Białorusi muszą pozostać dla UE kwestią najwyższej wagi; przypomina, że UE musi pozostać zjednoczona i wytrwała w reakcji na sytuację na Białorusi;

27.  ubolewa, że Białoruś wprowadziła już paliwo jądrowe do pierwszego reaktora elektrowni jądrowej w Ostrowcu i planuje rozpocząć produkcję energii w listopadzie 2020 r., choć nie wdrożyła w pełni zaleceń z testu wytrzymałościowego, co w obecnych czasach wysokiej niestabilności politycznej jest tym bardziej niepokojące;

28.  wzywa krajowe federacje hokeja na lodzie państw członkowskich UE i pozostałych państw demokratycznych do wywarcia presji na Międzynarodową Federację Hokeja na Lodzie, by do czasu poprawy sytuacji, a zwłaszcza stanu praw człowieka w tym kraju wycofała decyzję o zorganizowaniu na Białorusi części mistrzostw świata w hokeju na lodzie w 2021 r.;

29.  ponownie apeluje do Rady UE o wprowadzenie bez dalszej zwłoki całościowego, skutecznego i działającego na czas ogólnounijnego mechanizmu środków ograniczających (tzw. listy Magnickiego), umożliwiającego zastosowanie takich środków wobec dowolnej osoby, podmiotów państwowych i niepaństwowych oraz innych podmiotów odpowiedzialnych za poważne naruszenia praw człowieka i nadużycia lub powiązanych z takimi naruszeniami i nadużyciami;

30.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, wiceprzewodniczącemu Komisji / wysokiemu przedstawicielowi Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa oraz władzom Republiki Białorusi i Federacji Rosyjskiej.

(1) Dz.U. C 11 z 13.1.2020, s. 18.
(2) Dz.U. C 390 z 18.11.2019, s. 100.
(3) Dz.U. C 298 z 23.8.2018, s. 60.
(4) Dz.U. C 224 z 27.6.2018, s. 135.
(5) Dz.U. C 349 z 17.10.2017, s. 41.
(6) Dz.U. L 45 z 18.2.2020, s. 3.


Sytuacja w Rosji, otrucie Aleksieja Nawalnego
PDF 143kWORD 49k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 17 września 2020 r. w sprawie sytuacji w Rosji i próby otrucia Aleksieja Nawalnego (2020/2777(RSP))
P9_TA(2020)0232RC-B9-0280/2020

Parlament Europejski,

–  uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje w sprawie Rosji,

–  uwzględniając Konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności,

–  uwzględniając konstytucję Federacji Rosyjskiej, zwłaszcza rozdział 2, a w szczególności art. 29, który chroni wolność słowa, oraz międzynarodowe zobowiązania w zakresie praw człowieka, które Rosja podjęła jako członek Rady Europy, Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE) oraz ONZ,

–  uwzględniając oświadczenie z dnia 3 września 2020 r. w sprawie próby otrucia Aleksieja Nawalnego wydane w imieniu Unii Europejskiej przez wysokiego przedstawiciela Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa,

–  uwzględniając oświadczenia wiceprzewodniczącego Komisji/wysokiego przedstawiciela Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa z 24 sierpnia i 2 września 2020 r. w sprawie próby otrucia Aleksieja Nawalnego,

–  uwzględniając oświadczenie wysokiej komisarz ONZ ds. praw człowieka Michelle Bachelet z dnia 8 września 2020 r., w którym wezwała do podjęcia niezależnego dochodzenia w sprawie próby otrucia Aleksieja Nawalnego,

–  uwzględniając oświadczenie ministrów spraw zagranicznych grupy G7 z dnia 8 września 2020 r. w sprawie próby otrucia Aleksieja Nawalnego,

–  uwzględniając Konwencję o zakazie prowadzenia badań, produkcji, składowania i użycia broni chemicznej oraz o zniszczeniu jej zapasów (tzw. konwencję o broni chemicznej), w której zakazuje się stosowania, prowadzenia badań, produkowania, składowania i przekazywania broni chemicznej,

–  uwzględniając jednomyślne przyjęcie decyzji C-24/DEC.4 i C-24/DEC.5 na 24. sesji Konferencji Państw Stron Konwencji o zakazie broni chemicznej w dniu 27 listopada 2019 r., na mocy której bojowe środki paralityczno-drgawkowe z grupy nowiczoków dodano do wykazu 1 w załączniku dotyczącym substancji chemicznych do konwencji, oraz uwzględniając wejście w życie tych decyzji dnia 7 czerwca 2020 r.,

–  uwzględniając oświadczenie szpitala Charité – Universitätsmedizin w Berlinie z dnia 24 sierpnia 2020 r., w którym stwierdzono, że Aleksieja Nawalnego próbowano otruć środkiem paralityczno-drgawkowym,

–  uwzględniając oświadczenie niemieckiego rządu federalnego z dnia 2 września 2020 r., w którym pilnie wezwano rząd rosyjski do wydania oświadczenia w sprawie incydentu i w najostrzejszych słowach potępiono ten zamach,

–  uwzględniając oświadczenie dyrektora generalnego Organizacji ds. Zakazu Broni Chemicznej (OPCW) z dnia 3 września 2020 r. w sprawie zarzutów użycia broni chemicznej przeciwko Aleksiejowi Nawalnemu, w którym podkreślono, że „zgodnie z konwencją o zakazie broni chemicznej próby otrucia osób przez zastosowanie środka paralityczno-drgawkowego uznaje się za użycie broni chemicznej”,

–  uwzględniając art. 5 Powszechnej deklaracji praw człowieka oraz art. 7 Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych, których stroną jest Federacja Rosyjska i które stanowią, że nikt nie może być poddawany torturom ani okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu,

–  uwzględniając Deklarację o przynależnych jednostkom, grupom i podmiotom społecznym prawie i obowiązku propagowania i ochrony powszechnie uznanych praw człowieka oraz podstawowych wolności, przyjętą przez Zgromadzenie Ogólne ONZ dnia 9 grudnia 1998 r.,

–  uwzględniając art. 132 ust. 2 i 4 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że Aleksiej Nawalny – czołowy rosyjski polityk opozycji, prawnik, bloger i działacz antykorupcyjny – ujawnił liczne przypadki korupcji z udziałem przedsiębiorstw i rosyjskich polityków, przewodził protestom publicznym w całej Rosji i stał się jednym z nielicznych faktycznych przywódców rosyjskiej opozycji; mając na uwadze, że już wcześniej próbowano przerwać jego działalność polityczną i publiczną zatrzymaniami, aresztowaniami i wyrokami skazującymi; mając na uwadze, że Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał szereg tych postępowań za stanowiące nadużycie i sprzeczne z zasadą sprawiedliwego procesu; mając na uwadze, że Aleksiej Nawalny już wcześniej przeżył napaści fizyczne – w 2017 r. zaatakowano go medycznym środkiem odkażającym, w wyniku czego niemal stracił wzrok, a podczas zatrzymania w 2019 r. przypuszczalnie próbowano go otruć; mając na uwadze, że w żadnym z tych przypadków sprawcy nie zostali postawieni przed sądem;

B.  mając na uwadze, że według doniesień 20 sierpnia 2020 r. Aleksiej Nawalny zapadł w śpiączkę na pokładzie samolotu obsługującego rosyjski lot krajowy, został przewieziony do szpitala w Omsku, a od 22 sierpnia 2020 r. znajduje się – na wniosek rodziny – pod opieką medyczną w szpitalu Charité w Berlinie;

C.  mając na uwadze, że do próby zabójstwa Aleksieja Nawalnego doszło w okresie poprzedzającym wybory lokalne i regionalne w Rosji w dniu 13 września 2020 r., kiedy to on i jego zespół aktywnie uczestniczyli we wprowadzaniu strategii „inteligentnego głosowania”, aby pokonać kandydatów reżimu Putina; mając na uwadze, że jest to szczególnie niepokojący dowód świadczący o stanie demokracji, podstawowych wolności i praw człowieka w tym kraju;

D.  mając na uwadze, że tuż przed próbą otrucia Aleksiej Nawalny przebywał w Nowosybirsku i Tomsku, gdzie badał przypadki korupcji wśród lokalnych gubernatorów; mając na uwadze, że dzięki działaniom antykorupcyjnym w regionach Aleksiej Nawalny uwrażliwił lokalną społeczność na przypadki korupcji, w wyniku czego podniósł frekwencję w wyborach regionalnych i zmobilizował głosy opozycji; mając na uwadze, że Aleksiej Nawalny stworzył system 40 biur regionalnych w całym kraju, które stale kontrolują władze lokalne, lecz są również ofiarą zastraszania i prześladowania ze strony władz rosyjskich;

E.  mając na uwadze, że Aleksiej Nawalny wyraził zdecydowane poparcie dla protestujących w Chabarowsku i na Białorusi oraz dla zmian na Białorusi jako inspiracji dla narodu rosyjskiego;

F.  mając na uwadze, że zabójstwa polityczne i otrucia w Rosji są systemowymi instrumentami reżimu wymierzonymi w opozycję; mając na uwadze, że sytuację tę pogarsza dodatkowo niechęć władz do prowadzenia dokładnych dochodzeń w sprawie umotywowanych politycznie zabójstw lub prób zabójstw Anny Politkowskiej, Borysa Niemcowa, Siergieja Protazanowa, Władimira Kary-Murzy i innych; mając na uwadze, że przedstawiciele opozycji systematycznie padają ofiarą ataków słownych, kampanii dyskredytujących i dehumanizacji ze strony rządu lub mediów prorządowych;

G.  mając na uwadze, że ta niedawna próba otrucia jest najnowszym przykładem radykalnego załamania ochrony praw człowieka i poszanowania wspólnie uzgodnionych zasad demokratycznych i zasad państwa prawa w Federacji Rosyjskiej;

H.  mając na uwadze, że ciągłe represje w odpowiedzi na sprzeciw społeczny nasila bezkarność policji i służb porządkowych, a także niechęć sądów do ścigania faktycznych sprawców tych przestępstw, co nie tylko nie spotyka się z sankcjami, lecz jest nawet nagradzane przez Kreml;

I.  mając na uwadze, że w opinii znanego, broniącego praw człowieka, rosyjskiego stowarzyszenia „Memoriał” w więzieniach w Federacji Rosyjskiej przebywa ponad 300 więźniów politycznych i religijnych; mając na uwadze, że UE solidaryzuje się ze wszystkimi dysydentami i narodem rosyjskim, którzy – pomimo zagrożenia dla ich wolności i życia oraz nacisków ze strony Kremla i władz rosyjskich – nadal walczą o wolność, prawa człowieka i demokrację;

J.  mając na uwadze, że zabójstwa i próby zabójstw ze względów politycznych popełniane przez rosyjskie tajne służby mają bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo wewnętrzne UE;

K.  mając na uwadze, że w szpitalu Charité – Universitätsmedizin w Berlinie stwierdzono, że Aleksieja Nawalnego otruto środkiem paralityczno-drgawkowym z grupy nowiczoków, które są bojowymi środkami paralityczno-drgawkowymi opracowanymi przez Związek Radziecki i Federację Rosyjską; mając na uwadze, że ustalenie to potwierdziło specjalistyczne laboratorium niemieckich służb zbrojnych i wiele laboratoriów niezależnych; mając na uwadze, że nowiczoka użyto niedawno, w marcu 2018 r., na terytorium UE w ataku na byłego rosyjskiego pracownika wywiadu Siergieja Skripala i jego córkę Julię Skripal w Salisbury (Zjednoczone Królestwo), co doprowadziło także do przypadkowej śmierci mieszkanki Amesbury Dawn Sturgess;

L.  mając na uwadze, że rosyjscy lekarze najpierw leczyli Aleksieja Nawalnego na zatrucie, później zaś stwierdzili, że w jego ciele nie ma śladów trucizny, i próbowali uniemożliwić wywiezienie go z kraju, oraz że władze rosyjskie zaprzeczają, jakoby miały cokolwiek wspólnego z tym zdarzeniem;

M.  mając na uwadze, że środek paralityczno-drgawkowy z grupy nowiczoków jest substancją opracowaną z myślą o strukturach wojskowych i tajnych służbach w Rosji i dostępną wyłącznie takim strukturom i służbom; mając na uwadze, że stosowanie takich substancji reguluje prawo rosyjskie; mając na uwadze, że środek paralityczno-drgawkowy z grupy nowiczoków jest bronią chemiczną, którą mogą opracować wyłącznie państwowe laboratoria wojskowe i której nie mogą nabywać osoby prywatne; mając na uwadze, że gdyby jednak do tego doszło, stanowiłoby to naruszenie międzynarodowych zobowiązań prawnych Rosji;

N.  mając na uwadze, że Rada wezwała władze rosyjskie, aby przeprowadziły szczegółowe dochodzenie w sprawie próby zabójstwa Aleksieja Nawalnego, zaapelowała o wspólną reakcję międzynarodową i zastrzegła sobie prawo do podjęcia odpowiednich działań, w tym przyjęcia środków ograniczających;

O.  mając na uwadze, że zgodnie z konwencją o zakazie broni chemicznej próby otrucia środkiem paralityczno-drgawkowym uznaje się za użycie broni chemicznej, a stosowanie broni chemicznej przez kogokolwiek w jakichkolwiek okolicznościach stanowi poważne naruszenie prawa międzynarodowego i międzynarodowych standardów praw człowieka; mając na uwadze, że w następstwie jednomyślnego przyjęcia dwóch wniosków w tej sprawie, w tym wniosku przedstawionego przez Federację Rosyjską, nowiczok dodano do wykazu substancji kontrolowanych w Konwencji o zakazie broni chemicznej, przez co podlega on najbardziej rygorystycznym wytycznym dotyczącym kontroli na mocy konwencji;

P.  mając na uwadze, że prawo do wolności myśli, słowa, zrzeszania się i pokojowego zgromadzania się zapisano w konstytucji Federacji Rosyjskiej;

Q.  mając na uwadze, że kontrolowane przez państwo rosyjskie kanały informacyjne próbują negować odpowiedzialność władz rosyjskich za próbę zabójstwa Aleksieja Nawalnego przez rozpowszechnianie dezinformacji i odwracanie uwagi od ciągłych naruszeń demokracji, praworządności, praw podstawowych i praw człowieka w Federacji Rosyjskiej;

R.  mając na uwadze, że po wyborach regionalnych w Rosji, które odbyły się 13 września 2020 r., złożono rekordową liczbę skarg dotyczących sfałszowania wyników; mając na uwadze, że w miastach, do których udał się Aleksiej Nawalny przed próbą otrucia (Nowosybirsk i Tomsk), jego inteligentny system głosowania okazał się skuteczny i pomógł pokonać kandydatów Putina;

S.  mając na uwadze, że Parlament Europejski oficjalnie stwierdził, że Rosji nie można już uznawać za „partnera strategicznego”, również w świetle jej antagonistycznej polityki zagranicznej, w tym interwencji wojskowych i nielegalnych okupacji w państwach trzecich;

1.  zdecydowanie potępia próbę zabójstwa Aleksieja Nawalnego i wyraża głębokie zaniepokojenie powtarzającym się stosowaniem chemicznych środków paralityczno-drgawkowych wobec obywateli Rosji;

2.  przypomina, że stosowanie broni chemicznej w jakichkolwiek okolicznościach stanowi haniebną zbrodnię w świetle prawa międzynarodowego, w szczególności w świetle konwencji o zakazie broni chemicznej;

3.  podkreśla, że próba zabójstwa Aleksieja Nawalnego stanowiła część systemowego dążenia do uciszenia go i odebrania głosu innym dysydentom, a także zniechęcenie go i innych osób krytycznych wobec władzy do dalszego ujawniania przypadków poważnej korupcji rządzących oraz, ogólnie, zniechęcenie opozycji politycznej w tym kraju, zwłaszcza w celu wywarcia wpływu na lokalne i regionalne wybory uzupełniające w Rosji w dniach 11–13 września 2020 r.;

4.  uważa, że sprawa Aleksieja Nawalnego jest jednym z elementów szerzej zakrojonej polityki rosyjskiej koncentrującej się opresyjnych strategiach wewnętrznych i agresywnych działaniach na świecie, na szerzeniu niestabilności i chaosu, przywracaniu własnej sfery wpływów i dominacji oraz podważaniu międzynarodowego porządku opartego na zasadach;

5.  wzywa do natychmiastowego wszczęcia dochodzenia międzynarodowego (z udziałem UE, ONZ, Rady Europy, ich sojuszników i OPCW) i podkreśla swoją determinację, by przyczynić się do wyjaśnienia sprawy w toku takiego dochodzenia; wzywa OPCW do przeprowadzenia szczegółowego dochodzenia w sprawie naruszeń międzynarodowych zobowiązań Rosji w zakresie broni chemicznej; wzywa władze rosyjskie do pełnej współpracy z OPCW w celu zapewnienia bezstronnego międzynarodowego dochodzenia oraz do pociągnięcia do odpowiedzialności osób odpowiedzialnych za zbrodnię popełnioną przeciwko Aleksiejowi Nawalnemu;

6.  wzywa Radę do Spraw Zagranicznych, aby zajęła aktywne stanowisko w tej sprawie na posiedzeniu 21 września 2020 r.; żąda, aby UE jak najszybciej sporządziła wykaz dalekosiężnych środków ograniczających wobec Rosji i zaostrzyła już obowiązujące sankcje wobec tego kraju; apeluje, aby wprowadzić mechanizmy sankcji umożliwiające zajmowanie i zamrażanie europejskich aktywów osób skorumpowanych wskazanych na podstawie ustaleń Fundacji Antykorupcyjnej Aleksieja Nawalnego;

7.  wzywa władze rosyjskie, aby zaprzestały nękania, zastraszania, przemocy i represji wobec swoich przeciwników politycznych i położyły kres powszechnej bezkarności, która doprowadziła już do śmierci wielu dziennikarzy, obrońców praw człowieka i polityków opozycji; podkreśla potrzebę zadbania o to, by osoby te mogły prowadzić pełnoprawną i użyteczną działalność bez jakiejkolwiek ingerencji i bez obaw o życie własne lub członków rodziny i przyjaciół;

8.  wzywa UE, by stale domagała się od Rosji uchylenia lub zmiany wszystkich przepisów niezgodnych z normami międzynarodowymi, w tym bezprawnie wprowadzonych niedawno zmian do rosyjskiej konstytucji i jej ram prawnych dotyczących wyborów, a także przepisów dotyczących zagranicznych agentów i niepożądanych organizacji, w celu ułatwienia pluralizmu oraz wolnych i uczciwych wyborów oraz stworzenia równych warunków działania dla kandydatów opozycji;

9.  wyraża solidarność z siłami demokratycznymi w Rosji, które z zaangażowaniem działają na rzecz otwartego i wolnego społeczeństwa, oraz poparcie dla wszystkich osób i organizacji będących celem ataków i represji;

10.  podkreśla spoczywający na Federacji Rosyjskiej – jako członku Rady Bezpieczeństwa ONZ – obowiązek przestrzegania prawa międzynarodowego, właściwych umów i konwencji oraz pełnego przestrzegania podjętych przez nią zobowiązań międzynarodowych, w tym zobowiązania do współpracy z OPCW przy badaniu wszelkich przypadków naruszenia konwencji o broni chemicznej;

11.  wzywa Federację Rosyjską do pilnego zajęcia się kwestiami podniesionymi przez społeczność międzynarodową oraz bezzwłocznego, pełnego i całkowitego ujawnienia OPCW programu dotyczącego nowiczoków;

12.  podkreśla, że Federacja Rosyjska – jako członek Rady Europy oraz OBWE – jest zobowiązana do przestrzegania podstawowych wolności, praw człowieka i praworządności zapisanych w Europejskiej konwencji praw człowieka oraz w Międzynarodowym pakcie praw obywatelskich i politycznych;

13.  wzywa wiceprzewodniczącego/wysokiego przedstawiciela i Służbę Działań Zewnętrznych (ESDZ) do zapewnienia, aby po wznowieniu konsultacji między UE a Rosją dotyczących praw człowieka poruszyć sprawę wszystkich osób prześladowanych z przyczyn politycznych oraz by w każdym przypadku formalnie żądać odpowiedzi od przedstawicieli Rosji uczestniczących w tych konsultacjach; wzywa przewodniczących Rady i Komisji oraz wiceprzewodniczącego/wysokiego przedstawiciela, by nadal bacznie przyglądali się tym sprawom, poruszali te kwestie przy okazji rozmaitych spotkań z przedstawicielami Rosji oraz składali Parlamentowi sprawozdania z rozmów z władzami rosyjskimi;

14.  wzywa państwa członkowskie, aby skoordynowały swoje stanowiska wobec Rosji i przemawiały jednym głosem na dwustronnych i wielostronnych forach dialogu z władzami rosyjskimi;

15.  przypomina, że należy pilnie rozpocząć gruntowną i strategiczną ponowną ocenę stosunków UE z Rosją na podstawie następujących zasad:

   a. wezwanie wiceprzewodniczącego/wysokiego przedstawiciela, aby przygotował przegląd polityki UE wobec Rosji oraz pięciu zasad UE dotyczących stosunków z Rosją oraz by opracował nową kompleksową strategię, która będzie uzależniona od dalszego rozwoju sytuacji w obszarze demokracji, praworządności i poszanowania praw człowieka przez rosyjskie przywództwo i władze;
   b. wezwanie państw członkowskich, aby nadal izolowały Rosję na forach międzynarodowych (takich jak G7 i inne) oraz by przeprowadziły krytyczny przegląd współpracy UE z Rosją za pośrednictwem różnych platform polityki zagranicznej;
   c. wezwanie Rady do priorytetowego zatwierdzenia wzorowanego na ustawie Magnickiego mechanizmu unijnych sankcji za naruszanie praw człowieka i wdrożenia go w niedalekiej przyszłości; mechanizm taki będzie obejmować wykaz osób oraz mógłby również obejmować sankcje sektorowe wymierzone w reżim rosyjski;
   d. w świetle sprawy Nawalnego potwierdza swoje wcześniejsze stanowisko o konieczności wstrzymania projektu Nord Stream 2;
   e. wzywa Radę do przyjęcia strategii UE mającej na celu wspieranie rosyjskich dysydentów, organizacji pozarządowych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz niezależnych mediów/reporterów przy pełnym wykorzystaniu mechanizmów obrony praw człowieka, stwarzaniu młodym Rosjanom dodatkowych możliwości studiowania w UE i wspieraniu utworzenia rosyjskiego uniwersytetu na emigracji w jednym z państw członkowskich;
   f. wzywa Radę do natychmiastowego rozpoczęcia przygotowań i przyjęcia strategii UE dotyczącej przyszłych stosunków z demokratyczną Rosją, w tym szerokiej oferty zachęt i warunków mających na celu wzmocnienie krajowych tendencji do wolności i demokracji;

16.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji wiceprzewodniczącemu Komisji / wysokiemu przedstawicielowi Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, Radzie, Komisji, rządom i parlamentom państw członkowskich, Radzie Europy, Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, a także prezydentowi, rządowi i parlamentowi Federacji Rosyjskiej.


Sytuacja na Filipinach, w tym sprawa Marii Ressy
PDF 146kWORD 50k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 17 września 2020 r. w sprawie sytuacji na Filipinach, w tym sprawy Marii Ressy (2020/2782(RSP))
P9_TA(2020)0233RC-B9-0290/2020

Parlament Europejski,

–  uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje w sprawie sytuacji na Filipinach, a w szczególności rezolucje z dni 15 września 2016 r.(1), 16 marca 2017 r.(2) i 19 kwietnia 2018 r.(3),

–  uwzględniając stosunki dyplomatyczne między Filipinami a UE (wówczas Europejską Wspólnotą Gospodarczą (EWG)) nawiązane w dniu 12 maja 1964 r.,

–  uwzględniając Umowę ramową o partnerstwie i współpracy między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi z jednej strony a Republiką Filipin z drugiej strony,

–  uwzględniając fakt, że Filipiny są członkiem-założycielem Stowarzyszenia Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN),

–  uwzględniając wspólny dokument roboczy z dnia 10 lutego 2020 r. w sprawie oceny Filipin w kontekście szczególnego rozwiązania motywacyjnego UE dotyczącego zrównoważonego rozwoju i dobrych rządów („GSP Plus”) za lata 2018–2019 (SWD(2020)0024),

–  uwzględniając oświadczenie rzecznika ESDZ z dnia 16 czerwca 2020 r. w sprawie skazania Marii Ressy i Reynaldo Santosa,

–  uwzględniając wytyczne UE w sprawie praw człowieka,

–  uwzględniając rezolucję przyjętą przez Radę Praw Człowieka ONZ w dniu 11 lipca 2019 r. w sprawie propagowania i ochrony praw człowieka na Filipinach,

–  uwzględniając sprawozdanie wysokiej komisarz ONZ ds. praw człowieka Michelle Bachelet z dnia 30 czerwca 2020 r. w sprawie sytuacji w zakresie praw człowieka na Filipinach,

–  uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka z 1948 r.,

–  uwzględniając Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych (ICCPR) z 1966 r.,

–  uwzględniając statut rzymski Międzynarodowego Trybunału Karnego,

–  uwzględniając ustawę Republiki Filipin nr 11479 z dnia 3 lipca 2020 r., zwaną również ustawą antyterrorystyczną,

–  uwzględniając art. 144 ust. 5 i art. 132 ust. 4 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że Filipiny i UE łączą długoletnie stosunki dyplomatyczne, gospodarcze, kulturalne i polityczne; mając na uwadze, że poprzez ratyfikację umowy o partnerstwie i współpracy Unia Europejska i Filipiny potwierdziły swoje wspólne zobowiązanie do przestrzegania zasad dobrych rządów, demokracji, praworządności, praw człowieka, promowania rozwoju gospodarczego i społecznego, a także pokoju i bezpieczeństwa w regionie;

B.  mając na uwadze, że w sprawozdaniu wysokiej komisarz ONZ ds. praw człowieka z dnia 30 czerwca 2020 r. w sprawie sytuacji w zakresie praw człowieka na Filipinach stwierdzono, że zabójstwa związane z rządową kampanią antynarkotykową są „powszechne i systematyczne” oraz że według danych rządowych zabito co najmniej 8663 osoby; mając na uwadze, że według niektórych szacunków liczba ta jest trzykrotnie wyższa; mając na uwadze, że prezydent Duterte wyraźnie zachęcił policję do egzekucji pozasądowych i obiecał jej nietykalność, a funkcjonariuszy zamieszanych w takie sprawy awansowano; mając na uwadze, że prezydent Duterte zobowiązał się do kontynuowania kampanii antynarkotykowej do końca swojej kadencji, tj. do 2022 r.; mając na uwadze, że większość ofiar pochodzi ze społeczności ubogich i zmarginalizowanych;

C.  mając na uwadze, że przestrzeń dla społeczeństwa obywatelskiego coraz bardziej się kurczy; mając na uwadze, że obrońcy praw człowieka, dziennikarze i aktywiści regularnie padają ofiarą pogróżek, nękania, zastraszania i przemocy za to, że dążą do ujawnienia domniemanych egzekucji pozasądowych i innych naruszeń praw człowieka na Filipinach; mając na uwadze, że według Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka (OHCHR) „działalność na rzecz praw człowieka jest rutynowo utożsamiana z rebelią”; mając na uwadze, że według OHCHR od stycznia 2015 r. do grudnia 2019 r. zginęło co najmniej 208 obrońców praw człowieka, dziennikarzy i działaczy związkowych, wśród nich 30 kobiet;

D.  mając na uwadze, że Maria Ressa, filipińska dziennikarka oraz współzałożycielka i dyrektor generalna portalu informacyjnego „Rappler”, była od dawna na celowniku, gdyż krytykowała rządową „wojnę z narkotykami” i publikowała krytyczne artykuły dotyczące egzekucji pozasądowych; mając na uwadze, że Maria Ressa wraz z Reynaldo Santosem Jr., reporterem portalu „Rappler”, zostali oskarżeni o „zniesławienie w internecie” i 15 czerwca 2020 r. skazani przez sąd regionalny w Manili na nieokreśloną karę, z możliwością pozbawienia wolności na okres do sześciu lat; mając na uwadze, że Marii Ressy i portalowi „Rappler” postawiono co najmniej sześć innych zarzutów;

E.  mając na uwadze, że na początku lipca 2020 r. Kongres Filipin zagłosował przeciw przedłużeniu koncesji na nadawanie dla ABS-CBN, największej sieci telewizyjnej i radiowej w kraju; mając na uwadze, że odmowa przedłużenia koncesji na nadawanie przez prezydenta Duterte jest postrzegana jako odwet za relacjonowanie przez media kampanii antynarkotykowej i poważnych naruszeń praw człowieka;

F.  mając na uwadze, że senator Leila de Lima, należąca do głównych przeciwników kampanii antynarkotykowej prezydenta Duterte, została 19 września 2016 r. usunięta ze stanowiska przewodniczącej senackiej Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka, a 24 lutego 2017 r. zatrzymana i obecnie przebywa w areszcie w oczekiwaniu na proces; mając na uwadze, że istnieją poważne obawy, że zarzuty postawione senator de Limie są sfabrykowane i umotywowane politycznie;

G.  mając na uwadze, że według organizacji Global Witness w 2019 r. zginęło co najmniej 43 obrońców prawa do ziemi; mając na uwadze, że większość z nich była przywódcami społeczności i aktywnymi uczestnikami kampanii przeciwko projektom górniczym i agrobiznesowi;

H.  mając na uwadze, że społeczności tubylcze na Filipinach stanowią 10–20 % ogółu ludności; mając na uwadze, że w 2018 r. specjalny sprawozdawca ONZ ds. praw ludów tubylczych zaliczył Filipiny do krajów znajdujących się w światowej czołówce, jeśli chodzi o kryminalizację obrońców praw człowieka społeczności tubylczych oraz ataki na nich; mając na uwadze, że ONZ ostrzega, iż nasila się militaryzacja terytoriów zamieszkałych przez społeczności tubylcze, a wolność zgromadzeń i wypowiedzi są coraz bardziej ograniczane, oraz że ten rozwój sytuacji ściśle wiąże się z interesami biznesu; mając na uwadze, że utrzymujący się brak bezpieczeństwa i rozwoju gospodarczego na wyspie Mindanao, a także doniesienia o naruszeniach międzynarodowego prawa humanitarnego oraz brak postępów, jeśli chodzi o sprawiedliwość okresu przejściowego i pojednanie, nadal budzą poważne zaniepokojenie;

I.  mając na uwadze, że 17 sierpnia 2020 r. zastrzelono Zarę Alvarez, prawniczkę grupy Karapatan działającej na rzecz praw człowieka; mając na uwadze, że Zarze Alvarez wielokrotnie grożono i nękano ją z powodu jej pracy na rzecz praw człowieka oraz że jest ona trzynastą osobą należącą do tej organizacji zamordowaną w okresie od połowy 2016 r.; mając na uwadze, że Randall „Randy” Echanis, działacz na rzecz pokoju oraz praw do ziemi i członek organizacji Karapatan, został 10 sierpnia 2020 r. zamordowany po torturach; mając na uwadze, że według OHCHR zarówno Randall Echanis, jak i Zara Alvarez wielokrotnie byli piętnowani jako „czerwoni” (terroryści lub komuniści), a ich nazwiska figurowały na liście co najmniej 600 osób, o których uznanie za „terrorystów” filipiński Departament Sprawiedliwości wystąpił w 2018 r. do sądu;

J.  mając na uwadze, że sprawozdawcy specjalni OHCHR i ONZ wyrazili zaniepokojenie tym, co wydaje się „systematycznym zastraszaniem” niezależnych źródeł informacji; mając na uwadze, że w 2020 r. Filipiny znalazły się na 136. miejscu spośród 180 krajów w rankingu korupcji publikowanym co roku przez Transparency International; mając na uwadze, że od czasu, gdy Duterte jest u władzy, zamordowano 16 dziennikarzy;

K.  mając na uwadze, że w marcu 2018 r. Filipiny wystąpiły z Międzynarodowego Trybunału Karnego (MTK) po tym, jak rozpoczął on „wstępne rozpatrywanie” skargi wniesionej przeciwko Duterte w związku z wysoką liczbą zabójstw związanych z kampanią antynarkotykową;

L.  mając na uwadze, że w 2017 r. filipińska Izba Reprezentantów zatwierdziła projekt ustawy przywracającej karę śmierci; mając na uwadze, że projekt ustawy wymaga uprzedniego zatwierdzenia przez Senat, zanim prezydent Duterte – aktywnie działający na rzecz przywrócenia tej kary – będzie mógł ją promulgować; mając na uwadze, że przywrócenie kary śmierci stanowiłoby jawne pogwałcenie Drugiego protokołu fakultatywnego do ICCPR, którego Filipiny są stroną;

M.  mając na uwadze, że 3 lipca 2020 r. władze filipińskie przyjęły nową ustawę antyterrorystyczną; mając na uwadze, że według lokalnych grup społeczeństwa obywatelskiego ustawa w alarmującym stopniu osłabia gwarancje w zakresie praw człowieka, rozszerza definicję terroryzmu i przedłuża okres aresztowania bez nakazu z 3 do 14 dni, a tym samym zaciera istotne różnice między krytyką, przestępczością i terroryzmem, co rodzi pytania dotyczące legalności i jeszcze bardziej zwiększa ryzyko naruszeń praw człowieka;

N.  mając na uwadze, że prezydent Duterte wielokrotnie dopuszczał się seksistowskich i mizoginicznych wypowiedzi i zachowań; mając na uwadze, że według lokalnych organizacji pozarządowych za prezydentury Duterte wzrosła liczba przypadków przemocy i nadużyć seksualnych wobec kobiet, w tym obrończyń praw człowieka; mając na uwadze, że obrończynie praw człowieka spotykają się z poniżającymi i seksualnie nacechowanymi komentarzami, z groźbami gwałtu i z atakami;

O.  mając na uwadze, że w sprawozdaniu Międzynarodowej Konfederacji Związków Zawodowych (ITUC) z 2020 r. Filipiny zaliczono do 10 państw na świecie najbardziej niebezpiecznych dla pracowników; mając na uwadze, że filipiński ruch związkowy skarży się na łamanie praw pracowniczych, co przejawia się między innymi tym, że przywódcy organizacji pracowniczych i związkowców są piętnowani jako „czerwoni” oraz padają ofiarą zaginięć i zabójstw;

P.  mając na uwadze, że społeczność LGBTQI doświadcza ciągłego nękania; mając na uwadze, że prezydent Duterte wielokrotnie próbował wykorzystywać kwestię orientacji seksualnej do dyskredytacji przeciwników politycznych, a w maju 2019 r. w publicznych wypowiedziach sugerował, że homoseksualizm jest chorobą; mając na uwadze, że w czerwcu 2020 r. policja stłumiła paradę LGBTQI i według doniesień aresztowała 20 osób;

Q.  mając na uwadze, że około 60 000 do 100 000 dzieci na Filipinach jest wykorzystywanych przez sieci prostytucji; mając na uwadze, że nieokreślona liczba dzieci jest zmuszana do pracy w warunkach wyzysku; mając na uwadze, że UNICEF wyraził poważne zaniepokojenie obniżeniem wieku odpowiedzialności karnej;

R.  mając na uwadze, że w 2019 r. Filipiny znalazły się na 113. miejscu wśród 180 krajów w rankingu korupcji publikowanym co roku przez Transparency International;

S.  mając na uwadze, że od 25 grudnia 2014 r. Filipiny korzystają z większych preferencji handlowych w ramach ogólnego systemu preferencji taryfowych UE (GSP+); mając na uwadze, że status ten zależy od ratyfikacji i wdrożenia 27 międzynarodowych konwencji dotyczących praw człowieka, praw pracowniczych, ochrony środowiska i dobrego sprawowania rządów; mając na uwadze, że w 2019 r. 25 % całkowitego eksportu z Filipin do UE (prawie 2 mld EUR) uzyskało preferencyjne traktowanie w ramach tego systemu; mając na uwadze, że choć UE odnotowała poważne pogorszenie się sytuacji w zakresie praw człowieka na Filipinach, dotychczas nie uruchomiła mechanizmu, który mógłby doprowadzić do zawieszenia tych korzyści handlowych;

1.  wyraża najgłębsze zaniepokojenie z powodu szybko pogarszającego się stanu praw człowieka na Filipinach za prezydentury Rodrigo Duterte; odnotowuje opublikowanie sprawozdania wysokiej komisarz ONZ ds. praw człowieka z czerwca 2020 r. i wzywa rząd Filipin do przyjęcia i wykonania wszystkich zaleceń zawartych w tym sprawozdaniu;

2.  zdecydowanie potępia tysiące egzekucji pozasądowych i inne poważne naruszenia praw człowieka związane z tzw. wojną z narkotykami; wzywa rząd Filipin do natychmiastowego położenia kresu wszelkim aktom przemocy wobec osób podejrzewanych o przestępstwa narkotykowe oraz do rozwiązania prywatnych i wspieranych przez państwo grup paramilitarnych; podkreśla, że walkę z narkotykami należy prowadzić z pełnym poszanowaniem sprawiedliwości proceduralnej, zgodnie z prawem krajowym i międzynarodowym oraz z naciskiem na zdrowie publiczne;

3.  potępia wszelkie groźby, nękanie, zastraszanie, gwałty i przemoc wobec osób chcących ujawnić zarzuty dotyczące egzekucji pozasądowych i innych naruszeń praw człowieka na Filipinach, w tym wobec obrońców praw człowieka i środowiska, działaczy związkowych i dziennikarzy; potępia wykorzystywanie prawa i sądownictwa do uciszania głosów krytyki;

4.  wzywa władze Filipin do natychmiastowego przeprowadzenia bezstronnych, przejrzystych, niezależnych i merytorycznych dochodzeń w sprawie wszystkich egzekucji pozasądowych, w tym w sprawie śmierci Jory’ego Porquii, Randalla „Randy’ego” Echanisa i Zary Alvarez, a także w sprawie innych zarzutów dotyczących naruszeń;

5.  wyraża zaniepokojenie pogarszającym się stanem wolności prasy na Filipinach; potępia wszelkie groźby, nękanie, zastraszanie, niesprawiedliwe ściganie i przemoc wobec dziennikarzy, w tym sprawę przeciwko Marii Ressie; wzywa do wycofania wszystkich umotywowanych politycznie zarzutów wobec niej i jej współpracowników; przypomina, że wolność prasy i wolność słowa to podstawowe składniki demokracji; wzywa władze Filipin do odnowienia koncesji na nadawanie dla głównej grupy audiowizualnej ABS-CBN; apeluje do delegatury UE i przedstawicielstw państw członkowskich UE w Manili o uważne śledzenie spraw przeciwko Marii Ressie i Reynaldo Santosowi Jr. oraz o udzielenie im wszelkiej niezbędnej pomocy;

6.  ponownie wzywa władze Filipin do wycofania wszystkich umotywowanych politycznie zarzutów przeciwko senator Leili de Limie, do uwolnienia jej w oczekiwaniu na proces, do umożliwienia jej swobodnego wykonywania praw i obowiązków przedstawiciela pochodzącego z wyborów oraz do zapewnienia jej odpowiednich warunków bezpieczeństwa i warunków sanitarnych podczas pobytu w areszcie; wzywa UE, by nadal uważnie śledziła sprawę przeciwko senator Leili de Limie;

7.  przypomina o swoim zdecydowanym poparciu dla wszystkich obrońców praw człowieka i środowiska na Filipinach oraz dla ich pracy; wzywa delegaturę UE i przedstawicielstwa państw członkowskich w tym kraju, by w kontaktach z władzami filipińskimi zwiększyły poparcie dla społeczeństwa obywatelskiego oraz by sięgały po wszelkie dostępne instrumenty w celu zwiększenia wsparcia dla działań obrońców praw człowieka i środowiska oraz, w stosownych przypadkach, ułatwiały wydawanie im wiz nadzwyczajnych i udzielały tymczasowego schronienia w państwach członkowskich UE;

8.  apeluje do władz Filipin o uznanie, że obrońcy praw człowieka odgrywają zasadną rolę w gwarantowaniu pokoju, sprawiedliwości i demokracji; zwraca się do władz Filipin o zagwarantowanie w każdych okolicznościach nienaruszalności fizycznej i psychicznej wszystkim obrońcom praw człowieka i dziennikarzom w tym kraju oraz o umożliwienie im wykonywania pracy w sprzyjających warunkach i bez obawy przed represjami; z zadowoleniem przyjmuje jednomyślne przyjęcie przez filipińską Izbę Reprezentantów ustawy o ochronie obrońców praw człowieka oraz wzywa Senat i prezydenta do jej pilnego zatwierdzenia;

9.  wyraża poważne zaniepokojenie z powodu niedawnego przyjęcia ustawy antyterrorystycznej i przypomina, że w żadnym wypadku nie można uznawać za akty terrorystyczne upominania się o prawa, protestów, głosów sprzeciwu, strajków i innych podobnych form wykonywania praw obywatelskich i politycznych;

10.  wzywa UE i jej państwa członkowskie, by na trwającej 45. sesji Rady Praw Człowieka ONZ poparły przyjęcie rezolucji o niezależnym międzynarodowym dochodzeniu w sprawie naruszeń praw człowieka popełnianych na Filipinach od 2016 r.;

11.  głęboko ubolewa z powodu decyzji rządu Filipin o wypowiedzeniu statutu rzymskiego; wzywa rząd Filipin do zmiany tej decyzji; zachęca MTK do dalszego badania zarzutów dotyczących zbrodni przeciwko ludzkości w kontekście zabójstw popełnianych w „wojnie z narkotykami”; wzywa rząd Filipin do pełnej współpracy z Biurem Prokuratora MTK we wstępnym rozpatrywaniu sprawy dotyczącej sytuacji na Filipinach;

12.  ponownie wzywa władze Filipin, by niezwłocznie wstrzymały toczącą się procedurę zmierzającą do przywrócenia kary śmierci; przypomina, że UE uznaje karę śmierci za okrutną i nieludzką karę, która nie odstrasza od zachowań przestępczych;

13.  wzywa rząd Filipin, by przestrzegał wynikających z prawa międzynarodowego zobowiązań do ochrony praw człowieka przynależnych ludom tubylczym, w tym w sytuacji konfliktu zbrojnego; wzywa rząd do przestrzegania ich praw, umocnienia ich pozycji i przyjęcia skutecznej polityki poprawy ich warunków życia;

14.  potępia wszelkie formy przemocy wobec kobiet i przypomina, że przemoc ta stanowi poważne naruszenie praw człowieka oraz godności kobiet i dziewcząt; zdecydowanie potępia powtarzające się mizoginiczne wypowiedzi prezydenta Duterte; wzywa prezydenta, by traktował kobiety z szacunkiem i by powstrzymał się od nawoływania do przemocy wobec nich;

15.  potępia wszelkie formy przemocy wobec osób LGBTQI i przypomina, że przemoc taka stanowi poważne naruszenie praw człowieka oraz godności osoby ludzkiej; zdecydowanie potępia poniżające i seksistowskie wypowiedzi prezydenta Duterte dotyczące osób identyfikujących się jako członkowie społeczności LGBTQI;

16.  jest zaniepokojony rosnącym poziomem korupcji pod obecną administracją filipińską; wzywa władze Filipin do wzmożenia wysiłków na rzecz skutecznej walki z korupcją; podkreśla znaczenie poszanowania podstawowych zasad demokracji i państwa prawa w tym obszarze;

17.  przypomina, że środki przyjęte przez rządy w odpowiedzi na pandemię powinny chronić prawa człowieka przynależne obywatelom, a nie podważać je; podkreśla, że środki te powinny być konieczne, proporcjonalne i niedyskryminujące, zgodne z międzynarodowymi zobowiązaniami w zakresie praw człowieka i przepisami krajowymi oraz powinny być utrzymywane tak długo, jak długo są ściśle niezbędne, lecz nie dłużej, i nie powinny być wykorzystywane jako pretekst do ograniczania przestrzeni demokratycznej i obywatelskiej, podstawowych wolności i poszanowania praworządności;

18.  jest wstrząśnięty praktykami handlu dziećmi, wcielania ich do wojska i angażowania w konflikty w kraju oraz wzywa rząd Filipin do zaprzestania takich praktyk; zachęca rząd do wzmożenia starań o ochronę wszystkich dzieci przed nadużyciami oraz do przestrzegania ich praw, w tym prawa do edukacji dzieci pochodzących ze społeczności tubylczych; zdecydowanie sprzeciwia się wszelkim propozycjom dalszego obniżenia wieku odpowiedzialności karnej;

19.  potępia groźby, zastraszanie i napaści osobiste na specjalnych ekspertów ONZ; apeluje do władz Filipin o współpracę z OHCHR i wszystkimi mechanizmami ONZ dotyczącymi praw człowieka, w tym przez ułatwianie wizyt w kraju i powstrzymanie się od zastraszania lub aktów odwetowych wobec nich;

20.  z uwagi na powagę naruszeń praw człowieka w tym kraju wzywa Komisję Europejską, by wobec braku istotnej poprawy i gotowości do współpracy ze strony władz filipińskich natychmiast wszczęła procedurę mogącą doprowadzić do czasowego wycofania preferencji GSP+;

21.  wzywa władze Filipin, by poparły stosowanie wytycznych ONZ dotyczących biznesu i praw człowieka oraz by zapewniły skuteczne procedury należytej staranności w dziedzinie praw człowieka w przedsięwzięciach inwestycyjnych, rozwojowych i biznesowych, zwłaszcza dotyczących nabywania na dużą skalę przedsiębiorstw rolnych, a także sektora wydobywczego, projektów infrastrukturalnych i współpracy z udziałem sektora bezpieczeństwa; wzywa przedsiębiorstwa mające siedzibę lub prowadzące działalność w UE do ścisłego przestrzegania wytycznych ONZ dotyczących biznesu i praw człowieka oraz międzynarodowego i krajowego prawa dotyczącego praw człowieka, a także do przeprowadzenia starannej i całościowej procedury należytej staranności w odniesieniu do wszystkich ich operacji biznesowych i stosunków, jakie utrzymują na Filipinach;

22.  wzywa wiceprzewodniczącego Komisji / wysokiego przedstawiciela Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa do uważnego śledzenia sytuacji na Filipinach oraz do składania Parlamentowi Europejskiemu regularnych sprawozdań;

23.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji wiceprzewodniczącemu Komisji / wysokiemu przedstawicielowi Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, rządom państw członkowskich, prezydentowi, rządowi i Kongresowi Filipin, rządom państw członkowskich Stowarzyszenia Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN), wysokiej komisarz ONZ ds. praw człowieka, sekretarzowi generalnemu ONZ oraz sekretarzowi generalnemu ASEAN.

(1) Dz.U. C 204 z 13.6.2018, s. 123.
(2) Dz.U. C 263 z 25.7.2018, s. 113.
(3) Dz.U. C 390 z 18.11.2019, s. 104.


Sprawa dr Denisa Mukwege w Demokratycznej Republice Konga
PDF 141kWORD 48k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 17 września 2020 r. w sprawie dr. Denisa Mukwege w Demokratycznej Republice Konga (2020/2783(RSP))
P9_TA(2020)0234RC-B9-0287/2020

Parlament Europejski,

–  uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje w sprawie Demokratycznej Republiki Konga (DRK), w szczególności rezolucję z dnia 18 stycznia 2018 r.(1),

–  uwzględniając oświadczenie w sprawie sytuacji w zakresie bezpieczeństwa w Ituri wydane 20 maja 2020 r. w imieniu UE przez wiceprzewodniczącego Komisji / wysokiego przedstawiciela,

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 9 grudnia 2019 r. w sprawie Demokratycznej Republiki Konga,

–  uwzględniając rezolucje Rady Bezpieczeństwa ONZ, zwłaszcza rezolucję 2528 z 25 czerwca 2020 r. w sprawie sytuacji Demokratycznej Republiki Konga i rezolucję 2463 z 29 marca 2019 r. w sprawie przedłużenia mandatu misji stabilizacyjnej Organizacji Narodów Zjednoczonych w Demokratycznej Republice Konga (MONUSCO),

–  uwzględniając środki określone w rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 2528, w której przedłużono do lipca 2021 r. szereg sankcji, takich jak embargo na broń dla ugrupowań zbrojnych w DRK, zakaz podróżowania osób i zamrożenie aktywów osób i podmiotów wskazanych przez Komitet Sankcji,

–  uwzględniając raport ONZ z sierpnia 2010 r. na temat analizy dokumentującej najpoważniejsze naruszenia praw człowieka i międzynarodowego prawa humanitarnego popełnione na terytorium DRK w okresie od marca 1993 r. do czerwca 2003 r.,

–  uwzględniając przyznanie dr. Denisowi Mukwege w 2014 r. Nagrody Parlamentu Europejskiego im. Sacharowa za wolność myśli,

–  uwzględniając przyznanie dr. Denisowi Mukwege w 2018 r. Pokojowej Nagrody Nobla,

–  uwzględniając oświadczenie wysokiej komisarz ONZ ds. praw człowieka Michelle Bachelet z 28 sierpnia 2020 r.,

–  uwzględniając wspólne oświadczenie wiceprzewodniczącego/wysokiego przedstawiciela Josepa Borrella i specjalnej przedstawicielki ONZ ds. przemocy seksualnej w konfliktach Pramili Patten z 18 czerwca 2020 r. w sprawie Międzynarodowego Dnia przeciw Przemocy Seksualnej w Konfliktach Zbrojnych,

–  uwzględniając Wytyczne UE w sprawie obrońców praw człowieka,

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/821 z dnia 17 maja 2017 r. ustanawiające obowiązki w zakresie należytej staranności w łańcuchu dostaw unijnych importerów cyny, tantalu i wolframu, ich rud oraz złota pochodzących z obszarów dotkniętych konfliktami i obszarów wysokiego ryzyka(2),

–  uwzględniając Umowę o partnerstwie między członkami grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku z jednej strony a Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi z drugiej strony (umowę z Kotonu),

–  uwzględniając Afrykańską kartę praw człowieka i ludów, która została przyjęta 27 czerwca 1981 r. i weszła w życie 21 października 1986 r.,

–  uwzględniając rezolucję Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1325 w sprawie kobiet, pokoju i bezpieczeństwa, przyjętą jednogłośnie 31 października 2000 r.,

–  uwzględniając konstytucję Demokratycznej Republiki Konga przyjętą 18 lutego 2006 r.,

–  uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka,

–  uwzględniając Kartę Narodów Zjednoczonych,

–  uwzględniając art. 144 ust. 5 i art. 132 ust. 4 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że w DRK nadal dochodzi do aktów przemocy, ataków, zabójstw i powszechnego łamania praw człowieka, których dopuszczają się krajowe i zagraniczne ugrupowania zbrojne, zwłaszcza na wschodzie kraju; mając na uwadze, że w ostatnich tygodniach ataki te się zwielokrotniły, w szczególności na granicy między Ituri a Kiwu Północnym;

B.  mając na uwadze, że dr Denis Mukwege, renomowany ginekolog z DRK, poświęcił większość swojego życia temu, by położyć kres przemocy seksualnej jako broni w wojnie i konfliktach zbrojnych; mając na uwadze, że w 1999 r. dr Mukwege założył szpital Panzi w Bukavu, aby leczyć ofiary przemocy seksualnej i przemocy ze względu na płeć we wschodniej części DRK; mając na uwadze, że od momentu założenia szpitala Panzi do sierpnia 2018 r. leczeniem w nim objęto prawie 55 000 ocalałych osób;

C.  mając na uwadze, że dr Mukwege od dawna jest zadeklarowanym obrońcą praw człowieka, opowiada się za potrzebą zapewnienia rozliczalności oraz za wdrożeniem zaleceń zawartych w raporcie ONZ dotyczącym praw człowieka, w którym przeanalizowano przypadki nadużyć w regionie w latach 1993–2003; mając na uwadze, że dr Mukwege ledwo uszedł z życiem z próby zabójstwa w październiku 2012 r., kiedy to podczas ataku ubranych po cywilnemu uzbrojonych bandytów na jego dom w Bukavu stracił życie jego ochroniarz;

D.  mając na uwadze, że pod adresem dr. Mukwege stale kierowane są poważne groźby, w tym groźby śmierci wobec niego samego, jego rodziny i personelu medycznego szpitala Panzi; mając na uwadze, że w ostatnich miesiącach liczba tych gróźb wzrosła w reakcji na ponawiane w lipcu 2020 r. apele dr. Mukwege o położenie kresu bezkarności sprawców przestępstw seksualnych i masakr w Kipupu, Sange i prowincji Ituri;

E.  mając na uwadze, że dr Mukwege otrzymał w 2018 r. Pokojową Nagrodę Nobla, a w 2014 r. Nagrodę im. Sacharowa za wolność myśli za poświęcenie życia opiece nad ofiarami przemocy seksualnej w DRK; mając na uwadze, że jako laureat Nagrody im. Sacharowa dr Mukwege jest uprawniony do otrzymania pełnego wparcia ze strony Parlamentu Europejskiego; mając na uwadze, że ze względu na osiągnięcia i międzynarodowe uznanie dr Mukwege stał się znaczącą osobą publiczną i międzynarodowym symbolem i zasługuje na szczególną ochronę przed groźbami;

F.  mając na uwadze, że w sierpniu 2020 r. prezydent Demokratycznej Republiki Konga Félix Tshisekedi potępił groźby śmierci i zobowiązał się do podjęcia działań, aby zapewnić dr. Mukwege bezpieczeństwo;

G.  mając na uwadze, że ONZ zapewnia za pośrednictwem MONUSCO ochronę bezpieczeństwa dr. Mukwege i szpitala Panzi; mając na uwadze, że w maju 2020 r. ochronę tę wycofano, ale przywrócono 9 września 2020 r. w następstwie międzynarodowych protestów dotyczących bezpieczeństwa dr. Mukwege, w tym apeli Parlamentu Europejskiego; mając na uwadze, że długoterminowa ochrona dr. Mukwege pozostaje niejasna i musi być zapewniona;

H.  mając na uwadze, że na ulice Kinszasy, stolicy DRK, wyszli demonstranci, aby wyrazić poparcie dla dr. Denisa Mukwege i zaapelować o jego ochronę;

I.  mając na uwadze, że 12 marca 2017 r. uzbrojeni mężczyźni uśmiercili dwoje śledczych ONZ – Zaidę Catalán ze Szwecji i Amerykanina Michaela Sharpa – gdy dokumentowali oni naruszenia praw człowieka w regionie Kasai Środkowe w DRK;

J.  mając na uwadze, że 22 lipca 2020 r. w Kalehe (w Kiwu Południowym) arbitralnie aresztowano kilku obrońców praw człowieka i członków ruchu obywatelskiego Lutte pour le Changement (LUCHA) za ujawnienie kradzieży oświetlenia dróg publicznych, które zostało zainstalowane w celu poprawy bezpieczeństwa; mając na uwadze, że obrońca praw człowieka i członek LUCHA Lucien Byamungu Munganga został arbitralnie aresztowany w Kalehe, gdy pokojowo protestował na rzecz ich uwolnienia, i obecnie przebywa w głównym więzieniu w Kalehe; mając na uwadze, że wyrażono niepokój o obrońcę praw człowieka Josué Arunę, prezesa regionalnego oddziału Société Civile Environnementale et Agro-Rurale du Congo z Bukavu;

K.  mając na uwadze, że od marca 2018 r. DRK jest sygnatariuszem protokołu z Maputo;

L.  mając na uwadze, że 3 września 2020 r. 20 żołnierzy i funkcjonariuszy policji DRK skazano na karę pozbawienia wolności od 5 do 20 lat za gwałt dokonany we wschodniej części DRK;

M.  mając na uwadze, że Parlament Europejski (12 sierpnia 2020 r.), wiceprzewodniczący Komisji / wysoki przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa (20 sierpnia 2020 r.), Biuro Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka (28 sierpnia 2020 r.), a także szereg instytucji i organizacji krajowych i międzynarodowych przy wielu innych okazjach publicznie wzywali władze DRK do wszczęcia śledztwa w sprawie ciągłych gróźb wobec dr. Mukwege oraz do przywrócenia ochrony sił pokojowych ONZ;

N.  mając na uwadze, że Organizacja Narodów Zjednoczonych zobowiązała się do dalszego szkolenia partnerów DRK z myślą o wypracowaniu stabilnego i długoterminowego rozwiązania w zakresie bezpieczeństwa;

1.  jest głęboko zaniepokojony poważnym zagrożeniem życia dr. Mukwege; potępia groźby śmierci kierowane pod jego adresem, a także groźby pod adresem jego rodziny i współpracowników; wyraża pełną solidarność z dr. Mukwege i pełne wsparcie dla jego działań;

2.  podziwia odwagę dr Mukwege i docenia jego wieloletnie zaangażowanie w walkę z przemocą seksualną stosowaną jako broń podczas wojen i konfliktów zbrojnych; podkreśla znaczenie postawy dr. Mukwege, który od kilkudziesięciu lat publicznie potępia przypadki naruszenia praw człowieka i nadużycia popełniane w DRK;

3.  z zadowoleniem przyjmuje decyzję ONZ o przywróceniu ochrony bezpieczeństwa MONUSCO dla dr. Mukwege; przypomina, że ochrona osobista dr. Mukwege jest sprawą nadrzędną i pilną; wzywa ONZ do zapewnienia mu stałej ochrony, zwłaszcza w świetle poważnych gróźb śmierci kierowanych pod jego adresem;

4.  wzywa rząd DRK do niezwłocznego przeprowadzenia kompleksowego dochodzenia w sprawie gróźb kierowanych za pośrednictwem mediów społecznościowych, przez telefon lub osobiście nie tylko wobec samego dr. Mukwege, ale także wobec członków jego rodziny i personelu szpitala Panzi, zgodnie z obietnicą prezydenta Félixa Tshisekediego;

5.  podkreśla, że Nagroda im. Sacharowa za wolność myśli to nie tylko wyróżnienie, lecz także zobowiązanie posłów do Parlamentu Europejskiego do promowania praw człowieka wraz z laureatami tej Nagrody oraz do dołożenia wszelkich starań, aby laureat mógł dalej swobodnie i bezpiecznie działać w obronie praw człowieka i podstawowych wolności;

6.  z zadowoleniem przyjmuje niezwykłe zaangażowanie dr. Mukwege w prace nad sprawozdaniem ONZ z 2010 r. dotyczącym analizy sytuacji w DRK; potępia brak postępów poczynionych przez społeczność międzynarodową we wdrażaniu wynikających z niego zaleceń; wzywa władze DRK do wzmożenia wysiłków na rzecz zapobiegania dalszym naruszeniom praw człowieka we wschodniej części DRK oraz do podjęcia kroków w celu ustanowienia mechanizmów gwarantujących ofiarom przyszłych konfliktów prawo do dochodzenia sprawiedliwości i zadośćuczynienia;

7.  wspiera zatem propozycje utworzenia wyspecjalizowanych izb mieszanych w sądach w DRK, tak aby umożliwić kongijskiemu wymiarowi sprawiedliwości i wspólnocie międzynarodowej współpracę i ściganie sprawców naruszeń praw człowieka;

8.  zwraca się do rządu DRK o dokonanie przeglądu prac poprzedniej Komisji Prawdy i Pojednania; w pełni popiera wniosek prezydenta Tshisekediego skierowany do rządu DRK o ustanowienie przejściowego mechanizmu wymiaru sprawiedliwości do zbadania najpoważniejszych przestępstw i wyraża głęboką nadzieję, że Rada Ministrów w terminie przyjmie dwa projekty rozpatrywanych już od kilku miesięcy dekretów;

9.  apeluje do państw członkowskich Rady Bezpieczeństwa ONZ, by wezwały do utworzenia międzynarodowego trybunału karnego, który zająłby się udokumentowanymi przypadkami łamania praw człowieka sprzed 2002 r.;

10.  zdecydowanie potępia arbitralne aresztowania Lucien Byamungu Munganga i innych członków LUCHA oraz wzywa do ich bezwarunkowego i natychmiastowego uwolnienia; podkreśla znaczenie zapewnienia ochrony obrońcom praw człowieka, takim jak Josué Aruna;

11.  uważa, że pozytywnym krokiem naprzód jest skazanie 3 września 2020 r. żołnierzy winnych gwałtu we wschodniej części DRK; uważa, że konieczne jest zaostrzenie walki z bezkarnością bojówek i sił zbrojnych w kraju, aby zapewnić pokój i bezpieczeństwo ludności;

12.  wyraża uznanie dla wszystkich obrońców praw człowieka w DRK, którzy nadal wykonują swoje zadania pomimo wyzwań, przed którymi stoją, i z zadowoleniem przyjmuje otwarte potępienie wydarzeń przez kilka organizacji krajowych i międzynarodowych;

13.  wzywa wiceprzewodniczącego/wysokiego przedstawiciela, delegaturę UE i misje UE w DRK do zwiększenia ich widocznego wsparcia dla zagrożonych obrońców praw człowieka w tym kraju, za pomocą wszelkich dostępnych narzędzi (np. politycznych, dyplomatycznych i finansowych) jako środka ochrony w celu uznania działalności tych osób w dziedzinie praw człowieka i podkreślenia ich istotnej roli jako obrońców praw człowieka w walce o stabilność i pokój w regionie;

14.  wzywa UE do utrzymania sankcji wobec sprawców przemocy i łamania praw człowieka w DRK i apeluje o rozszerzenie tych sankcji na sprawców wymienionych w sprawozdaniu ONZ z analizy sytuacji;

15.  potępia stosowanie przemocy seksualnej wobec kobiet podczas konfliktów i wzywa społeczność międzynarodową do szybkiego dołożenia większych starań na rzecz wyeliminowania plagi przemocy seksualnej i przemocy ze względu na płeć w czasie konfliktów zbrojnych i wojen, w celu ochrony ofiar, położenia kresu bezkarności sprawców oraz zagwarantowania ofiarom dostępu do wymiaru sprawiedliwości, odszkodowań i zadośćuczynienia;

16.  z zadowoleniem przyjmuje postępy poczynione dzięki ratyfikacji protokołu z Maputo dotyczącego praw kobiet; podkreśla znaczenie szybkiego wdrożenia tego protokołu;

17.  uważa, że sprawcami przemocy we wschodniej części DRK są uzbrojone krajowe i zagraniczne grupy rebeliantów finansowane dzięki handlowi minerałami i walczące o dostęp do tego rynku; podkreśla, że przedsiębiorstwa, osoby fizyczne, podmioty publiczne lub podmioty związane z państwem, które przyczyniają się do popełniania takich przestępstw, muszą stanąć przed sądem; z zadowoleniem przyjmuje planowane na styczeń 2021 r. wejście w życie w UE rozporządzenia w sprawie minerałów z regionów ogarniętych konfliktami, które jest pierwszym z wielu kroków potrzebnych społeczności międzynarodowej do rozwiązania tego głęboko zakorzenionego problemu; podkreśla pilną potrzebę dalszych działań w zakresie dochowania należytej staranności i odpowiedzialnego prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorstwa działające w strefach konfliktu;

18.  zdecydowanie apeluje o współpracę transgraniczną w regionie Wielkich Jezior Afrykańskich oraz o opracowanie przez kraje sąsiadujące strategii regionalnej na rzecz rozwiązania problemu przemocy i łamania praw człowieka w DRK;

19.  wyraża ubolewanie z powodu przełożenia sine die miniszczytu w Gomie, pierwotnie zaplanowanego na 13 września 2020 r. na zaproszenie DRK, z myślą o zgromadzeniu pięciu szefów państw regionu Wielkich Jezior Afrykańskich w celu omówienia sposobów przywrócenia pokoju w regionie; wyraża głęboką nadzieję, że szczyt ten odbędzie się w innym terminie, jak tylko będzie to możliwe, oraz że doprowadzi on do złagodzenia napięć między sąsiadującymi krajami;

20.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, wiceprzewodniczącemu Komisji Europejskiej / wysokiemu przedstawicielowi Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, Specjalnemu Przedstawicielowi UE ds. Praw Człowieka, Radzie Ministrów i Wspólnemu Zgromadzeniu Parlamentarnemu AKP-UE, Norweskiemu Komitetowi Noblowskiemu, prezydentowi, premierowi i parlamentowi Demokratycznej Republiki Konga oraz Unii Afrykańskiej i jej instytucjom.

(1) Dz.U. C 458 z 19.12.2018, s. 52.
(2) Dz.U. L 130 z 19.5.2017, s. 1.


Sytuacja humanitarna w Mozambiku
PDF 152kWORD 52k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 17 września 2020 r. w sprawie sytuacji humanitarnej w Mozambiku (2020/2784(RSP))
P9_TA(2020)0235RC-B9-0300/2020

Parlament Europejski,

–  uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka z 1948 r.,

–  uwzględniając międzynarodowe konwencje i protokoły przeciwko terroryzmowi,

–  uwzględniając Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych (MPPOiP) z 1966 r.,

–  uwzględniając Agendę ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 i cele zrównoważonego rozwoju ONZ,

–  uwzględniając sprawozdanie Biura ONZ ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej (OCHA) z 10 września 2020 r. dotyczące sytuacji w Mozambiku(1),

–  uwzględniając sprawozdanie OCHA dotyczące sytuacji w Mozambiku z 29 czerwca 2020 r.,

–  uwzględniając opinię w sprawie Mozambiku przyjętą na 87. sesji grupy roboczej ONZ ds. arbitralnych zatrzymań (UNWGAD) w dniu 1 maja 2020 r.,

–  uwzględniając sprawozdania Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka (OHCHR) w sprawie Mozambiku,

–  uwzględniając sprawozdanie grupy roboczej ONZ ds. powszechnego okresowego przeglądu praw człowieka z 12 kwietnia 2016 r.,

–  uwzględniając Konwencję ONZ z 1984 r. w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania, przyjętą przez Zgromadzenie Ogólne ONZ 10 grudnia 1984 r., oraz protokół fakultatywny do niej, przyjęty przez Zgromadzenie Ogólne ONZ 18 grudnia 2002 r.,

–  uwzględniając konkluzje Rady w sprawie Mozambiku z 22 kwietnia 2020 r.,

–  uwzględniając komunikat Komisji z 9 marca 2020 r. zatytułowany „Ku kompleksowej strategii współpracy z Afryką” (JOIN(2020)0004),

–  uwzględniając roczne sprawozdanie UE na temat praw człowieka i demokracji na świecie w 2019 r.: Mozambik,

–  uwzględniając krajowy program orientacyjny UE dla Mozambiku i 11. Europejski Fundusz Rozwoju na lata 2014–2020,

–  uwzględniając sprawozdanie końcowe misji obserwacji wyborów z ramienia UE (EU EOM) w Mozambiku z 15 października 2019 r. w sprawie wyborów parlamentarnych i samorządowych,

–  uwzględniając umowę z Kotonu,

–  uwzględniając 28. turę dialogu politycznego między UE a Mozambikiem z 5 czerwca 2020 r.,

–  uwzględniając umowę o partnerstwie gospodarczym między Południowoafrykańską Wspólnotą Rozwoju (SADC) a UE,

–  uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje w sprawie Mozambiku i regionu SADC,

–  uwzględniając oświadczenie współprzewodniczącego Wspólnego Zgromadzenia Parlamentarnego AKP-UE z 29 czerwca 2020 r.,

–  uwzględniając Afrykańską kartę praw człowieka i ludów,

–  uwzględniając Afrykańską kartę na rzecz demokracji, wyborów i dobrych rządów,

–  uwzględniając konwencję Organizacji Jedności Afrykańskiej w sprawie zapobiegania terroryzmowi i walki z terroryzmem,

–  uwzględniając podstawowe zasady SADC,

–  uwzględniając konkluzje SADC z 17 sierpnia 2020 r. w sprawie Mozambiku,

–  uwzględniając porozumienie w sprawie pokoju i pojednania narodowego z 2019 r.,

–  uwzględniając art. 144 ust. 5 i art. 132 ust. 4 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że od października 2017 r. grupa terrorystyczna nazywana Asz-Szabab, rzekomo powiązana z ugrupowaniem zbrojnym określającym się mianem Islamskiego Państwa Afryki Środkowej, przeprowadziła ponad 500 brutalnych ataków w północnej prowincji Cabo Delgado, terroryzując tamtejszą ludność, zabijając ponad 1 500 osób oraz doprowadzając do tego, że ponad 250 000 osób zostało przesiedlonych, a przeszło 700 000 wymagało pomocy;

B.  mając na uwadze, że ataki terrorystyczne są coraz bardziej brutalne, zaatakowano wiele wsi, a ponad tysiąc domów spalono lub zniszczono; mając na uwadze doniesienia o tym, że bojownicy zaczęli uprowadzać kobiety i dziewczęta;

C.  mając na uwadze, że w sierpniu grupy dżihadystów przejęły strategiczne miasto portowe Mocimboa da Praia, które jest portem o kluczowym znaczeniu dla wydobycia ropy naftowej i skroplonego gazu ziemnego (LNG); mając na uwadze, że ciągłe panowanie nad miastem przez Asz-Szabab sugeruje, że ta grupa terrorystyczna jest coraz silniejsza i bardziej wyrafinowana;

D.  mając na uwadze, że źródłem finansowania rebeliantów islamskich coraz częściej staje się handel narkotykami;

E.  mając na uwadze, że w przeszłości bojówki islamskie nie były obecne w Mozambiku; mając na uwadze, że około 30 % spośród 31 mln mieszkańców Mozambiku to katolicy, a 18 % to muzułmanie i tylko w dwóch prowincjach: Cabo Delgado i Niassa muzułmanie stanowią większość;

F.  mając na uwadze, że działania wojskowe władz Mozambiku nie pozwoliły powstrzymać ataków ani uporać się z tym kryzysem humanitarnym, który pogłębia się w alarmującym tempie;

G.  mając na uwadze, że rządowe siły bezpieczeństwa Mozambiku odpowiedziały nieproporcjonalną przemocą, sprzeczną czasami z międzynarodowymi zobowiązaniami w zakresie praw człowieka; mając na uwadze, że prezydent Mozambiku Filipe Nyusi przyznał, że władze Cabo Delgado dopuściły się „nieumyślnych naruszeń” praw człowieka; mając na uwadze doniesienia o przypadkach ograniczania wolności wypowiedzi i nękania dziennikarzy;

H.  mając na uwadze, że armia Mozambiku nie jest należycie wyposażona, aby radzić sobie z gwałtownym nasileniem się terroryzmu w regionie; mając na uwadze, że utrzymują się uzasadnione obawy, iż rebelia rozprzestrzeni się na sąsiednie kraje i zdestabilizuje region;

I.  mając na uwadze, że ponad połowa osób dotkniętych przemocą w Cabo Delgado to dzieci; mając na uwadze skargi dotyczące werbowania dzieci do grup zbrojnych oraz angażowania ich w porwania i przemoc seksualną wobec kobiet i dziewcząt; mając na uwadze, że ludność cywilna staje się często zakładnikiem w walkach między ugrupowaniami zbrojnymi a armią państwową;

J.  mając na uwadze, że Mozambik, ratyfikując różne konwencje międzynarodowe, zobowiązał się do przestrzegania podstawowych standardów praw człowieka, w szczególności w ośrodkach detencyjnych; mając na uwadze, że barbarzyńskie działania przypisywane Asz-Szabab nie powinny spotykać się z dalszymi naruszeniami praw człowieka przez siły bezpieczeństwa Mozambiku;

K.  mając na uwadze, że Agencja Zintegrowanego Rozwoju Północy (ADIN) została utworzona w marcu 2020 r. konkretnie w celu uporania się z problemami społeczno-gospodarczymi północy;

L.  mając na uwadze, że w sierpniu 2019 r. podpisano porozumienie w sprawie pokoju i pojednania narodowego w celu zaprowadzenia pokoju w kraju, położenia kresu przemocy, osiągnięcia integracji demokratycznej oraz poprawy sytuacji w zakresie praw człowieka i praw obywatelskich;

M.  mając na uwadze, że sytuacja Mozambiku jest nadal bardzo niepewna, a kraj ten zmaga się z licznymi wyzwaniami związanymi z bezpieczeństwem, gospodarką i kwestiami społecznymi; mając na uwadze, że Mozambik należy do najbiedniejszych i najsłabiej rozwiniętych krajów, zajmując według wskaźnika rozwoju społecznego 180. miejsce na 189 krajów, a średnia oczekiwana długość życia w chwili urodzenia wynosi zaledwie 58 lat; mając na uwadze, że ponad 10 mln mieszkańców Mozambiku żyje w skrajnym ubóstwie i jest pozbawionych bezpieczeństwa żywnościowego; mając na uwadze, że sytuacja ta dotyka w szczególności kobiety i słabsze grupy społeczne, które doświadczają największych trudności;

N.  mając na uwadze, że pandemia COVID-19 dodatkowo unaoczniła słabości gospodarki regionalnej, które przy braku odpowiedniej ochrony socjalnej sprawiły, że miliony osób zatrudnionych w gospodarce nieformalnej i osoby, które straciły pracę, głodują, popadły w skrajne ubóstwo i są podatne na zagrożenia, w tym w niektórych przypadkach na naruszenia podstawowych praw człowieka; mając na uwadze, że na dzień 9 września 2020 r. w 11 prowincjach Mozambiku odnotowano łącznie ponad 4 500 potwierdzonych przypadków COVID-19 i 27 zgonów;

O.  mając na uwadze, że w ostatnich latach Mozambik doświadczył niszczycielskich klęsk żywiołowych związanych z klimatem, w tym dwóch dużych cyklonów w 2019 r., które jeszcze spotęgowały ubóstwo i brak bezpieczeństwa; mając na uwadze, że klęski te doprowadziły do powszechnego braku bezpieczeństwa żywnościowego i chronicznego niedożywienia w niektórych częściach kraju, gdzie ponad 43 % dzieci w wieku poniżej pięciu lat cierpi na zahamowanie wzrostu; mając na uwadze, że szacuje się, iż w 2020 r. łącznie 7,9 mln osób potrzebuje pilnej pomocy humanitarnej;

P.  mając na uwadze, że w Mozambiku rośnie solidarność, a szczególną uwagę zwraca trudna sytuacja mieszkańców Cabo Delgado, która skłoniła młodych ludzi w Mozambiku do rozpoczęcia krajowej kampanii solidarności na rzecz Cabo Delgado pod hasztagiem #CaboDelgadoTambénÉMocambique (Cabo Delgado to również Mozambik) w celu zwiększenia świadomości na temat tragicznej sytuacji w tym regionie;

Q.  mając na uwadze, że w 2010 i 2013 r. w Mozambiku odkryto ogromne zasoby gazu; mając na uwadze, że zasoby te obejmują około 5 000 mld metrów sześciennych, co plasuje je na dziewiątym miejscu pod względem wielkości na świecie; mając na uwadze, że w związku z tym Mozambik mógłby stać się jednym z czterech największych producentów LNG na świecie; mając na uwadze, że według szacunków w najbliższych latach w celu wykorzystania tych rezerw zainwestowane zostanie co najmniej 60 mld USD, co oznacza największą w historii inwestycję w Afryce Subsaharyjskiej;

R.  mając na uwadze, że europejskie i wszelkie inne zagraniczne interesy przemysłowe i gospodarcze w Mozambiku powinny być u podstaw prowadzone zgodnie z wytycznymi ONZ dotyczącymi biznesu i praw człowieka; mając na uwadze, że Komisja bada obligatoryjne zobowiązania w zakresie należytej staranności w celu dopilnowania, aby inwestorzy z UE i podmioty działające w przemyśle wydobywczym postępowały odpowiedzialnie i przyczyniały się do rozwoju lokalnego w takich krajach jak Mozambik;

S.  mając na uwadze, że Mozambik, a w szczególności region Cabo Delgado, który charakteryzuje się najwyższym poziomem analfabetyzmu, nierówności i niedożywienia dzieci w Mozambiku, jest bogaty w zasoby naturalne i surowce, co przyciągnęło inwestycje wielu przedsiębiorstw międzynarodowych i unijnych, które konkurują o dostęp do rynku zasobów naturalnych; mając na uwadze, że według niektórych sprawozdań dochody z zasobów naturalnych są w Mozambiku nierównomiernie rozłożone;

T.  mając na uwadze, że 13 kwietnia 2020 r. Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) zatwierdził natychmiastowe umorzenie obsługi zadłużenia dla 25 państw członkowskich, w tym około 309 mln USD dla Mozambiku w ramach Funduszu Powierniczego Ograniczania Skutków Katastrof i Pomocy dla ich Ofiar, aby pomóc w przeciwdziałaniu skutkom pandemii COVID-19;

U.  mając na uwadze, że 4 czerwca 2020 r. koordynator ONZ ds. pomocy humanitarnej dla Mozambiku Myrta Kaulard wezwała społeczność międzynarodową do zwiększenia wsparcia dla Mozambiku;

V.  mając na uwadze, że Unia Europejska zobowiązała się przeznaczyć 200 mln EUR na wsparcie odbudowy Mozambiku w następstwie cyklonów z 2019 r., a następnie 110 mln EUR na wsparcie związane z pandemią COVID-19;

W.  mając na uwadze, że regionalna strategia antyterrorystyczna Południowoafrykańskiej Wspólnoty Rozwoju (SADC) z 2015 r., opracowana zgodnie z globalną strategią zwalczania terroryzmu ONZ, przewiduje pomoc w zapobieganiu radykalizacji młodzieży, zapewnianiu bezpieczeństwa granic, pomocy humanitarnej i eliminowaniu podstawowych przyczyn terroryzmu;

X.  mając na uwadze, że Mozambik sprawuje obecnie rotacyjną prezydencję SADC; mając na uwadze, że podczas 40. szczytu w dniu 17 sierpnia 2020 r. ta organizacja regionalna „pochwaliła Mozambik za stałe wysiłki na rzecz zwalczania terroryzmu i brutalnych ataków” oraz „wyraziła solidarność SADC i zobowiązanie do wspierania tego kraju w walce z terroryzmem i brutalnymi atakami, a także potępiła wszelkie akty terroryzmu i ataki zbrojne”;

Y.  mając na uwadze, że w kwietniu 2020 r. zarówno delegatura UE w Mozambiku, jak i Rada wyraziły poważne obawy z powodu ataków w Cabo Delgado i eskalacji przemocy wobec ludności cywilnej;

Z.  mając na uwadze, że pomimo brutalności i ofiar śmiertelnych sytuacja w Cabo Delgado nie zdołała przyciągnąć uwagi międzynarodowej, przez co utracono cenny czas na skuteczne zajęcie się tą kwestią na wcześniejszym etapie;

1.  wyraża głębokie zaniepokojenie pogarszającą się sytuacją w zakresie bezpieczeństwa w północnym Mozambiku, w szczególności w prowincji Cabo Delgado, i składa kondolencje ponad 1500 ofiarom przemocy; wyraża solidarność i wsparcie dla obywateli tego kraju, zwłaszcza dla ponad 250 000 osób, które musiały opuścić swoje domy;

2.  podkreśla, że obecne problemy z zapewnieniem bezpieczeństwa jeszcze bardziej pogarszają już i tak trudną sytuację humanitarną wynikającą z wysokiego poziomu zapóźnienia rozwojowego, wstrząsów klimatycznych i konfliktów;

3.  wzywa władze Mozambiku do podjęcia skutecznych i zdecydowanych działań w celu przeciwdziałania rebelii islamistycznej i ochrony wszystkich obywateli Cabo Delgado; wyraża poważne zaniepokojenie faktem, że rebelia ta zyskuje coraz większe poparcie wśród regionalnych i międzynarodowych organizacji terrorystycznych; w tym kontekście zwraca uwagę na niefortunne podobieństwa z innymi regionami, takimi jak Sahel i Róg Afryki;

4.  podkreśla, że jeżeli rebelia nie zostanie powstrzymana, może się rozrosnąć i rozprzestrzenić na kraje sąsiadujące, zagrażając stabilności w regionie; w związku z tym podkreśla potrzebę prowadzenia skutecznej i zrównoważonej polityki zarówno przez rząd krajowy, jak i przez podmioty regionalne i międzynarodowe;

5.  przypomina rządowi Mozambiku o jego odpowiedzialności za postawienie przed sądem w drodze sprawiedliwego procesu wszystkich osób podejrzanych o działalność terrorystyczną; wzywa rząd Mozambiku do wszczęcia niezależnego i bezstronnego dochodzenia w sprawie tortur i innych poważnych naruszeń, których rzekomo dopuściły się rządowe siły bezpieczeństwa w Cabo Delgado; przypomina, że Mozambik jest stroną Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych, Afrykańskiej karty praw człowieka i ludów oraz konwencji ONZ w sprawie zakazu stosowania tortur, które zakazują tortur i innego złego traktowania oraz arbitralnego pozbawiania życia;

6.  podkreśla znaczenie ochrony praw dziennikarzy, obrońców praw człowieka, działaczy i wszystkich osób, które po prostu korzystają z przysługujących im praw człowieka i wyrażają swoje poglądy w kwestiach dotyczących interesu ogólnego; wzywa władze Mozambiku do przeprowadzenia bezstronnego dochodzenia w sprawie wszystkich podejrzanych przypadków wandalizmu serwisów informacyjnych, ograniczania wolności słowa i oskarżeń dotyczących nękania i zastraszania dziennikarzy;

7.  wzywa władze Mozambiku, aby zapewniły propagowanie demokracji, praw człowieka, skutecznego sprawowania władzy na szczeblu lokalnym i skutecznego przywrócenia praworządności w północnym Mozambiku; przypomina, że przestrzeganie międzynarodowego prawa humanitarnego i poszanowanie swobód demokratycznych ma również kluczowe znaczenie dla powodzenia ostatecznego porozumienia pokojowego podpisanego w 2019 r. między Frontem Wyzwolenia Mozambiku (Frelimo) a Narodowym Ruchem Oporu Mozambiku (Renamo);

8.  podkreśla znaczenie kontynuacji niezbędnych reform w celu odpowiedniego reagowania na potrzeby obywateli Mozambiku, aby uniknąć sytuacji, w której osoby te staną się podatne na radykalizację postaw; podkreśla w szczególności pilną potrzebę stworzenia miejsc pracy i możliwości dla mieszkańców Cabo Delgado, w szczególności dla ludzi młodych; podkreśla ponadto potrzebę podjęcia działań w celu wyeliminowania niektórych z podstawowych przyczyn terroryzmu, takich jak brak bezpieczeństwa, ubóstwo, łamanie praw człowieka, nierówność, wykluczenie, bezrobocie, degradacja środowiska, korupcja i niewłaściwe wykorzystanie środków publicznych i bezkarność, co w ogromnym stopniu przyczyni się do likwidacji organizacji terrorystycznych;

9.  podkreśla potrzebę zadbania o to, by każda interwencja wojskowa w regionie chroniła, szanowała i promowała prawa człowieka, zachęca władze Mozambiku do wspierania organizacji regionalnych i międzynarodowych, organizacji społeczeństwa obywatelskiego i lokalnych stowarzyszeń oraz do współpracy z nimi w celu wprowadzenia platform dla inicjatyw na rzecz budowania pokoju, które zachęcają wszystkie zainteresowane strony do pokojowego zaangażowania, dialogu, pojednania i współistnienia; ubolewa nad wykorzystaniem prywatnych sił bezpieczeństwa w tym konflikcie, co dodatkowo zwiększa koszty finansowe dla kraju i odbywa się bez żadnego nadzoru międzynarodowego;

10.  z zaniepokojeniem zwraca uwagę na pogarszającą się sytuację osób wewnętrznie przesiedlonych w Mozambiku; wzywa UE i jej państwa członkowskie do ścisłej współpracy z SADC i jej państwami członkowskimi w celu rozwiązania pogłębiającego się kryzysu humanitarnego w regionie oraz opracowania skutecznego planu działania;

11.  wzywa rząd Mozambiku do otwartej współpracy z instytucjami międzynarodowymi, np. ze specjalnymi sprawozdawcami ONZ, oraz do umożliwienia niezależnym śledczym w zakresie praw człowieka i obserwatorom wjazdu do kraju, a także do prawidłowej analizy potrzeb humanitarnych ludności w Cabo Delgado w celu udzielenia jej niezbędnej pomocy; ponadto uważa, że ofiary przemocy muszą być objęte ochroną w postaci planu pomocy, aby były w stanie prowadzić normalne życie;

12.  uważa, że potrzebne są bardziej skoordynowane działania regionalne i międzynarodowe, aby zareagować na zbliżający się kryzys bezpieczeństwa i kryzys humanitarny w Cabo Delgado, w tym na zagrożenia o charakterze transgranicznym, takie jak terroryzm, bezpieczeństwo żywnościowe, przesiedleńcy wewnętrzni i przemyt; wzywa w związku z tym Europejską Służbę Działań Zewnętrznych (ESDZ) do rozszerzenia dodatkowego wsparcia dla SADC i Unii Afrykańskiej (UA) w celu osiągnięcia długotrwałego i pokojowego rozwiązania;

13.  zwraca uwagę, że Organ ds. Współpracy w Obszarze Polityki, Obrony i Bezpieczeństwa SADC, dysponujący wielonarodowym oddziałem bojowym, który ma za zadanie interweniować w poważnych sytuacjach zagrożenia rebelią, powinien być ważnym aktywnym podmiotem w zarządzaniu tym konfliktem i powinien go potępić w perspektywie krótkoterminowej, zachęcając władze Mozambiku i wspierając je w perspektywie długoterminowej we wdrażaniu dalszych reform mających na celu propagowanie demokracji, praw człowieka i praworządności, które stanowią warunek wstępny stabilności, pokoju i rozwoju;

14.  ponownie podkreśla, że UE jest gotowa podjąć dialog z Mozambikiem w celu określenia skutecznych możliwości wdrażania pomocy UE, biorąc pod uwagę złożony i regionalny charakter sytuacji, i zachęca rząd Mozambiku do bardziej elastycznego podejścia w ramach tego dialogu i współpracy z UE i SADC; w związku z tym zachęca do współpracy między władzami Mozambiku a wszystkimi szczeblami społeczeństwa obywatelskiego w celu znalezienia rozwiązania sprzyjającego włączeniu społecznemu i pilnego zaspokojenia potrzeb osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji;

15.  wzywa wiceprzewodniczącego Komisji/wysokiego przedstawiciela Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa Josepa Borrella i państwa członkowskie UE do dalszego ścisłego monitorowania sytuacji i zwiększenia wsparcia dla władz krajowych i regionalnych; w tym kontekście z zadowoleniem przyjmuje konkluzje Rady z dnia 22 czerwca 2020 r., nalega jednak na podjęcie dalszych działań dyplomatycznych, w szczególności ze strony tych państw członkowskich, które łączą historyczne i przyjazne stosunki z tym krajem, w celu podkreślenia potrzeby podjęcia pilnych działań w tej kwestii z uwzględnieniem wymiaru bezpieczeństwa regionalnego i humanitarnego oraz zwrócenia uwagi rządu na konsekwencje geopolityczne wynikające z braku skoordynowanych działań regionalnych i międzynarodowych;

16.  wyraża nadzieję, że nowa strategia UE dotycząca Afryki, po jej skutecznym wdrożeniu, przyczyni się do zacieśnienia współpracy między UE a Afryką w oparciu o partnerstwo równych stron na całym kontynencie oraz że obie strony będą współpracować na rzecz poprawy sytuacji gospodarczej i społecznej oraz sytuacji w zakresie bezpieczeństwa i praw człowieka w krajach takich jak Mozambik;

17.  uważa, że aktualne wydarzenia w Mozambiku oraz ich skutki społeczne i gospodarcze zostaną należycie uwzględnione w polityce UE wobec Afryki w kolejnych wieloletnich ramach finansowych (WRF) 2021; podkreśla, że ludność Mozambiku, którą często dotykają powodzie i inne klęski żywiołowe, powinna otrzymać wszelkie możliwe wsparcie i pomoc humanitarną;

18.  uważa, że zbliżający się szczyt UE-Afryka stanowi doskonałą okazję do bliższego zajęcia się sprawą tej tragedii humanitarnej oraz do zwiększenia wsparcia UE dla organizacji regionalnych i kontynentalnych;

19.  przypomina o międzynarodowych zobowiązaniach w zakresie pomocy podjętych na międzynarodowej konferencji darczyńców, która odbyła się w Beirze w dniach 30 maja i 1 czerwca 2019 r. i podczas której Unia Europejska zobowiązała się przeznaczyć 200 mln EUR na wsparcie odbudowy; wzywa UE i jej państwa członkowskie do wywiązania się w pełni z tych zobowiązań; zwraca uwagę, że poprawę sytuacji w długim terminie można osiągnąć jedynie za pomocą zrównoważonego i inkluzywnego rozwoju gospodarczego; apeluje w związku z tym o to, by pomoc UE służyła wsparciu wysiłków Mozambiku na rzecz stabilizacji gospodarki, tworzenia miejsc pracy i zwiększenia konkurencyjności obszarów wiejskich, przy jednoczesnym zapewnieniu włączenia społecznego i ochrony środowiska;

20.  z zadowoleniem przyjmuje ustanowiony przez MFW Fundusz Powierniczy Ograniczania Skutków Katastrof i Pomocy dla ich Ofiar (CCRT), uznając go za krok we właściwym kierunku, jeżeli chodzi o wspieranie Mozambiku w walce z gospodarczymi skutkami pandemii COVID-19; wzywa UE i jej państwa członkowskie do dalszych darowizn na rzecz MFW, a MFW do zbadania dalszych możliwości zwiększenia zasobów dostępnych dla CCRT, takich jak wykorzystanie własnych istniejących rezerw; przypomina, że wkłady do funduszu nie mogą w żadnym wypadku zastępować oficjalnej pomocy rozwojowej (ODA);

21.  uważa, że niezwykle ważne jest, aby lokalna ludność, zwłaszcza w najbiedniejszych prowincjach kraju, czerpała korzyści z eksploatacji swoich zasobów naturalnych; wzywa rząd do sprawiedliwego przeznaczania dochodów z eksploatacji zasobów na lokalne projekty rozwojowe, przy jednoczesnym przestrzeganiu wysokich standardów środowiskowych i społecznych;

22.  przypomina, że ludność Mozambiku, zarówno wyznania chrześcijańskiego, jak i muzułmańskiego, od dawna żyje w pokojowym współistnieniu, i wyraża przekonanie, że ten model tolerancji i solidarności będzie dominujący pomimo ataków ze strony islamskich terrorystów;

23.  podkreśla potrzebę priorytetowego traktowania edukacji i wspierania rozwoju obszarów wiejskich w celu zwalczania radykalizacji postaw, w szczególności wśród młodych ludzi na obszarach wiejskich;

24.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Wiceprzewodniczącemu Komisji/ Wysokiemu Przedstawicielowi Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa, rządowi i parlamentowi Mozambiku, a także członkom i przywódcom Południowoafrykańskiej Wspólnoty Rozwoju i Unii Afrykańskiej.

(1) https://reliefweb.int/report/mozambique/mozambique-situation-report-10-september-2020


Zrównoważony rynek kolejowy w związku z pandemią COVID-19 ***I
PDF 130kWORD 43k
Rezolucja
Tekst
Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 17 września 2020 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporzadzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego środki tymczasowe dotyczące równoważonego rynku kolejowego w związku z pandemią COVID-19 (COM(2020)0260 – C9-0186/2020 – 2020/0127(COD))
P9_TA(2020)0236

(Zwykla procedura ustawodawcza: pierwsze czytanie)

Parlament Europejski,

–  uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2020)0260),

–  uwzględniając art. 294 ust. 2 i art. 91 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którymi wniosek został przedstawiony Parlamentowi przez Komisję (C9-0186/2020),

–  uwzględniając art. 294 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno - Społecznego z dnia 16 czerwca 2020 r.(1),

–  po konsultacji z Komitetem Regionów,

–  uwzględniając przekazane pismem z dnia 9 września 2020 r. zobowiązanie przedstawiciela Rady do zatwierdzenia stanowiska Parlamentu, zgodnie z art. 294 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 59 oraz art. 163 Regulaminu,

1.  przyjmuje poniższe stanowisko w pierwszym czytaniu;

2.  zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie mu sprawy, jeśli zastąpi ona pierwotny wniosek, wprowadzi w nim istotne zmiany lub planuje ich wprowadzenie;

3.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji oraz parlamentom narodowym.

Stanowisko Parlamentu Europejskiego przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 17 września 2020 r. w celu przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/... ustanawiającego środki na rzecz zrównoważonego rynku kolejowego w związku z epidemią COVID-19

P9_TC1-COD(2020)0127


(Jako że pomiędzy Parlamentem i Radą osiągnięte zostało porozumienie, stanowisko Parlamentu odpowiada ostatecznej wersji aktu prawnego, rozporządzenia (UE) 2020/1429.)

(1) Dotychczas nieopublikowana w Dzienniku Urzędowym.


Projekt budżetu korygującego nr 8: Zwiększenie środków na płatności przeznaczonych na instrument wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych w celu sfinansowania strategii w sprawie szczepionek przeciwko Covid-19 oraz na wpływ inicjatywy inwestycyjnej „plus” w odpowiedzi na koronawirusa
PDF 128kWORD 44k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 17 września 2020 r. w sprawie stanowiska Rady dotyczącego projektu budżetu korygującego nr 8/2020 Unii Europejskiej na rok budżetowy 2020 - Zwiększenie środków na płatności przeznaczonych na instrument wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych w celu sfinansowania strategii w sprawie szczepionek przeciwko Covid-19 oraz na wpływ inicjatywy inwestycyjnej „plus” w odpowiedzi na koronawirusa (10696/2020 – C9-0290/2020 – 2020/1997(BUD))
P9_TA(2020)0237

Parlament Europejski,

–  uwzględniając art. 314 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 106a Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej,

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2018/1046 z dnia 18 lipca 2018 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii, zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1296/2013, (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013, (UE) nr 1304/2013, (UE) nr 1309/2013, (UE) nr 1316/2013, (UE) nr 223/2014 i (UE) nr 283/2014 oraz decyzję nr 541/2014/UE, a także uchylające rozporządzenie (UE, Euratom) nr 966/2012(1), w szczególności jego art. 44,

–  uwzględniając budżet ogólny Unii Europejskiej na rok budżetowy 2020, w formie przyjętej ostatecznie w dniu 27 listopada 2019 r.(2),

–  uwzględniając rozporządzenie Rady (UE, Euratom) nr 1311/2013 z dnia 2 grudnia 2013 r. określające wieloletnie ramy finansowe na lata 2014−2020(3),

–  uwzględniając Porozumienie międzyinstytucjonalne z dnia 2 grudnia 2013 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej, współpracy w kwestiach budżetowych i należytego zarządzania finansami(4),

–  uwzględniając projekt budżetu korygującego nr 8/2020, przyjęty przez Komisję dnia 28 sierpnia 2020 r. (COM(2020)0900),

–  uwzględniając stanowisko dotyczące projektu budżetu korygującego nr 8/2020 przyjęte przez Radę dnia 11 września 2020 r. i przekazane Parlamentowi Europejskiemu tego samego dnia (10696/2020 – C9-0290/2020),

–  uwzględniając art 94, 96 i 163 Regulaminu,

1.  zatwierdza stanowisko Rady dotyczące projektu budżetu korygującego nr 8/2020;

2.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do ogłoszenia, że budżet korygujący nr 6/2020 został ostatecznie przyjęty, i do zarządzenia jego publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej;

3.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz parlamentom narodowym.

(1) Dz.U. L 193 z 30.7.2018, s. 1.
(2)Dz.U. L 57 z 27.2.2020.
(3)Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 884.
(4)Dz.U. C 373 z 20.12.2013, s. 1.


Sprzeciw wobec aktu wykonawczego:: Najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości różnych substacji, w tym flonikamidu, haloksyfopu i mandestrobiny
PDF 163kWORD 48k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 17 września 2020 r. w sprawie projektu rozporządzenia Komisji zmieniającego załączniki II, III i IV do rozporządzenia (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości cykloksydymu, flonikamidu, haloksyfopu, mandestrobiny, mepikwatu, szczepu Metschnikowia fructicola NRRL Y-27328 i proheksadionu w określonych produktach lub na ich powierzchni (D063880/06 – 2020/2734(RPS))
P9_TA(2020)0238B9-0245/2020

Parlament Europejski,

–  uwzględniając projekt rozporządzenia Komisji zmieniającego załączniki II, III i IV do rozporządzenia (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości cykloksydymu, flonikamidu, haloksyfopu, mandestrobiny, mepikwatu, szczepu Metschnikowia fructicola NRRL Y-27328 i proheksadionu w określonych produktach lub na ich powierzchni (D063880/06),

–  uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 lutego 2005 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w żywności i paszy pochodzenia roślinnego i zwierzęcego oraz na ich powierzchni, zmieniające dyrektywę Rady 91/414/EWG(1), w szczególności jego art. 5 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 lit. a),

–  uwzględniając opinię wydaną 17–18 lutego 2020 r. przez Stały Komitet ds. Roślin, Zwierząt, Żywności i Pasz,

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/128/WE z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającą ramy wspólnotowego działania na rzecz zrównoważonego stosowania pestycydów(2),

–  uwzględniając uzasadnioną opinię Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) z 27 maja 2019 r. opublikowaną 2 sierpnia 2019 r.(3),

–  uwzględniając konkluzje EFSA z 18 grudnia 2009 r. opublikowane 7 maja 2010 r.(4),

–  uwzględniając konkluzje EFSA z 18 października 2018 r. opublikowane 2 listopada 2018 r.(5),

–  uwzględniając art. 5a ust. 3 lit. b) i art. 5a ust. 5 decyzji Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającej warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji(6),

–  uwzględniając art. 112 ust. 2 i 3 oraz art. 112 ust. 4 lit. c) Regulaminu,

–  uwzględniając projekt rezolucji Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności,

A.  mając na uwadze, że flonikamid to selektywny środek owadobójczy stosowany m.in. w ochronie ziemniaków, pszenicy, jabłek, gruszek, brzoskwiń i papryki;

B.  mając na uwadze, że okres zatwierdzenia substancji czynnej flonikamid przedłużono już rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2017/2069(7);

C.  mając na uwadze, że w opinii Komitetu ds. Oceny Ryzyka Europejskiej Agencji Chemikaliów („ECHA”) z 5 czerwca 2013 r.(8), w której zaproponowano ujednolicone klasyfikację i oznakowanie flonikamidu, odnotowano uwagę duńskiego organu właściwego dotyczącą „wyraźnego wpływu na występowanie trzewnych wad rozwojowych u królików przy dawkach niewykazujących toksyczności matczynej”;

D.  mając na uwadze, że w Stanach Zjednoczonych trwa badanie nad flonikamidem dotyczące potencjalnie większego ryzyka dla owadów zapylających, niż wcześniej zakładano, gdyż według nowych badań przedstawionych przez producenta flonikamidu ISK Biosciences pszczoły są narażone na flonikamid w ilości aż 51 razy większej od ilości wykazującej poważną szkodliwość(9);

E.  mając na uwadze, że haloksyfop-P to środek chwastobójczy stosowany m.in. w ochronie marchwi, strączkowych roślin pastewnych, rzepaku, soi i buraka cukrowego;

F.  mając na uwadze, że według klasyfikacji ECHA haloksyfop-P działa szkodliwie po połknięciu oraz działa szkodliwie na organizmy wodne, powodując długotrwałe skutki; mając na uwadze, że w wyniku narażenia na haloksyfop-P-metylu wykazano, iż haloksyfop-P działa hepatotoksycznie i nefrotoksycznie oraz powoduje stres oksydacyjny u szczurów(10);

G.  mając na uwadze, że we Francji zakazano produkcji, dystrybucji i stosowania haloksyfopu-P do wszelkich celów rolniczych i nierolniczych od 4 września 2007 r.(11); mając na uwadze, że haloksyfop-P był przez cztery lata zakazany w całej Unii na mocy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1376/2007(12);

H.  mając na uwadze, że haloksyfop-P zatwierdzono jako substancję czynną w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) nr 540/2011(13), do bardzo ograniczonego zastosowania(14) i z zachowaniem rygorystycznych wymogów dla państw członkowskich w odniesieniu do ochrony wód podziemnych, ochrony organizmów wodnych i bezpieczeństwa osób stosujących tę substancję;

I.  mając na uwadze, że w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2015/2233(15) stwierdzono w odniesieniu do stosowania haloksyfopu-P jako substancji czynnej, iż „nie dostarczono pełnych dalszych wymaganych informacji potwierdzających i [...] nie można wykluczyć niedopuszczalnego ryzyka dla wód podziemnych, chyba że wprowadzi się dalsze ograniczenia”;

J.  mając na uwadze, że w rozporządzeniu wykonawczym (UE) 2015/2233 Komisja stwierdziła również, iż „należy zmienić warunki stosowania tej substancji czynnej, w szczególności przez ustanowienie ograniczeń dotyczących ilości i częstotliwości jej stosowania”;

K.  mając na uwadze, że 30 kwietnia 2018 r. Komisja podjęła decyzję o przedłużeniu okresu zatwierdzenia haloksyfopu-P jako substancji czynnej do 31 grudnia 2023 r.(16);

L.  mając na uwadze, że w art. 191 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) uznano zasadę ostrożności za jedną z podstawowych zasad Unii;

M.  mając na uwadze, że art. 168 ust. 1 TFUE stanowi, iż przy „określaniu i urzeczywistnianiu wszystkich polityk i działań Unii zapewnia się wysoki poziom ochrony zdrowia ludzkiego”;

N.  mając na uwadze, że celem dyrektywy 2009/128/WE jest osiągnięcie zrównoważonego stosowania pestycydów w Unii przez zmniejszenie zagrożenia związanego ze stosowaniem pestycydów i wpływu ich stosowania na zdrowie ludzi i zwierząt oraz na środowisko, a także przez zachęcanie do stosowania integrowanej ochrony roślin oraz alternatywnych rozwiązań i technik, takich jak niechemiczne zastępniki pestycydów;

O.  mając na uwadze, że przy ustalaniu najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości (NDP) należy wziąć pod uwagę efekty skumulowane i synergiczne, a ogromne znaczenie ma pilne opracowanie odpowiednich metod takiej oceny;

P.  mając na uwadze, że zwiększenie NDP haloksyfopu-P na powierzchni siemienia lnianego i NDP mandestrobiny na powierzchni truskawek i winogron jest odpowiedzią na wnioski państw trzecich o dostosowanie norm;

Q.  mając na uwadze, według wnioskodawców przy dozwolonym stosowaniu haloksyfopu-P i mandestrobiny do ochrony takich upraw w Australii i Kanadzie pozostałości przekraczają NDP zapisane w rozporządzeniu (WE) nr 396/2005, dlatego trzeba podnieść NDP, aby uniknąć barier handlowych w przywozie;

1.  sprzeciwia się przyjęciu projektu rozporządzenia Komisji;

2.  uważa, że projekt rozporządzenia Komisji jest niezgodny z celem i treścią rozporządzenia (WE) nr 396/2005;

3.  uważa, że Unia i Komisja powinny przestrzegać zasady odpowiedzialności za środowisko i nie zachęcać do stosowania w państwach trzecich produktów, których stosowania zakazano w części państw członkowskich, a Unia dąży do ograniczenia tego stosowania;

4.  uważa, że zasady wolnego handlu nigdy nie powinny prowadzić do obniżenia unijnych norm ochronnych;

5.  odnotowuje fakt, że EFSA pracuje nad metodami oceny skumulowanego ryzyka, ale zauważa również, że problem oceny skumulowanego efektu pestycydów i pozostałości jest znany od dziesięcioleci; dlatego zwraca się do EFSA i Komisji o uznanie tego problemu za absolutnie wymagający pilnego rozwiązania;

6.  zauważa, że zgodnie z projektem rozporządzenia NDP flonikamidu zwiększono by z 0,03 do 0,5 mg/kg dla truskawek, z 0,03 do 1 mg/kg dla jeżyn i malin, z 0,03 do 0,7 mg/kg dla innych owoców miękkich i jagodowych, z 0,03 do 0,3 mg/kg ogólnie dla warzyw korzeniowych i bulwiastych, ale z 0,03 mg do 0,6 mg/kg dla rzodkwi, z 0,03 do 0,07 mg/kg dla sałat i z 0,03 mg/kg do 0,8 mg/kg dla roślin strączkowych;

7.  sugeruje, by NDP pozostałości flonikamidu wynosił nadal 0,03 mg/kg;

8.  zauważa, że zgodnie z projektem rozporządzenia NDP haloksyfopu-P zwiększono by z 0,01 do 0,05 mg/kg dla siemienia lnianego;

9.  sugeruje, by NDP pozostałości haloksyfopu-P nadal wynosił 0,01 mg/kg;

10.  zauważa, że zgodnie z projektem rozporządzenia NDP mandestrobiny zwiększono by z 0,01 do 5 mg/kg dla winogron i z 0,01 do 3 mg/kg dla truskawek;

11.  sugeruje, by NDP pozostałości mandestrobiny nadal wynosił 0,01 mg/kg;

12.  wzywa Komisję do wycofania projektu rozporządzenia oraz do przedłożenia komisji właściwej nowego projektu;

13.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji oraz rządom i parlamentom państw członkowskich.

(1) Dz.U. L 70 z 16.3.2005, s. 1.
(2) Dz.U. L 309 z 24.11.2009, s. 71.
(3) Uzasadniona opinia EFSA w sprawie zmiany dotychczasowych najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości flonikamidu w truskawkach i innych owocach jagodowych, Dziennik EFSA 2019; 17(7):5745, https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/5745
(4) Konkluzje EFSA z wzajemnej weryfikacji oceny ryzyka stwarzanego przez pestycydy, dotyczącej substancji czynnej flonikamidu, Dziennik EFSA 2010; 8(5):1445, https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/1445
(5) Uzasadniona opinia EFSA w sprawie ustalenia tolerancji importowych dla haloksyfopu-P w siemieniu lnianym i rzepaku, Dziennik EFSA 2018; 16(11):5470, https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/5470
(6) Dz.U. L 184 z 17.7.1999, s. 23.
(7) Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2017/2069 z dnia 13 listopada 2017 r. zmieniające rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 540/2011 w odniesieniu do przedłużenia okresów zatwierdzenia substancji czynnych: flonikamid (IKI-220), metalaksyl, penoksulam i prochinazyd (Dz.U. L 295 z 14.11.2017, s. 51).
(8) Opinia ECHA z 5 czerwca 2013 r. w sprawie ujednoliconych klasyfikacji i oznakowania flonikamidu na szczeblu UE, https://echa.europa.eu/documents/10162/0916c5b3-fa52-9cdf-4603-2cc40356ed95
(9) https://oag.ca.gov/news/press-releases/attorney-general-becerra-warns-against-expanded-use-pesticide-found-harm-bees
(10) Olayinka, E.T. i Ore, A., „Hepatotoxicity, nephrotoxicity and Oxidative Stress in Rat Testis Follow Exposure to Haloxyfop-p-methyl Ester, an aryloxyphenoxypropionate Herbiicide” [Hepatotoksyczność, nefrotoksyczność i stres oksydacyjny w jądrach szczurów po narażeniu na ester haloksyfop-P-metylu, aryloksyfenoksypropionianowy środek chwastobójczy,] Toxics., grudzień 2015 r., 3(4), s. 373–389, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5606644/
(11) https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do;jsessionid=235653D01B24A4B694A6C342E7323D6F .tplgfr38s_1?cidTexte=JORFTEXT000000464899&dateTexte=&oldAction=rechJO&categorieLien=id&idJO=JORFCONT000000005119
(12) Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1376/2007 z dnia 23 listopada 2007 r. zmieniające załącznik I do rozporządzenia (WE) nr 304/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego wywozu i przywozu niebezpiecznych chemikaliów (Dz.U. L 307 z 24.11.2007, s. 14).
(13) Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 540/2011 z dnia 25 maja 2011 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 w odniesieniu do wykazu zatwierdzonych substancji czynnych (Dz.U. L 153 z 11.6.2011, s. 1).
(14) Zezwolono wyłącznie na stosowanie w charakterze środka chwastobójczego w ilości nieprzekraczającej 0,052 kg substancji czynnej na hektar i na jedno zastosowanie, a zastosowań nie można było powtarzać częściej niż co trzy lata.
(15) Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2015/2233 z dnia 2 grudnia 2015 r. zmieniające rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 540/2011 w odniesieniu do warunków zatwierdzenia substancji czynnej haloksyfop-P (Dz.U. L 317 z 3.12.2015, s. 26).
(16) Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2018/670 z dnia 30 kwietnia 2018 r. zmieniające rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 540/2011 w odniesieniu do przedłużenia okresów zatwierdzenia substancji czynnych bromukonazol, buprofezyna, haloksyfop-P i napropamid (Dz.U. L 113 z 3.5.2018, s. 1).


Kulturowe odrodzenie Europy
PDF 161kWORD 54k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 17 września 2020 r. w sprawie odbudowy życia kulturalnego w Europie (2020/2708(RSP))
P9_TA(2020)0239RC-B9-0246/2020

Parlament Europejski,

–  uwzględniając preambułę oraz art. 2, art. 3 i art. 4 Traktatu o Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 6 i art. 167 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz art. 3 Traktatu o Unii Europejskiej,

–  uwzględniając Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych, w szczególności jego art. 19,

–  uwzględniając Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności jej art. 22,

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 22 maja 2018 r. pt. „Budowa silniejszej Europy: rola polityki dotyczącej młodzieży, edukacji i kultury” (COM(2018)0268),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 22 maja 2018 r. pt. „Nowy europejski program na rzecz kultury” (COM(2018)0267),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 14 listopada 2017 r. pt. „Wzmocnienie tożsamości europejskiej dzięki edukacji i kulturze” (COM(2017)0673),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 grudnia 2016 r. w sprawie spójnej polityki UE dla sektora kultury i sektora kreatywnego(1),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 17 kwietnia 2020 r. w sprawie skoordynowanych działań UE na rzecz walki z pandemią COVID-19 i jej skutkami(2),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 19 czerwca 2020 r. w sprawie turystyki i transportu w roku 2020 i w dalszej przyszłości(3),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1295/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. ustanawiające program „Kreatywna Europa” (2014–2020) i uchylające decyzje nr 1718/2006/WE, nr 1855/2006/WE i nr 1041/2009/WE(4) (zwane dalej „rozporządzeniem”),

–  uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej z 17, 18, 19, 20 i 21 lipca 2020 r.,

–  uwzględniając konkluzje Rady z 15 listopada 2018 r. w sprawie planu prac w dziedzinie kultury na lata 2019–2022 (2018/C 460/10),

–  uwzględniając dokument roboczy służb Komisji pt. „Określenie potrzeb Europy w zakresie ożywienia gospodarczego” towarzyszący komunikatowi Komisji z dnia 27 maja 2020 r. pt. „Przyszłość Europy: naprawa i przygotowanie na następną generację” (COM(2020)0456),

–  uwzględniając sprawozdanie z 2015 r. pt. „Cultural Heritage Counts for Europe” [„W Europie dziedzictwo kulturowe się liczy”],

–  uwzględniając art. 132 ust. 2 i 4 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że kultura jest dla Unii Europejskiej sektorem strategicznym, gdyż stanowi nie tylko ważny element naszej gospodarki, ale także przyczynia się do istnienia demokratycznych, zrównoważonych, wolnych i inkluzywnych społeczeństw oraz odzwierciedla nasze wspólne europejskie wartości, historię i styl życia;

B.  mając na uwadze, że kultura i wolność sztuki znacząco przyczyniają się do witalności społeczeństwa i umożliwiają wszystkim grupom społecznym wyrażanie własnej tożsamości, przyczyniając się do spójności społecznej i dialogu międzykulturowego torujących drogę do coraz ściślejszej Unii Europejskiej;

C.  mając na uwadze, że kultura ma nieodłączną wartość jako wyraz człowieczeństwa, demokracji i zaangażowania obywatelskiego, które mogą mieć kluczowe znaczenie dla zrównoważonego rozwoju;

D.  mając na uwadze, że kultura wzmacnia kapitał społeczny społeczeństw, sprzyja obywatelstwu demokratycznemu, wspiera kreatywność, dobrostan i krytyczne myślenie, przyczynia się integracji i spójności oraz promuje różnorodność, równość i pluralizm;

E.  mając na uwadze, że uczestnictwo w kulturze zostało uznane za jeden z głównych czynników przyspieszających przemiany społeczne i budowanie odpornych społeczeństw sprzyjających włączeniu społecznemu;

F.  mając na uwadze, że kultura, a także sektor kultury i sektor kreatywny oraz ich branże są ważnym narzędziem walki z wszelkimi formami dyskryminacji, w tym z rasizmem i ksenofobią, oraz stanowią platformę wolności wypowiedzi;

G.  mając na uwadze, że pandemia ujawniła prawdziwą wartość społeczną sektora kultury i sektora kreatywnego oraz ich branż dla społeczeństwa europejskiego, jak również ich znaczenie gospodarcze; mając na uwadze, że gospodarczy aspekt sektora kultury ma strategiczne znaczenie dla Unii Europejskiej i jej gospodarki, gdyż zapewnia milionom Europejczyków satysfakcjonujące miejsca pracy i zrównoważone finansowanie europejskiej różnorodności, a jednocześnie odzwierciedla nasze europejskie wartości, historię i swobody;

H.  mając na uwadze, że europejskie podmioty działające w sektorze kultury i sektorze kreatywnym chronią i promują różnorodność kulturową i językową w Europie oraz przyczyniają się do wzmocnienia tożsamości europejskiej na wszystkich szczeblach; mając na uwadze, że podmioty te stanowią nieocenioną siłę napędową spójności społecznej, zrównoważonego rozwoju i trwałego wzrostu gospodarczego w Unii Europejskiej i jej państwach członkowskich oraz są ważnym źródłem globalnej konkurencyjności;

I.  mając na uwadze, że europejski sektor kultury i sektor kreatywny oraz ich branże wytwarzają około 4 % europejskiego produktu krajowego brutto, co jest podobną wartością jak w przypadku ICT oraz usług noclegowych i gastronomicznych; mając na uwadze, że w 2019 r. w UE-27 w sektorze kultury zatrudnionych było 7,4 mln osób, co stanowi 3,7 % całkowitego zatrudnienia w UE-27; mając na uwadze, że w 2019 r. odsetek osób samozatrudnionych w dziedzinie kultury w UE-27 był ponad dwukrotnie wyższy od średniej odnotowanej w całej gospodarce(5);

J.  mając na uwadze, że według szacunków własnych Komisji sektor kultury i sektor kreatywny oraz ich branże, które generują 509 mld EUR wartości dodanej PKB, prawdopodobnie stracą w drugim kwartale 2020 r. 80 % obrotów w wyniku kryzysu związanego z COVID-19 i środków powstrzymujących rozprzestrzenianie się koronawirusa;

K.  mając na uwadze, że ponad 300 000 osób w Europie jest zatrudnionych w sektorze dziedzictwa kulturowego, a 7,8 miliona miejsc pracy w Europie jest z nim pośrednio powiązanych; mając na uwadze, że twórcy europejscy w sektorze kultury i sektorze kreatywnym oraz w ich branżach są obecnie niedostatecznie reprezentowani w systemach statystycznych;

L.  mając na uwadze, że europejski sektor kultury i sektor kreatywny są ze sobą ściśle powiązane i wykazano, że przynoszą korzyści innym sektorom, takim jak turystyka i transport; mając na uwadze, że według Światowej Organizacji Turystyki czterech na dziesięciu turystów wybiera swój cel podróży w oparciu o ofertę kulturalną, a dwie trzecie Europejczyków uważa, że obecność dziedzictwa kulturowego ma wpływ na wybór przez nich miejsca spędzenia wakacji; mając na uwadze, że Europa pozostaje najpopularniejszym kierunkiem turystyki kulturalnej na świecie;

M.  mając na uwadze, że zróżnicowany krajobraz kulturalny Europy odczuwa poważne skutki pandemii COVID-19, a wiele podmiotów w sektorze kultury i sektorze kreatywnym oraz w ich branżach stoi w obliczu ruiny bez publicznych inwestycji i pomocy; mając na uwadze, że wstrzymanie działalności tego sektora wywarło efekt mnożnikowy na inne sektory takie jak transport, turystyka i edukacja;

N.  mając na uwadze, że sektor kultury i sektor kreatywny oraz ich branże są sektorami nietypowymi, opartymi na specyficznym modelu gospodarczym, o różnych potrzebach i wielkości, ale składają się głównie z małych podmiotów (MŚP, mikroorganizacje i osoby samozatrudnione), które nie mają wcale dostępu lub jedynie niewielki dostęp do rynków finansowych i często mają nieregularne i mieszane dochody pochodzące z różnych źródeł, takich jak dotacje publiczne, sponsoring prywatny, dochody z widowisk lub prawa autorskie;

O.  mając na uwadze, że kryzys związany z pandemią COVID-19 uwypuklił również istniejące wcześniej słabości sektora kultury i sektora kreatywnego oraz ich branż, w tym niepewne źródła utrzymania artystów i pracowników sektora kultury, a także napięte budżety wielu instytucji kulturalnych;

P.  mając na uwadze, że pełne skutki pandemii COVID-19 dla sektora kultury i sektora kreatywnego oraz ich branż stają się dopiero widoczne, a ogólny średnio- i długoterminowy wpływ nie jest jeszcze znany; mając na uwadze, że ma to wpływ na prawa socjalne artystów i osób zawodowo związanych z kulturą mających prawo do sprawiedliwego wynagrodzenia za swoją pracę, a także na ochronę różnorodności form wyrazu kulturowego;

Q.  mając na uwadze, że kryzys związany z COVID-19 wywarł już i będzie nadal wywierał trwały negatywny wpływ na produkcję i rozpowszechnianie treści kulturalnych i kreatywnych i związane z tym dochody, a tym samym na europejską różnorodność kulturową;

R.  mając na uwadze, że teatry, opery, kina, sale koncertowe, muzea, obiekty dziedzictwa kulturowego i inne obiekty artystyczne były jednymi z pierwszych, które musiały zawiesić działalność ze względu na środki powstrzymujące rozprzestrzenianie się wirusa, i znalazły się wśród ostatnich podmiotów mogących tę działalność wznowić; mając na uwadze, że wiele wydarzeń kulturalnych i artystycznych, takich jak targi, festiwale, koncerty i widowiska, zostało odwołanych lub przesuniętych na dużo późniejszy termin; mając na uwadze, że w przewidywalnej przyszłości środki bezpieczeństwa i ochrony zdrowia wymagane, aby zapobiec nowym ogniskom epidemii, nie pozwolą funkcjonować tym obiektom w pełni;

S.  mając na uwadze, że gdy podczas pandemii wielu Europejczyków znalazło się w sytuacji izolacji, dzielenie się treściami kulturowymi i kreatywnymi stało się wsparciem dla wielu obywateli; mając na uwadze, że pojawiło się znacznie więcej możliwości dostępu do treści kulturalnych w internecie, co sprawiło, że treści te stały się bardziej dostępne i często bezpłatne dzięki autorom, artystom, wykonawcom i innym twórcom; mając na uwadze, że fakt ten dodatkowo ogranicza dochody twórców; mając na uwadze, że dostępność treści kulturalnych w internecie nie przełożyła się na wzrost dochodów posiadaczy praw i wykonawców;

T.  mając na uwadze, że nierówności w dostępie do infrastruktury cyfrowej ograniczyły podstawowe prawa dostępu do kultury, prawo do uczestnictwa w kulturze oraz prawo do wyrażania sztuki;

U.  mając na uwadze, że kolejne wnioski budżetowe dotyczące programu „Kreatywna Europa” w następnych wieloletnich ramach finansowych (WRF), nawet przed kryzysem związanym z COVID-19, wyraźnie nie spełniają oczekiwań sektora ani Parlamentu oraz że Parlament wezwał do niezbędnego podwojenia finansowania tego sektora w porównaniu z poziomem przyznanym w WRF na lata 2014–2020;

V.  mając na uwadze, że zmieniony wniosek Komisji w sprawie WRF przewiduje zmniejszenie środków na Europejski Korpus Solidarności o 20 %, środków na program „Kreatywna Europa” o 13 % i środków na program Erasmus+ o 7 % w porównaniu z wnioskiem Komisji w sprawie WRF z 2018 r.; mając na uwadze, że stanowisko Rady Europejskiej przedstawione dnia 17 lipca 2020 r. jest zgodne jedynie z wnioskiem Komisji z 2018 r.; mając na uwadze, że program „Kreatywna Europa” jest jedynym programem UE, który zapewnia bezpośrednie wsparcie sektorowi kultury i sektorowi kreatywnemu i ich branżom w całej Europie; mając na uwadze, że ani inicjatywy, które mają być finansowane w ramach programu „Kreatywna Europa”, ani jego budżet nie zapewniają wymaganego wsparcia z już wykorzystywanego ponad możliwości i niedofinansowanego programu;

W.  mając na uwadze, że pandemia stanowi okazję do ponownego przemyślenia przyszłości kultury, a także mając na uwadze, że stworzenie bardziej odpornego ekosystemu kultury wymaga szerszej refleksji na temat przyszłości planety i pilnej reakcji na kryzys klimatyczny;

X.  mając na uwadze, że sektor kultury i sektor kreatywny oraz ich branże mają kluczowe znaczenie dla osiągnięcia zrównoważenia środowiskowego; mając na uwadze, że sektory te należy nadal odpowiednio finansować, uznać za bezpieczne inwestycje, tak by były gotowe na transformację w dążeniu do gospodarki bezemisyjnej, jak określono w Europejskim Zielonym Ładzie i celach zrównoważonego rozwoju;

1.  szczerze solidaryzuje się z wykonawcami, artystami, twórcami, autorami, wydawcami, ich przedsiębiorstwami oraz wszystkimi innymi pracownikami i twórcami z sektora kultury, w tym twórcami amatorskimi, którzy odczuli dotkliwie skutki ogólnoświatowej pandemii COVID-19, i wyraża uznanie dla ich działań i solidarności w trudnych czasach, jakich doświadczają miliony Europejczyków;

2.  podkreśla, że odbudowa i rewitalizacja europejskiej polityki kulturalnej po pandemii są ściśle powiązane z innymi wyzwaniami stojącymi przed Unią Europejską i światem, począwszy od kryzysu klimatycznego; jest przekonany, że przyszła polityka kulturalna musi być ściśle powiązana z wyzwaniami społecznymi, a także z transformacją ekologiczną i cyfrową;

3.  uważa, że ważne jest, by przeznaczyć znaczną część środków dotyczących odbudowy gospodarczej planowanych przez instytucje europejskie dla sektora kultury i sektora kreatywnego oraz ich branż, a także by połączyć je z szeroko zakrojonymi i szybkimi działaniami na rzecz europejskich sił kultury i twórczości, co pozwoli im kontynuować działalność w nadchodzących miesiącach i przetrwać te czasy kryzysu, a także stworzy odporność sektora; wzywa państwa członkowskie i Komisję do skoordynowania działań na rzecz wspierania sektora kultury i sektora kreatywnego oraz ich branż;

4.  z zadowoleniem przyjmuje wysiłki Komisji i Rady Europejskiej na rzecz opracowania planu odbudowy „Next Generation EU”; jest jednak poważnie zaniepokojony faktem, że nie przeznaczono wyraźnie żadnej konkretnej kwoty, z której skorzystałyby bezpośrednio sektor kultury i sektor kreatywny oraz ich branże; podkreśla w związku z powyższym, że państwa członkowskie powinny skoncentrować ukierunkowane działania na podmiotach działających w sektorze kultury i sektorze kreatywnym oraz że podmioty te powinny jak najszybciej skorzystać w szerokim zakresie z wszelkich funduszy przeznaczonych na odbudowę;

5.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do przeznaczenia dla sektora kultury i sektora kreatywnego oraz ich branż, stosownie do konkretnych potrzeb, co najmniej 2 % środków z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności przeznaczonych na odbudowę; podkreśla, że odsetek ten powinien odzwierciedlać znaczenie sektora kultury i sektora kreatywnego oraz ich branż dla PKB UE, biorąc pod uwagę, że dają one 7,8 mln miejsc pracy i wytwarzają 4 % PKB; przypomina o potrzebie precyzyjnych programów i planów finansowych mających na celu zapewnienie ciągłości działania w sektorze kultury i sektorze kreatywnym oraz ich branżach, a także o konieczności zapewnienia przewidywalności osobom działającym w tej dziedzinie;

6.  z zadowoleniem przyjmuje stworzenie REACT-EU jako bezpośredniego planu działania mającego na celu zapewnienie dodatkowego finansowania regionom i sektorom gospodarki, które w znacznym stopniu ucierpiały na skutek kryzysu; z zadowoleniem przyjmuje fakt, że kulturę uznano za ważny sektor, który poniósł duże straty; wyraża jednak zaniepokojenie, że nie podjęto żadnych środków w celu zadbania o to, by sektor kultury i sektor kreatywny oraz ich branże skorzystały z tej inicjatywy; wzywa państwa członkowskie do uznania sektora kultury i sektora kreatywnego oraz ich branż za sektory strategiczne i priorytetowe w ramach planu odbudowy dla Europy oraz do określenia jasnego budżetu związanego z szybkimi i konkretnymi działaniami na rzecz odbudowy tych sektorów, który przyniesie korzyści wszystkim zainteresowanym stronom, w tym niezależnym artystom, i który ma na celu nie tylko ożywienie gospodarcze, ale również poprawę warunków pracy osób pracujących w sektorze kultury i sektorze kreatywnym oraz w ich branżach;

7.  ubolewa, że na program „Kreatywna Europa” nie przeznaczono żadnych dodatkowych środków z funduszu „Next Generation EU”, i wzywa do zwiększenia ogólnego budżetu programu „Kreatywna Europa” do 2,8 mld EUR;

8.  zwraca się do państw członkowskich o dopilnowanie, by szczegółowe krajowe przepisy społeczne, podatkowe i gospodarcze stosowane zazwyczaj w odniesieniu do podmiotów działających w sektorze kultury i sektorze kreatywnym mogły zostać rozszerzone na czas trwania kryzysu i na okres po jego zakończeniu; zwraca się do państw członkowskich o włączenie MŚP działających w sektorze kultury i sektorze kreatywnym oraz ich branżach do krajowych planów odbudowy na rzecz MŚP, które już wdrażają; zwraca się do państw członkowskich o rozważenie możliwości oferowania wsparcia finansowego z przeznaczeniem na obiekty i wydarzenia kulturalne, podczas gdy wdrażają one nowe środki w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa;

9.  wzywa do większej koordynacji w celu określenia najlepszych praktyk i konkretnych rozwiązań, które mogą wspierać sektor kultury i sektor kreatywny oraz ich branże w obecnej sytuacji i w przyszłym wznowieniu działalności; z zadowoleniem przyjmuje kampanie #saveEUculture i #double4culturalure, a także wysiłki Komisji na rzecz promowania sektora kultury i sektora kreatywnego i ich branż w ramach kampanii #CreativeEuropeAtHome;

10.  z niepokojem zauważa, że sieci bezpieczeństwa socjalnego były często niedostępne dla osób zawodowo związanych z branżą twórczą na podstawie niestandardowych form zatrudnienia; wzywa państwa członkowskie do zapewnienia dostępu do świadczeń socjalnych wszystkim pracownikom sektora kreatywnego, w tym osobom pracującym na podstawie niestandardowych form zatrudnienia;

11.  wzywa Komisję do wprowadzenia w sektorze kultury i sektorze kreatywnym oraz w ich branżach na szczeblu UE europejskich ram dotyczących warunków pracy, które odzwierciedlałyby specyfikę sektora i wprowadzałyby wytyczne i zasady w celu poprawy warunków pracy, ze szczególnym uwzględnieniem transgranicznych form zatrudnienia;

12.  uważa, że ograniczenia w podróżowaniu nadal utrudniają europejską współpracę kulturalną i mają poważny wpływ na międzynarodową mobilność i widowiska objazdowe, co stanowi ważne źródło dochodów podmiotów działających w dziedzinie kultury; zwraca uwagę, że finansowanie współpracy międzynarodowej oraz międzynarodowych widowisk objazdowych i koprodukcji było często ograniczane, a środki te były przeznaczane na finansowanie działań nadzwyczajnych związanych z pandemią; jest zaniepokojony szkodliwym wpływem tych środków na europejską współpracę kulturalną; apeluje do państw członkowskich o ograniczenie nieuzasadnionych restrykcji w strefie Schengen i wzywa Komisję do opracowania wytycznych dla państw członkowskich dotyczących bezpiecznych transgranicznych widowisk objazdowych oraz wydarzeń i działań kulturalnych odbywających się na żywo;

13.  wzywa Komisję do wspierania mobilności artystów, tak by mogli oni dzielić się praktyką i techniką, oraz do zdecydowanego promowania ich integracji na rynku pracy; stanowczo popiera wzajemne równoległe uznawanie kompetencji artystycznych;

14.  z zadowoleniem przyjmuje utworzenie europejskiego instrumentu tymczasowego wsparcia w celu zmniejszenia ryzyka bezrobocia w związku z sytuacją nadzwyczajną (SURE), który ma wspierać środki w zakresie zmniejszonego wymiaru czasu pracy wprowadzone przez państwa członkowskie, w szczególności te dotyczące MŚP i osób samozatrudnionych; uważa, że instrument ten, obejmujący jak największą liczbę podmiotów działających w dziedzinie kultury, w tym autorów, wykonawców, artystów i innych twórców pracujących na własny rachunek, mógłby pozwolić podmiotom działającym w sektorze kultury i sektorze kreatywnym pozostać w ich obszarze działalności, a jednocześnie zrekompensować utratę dochodów i zagwarantować, że wiedza specjalistyczna nie zostanie utracona; wzywa zatem państwa członkowskie do udzielenia odpowiednich gwarancji, aby SURE mógł być szybko operacyjny i dostępny dla wszystkich podmiotów prawnych, w tym podmiotów pozaformalnych w sektorze kultury i sektorze kreatywnym oraz w ich branżach;

15.  uważa, że obecnej pandemii i jej wpływu na nasze gospodarki nie należy wykorzystywać jako argumentu za dalszym zmniejszaniem krajowych lub europejskich wydatków publicznych na kulturę; podkreśla kluczową rolę programu „Kreatywna Europa” i jego komponentu MEDIA oraz komponentu kulturowego i międzysektorowego w zapewnianiu europejskiej współpracy i odpowiedniej stabilności w sektorze poprzez udostępnienie finansowania UE w drodze projektów z myślą o długoterminowym partnerstwie; wzywa Komisję do uwzględnienia sektora kultury i sektora kreatywnego oraz ich branż we wszystkich aspektach WRF; przypomina w związku z powyższym, że Parlament zwrócił się o niezbędne podwojenie budżetu przeznaczonego na program „Kreatywna Europa” w następnych WRF, i zdecydowanie potwierdza swoje stanowisko na rzecz wspierania sektora kultury i sektora kreatywnego oraz ich branż i pracowników; uważa, że sprawą najwyższej wagi jest jak najszybsze sfinalizowanie i przyjęcie programów w celu zapewnienia płynnego przejścia od poprzednich programów; podkreśla, że w przypadku opóźnienia rozpoczęcia nowego okresu finansowania Komisja musi zapewnić środki przejściowe w celu wypełnienia luki między obecnym programem „Kreatywna Europa” a nowym programem;

16.  wzywa Komisję do określenia szerokiego wachlarza mieszanych źródeł finansowania, z których może korzystać sektor kultury i sektor kreatywny oraz ich branże oraz do jasnego o nich poinformowania; podkreśla, że w tym kontekście wiodącą rolę powinna odgrywać przyszła wspólnota wiedzy i innowacji poświęcona sektorowi kultury i kreatywnemu w ramach Europejskiego Instytutu Innowacji i Technologii; wzywa Komisję do umożliwienia podmiotom sektora kultury i sektora kreatywnego, które prowadzą eksperymenty kulturalne i badania artystyczne oraz wprowadzają w tej dziedzinie innowacje, korzystania z funduszy programu „Horyzont Europa”; ponownie podkreśla potrzebę zwiększenia synergii na szczeblu europejskim przy jednoczesnym promowaniu nowych innowacyjnych i cyfrowych rozwiązań, które mogą pomóc sektorowi w obecnych czasach i w przyszłości;

17.  przyznaje, że cyfryzacja ma duże znaczenie dla tworzenia, produkcji, rozpowszechniania i dostępności dzieł kultury i pracy twórczej oraz wzywa Komisję do dalszego określania finansowania na rzecz cyfryzacji europejskich dzieł kultury i do ułatwienia MŚP i organizacjom dostępu do umiejętności cyfrowych i infrastruktury cyfrowej;

18.  zwraca uwagę, że większość środków wsparcia opracowanych do tej pory opierała się na pożyczkach, co nie jest zrównoważoną opcją dla wszystkich zainteresowanych stron w ekosystemach kultury; wzywa do znacznego i opartego przede wszystkim na dotacjach wsparcia dla sektora kultury i sektora kreatywnego oraz ich branż w celu zapewnienia środków utrzymania społecznościom lokalnym;

19.  z zadowoleniem przyjmuje nowe środki wsparcia w ramach systemu poręczeń na rzecz sektora kultury i sektora kreatywnego, których celem jest poprawa dostępu MŚP działających w sektorze kultury i sektorze kreatywnym oraz ich branżach do przystępnego finansowania dłużnego; podkreśla potrzebę szerszego udostępnienia tego systemu, aby objąć nim wszystkie państwa członkowskie i regiony oraz MŚP, niezależnie od ich wielkości; wzywa do wzmocnionego wdrażania systemu poręczeń na rzecz sektora kultury i sektora kreatywnego w ramach InvestEU w celu zapewnienia większej elastyczności tym sektorom i ich branżom;

20.  wzywa Komisję do dopilnowania, by MŚP działające w sektorze kultury i sektorze kreatywnym mogły korzystać z większego wsparcia w postaci finansowania dłużnego za pośrednictwem przyszłych instrumentów systemu poręczeń w ramach Programu InvestEU na lata 2021–2027;

21.  ubolewa, że nie dokonano dalszych postępów w celu umożliwienia organizacjom pozarządowym i mniejszym organizacjom dostępu do zasobów finansowych; zwraca się zatem do państw członkowskich i Komisji o dokonanie przeglądu ich obecnych kryteriów i strategii politycznych w zakresie gwarancji, zwłaszcza w odniesieniu do tych MŚP, które mają wyższy profil ryzyka oraz niewielki lub żaden dostęp do rynków finansowych i które generują wartości niematerialne i prawne;

22.  wzywa Komisję do podjęcia działań w celu złagodzenia stale pogarszającego się wpływu kryzysu na sektor kultury i sektor kreatywny oraz ich branże w czasach, gdy ciągłe odwoływanie dużych festiwali i wydarzeń kulturalnych ma katastrofalne skutki finansowe, zwłaszcza dla branży muzyki i sztuk widowiskowych oraz dla niezależnych artystów; uważa, że należy stworzyć europejskie platformy cyfrowe poświęcone sztuce widowiskowej, aby w jak największym stopniu dzielić się europejskimi treściami kulturalnymi i produktami twórczymi; domaga się, aby takie platformy były tworzone z myślą o godziwym wynagrodzeniu artystów, twórców i przedsiębiorstw; zwraca się o większe zaangażowanie Parlamentu w określanie, wraz z odpowiednimi podmiotami, rozwiązań wspierających działalność, a w szczególności artystów i twórców, którzy ponieśli straty w związku z odwołaniem dużych festiwali i wydarzeń kulturalnych;

23.  wzywa Komisję do ustalenia, czy krajowe metody dystrybucji środków finansowych na cele związane z kulturą są dostępne dla wszystkich twórców oraz czy przydział jest niezależny, wolny od wpływów i sprawiedliwy; wzywa Komisję do opracowania lepszych wskaźników ilościowych i jakościowych w celu zapewnienia wiarygodnego i stałego przepływu danych dotyczących sektora kultury i sektora kreatywnego oraz ich branż;

24.  przypomina państwom członkowskim, że można wykorzystać inne środki, aby pomóc sektorowi kultury i sektorowi kreatywnemu oraz ich branżom w przezwyciężeniu kryzysu, takie jak obniżone stawki VAT na wszystkie dobra i usługi związane z kulturą, lepsza wycena wartości niematerialnych oraz ulgi podatkowe na produkcję kulturalną;

25.  podkreśla, że turystyka generuje 10,3 % PKB Unii Europejskiej, z czego ponad 40 % jest związane z ofertą kulturalną; uważa, że stopniowe ożywienie sektora turystyki stanowi okazję do aktywnego promowania europejskiej kultury i dziedzictwa europejskiego, przy jednoczesnym tworzeniu podwalin zrównoważonej turystyki europejskiej; wzywa zatem do uruchomienia rocznego programu waloryzacji kultury i dziedzictwa europejskiego, który odzwierciedlałby europejską różnorodność kulturową; domaga się, aby do projektów wspieranych z funduszy strukturalnych należały w miarę możliwości projekty dotyczące ochrony kultury i twórczości artystycznej; podkreśla istotną wartość dodaną turystyki historycznej i kulturalnej; wzywa Komisję i państwa członkowskie do wprowadzenia zintegrowanej polityki wspierającej ożywienie tego sektora;

26.  uważa, że powinniśmy wykorzystać tę okazję do promowania europejskich treści kulturowych na całym świecie poprzez wspieranie produkcji europejskiej i rozwijanie europejskich sieci nadawczych; wzywa Komisję do współpracy z państwami członkowskimi w celu jak najsprawniejszej transpozycji odpowiednich przepisów, takich jak zmiana dyrektywy o audiowizualnych usługach medialnych(6), dyrektywa w sprawie praw autorskich na jednolitym rynku cyfrowym(7) oraz dyrektywa w sprawie przekazu satelitarnego i retransmisji drogą kablową(8); podkreśla potencjał branży filmowej i nagrań wideo oraz apeluje o ogólnoeuropejskie partnerstwo mające na celu wspieranie europejskich twórców w tej dziedzinie; podkreśla, że wdrożenie tych dyrektyw i przyszłych wniosków ustawodawczych musi chronić i promować zbiorowe mechanizmy, aby zapewnić odpowiednią ochronę indywidualnych twórców;

27.  podkreśla, że ekosystem medialny został osłabiony oraz że szczególnie trudna jest sytuacja lokalnych i regionalnych mediów informacyjnych oraz mediów działających na mniejszych rynkach; uważa, że ponieważ wolne, niezależne i wystarczająco finansowane media są również antidotum przeciwdziałającym rozpowszechnianiu dezinformacji i jej skuteczności, Komisja powinna przedstawić średnio- i długoterminowe strategie w tym zakresie, w tym konkretne inicjatywy wspierające media lokalne i regionalne oraz podmioty działające na małych rynkach; uważa, że należy rozważyć utworzenie funduszu mediów informacyjnych w oparciu o zasadę ceny rynkowej; popiera przyszłe wnioski Komisji dotyczące pakietu aktów prawnych o usługach cyfrowych, zwłaszcza ich nowe i zmienione przepisy dotyczące platform internetowych i reklamy internetowej; jest zdania, że należy zwrócić uwagę na koncentrację własności mediów, która często ogranicza pluralizm i różnorodność wiadomości, a także może mieć negatywny wpływ na rynek informacji; popiera planowany plan działania dotyczący mediów i sektora audiowizualnego oraz jego deklarowane cele zwiększenia konkurencyjności i wspierania transformacji cyfrowej tego sektora;

28.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do wspierania i promowania wolności ekspresji artystycznej, która ma zasadnicze znaczenie dla utrzymania demokracji i zdrowego wychodzenia społeczeństw z bezprecedensowego kryzysu; podkreśla, że europejskie finansowanie jest ważne dla promowania i utrzymania wolności i różnorodności kulturowej i medialnej; uważa, że sektor kultury i sektor kreatywny oraz ich branże należą do najbardziej dynamicznych sektorów gospodarki, że powinny promować równouprawnienie płci i mogą być silnym katalizatorem zrównoważonego rozwoju i sprawiedliwej transformacji;

29.  podkreśla potencjał różnorodności kulturowej w ogólnoświatowych działaniach europejskiego sektora kultury i sektora kreatywnego oraz ich branż, a także wzywa do przyjęcia wyważonego podejścia łączącego szeroką gamę podmiotów z różnych regionów i różnej wielkości; wzywa zatem Komisję do właściwej oceny istniejących programów i działań UE, takich jak znak dziedzictwa europejskiego, oraz do uwzględnienia oceny finansowej, aby umożliwić lepszą komunikację na temat dziedzictwa i szlaków kulturowych, tak by obywatele mogli lepiej zrozumieć działania UE; wzywa Komisję, by przedstawiła propozycję ambitnej, inkluzywnej polityki komunikacyjnej i promocyjnej na rzecz kultury w Europie, która zapewni europejskim treściom kulturalnym, wydarzeniom i obiektom zasięg prawdziwie europejski i ogólnoświatowy;

30.  uważa, że środki podejmowane przez państwa członkowskie i Komisję w celu wspierania podmiotów działających w sektorze kultury i kreatywnym w Europie powinny wspierać podmioty i inicjatywy odzwierciedlające różnorodność kulturową i językową Europy, w tym języki mniejszościowe i małe języki;

31.  wzywa Komisję do współpracy z Europejskimi Stolicami Kultury w drodze pogłębionego dialogu z organizatorami, aby określić praktyczne rozwiązania i pomóc im w ograniczeniu w jak największej mierze zakłóceń spowodowanych pandemią, w szczególności w przypadku tych miast, którym nadano tytuł w 2020 r. i 2021 r.; podkreśla znaczenie udostępnienia im większej liczby mechanizmów wsparcia i rozwiązań finansowych; przypomina, że ze względu na obecne okoliczności wprowadzono zmiany w kalendarzu Europejskich Stolic Kultury, i wzywa decydentów do oceny możliwości przedłużenia okresu piastowania tytułu przez te miasta, które mają organizować wydarzenia w niedługim czasie;

32.  wzywa do wzmożonych wysiłków w celu wykorzystania dynamiki Europejskiego Roku Dziedzictwa Kulturowego w celu zapewnienie jego długotrwałych efektów politycznych; wzywa Komisję do przyjęcia bardziej zintegrowanego podejścia do dziedzictwa kulturowego, traktującego dziedzictwo materialne, niematerialne, naturalne i cyfrowe jako wzajemnie powiązane i nierozłączne; podkreśla potrzebę ustanowienia stałej platformy, której podstawą będzie zorganizowane społeczeństwo obywatelskie, z myślą o współpracy i koordynacji strategii politycznych dotyczących dziedzictwa kulturowego na szczeblu UE; apeluje również o kompleksowe ramy dla cyfrowego dziedzictwa kulturowego, koncentrujące się w szczególności na digitalizacji istniejącego dziedzictwa i powszechnej dostępności zdigitalizowanego dorobku kulturowego; zwraca w tym względzie uwagę na znaczenie interoperacyjności i norm; wzywa do gruntownego przeglądu zalecenia Komisji z dnia 27 października 2011 r. w sprawie digitalizacji i udostępnienia w Internecie dorobku kulturowego oraz w sprawie ochrony zasobów cyfrowych(9);

33.  podkreśla, że w czasie obowiązywania środków izolacji wiele obiektów dziedzictwa kulturowego pozostawiono bez nadzoru i bez odpowiednich środków konserwacji, co spowodowało szkody w tych obiektach, które i tak są już narażone na degradację środowiskową, klęski żywiołowe i zmianę klimatu, a także na nielegalne wykopaliska lub nielegalny handel; podkreśla potrzebę ochrony zatrudnienia w sektorze dziedzictwa kulturowego, wspierania osób zawodowo zajmujących się konserwacją zabytków i ekspertów w dziedzinie dziedzictwa kulturowego oraz wyposażenia ich w środki niezbędne do ochrony obiektów dziedzictwa europejskiego;

34.  uważa, że wymiar kulturowy musi stanowić część dialogu z obywatelami, zwłaszcza podczas zbliżającej się konferencji w sprawie przyszłości Europy;

35.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz rządom i parlamentom państw członkowskich.

(1) Dz.U. C 238 z 6.7.2018, s. 28.
(2) Teksty przyjęte, P9_TA(2020)0054.
(3) Teksty przyjęte, P9_TA(2020)0169.
(4) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 221.
(5) https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Culture_statistics_-_cultural_employment#Self-employment
(6) Dz.U. L 303 z 28.11.2018, s. 69.
(7) Dz.U. L 130 z 17.5.2019, s. 92.
(8) Dz.U. L 248 z 6.10.1993, s. 15.
(9) Dz.U. L 283 z 29.10.2011, s. 39.


Covid-19: Koordynacja przez UE ocen sytuacji zdrowotnej i klasyfikacji ryzyka oraz konsekwencje dla Schengen i jednolitego rynku
PDF 161kWORD 54k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 17 września 2020 r. w sprawie COVID-19: koordynacja przez UE oceny sytuacji zdrowotnej i klasyfikacji ryzyka oraz konsekwencje dla Schengen i jednolitego rynku (2020/2780(RSP))
P9_TA(2020)0240RC-B9-0257/2020

Parlament Europejski,

–  uwzględniając art. 3 Traktatu o Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 168 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), a także jego art. 4, 6, 9, 21, 67, 114, 153, 169 i 191,

–  uwzględniając Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności jej art. 35 i 45,

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice(1) (kodeks graniczny Schengen),

–  uwzględniając dyrektywę 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium Państw Członkowskich(2) (dyrektywa w sprawie swobodnego przemieszczania się) oraz zawartą w niej zasadę niedyskryminacji,

–  uwzględniając wytyczne Komisji dotyczące środków zarządzania granicami w celu ochrony zdrowia i zapewnienia dostępności towarów i usług podstawowych(3) i dotyczące korzystania ze swobodnego przepływu pracowników podczas epidemii COVID-19(4),

–  uwzględniając rezolucję z 17 kwietnia 2020 r. w sprawie skoordynowanych działań UE na rzecz walki z pandemią COVID-19 i jej skutkami(5),

–  uwzględniając komunikat Komisji z 13 maja 2020 r. pt. „COVID-19 – w kierunku stopniowego i skoordynowanego podejścia do przywrócenia swobody przemieszczania się i zniesienia kontroli na granicach wewnętrznych”(6),

–  uwzględniając komunikat Komisji z 11 czerwca 2020 r. w sprawie trzeciej oceny stosowania tymczasowego ograniczenia dotyczącego innych niż niezbędne podróży do UE (COM(2020)0399),

–  uwzględniając rezolucję z 19 czerwca 2020 r. w sprawie sytuacji w strefie Schengen w kontekście pandemii COVID-19(7),

–  uwzględniając rezolucję z 10 lipca 2020 r. w sprawie unijnej strategii w zakresie zdrowia publicznego po pandemii COVID-19(8),

–  uwzględniając komunikat Komisji z 15 lipca 2020 r. w sprawie krótkoterminowej gotowości UE w dziedzinie zdrowia na wypadek występowania ognisk COVID-19 (COM(2020)0318),

–  uwzględniając wniosek Komisji z 4 września 2020 r. dotyczący zalecenia Rady w sprawie skoordynowanego podejścia do ograniczenia swobodnego przepływu w odpowiedzi na pandemię COVID-19 (COM(2020)0499),

–  uwzględniając najnowsze sprawozdanie Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) w sprawie zagrożeń związanych z chorobami zakaźnymi oraz wytyczne ECDC dotyczące zdrowia publicznego i protokołów zgłaszania w kontekście COVID-19,

–  uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91(9),

–  uwzględniając art. 132 ust. 2 i 4 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że zarządzanie pandemią COVID-19 przeszło z fazy zagrożenia ostrego do przewlekłego; mając na uwadze, że wydaje się prawdopodobne, iż wirus pozostanie aktywny do czasu znalezienia skutecznej i bezpiecznej szczepionki i dostarczenia jej w ilościach wystarczających do zapewnienia właściwej ochrony bardzo dużej części globalnej populacji; mając na uwadze, że oznacza to, iż przez co najmniej kilka kolejnych miesięcy będziemy nadal żyć w trudnych warunkach;

B.  mając na uwadze, że częstotliwość występowania, intensywność i tempo rozprzestrzeniania się wirusa COVID-19 są bardzo różne w poszczególnych państwach członkowskich, a także poszczególnych regionach wewnątrz państw członkowskich;

C.  mając na uwadze, że kilka szczepionek jest na zaawansowanym etapie badań, ale do tej pory żadna z nich nie przeszła całej unijnej procedury wydawania pozwoleń na dopuszczenie do obrotu;

D.  mając na uwadze, że podczas epidemii grypy sezonowej najprawdopodobniej zwiększy się liczba osób z łagodnymi objawami, które powinny zostać zbadane;

E.  mając na uwadze, że zdolności do przeprowadzania testów w niektórych państwach członkowskich są nadal niewystarczające; mając na uwadze, że czasami na wynik testu na COVID-19 trzeba czekać wiele dni; mając na uwadze, że ma to duży wpływ na możliwość wykonywania pracy i podróżowania;

F.  mając na uwadze, że niektóre państwa członkowskie odmawiają uznania testów na COVID-19, które zostały przeprowadzone w innym państwie członkowskim; mając na uwadze, że taka nieufność bardzo komplikuje obywatelom życie;

G.  mając na uwadze, że różne podejścia do gromadzenia danych dotyczących COVID-19 w UE utrudniają ich porównywanie;

H.  mając na uwadze, że nadal brakuje zharmonizowanej metodyki gromadzenia i oceny liczby zakażonych osób oraz zharmonizowanej metodyki dotyczącej semaforowego systemu ostrzegania o COVID-19; mając na uwadze, że taki brak harmonizacji sprawia, że dane dotyczące osób zakażonych są często bardzo różnie interpretowane w poszczególnych państwach członkowskich, co może prowadzić do nieuzasadnionej dyskryminacji obywateli innych państw członkowskich;

I.  mając na uwadze, że reakcja UE na pandemię COVID-19 uwidoczniła jak dotąd brak koordynacji między państwami członkowskimi, a także między państwami członkowskimi a instytucjami UE, w zakresie koordynacji środków ochrony zdrowia publicznego, w tym restrykcji dotyczących przemieszczania się osób w obrębie państw i przez granice;

J.  mając na uwadze, że wraz z niedawnym wzrostem liczby nowych przypadków COVID-19 w całej UE państwa członkowskie ponownie wprowadzają zróżnicowane i nieskoordynowane przepisy dotyczące swobodnego przepływu osób podróżujących do innych państw UE, a niektóre zamykają granice; mając na uwadze, że każde państwo członkowskie wdraża własne krajowe środki bez koordynacji na szczeblu UE, w tym obowiązkową lub zalecaną kwarantannę (różnej długości), okazanie po przybyciu ujemnego wyniku testu na reakcję łańcuchową polimerazy (PCR), którego okres ważności jest różnie definiowany, wypełnianie krajowych formularzy kart lokalizacji podróżnych, stosowanie różnych kryteriów określania obszarów ryzyka oraz różne zasady noszenia masek;

K.  mając na uwadze, że wielu Europejczyków musiało się stosować do różnych zasad, w zależności nie tylko od obywatelstwa lub miejsca zamieszkania, lecz również kierunku podróży; mając na uwadze, że ten brak koordynacji w okresie letnim doprowadził do zdezorganizowanych kontroli i działań na granicach, a także na lotniskach i dworcach kolejowych;

L.  mając na uwadze, że kryzys związany z COVID-19 wywarł ogromny wpływ na zdrowie, a w wielu przypadkach także bardzo negatywnie wpłynął na prawa podstawowe i wymianę gospodarczą, naukową, społeczną. turystyczną i kulturalną;

M.  mając na uwadze, że świadczenie opieki zdrowotnej leży przede wszystkim w gestii państw członkowskich, jednak zdrowie publiczne należy do kompetencji dzielonych między państwa członkowskie a Unię;

N.  mając na uwadze, że Unia Europejska mogłaby jeszcze lepiej realizować politykę w zakresie zdrowia publicznego w ramach dotychczas obowiązujących postanowień Traktatów; mając na uwadze, że potencjał zawartych w Traktatach przepisów dotyczących zdrowia publicznego nadal jest w znacznej mierze niewystarczająco wykorzystywany, jeżeli chodzi o zobowiązania, do których realizacji mogłyby posłużyć; mając na uwadze, że apel Parlamentu o utworzenie europejskiej unii zdrowia w rezolucji z 10 lipca 2020 r. warto jeszcze raz przypomnieć;

O.  mając na uwadze, że z zagrożeniami o charakterze transgranicznym można uporać się tylko razem i w związku z tym konieczna jest współpraca i solidarność w Unii oraz wspólne europejskie podejście;

P.  mając na uwadze, że od początku szerszego rozprzestrzeniania się COVID-19 w UE Parlament wielokrotnie wzywał Komisję i państwa członkowskie do koordynowania decyzji dotyczących swobodnego przepływu osób, towarów i usług na rynku wewnętrznym; mając na uwadze, że swobodny przepływ osób, towarów i usług to trzy podstawowe z czterech swobód, na których opiera się właściwe funkcjonowanie rynku wewnętrznego;

Q.  mając na uwadze, że decyzje państw członkowskich, w tym ponowne kontrole na granicach wewnętrznych, mają wpływ na prawa i swobody osób zapisane w prawie Unii; mając na uwadze, że podejmując decyzje, Unia i państwa członkowskie powinny zawsze przestrzegać praw podstawowych; mając na uwadze, że podejmowane środki powinny być konieczne, proporcjonalne, tymczasowe i ograniczone;

R.  mając na uwadze, że solidarność między państwami członkowskimi nie jest opcjonalna, lecz stanowi zobowiązanie traktatowe i jedną ze wspólnych wartości europejskich;

S.  mając na uwadze, że nieskoordynowane ograniczenia swobody przemieszczania się osób w obrębie UE znacznie rozdrabniają rynek wewnętrzny;

T.  mając na uwadze, że Komisja podjęła już różne inicjatywy na rzecz większej koordynacji, takie jak wytyczne, komunikaty, pisma administracyjne i wniosek dotyczący zalecenia Rady w sprawie skoordynowanego podejścia do ograniczenia swobodnego przepływu w odpowiedzi na pandemię COVID-19;

U.  mając na uwadze, że Rada powinna poprzeć to zalecenie i ustanowić niezbędne środki, aby zapewnić koordynację decyzji i działań państw członkowskich na rzecz powstrzymania lub ograniczenia rozprzestrzeniania się wirusa;

V.  mając na uwadze, że powrót do w pełni funkcjonującej strefy Schengen ma najwyższe znaczenie dla zachowania zasady swobodnego przepływu i funkcjonowania rynku wewnętrznego jako dwóch głównych osiągnięć integracji europejskiej i jest kluczowym warunkiem wstępnym ożywienia gospodarczego w UE po pandemii COVID-19;

W.  mając na uwadze, że rozbieżne ograniczenia podróżowania doprowadziły do odwołania wielu lotów, za które wielu obywateli nadal nie otrzymało zwrotu kosztów;

X.  mając na uwadze, że Parlament, jako współprawodawca i jedyna instytucja wybierana bezpośrednio przez obywateli UE, musi zostać włączony jako integralna i istotna strona do wszystkich dyskusji na temat koordynacji działań UE w celu zaradzenia obecnemu kryzysowi zdrowotnemu;

Y.  mając na uwadze, że wydaje się, iż państwa członkowskie nie wyciągnęły wniosków z pierwszej fazy kryzysu; mając na uwadze, że brak wspólnej europejskiej polityki zdrowotnej, a zamiast niej mamy jedynie wiele polityk krajowych;

Z.  mając na uwadze, że UE musi z wyprzedzeniem zaplanować, jak stawić czoła możliwej kontynuacji pandemii COVID-19 lub innemu ewentualnemu kryzysowi o podobnym charakterze;

1.  jest zaniepokojony skutkami wybuchu pandemii COVID-19 i jej długofalowymi konsekwencjami dla dobrobytu na całym świecie – zwłaszcza grup najbardziej narażonych i osób znajdujących się w trudnej sytuacji, takich jak osoby starsze i te, które już cierpią z powodu złego stanu zdrowia;

2.  wyraża zaniepokojenie wzrostem liczby przypadków COVID-19 w kilku państwach członkowskich od czerwca i zdecydowanie podkreśla konieczność wspólnego i skoordynowanego zarządzania zdrowiem, aby skutecznie zwalczać pandemię;

3.  zwraca uwagę, że należy upewnić obywateli co do spójności środków podejmowanych przez poszczególne państwa członkowskie, gdyż pomoże to przekonać ich do ich przestrzegania;

4.  przypomina, że swoboda przemieszczania się obywateli Unii jest prawem podstawowym zapisanym w Traktatach UE i Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej;

5.  podkreśla, że zakres stosowania tego prawa może zostać zmniejszony jedynie w przypadku szczególnych i określonych względów interesu publicznego, a mianowicie ochrony porządku publicznego i bezpieczeństwa publicznego; zaznacza, że ograniczenia te powinny być stosowane zgodnie z kodeksem granicznym Schengen i ogólnymi zasadami prawa UE, w szczególności z zasadą proporcjonalności i niedyskryminacji;

6.  zwraca uwagę, że kontrole na granicach wewnętrznych są ostatecznością, i przypomina, że państwa członkowskie powinny sprawdzić, czy inne środki mogą być tak samo lub bardziej odpowiednie do osiągnięcia tego samego celu; wzywa państwa członkowskie do uznania możliwości wprowadzenia minimalnych kontroli zdrowotnych i/lub proporcjonalnych kontroli policyjnych jako lepszej alternatywy dla kontroli na granicach wewnętrznych oraz do przyjęcia wyłącznie środków, które są absolutnie niezbędne, skoordynowane i proporcjonalne;

7.  uważa, że zasadnicze znaczenie ma utrzymanie otwartych granic wewnętrznych UE dla towarów i usług w obrębie UE i Europejskiego Obszaru Gospodarczego, ponieważ zamknięcie granic wewnętrznych mogłoby mieć szkodliwy wpływ na rynek wewnętrzny; podkreśla, że zasadnicze znaczenie ma zobowiązanie do przyjęcia wspólnych środków, które odbudują zaufanie między państwami członkowskimi w celu wznowienia swobodnego przepływu towarów i usług na rynku wewnętrznym;

8.  w tym kontekście ponawia pilny apel do Komisji i państw członkowskich o dalszą ukierunkowaną, ustrukturyzowaną i skuteczną współpracę, aby zdefiniować i antycypować potrzeby w zakresie wspólnych środków;

9.  zwraca uwagę, że Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) w dalszym ciągu sygnalizuje rozbieżności w gromadzeniu i przekazywaniu danych przez państwa członkowskie; ubolewa, że ten brak harmonizacji uniemożliwia uzyskanie każdorazowo jasnego i pełnego obrazu rozprzestrzeniania się wirusa w Europie;

10.  podkreśla, że ECDC wykonuje nieocenioną pracę i należy mu bezzwłocznie udostępnić więcej zasobów, w tym większą liczbę stałych pracowników, na dalsze prace nad COVID-19 a jednocześnie kontynuowanie i wznowienie prac nad innymi chorobami; wzywa Komisję do zaproponowania zmiany mandatu dla ECDC, ze znacznie zwiększonym budżetem długoterminowym, personelem i kompetencjami, by umożliwić mu zapewnienie światowej klasy ochrony zdrowia publicznego w każdych okolicznościach, w tym podczas epidemii;

11.  zauważa, że każde państwo członkowskie stosowało się do zaleceń własnej rady naukowej przy jedynie ograniczonej koordynacji z pozostałymi państwami członkowskimi lub Komisją;

12.  uważa, że ECDC powinno być w stanie odpowiednio i skutecznie ocenić ryzyko rozprzestrzeniania się wirusa i publikować cotygodniową aktualną mapę ryzyka w oparciu o wspólny kod kolorystyczny i informacje gromadzone i dostarczane przez państwa członkowskie;

13.  popiera kod kolorystyczny zaproponowany przez Komisję w jej ostatnim wniosku dotyczącym zalecenia Rady; uważa, że proponowana klasyfikacja (strefa zielona, pomarańczowa, czerwona i szara) ułatwi przemieszczanie się w obrębie UE i dostarczy obywatelom bardziej przejrzystych informacji;

14.  w związku z tym apeluje do Rady, aby szybko przyjęła i wdrożyła wniosek Komisji dotyczący zalecenia Rady w sprawie skoordynowanego podejścia do ograniczeń swobodnego przepływu w odpowiedzi na pandemię COVID-19; podkreśla. że takie wspólne ramy umożliwią uniknięcie zakłóceń na rynku wewnętrznym, również dzięki jasnym zasadom obowiązującym osoby podróżujące z powodu pełnionej funkcji, takie jak pracownicy transportu, dostawcy usług transgranicznych, jak np. opieka zdrowotna i opieka nad osobami starszymi, a także pracownicy sezonowi;

15.  podkreśla, że wspólna metoda i kryteria przyjęte przez ECDC oraz mapy przez nie opracowane powinny ułatwiać skoordynowane podejście do procesów decyzyjnych państw członkowskich oraz zapewniać spójność i koordynację decyzji podejmowanych przez państwa członkowskie;

16.  docenia rolę wskaźników łącznej zachorowalności i wskaźników dodatnich wyników testów przy ocenie rozprzestrzeniania się wirusa, ale uważa, że należy również uwzględnić inne kryteria, takie jak liczba hospitalizacji i wskaźnik obłożenia oddziałów intensywnej terapii;

17.  wzywa Komisję do promowania wspólnej metody zbierania danych dotyczących zdrowia oraz liczenia i zgłaszania liczby zgonów;

18.  wzywa państwa członkowskie do przyjęcia tej samej definicji zakażenia COVID-19, zgonu spowodowanego COVID-19 i wyzdrowienia po zakażeniu;

19.  podkreśla, że te wspólne definicje, kryteria zdrowotne i metody umożliwią państwom członkowskim i Komisji przeprowadzenie wspólnej analizy ryzyka epidemiologicznego na szczeblu UE;

20.  z dużym zadowoleniem przyjmuje zaproponowane przez Komisję podejście regionalne; uważa, że analiza ryzyka ECDC powinna być wykonywana na szczeblu regionalnym, a nie tylko na szczeblu krajowym; w związku z tym wzywa państwa członkowskie do przekazywania ECDC danych gromadzonych przez regionalne organy publiczne;

21.  przypomina, że ECDC zaleciło państwom członkowskim stosowanie minimalnych podstawowych środków ograniczania rozprzestrzeniania się wirusa, takich jak środki higieny, dystansowanie fizyczne i ograniczanie zgromadzeń, noszenie w określonych okolicznościach masek, telepraca, szeroko zakrojone testy, izolacja chorych, kwarantanna osób bliskiego kontaktu i ochrona słabszych grup społecznych;

22.  wzywa państwa członkowskie do zastosowania się do wyżej wymienionych zaleceń ECDC oraz do określenia wspólnych ram środków ochrony zdrowia, które organy publiczne na dotkniętych obszarach powinny przyjąć w celu powstrzymania rozprzestrzeniania się pandemii;

23.  uznaje, że w przypadku wzrostu wskaźnika zakażeń organy publiczne powinny rozważyć i udostępnić dodatkowe środki, w tym działania ograniczające ruch ludności, zmniejszające liczbę kontaktów na osobę, unikanie masowych zgromadzeń, zwracanie szczególnej uwagi na obszary wysokiego ryzyka;

24.  uważa, że takie ramy wzmocniłyby wzajemne zaufanie między państwami członkowskimi i między dotkniętymi obszarami oraz pozwoliły uniknąć restrykcji;

25.  zwraca uwagę, że zamknięcie granic wywiera negatywny wpływ na gospodarkę i codzienne życie ludności w regionach przygranicznych oraz że kilka państw członkowskich wprowadziło szczególne wyłączenia i dostosowania przepisów dla tych regionów; wzywa w związku z tym państwa członkowskie, aby zwróciły szczególną uwagę na specyfikę regionów przygranicznych, gdzie przekraczanie granicy jest powszechne, oraz aby kładły nacisk na konieczność współpracy na szczeblu lokalnym i regionalnym na takich obszarach, wspólnie opracowały mechanizmy zdrowotne na potrzeby koordynacji i wymiany informacji w czasie rzeczywistym oraz wprowadziły tzw. uprzywilejowane korytarze dla najbardziej potrzebnych pracowników;

26.  wzywa do przyjęcia i stosowania wspólnej strategii przeprowadzania testów, w ramach której wyniki testów byłyby uznawane we wszystkich państwach członkowskich, a także zapewniana by była odpowiednia zdolność w zakresie testowania, aby zagwarantować, że każdy, kto musi poddać się testowi, mógł to uczynić bez nieproporcjonalnie długiego czasu oczekiwania; uważa, że testy przed podróżą w razie konieczności należy najlepiej przeprowadzać w kraju pochodzenia; uważa ponadto, że państwa członkowskie i Komisja powinny sporządzić wykaz organów upoważnionych do wydawania w tym celu świadectw badań w trosce o zapobieganie nadużyciom;

27.  zwraca się do Komisji i ECDC o ocenę możliwości stosowania wiarygodnych, lecz niedrogich testów 15-minutowych;

28.  przypomina, że w większości państw członkowskich opracowano aplikacje COVID-19 do śledzenia kontaktów z wykorzystaniem tej samej zdecentralizowanej architektury; oczekuje, że do października będą one interoperacyjne na szczeblu UE, aby umożliwić ogólnounijne śledzenie kontaktów w związku z COVID-19; wzywa Komisję i państwa członkowskie, by nadal zachęcały obywateli do korzystania z tych aplikacji oraz aby czyniły to w pełnej zgodności z ogólnym rozporządzeniem o ochronie danych;

29.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, by – uwzględniając opinię ECDC – uzgodniły wspólny okres kwarantanny w odniesieniu do podróży w obrębie UE mających istotny powód i niemających takiego powodu, a także do podróży z istotnego powodu lub bez takiego powodu do UE z państw trzecich;

30.  wzywa państwa członkowskie do przyjęcia wspólnego protokołu monitorowania pacjentów bezobjawowych oraz środków dotyczących izolacji pacjentów z wynikiem dodatnim COVID-19, a także środków izolacji osób, z którymi pacjenci ci mieli kontakt;

31.  z zadowoleniem przyjmuje korzystanie przez obywateli z karty lokalizacji pasażera; uważa, że należy korzystać przede wszystkim ze zharmonizowanej wersji karty lokalizacji pasażera w formacie cyfrowym, aby ułatwić przetwarzanie, oraz że należy ją dostarczyć również w formacie analogowym, aby zapewnić dostęp wszystkim Europejczykom; apeluje do Komisji o opracowanie zharmonizowanej karty lokalizacji pasażera, aby wzbudzić zaufanie do ogólnounijnego systemu monitorowania;

32.  podkreśla, że wszelkie środki ograniczające ochronę prywatności i danych osobowych muszą być zgodne z prawem, skutecznie obniżać zagrożenie dla życia i zdrowia publicznego, być ściśle proporcjonalne i wykorzystywane wyłącznie do celów związanych ze zdrowiem publicznym, a także ściśle ograniczone w czasie; podkreśla, że inicjatywy podejmowane w sytuacjach nadzwyczajnych nie mogą prowadzić do masowej inwigilacji po zakończeniu kryzysu, i apeluje o gwarancje w tym zakresie;

33.  nalega, aby karta lokalizacji pasażera i jej stosowanie były w pełni spójne z zasadami ochrony danych, zwłaszcza integralności i poufności; nalega, aby zgromadzone dane wykorzystywać jedynie do śledzenia kontaktów COVID-19, a nie do jakichkolwiek innych celów, zgodnie z zasadą celowości; wzywa państwa członkowskie do odpowiedniego dostosowania odnośnych przepisów;

34.  ponawia apel do Komisji, zawarty w rezolucji w sprawie unijnej strategii w zakresie zdrowia publicznego po pandemii COVID-19, o wyjście z propozycją utworzenia europejskiego mechanizmu reagowania w dziedzinie zdrowia w celu reagowania na wszystkie rodzaje kryzysów zdrowotnych, wzmocnienia koordynacji operacyjnej na szczeblu UE, monitorowania tworzenia i uruchamiania strategicznej rezerwy leków i sprzętu medycznego oraz zapewnienia jego właściwego funkcjonowania; uważa, że mechanizm ten powinien sformalizować metody wypracowane podczas kryzysu związanego z COVID-19 w oparciu o środki przewidziane w dyrektywie w sprawie transgranicznej opieki zdrowotnej, decyzji w sprawie poważnych transgranicznych zagrożeń zdrowia(10) oraz w Unijnym Mechanizmie Ochrony Ludności;

35.  wzywa do powołania grupy zadaniowej ds. COVID-19 pod przewodnictwem Komisji w ramach europejskiego mechanizmu reagowania w dziedzinie zdrowia; uważa, że każde państwo członkowskie powinno być reprezentowane w tej grupie zadaniowej i powinno wyznaczyć punkt kontaktowy spośród krajowych organów wykonawczych; proponuje, aby głównym celem grupy zadaniowej było regularne rozpowszechnianie zaleceń przekazywanych na szczeblu europejskim i krajowym; uważa, że Parlament powinien mieć stałe uprawnienie do oceny pracy grupy zadaniowej;

36.  uważa, że udzielanie społeczeństwu jasnych, aktualnych i wyczerpujących informacji ma kluczowe znaczenie dla ograniczenia skutków wszelkich wprowadzonych ograniczeń swobodnego przepływu oraz dla zapewnienia przewidywalności, pewności prawa i przestrzegania przepisów przez obywateli;

37.  podkreśla znaczenie jasnych, dostępnych i zrozumiałych informacji na temat liczby zakażeń na szczeblu europejskim, krajowym, regionalnym i lokalnym, systemów opieki zdrowotnej, obowiązujących środków i ograniczeń podróży; podkreśla, że te kluczowe informacje muszą być dostępne we wszystkich językach urzędowych i w językach używanych przez znaczną część społeczeństwa w celu uwzględnienia osób ze środowisk migracyjnych;

38.  podkreśla, że wszystkie informacje muszą być łatwo zrozumiałe dla całej populacji, w tym dla osób słabo wykształconych, poprzez włączenie do informacji publicznej jasnych, zharmonizowanych kolorów i zrozumiałych symboli, a także podkreśla, że informacji tych należy również dostarczać w formacie analogowym w odpowiednich miejscach, aby otrzymywały je osoby nieposiadające dostępu do internetu lub mające ograniczony dostęp do niego;

39.  wzywa linie lotnicze do jak najszybszego zwrotu kosztów pasażerom, których loty odwołano ze względu na pandemię, oraz do wywiązania się z obowiązków określonych w rozporządzeniu (WE) nr 261/2004; zwraca się do Komisji o zbadanie naruszeń praw pasażerów podczas pandemii;

40.  przypomina, że w czasie pandemii COVID-19 niektóre krytyczne sektory, takie jak sektor spożywczy, farmaceutyczny i sektor zdrowia, oraz ich łańcuchy dostaw, doświadczyły poważnych zakłóceń;

41.  podkreśla potrzebę zapewnienia wydajnego, odpornego i dostosowanego do przyszłych wyzwań rynku wewnętrznego, na którym produkty i usługi o podstawowym znaczeniu dla obywateli będą nadal dostarczane w całej UE oraz udostępniane wszystkim obywatelom;

42.  wzywa Komisję do przeprowadzenia wspólnie z państwami członkowskimi kompleksowej analizy międzysektorowej gospodarek w UE, aby w pełni zrozumieć wpływ pandemii COVID-19 na ich funkcjonowanie i ocenić rozmiar zakłóceń w transgranicznych łańcuchach wartości; uważa, że taka analiza, oparta na danych empirycznych, jest niezbędna, by Komisja mogła wydać zaktualizowane zalecenia i określić kluczowe strategie na rzecz wzmocnienia długoterminowej, solidarnej odbudowy wszystkich gospodarek w obrębie jednolitego rynku bez pomijania nikogo;

43.  uważa, że nieprzerwane dostawy w całej UE takich podstawowych towarów, jak żywność, wyroby medyczne czy środki ochrony mają zasadnicze znaczenie dla życia codziennego jej mieszkańców; wzywa Komisję, by przedstawiła wniosek dotyczący znowelizowanej dyrektywy w sprawie infrastruktury krytycznej w celu zapewnienia stałego swobodnego przepływu podstawowych towarów i usług na rynku wewnętrznym w czasach takich kryzysów, jak pandemia;

44.  uważa, że w związku z tym należy opracować kompleksową strategię, aby zapewnić stały i swobodny przepływ towarów, a także uniknąć jednostronnych środków ograniczających, przy jednoczesnym uwzględnieniu środków bezpieczeństwa publicznego i zdrowia publicznego, oraz pobudzać ożywienie gospodarcze w celu wzmocnienia odporności rynku wewnętrznego i przygotowania się na ewentualny nowy kryzys;

45.  zdecydowanie popiera apel Komisji do państw członkowskich o powstrzymanie się od podejmowania środków krajowych wprowadzających zakaz wewnątrzunijnego eksportu środków ochrony osobistej lub innego ważnego sprzętu medycznego bądź produktów farmaceutycznych;

46.  podkreśla, jak ważne jest, by państwa członkowskie były w stanie łączyć zasoby, w tym zdolności produkcyjne, aby UE mogła samodzielnie zaspokoić zwiększone zapotrzebowanie na środki ochrony osobistej, respiratory i inny sprzęt medyczny, materiały laboratoryjne i środki do dezynfekcji, co przyczyniłoby się również do zwiększenia zapasów strategicznych w ramach rescEU;

47.  wzywa państwa członkowskie do wykorzystywania obowiązujących przepisów regulujących udzielanie zamówień publicznych, aby zmaksymalizować potencjał obowiązujących przepisów w sprawie elastyczności w celu uproszczenia, przyspieszenia i uelastycznienia zamówień publicznych, i podkreśla znaczenie wspólnych zamówień na leki, sprzęt medyczny i środki ochrony osobistej w celu zapewnienia ich dostępności we wszystkich regionach, w tym na obszarach wiejskich, peryferyjnych i najbardziej oddalonych;

48.  uważa, że mnożenie się oszustw i niebezpiecznych produktów, zwłaszcza w internecie, podczas kryzysu związanego z COVID-19 uwidoczniło słabe punkty w zakresie ochrony konsumentów; podkreśla potrzebę zajęcia się tymi niedociągnięciami oraz zapewnienia, by jednolity rynek cyfrowy był sprawiedliwy i bezpieczny dla wszystkich dzięki przyszłemu aktowi prawnemu o usługach cyfrowych, tak aby zmusić platformy internetowe do podejmowania odpowiednich działań przeciwko produktom niebezpiecznym;

49.  podkreśla, że konsumenci muszą być dobrze poinformowani o prawach i możliwościach, jakie mają przy zakupie towarów lub usług, zwłaszcza w czasach kryzysu; wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby podjęły działania na rzecz dostarczania wiarygodnych i adekwatnych informacji w sposób łatwo dostępny dla konsumentów w całej Unii;

50.  wzywa państwa członkowskie i Komisję do jak najszybszego pełnego wdrożenia środków instrumentu Next Generation EU dzięki uczynieniu procedur krajowych możliwie najprostszymi i pozbawionymi biurokracji, aby zapewnić skuteczność procesu unijnej odbudowy w zmaganiach z największym kryzysem, z jakim UE miała ostatnio do czynienia; podkreśla, że kryzysu związanego z COVID-19 nie należy wykorzystywać jako pretekstu do odroczenia, osłabienia lub zaprzestania wdrażania różnych norm dotyczących produktów i norm przemysłowych, w tym norm mających na celu promowanie zrównoważonego rozwoju, ale że powinien być on raczej okazją do poprawy jednolitego rynku w sposób promujący zrównoważoną produkcję i konsumpcję;

51.  uważa, że zasadnicze znaczenie ma sprawne przywrócenie w pełni funkcjonującej strefy Schengen oraz pilnie wzywa państwa członkowskie do jak najszybszego omówienia razem z Parlamentem, Radą i Komisją planu odbudowy strefy Schengen, w tym sposobów i środków powrotu do pełnego funkcjonowania strefy Schengen bez kontroli na granicach wewnętrznych, oraz planów gotowości, aby nie dopuścić do tego, by tymczasowe kontrole na granicach wewnętrznych nabrały stałego charakteru w perspektywie średnioterminowej;

52.  wzywa państwa członkowskie do intensywniejszych działań na rzecz integracji wszystkich państw członkowskich w strefie Schengen, aby skoordynowane i zharmonizowane środki miały jednakowe zastosowanie w całej Unii i przynosiły jednakowe korzyści wszystkim mieszkającym w niej obywatelom;

53.  przypomina, że wprowadzono tymczasowe ograniczenia w podróżowaniu dotyczące wszystkich innych niż niezbędne podróży z państw trzecich do strefy Schengen; podkreśla, że wszelkie decyzje o odmowie wjazdu podejmowane na granicach zewnętrznych muszą być spójne z postanowieniami kodeksu granicznego Schengen, zwłaszcza z prawami podstawowymi, o których mowa w art. 4 kodeksu;

54.  zwraca się do Komisji i organów krajowych o aktywne monitorowanie rynku w trakcie kryzysu i po jego zakończeniu, aby zapobiec ponoszeniu przez konsumentów szkód w związku z pandemią COVID-19 i pomóc im w egzekwowaniu ich praw wynikających z prawa UE;

55.  podkreśla, że wszelkie środki ograniczające nałożone przez organy krajowe w związku z pandemią COVID-19 powinny z definicji być ograniczone w czasie, ponieważ ich jedynym uzasadnieniem jest walka z pandemią; oczekuje, że Komisja dołoży wszelkich starań, by doraźne środki nie stały się nieuzasadnionymi trwałymi przeszkodami dla swobodnego przepływu towarów, usług i osób w obrębie rynku wewnętrznego;

56.  wzywa Komisję do opracowania strategii na rzecz „odpornej Europy”, składającej się z mapy oceny ryzyka i opcji dotyczących należytego zarządzania i inwestycji w systemy opieki zdrowotnej oraz reagowania na pandemie na szczeblu europejskim, włącznie z odpornymi łańcuchami dostaw w UE, co zapewni produkcję podstawowych produktów, takich jak składniki farmaceutyczne, leki i sprzęt medyczny;

57.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.

(1) Dz.U. L 77 z 23.3.2016, s. 1.
(2) Dz.U. L 158 z 30.4.2004, s. 77.
(3) Dz.U. C 86 I z 16.3.2020, s. 1.
(4) Dz.U. C 102 I z 30.3.2020, s. 12.
(5) Teksty przyjęte, P9_TA(2020)0054.
(6) Dz.U. C 169 z 15.5.2020, s. 30.
(7) Teksty przyjęte, P9_TA(2020)0175.
(8) Teksty przyjęte, P9_TA(2020)0205.
(9) Dz.U. L 46 z 17.2.2004, s. 1.
(10) Dz.U. L 293 z 5.11.2013, s. 1.


Znaczenie infrastruktury miejskiej i zielonej – Europejski Rok Zielonych Miast 2022
PDF 160kWORD 52k
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 17 września 2020 r. w sprawie Europejskiego Roku Bardziej Zielonych Miast 2022 (2019/2805(RSP))
P9_TA(2020)0241B9-0243/2020

Parlament Europejski,

–  uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa(1),

–  uwzględniając dyrektywę Rady 92/43/EWG z 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory(2),

–  uwzględniając dyrektywę 2007/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2007 r. w sprawie oceny ryzyka powodziowego i zarządzania nim(3),

–  uwzględniając swoją rezolucję z 12 grudnia 2013 r. w sprawie zielonej infrastruktury – zwiększania kapitału naturalnego Europy(4),

–  uwzględniając siódmy unijny program działań w zakresie środowiska,

–  uwzględniając komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów zatytułowany „Nasze ubezpieczenie na życie i nasz kapitał naturalny – unijna strategia ochrony różnorodności biologicznej na okres do 2020 r.” (COM(2011)0244),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 20 maja 2020 r. zatytułowany „Unijna strategia ochrony różnorodności biologicznej na okres do 2030 r. – Przybliżenie natury do naszego życia” (COM(2020)0380),

–  uwzględniając unijną strategię na rzecz zielonej infrastruktury(5),

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów z 24 maja 2019 r. w sprawie przeglądu postępów we wdrażaniu strategii UE dotyczącej zielonej infrastruktury (COM(2019)0236),

–  uwzględniając komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów z 6 maja 2013 r. pt. „Zielona infrastruktura – zwiększanie kapitału naturalnego Europy” (COM(2013)0249),

–  uwzględniając opinię Komitetu Regionów z 8 października 2013 r. w sprawie komunikatu Komisji pt. „Zielona infrastruktura – zwiększanie kapitału naturalnego Europy”(6),

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z 16 października 2013 r. w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów pt. „Zielona infrastruktura – zwiększanie kapitału naturalnego Europy”(7),

–  uwzględniając skierowane do Komisji pytanie wymagające odpowiedzi ustnej, z 19 września 2013 r., dotyczące opracowania polityki zielonej infrastruktury w UE (O-000094/2013 – B7-0525/2013),

–  uwzględniając Konwencję z Aarhus o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska,

–  uwzględniając tytuł Zielonej Stolicy Europy(8),

–  uwzględniając Porozumienie Burmistrzów w sprawie Klimatu i Energii(9),

–  uwzględniając skierowane do Komisji pytanie w sprawie znaczenia infrastruktury miejskiej i zielonej – Europejskiego Roku Zielonych Miast 2022 (O-000039/2020 – B9‑0014/2020),

–  uwzględniając art. 136 ust. 5 i art. 132 ust. 2 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że pod pojęciem zielonej infrastruktury rozumie się strategicznie zaplanowaną sieć obszarów naturalnych i półnaturalnych z innymi cechami środowiskowymi, zaprojektowaną i zarządzaną w sposób mający zapewnić szeroką gamę usług ekosystemowych; obejmuje ona obszary zielone (lub niebieskie w przypadku ekosystemów wodnych) oraz inne cechy fizyczne na obszarach lądowych (w tym przybrzeżnych) i morskich w środowisku wiejskim i miejskim;

B.  mając na uwadze, że obecnie 72 % ludności UE mieszka w miastach, miasteczkach i na przedmieściach, a odsetek populacji miejskiej cały czas rośnie i może osiągnąć 80 % w 2020 r.(10); mając na uwadze, że dane te świadczą o większym niż kiedykolwiek znaczeniu zielonych miast w mierzeniu się z głównymi wyzwaniami stojącymi przed naszą planetą, oraz pokazują ich rosnący potencjał jako istotnych ośrodków zarówno wdrażania globalnych programów, jak i zaangażowania obywateli w podejmowanie decyzji politycznych;

C.  mając na uwadze, że miasta zmagają się z wieloma wyzwaniami, począwszy od wpływu zmiany klimatu na zdrowie ich mieszkańców po problemy środowiskowe; mając na uwadze, że zielona infrastruktura ma ogromny potencjał, jeżeli chodzi o proponowanie opartych na przyrodzie ekologicznych, gospodarczych i społecznych rozwiązań wielu z tych problemów, które są na ogół tanie i zrównoważone oraz tworzą miejsca pracy;

D.  mając na uwadze, że ważne jest zwiększanie wiedzy na temat zielonej infrastruktury, jej wielu pozytywnych skutków dla ekosystemów i usług, które zapewniają ludności, w celu lepszego promowania rozwiązań opartych na przyrodzie w planowaniu przestrzennym oraz tworzeniu i regeneracji terenów zielonych, przyspieszenia zmiany standardu infrastruktury w planowaniu miejskim i rozwoju terytorialnym z szarego na zielony i umożliwienia lepszego dostosowania miast do negatywnych skutków zmiany klimatu;

E.  mając na uwadze, że zielona infrastruktura zapewnia usługi ekosystemowe, które mają kluczowe znaczenie dla naszego dobrostanu, produkcji żywności na obszarach miejskich, obiegu i retencji wody, co zwiększa infiltrację i zmniejsza zanieczyszczenie poprzez procesy naturalne, dla regulacji temperatury otoczenia, wspierania różnorodności biologicznej (w tym owadów zapylających), poprawy obiegu składników odżywczych, lepszego wyglądu dzielnic mieszkaniowych, ułatwienia mieszkańcom ćwiczeń fizycznych i poprawy ich samopoczucia;

F.  mając na uwadze, że zielona infrastruktura przyczynia się do rozwoju sieci Natura 2000 na obszarach miejskich, poprawiając połączenie między ekologicznymi korytarzami zielonymi i niebieskimi, wzmacniając ochronę gatunków i siedlisk o zasadniczym znaczeniu dla ekosystemów oraz pomagając w utrzymaniu świadczenia usług ekosystemowych na obszarach miejskich; mając na uwadze, że roczne korzyści z usług ekosystemowych dostarczanych przez sieć Natura 2000 oszacowano na 300 mld EUR w całej UE, przy czym korzyści płynące z zielonej infrastruktury są dużo większe;

G.  mając na uwadze, że zazielenianie miast to coś więcej niż tylko wdrażanie inicjatyw mających na celu zwiększenie terenów zielonych w miastach, biorąc pod uwagę znaczenie czystego powietrza, wody i gleby, a także krajobrazu miejskiego promującego różnorodność biologiczną w celu zapewnienia trwałości terenów zielonych;

H.  mając na uwadze, że zielona infrastruktura stanowi kluczową część strategii na rzecz różnorodności biologicznej 2020 oraz strategii ochrony różnorodności biologicznej na okres do 2030 r.;

I.  mając na uwadze, że zielona infrastruktura przyczynia się do łagodzenia zmiany klimatu, ponieważ wzmacnia odporność ekosystemu na zmianę klimatu i przyczynia się do zmniejszenia poziomu CO2 w atmosferze przez bezpośrednie pochłanianie dwutlenku węgla, zwłaszcza na torfowiskach oraz w oceanach i lasach; mając na uwadze, że pomaga ona zmniejszyć zużycie wody oraz odprowadzanie i oczyszczanie ścieków i związane z tym zużycie energii, a także zmniejszyć zużycie energii w budynkach oraz emisje dzięki „inteligentnym budynkom”, które mają elementy ekologiczne, takie jak dachy i ściany, oraz nowe materiały zwiększające efektywność wykorzystania zasobów; mając na uwadze, że zielona infrastruktura przyczynia się również do zmniejszenia zapotrzebowania na energię i zanieczyszczeń związanych z transportem, ułatwiając przyjęcie alternatywnych, czystych środków transportu, takich jak jazda na rowerze, chodzenie pieszo i czysty transport publiczny, w tym transport wodny;

J.  mając na uwadze, że zielona infrastruktura przyczynia się do przystosowania się do zmiany klimatu poprzez ochronę kapitału naturalnego, zachowanie naturalnych siedlisk i gatunków, poprawę stanu ekologicznego, zarządzanie zbiornikami wodnymi oraz bezpieczeństwo żywności; mając na uwadze, że jej rozwój należy do najskuteczniejszych środków przystosowania się do zmiany klimatu, które można stosować w miastach, ponieważ łagodzi ona skutki zmiany klimatu i coraz częstszych ekstremalnych zjawisk pogodowych, takich jak fale upałów, pożary lasów, ulewne deszcze, powodzie i susze, a także ekstremalne temperatury, oraz podnosi jakość życia mieszkańców UE żyjących na obszarach miejskich;

K.  mając na uwadze, że ponad 22 % gatunków europejskich jest obecnie zagrożonych wyginięciem według Czerwonej Księgi gatunków zagrożonych IUCN; mając na uwadze, że zazielenianie miast pomaga w promowaniu różnorodności biologicznej i może odegrać ważną rolę w łagodzeniu kryzysu różnorodności biologicznej; mając na uwadze, że promowanie różnorodności biologicznej w miastach może przynieść dodatkowe korzyści w postaci zwiększenia odporności ekosystemów i zwiększenia potencjału sekwestracji dwutlenku węgla;

L.  mając na uwadze, że dobre planowanie miejskie, gleba pokryta roślinnością i nawierzchnia przepuszczająca wodę pomagają zwiększyć retencję wody, kontrolowanie infiltracji, zapobieganie erozji gleby oraz przeciwdziałanie spływom wody deszczowej z obszarów miejskich lepiej niż asfalt i beton; mając na uwadze, że zielona infrastruktura wysokiej jakości zmniejsza ryzyko powodzi;

M.  mając na uwadze, że dobrze zaprojektowana zielona infrastruktura jest jednym z najlepszych sposobów na zwiększenie liczby zielonych i niebieskich korytarzy ekologicznych, a tym samym na ochronę różnorodności biologicznej;

N.  mając na uwadze, że rośliny oczyszczają powietrze, filtrując drobne cząstki i wytwarzając tlen; mając na uwadze, że jakość powietrza w miastach stała się jednym z największych problemów zdrowotnych dzisiejszej Europy; mając na uwadze, że czystsze powietrze poprawiłoby jakość życia milionów osób, w tym cierpiących na astmę i choroby dróg oddechowych; mając na uwadze, że co roku w UE 430 000 osób umiera przedwcześnie z powodu oddychania zanieczyszczonym powietrzem; mając na uwadze, że poprawa jakości powietrza musi być priorytetem dla UE, państw członkowskich, regionów i gmin w celu ochrony ludzi i ekosystemów przed skutkami zanieczyszczenia powietrza; mając na uwadze, że poprawa jakości powietrza mogłaby znacznie zmniejszyć liczbę przedwczesnych zgonów;

O.  mając na uwadze, że drzewa i rośliny mogą zmniejszyć zanieczyszczenie hałasem na obszarach miejskich; mając na uwadze, że hałas jest drugą co do wielkości, po jakości powietrza, środowiskową przyczyną problemów zdrowotnych; mając na uwadze, że w wynikach finansowanego przez UE projektu badawczego HOSANNA stwierdzono, że naturalne osłony dźwiękowe lepiej chronią mieszkańców przed hałasem powodowanym przez ruch uliczny niż powszechnie stosowane nieprofilowane ekrany akustyczne; mając na uwadze, że zanieczyszczenie hałasem ma negatywny wpływ na różnorodność biologiczną i przyrodę, a działania na rzecz ekologizacji miast powinny obejmować inicjatywy na rzecz zmniejszenia zanieczyszczenia hałasem;

P.  mając na uwadze, że w miastach nadbrzeżnych, które zazwyczaj sąsiadują z terenami podmokłymi, należy również promować zieloną infrastrukturę w celu zachowania morskiej i przybrzeżnej różnorodności biologicznej oraz ekosystemów, a także w celu wzmocnienia zrównoważonego rozwoju gospodarki, turystyki i krajobrazu w strefach przybrzeżnych, pozytywnych zmian, które z kolei poprawiają odporność na skutki zmiany klimatu na tych wrażliwych obszarach, szczególnie narażonych na skutki podnoszenia się poziomu morza;

Q.  mając na uwadze, że należy promować zieloną infrastrukturę na obszarach portowych, ponieważ stanowią one ważną część miast nadmorskich i są zazwyczaj rozległymi obszarami lądowymi, które również wchodzą w skład sieci Natura 2000; mając na uwadze, że takie działania przyczynią się do lepszego rozwiązywania problemów związanych ze środowiskiem naturalnym, takich jak zanieczyszczenie i utrata różnorodności biologicznej, oraz do wspierania rozwoju nowej infrastruktury, takiej jak elektryfikacja portów;

R.  mając na uwadze, że zielona infrastruktura oferuje dostęp do przyrody osobom, które w przeciwnym razie mogłyby mieć z nią niewielki kontakt – jak dzieci, osoby starsze i osoby z niepełnosprawnościami – oraz przyczynia się do ich edukacji i świadomości na temat przyrody i wyzwań ekologicznych;

S.  mając na uwadze, że zieleń w miastach może być korzystna dla zdrowia, gdyż poprawia jakość powietrza, zachęca mieszkańców do ruchu i większej aktywności, ułatwia zapobieganie depresji i jej zwalczanie, korzystnie wpływa na system odpornościowy, a w ostatecznym rozrachunku poprawia samopoczucie i dobrostan(11);

T.  mając na uwadze, że coraz większa liczba parków miejskich i ogrodów, zielone ulice, zielone dachy na budynkach, przystanki autobusowe pokryte zielenią oraz zielone place zabaw to niektóre z elementów, które zwiększają atrakcyjność i komfort życia w mieście; mając na uwadze, że zwiększają one również częstotliwość kontaktów społecznych między mieszkańcami, zachęcają do pozytywnych zmian zachowania i tworzą silniejsze poczucie więzi; mając na uwadze, że tereny zielone będące własnością publiczną mogą przynosić nieobliczalne korzyści mieszkańcom miast;

U.  mając na uwadze, że wykazano, iż nieruchomości na zielonych osiedlach mają wyższą wartość, gdyż są bardziej pożądane przez potencjalnych nabywców, co sprawia, że należy podjąć kroki na rzecz łagodzenia gentryfikacji i zapewnienia równego dostępu do nieruchomości na zielonych osiedlach;

V.  mając na uwadze, że zazielenianie miast może ułatwić bardziej zrównoważoną produkcję żywności na małą skalę i zmniejszyć ślad ekologiczny żywności poprzez krótkie łańcuchy dostaw, co umożliwiłoby pojawienie się nowych mikroprzedsiębiorstw i zachęciłoby mieszkańców do aktywnego podejmowania takiej produkcji i pomogłoby im lepiej zrozumieć łańcuch żywnościowy, w szczególności rolnictwo zrównoważone pod względem środowiskowym i ekologiczne;

W.  mając na uwadze, że 80 % odpadów znalezionych w morzu pochodzi z miast, w tym odpady z dorzeczy rzek; mając na uwadze, że ważne jest, aby usprawnić system gospodarowania odpadami na obszarach miejskich, zwłaszcza gospodarowania zanieczyszczeniami rozproszonymi, śmieciami i makroodpadami, na przykład przez zwiększenie filtracji w oczyszczalniach ścieków, dzięki czemu miasta staną się bardziej zielone i rozwiąże to problem zanieczyszczenia oceanów;

X.  mając na uwadze, że należy włączyć obywateli w planowanie przestrzenne i projektowanie zielonej infrastruktury oraz umożliwić im wnoszenie wkładu w tym zakresie przy uwzględnieniu lokalnych aspektów środowiskowych, społecznych, ekonomicznych i technologicznych;

Y.  mając na uwadze, że rozwój zielonej infrastruktury idzie w parze z promowaniem dotyczącego jej zrównoważonego zarządzania, zwłaszcza w odniesieniu do zasobów wodnych; mając na uwadze, że ważne jest zrównoważone pod względem środowiskowym współdziałanie zielonej i niebieskiej infrastruktury, także dzięki ponownemu wykorzystaniu wody deszczowej i skutecznemu zarządzaniu wodą;

Z.  mając na uwadze, że usługi ekosystemowe drzew rosną wraz z ich wiekiem; mając na uwadze, że zdrowe i zintegrowane zarządzanie przestrzenią miejską oraz jej planowanie mają zasadnicze znaczenie dla ich pełnego rozwoju oraz dla obywateli, aby mogli oni w pełni korzystać z potencjału i usług oferowanych przez zieloną infrastrukturę;

1.  dostrzega wkład, jaki zielone miasta mogą wnosić w osiąganie celów określonych w porozumieniu paryskim oraz we wzmocnienie odporności i zdolności adaptacyjnych UE w odniesieniu do zmiany klimatu; podkreśla istotną rolę, jaką zielone miasta mogą odegrać w osiągnięciu celów zrównoważonego rozwoju ONZ i spełnieniu zobowiązań nowego programu dla miast, w szczególności jeśli chodzi o lepsze wykorzystywanie zasobów wodnych, a także zwiększenie różnorodności biologicznej w środowisku miejskim;

2.  wzywa Komisję do opracowania nowej unijnej strategii na rzecz zielonych miast i zielonej infrastruktury, aby ułatwić miastom odegranie ich roli w łagodzeniu zmian klimatu i dostosowywaniu się do nich, a także w poprawie dobrobytu mieszkańców miast;

3.  wzywa Komisję do przedstawienia – w ramach Europejskiego Zielonego Ładu – środków mających na celu szczególne uwzględnienie roli miast i promowanie inwestycji w zieloną infrastrukturę;

4.  podkreśla znaczenie skutecznego uwzględniania perspektywy klimatycznej i środowiskowej w lokalnym, regionalnym, krajowym i globalnym procesie kształtowania polityki;

5.  podkreśla, że należy przyjąć strategię adaptacyjną dla miast narażonych na skutki zmiany klimatu w oparciu o nowe innowacyjne podejście ekosystemowe do zapobiegania ryzyku i zarządzania nim, w szczególności przez wyodrębnienie obszarów, na których zasoby wodne będą się zmniejszać, obszarów, na których będą występować powodzie, obszarów o naturalnej ochronie oraz – w przypadkach, gdy jest to niezbędne – obszarów wymagających sztucznej ochrony;

6.  wzywa państwa członkowskie oraz władze lokalne i regionalne, aby opracowały plany działania i aktywnego angażowania się w działania mające na celu zazielenienie obszarów miejskich i utrzymanie obszarów zieleni we współpracy z odpowiednimi zainteresowanymi stronami, w tym ze społeczeństwem obywatelskim;

7.  uznaje ogromne znaczenie publicznych obszarów zieleni dla fizycznego i psychicznego dobrostanu mieszkańców miast, zwłaszcza w świetle pandemii COVID-19; wzywa władze lokalne, regionalne i krajowe do ochrony i promowania miejskich obszarów zieleni, poprawy ich jakości i zapewnienia ich mieszkańcom łatwego dostępu do publicznych obszarów zieleni w ich miejscowościach;

8.  podkreśla, że nie docenia się potencjału miast w ochronie różnorodności biologicznej i usług ekosystemowych; przypomina, że zwiększanie różnorodności biologicznej, usług ekosystemowych i miejskiej infrastruktury zielonej w miastach i na obszarach podmiejskich poprawia zdrowie ludzi; przypomina, że opracowywanie i wdrażanie rozwiązań opartych na zachowaniu różnorodności biologicznej oraz włączaniu i dalszym integrowaniu różnorodności biologicznej i funkcji ekosystemowych do projektów, polityki i planowania urbanistycznego może odegrać istotną rolę w łagodzeniu zmiany klimatu i przystosowywaniu się do niej w miastach; wzywa także Komisję i państwa członkowskie, aby propagowały te praktyki;

9.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w strategii ochrony różnorodności biologicznej na okres do 2030 r., będącej częścią Europejskiego Zielonego Ładu, kładzie się silny nacisk na zazielenianie obszarów miejskich i podmiejskich oraz zwiększanie różnorodności biologicznej w przestrzeniach miejskich; z zadowoleniem przyjmuje w szczególności nowe plany na rzecz zazieleniania miast i wzywa Komisję do zadbania, aby europejskie miasta były wysoce ambitne pod względem tworzenia tych planów i by plany te były skutecznie wdrażane; wzywa państwa członkowskie, by również propagowały zazielenianie na obszarach miejskich o liczbie ludności poniżej 20 000 osób;

10.  proponuje, aby rok 2022 ogłoszono Europejskim Rokiem Zielonych Miast;

11.  proponuje, aby celami Europejskiego Roku Zielonych Miast 2022 były:

   a) zwiększenie wiedzy o korzyściach, jakie przynoszą obszary zieleni na terenie zabudowanym; prowadzenie inicjatyw mających poprawić dostępność terenów zielonych, w tym w pobliżu osiedli mieszkalnych;
   b) zwiększenie ilości i jakości badań i rozwoju nowych innowacji w różnych dziedzinach wiedzy specjalistycznej przynoszących ekologiczną wartość dodaną i podnoszących jakość życia w miastach; dostarczanie ukierunkowanego wsparcia dla zrównoważonej cyfryzacji w UE, a co za tym idzie dla start-upów i innowacji cyfrowych; usprawnienie dalszego rozwoju zielonych projektów infrastrukturalnych;
   c) zachęcanie władz lokalnych i obywateli do podejmowania działań w ich dzielnicach i otoczeniu przez zachęcanie ich do działania jako wspólnota w celu zwiększenia odporności i kształtowania przyszłości ich miast; zwiększenie zaangażowania obywateli w inne działania i podejmowanie decyzji dotyczących środowiska i całego życia miasta;
   d) stworzenie kultury dostrzegania zalet obszarów zieleni oraz błękitno-zielonej infrastruktury; zachęcanie do rozwoju obszarów miejskich przy uwzględnieniu zapotrzebowania na tereny zielone jako ważny aspekt jakości życia w miastach;
   e) promowanie korzystania z przyjaznych dla klimatu materiałów i usług w ramach zamówień publicznych;
   f) zwiększenie liczby zielonych projektów infrastrukturalnych; kontynuowanie strategii UE na rzecz zielonej infrastruktury i dodatkowe jej zasilanie;
   g) połączenie istniejących inicjatyw i dzielenie się najlepszymi praktykami we wszystkich państwach członkowskich, jak postanowiono w wielu inicjatywach i strategiach, między innymi w dziedzinie planowania przestrzeni miejskiej, zrównoważonej urbanistyki i infrastruktury, rozwiązań opartych na przyrodzie, zielonej architektury, czystej energii, ruchu pieszych i ruchu rowerowego, wydajnego zarządzania zasobami wody oraz zrównoważonej utylizacji odpadów o obiegu zamkniętym zgodnie z hierarchią postępowania z odpadami, przy czym celem tych działań jest osiągnięcie zerowej ilości odpadów bądź maksymalne ograniczenie odpadów przy maksymalizacji recyklingu;
   h) stworzenie do 2030 r. planu działań w zakresie ekologizacji unijnych miast i utrzymania obszarów zieleni, upowszechniającego zasady ekologicznej urbanistyki jako sposobu na harmonijne łączenie obszarów wiejskich i miejskich oraz na uznanie ich wzajemnej zależności i konieczności współistnienia;
   i) podejmowanie działań edukacyjnych skierowanych do różnych odbiorców i dostosowanych w swej treści do grupy docelowej, zwłaszcza dzieci;
   j) zachęcanie do podejmowania inicjatyw mających na celu ograniczenie ruchu drogowego w miastach oraz promowanie i inwestowanie w transport publiczny;
   k) stopniowe wycofywanie stosowania pestycydów i herbicydów na obszarach miejskich, aby chronić mieszkańców i różnorodność biologiczną w miastach;
   l) zapewnienie możliwie szerokiego udziału pozarządowych organizacji ekologicznych w działaniach na rzecz ochrony środowiska i edukacji;
   m) znaczne zwiększenie skali zazieleniania dachów i elewacji budynków miejskich w celu poprawy klimatu na obszarach miejskich, jakości powietrza i izolacji;
   n) wspieranie ogrodnictwa miejskiego, a także ochrona i rozwój małych ogrodów oraz powszechnych miejskich ogródków szkolnych w całej UE, gdyż są one ważnym filarem edukacji dzieci w zakresie ochrony środowiska;

12.  wzywa Komisję do szybkiego działania na rzecz poprawy jakości powietrza w miastach, ze szczególnym uwzględnieniem zmniejszenia emisji przez zastosowanie nowych rozwiązań w zakresie mobilności w miastach, które to rozwiązania będą zachęcać do korzystania ze skuteczniejszych i bardziej zrównoważonych pod względem środowiskowym środków transportu;

13.  podkreśla znaczenie promowania i ułatwiania udziału obywateli w ekologizacji obszarów miejskich i utrzymaniu obszarów zieleni, dzięki angażowaniu ich w odpowiednie fazy zrównoważonego planowania przestrzennego i realizacji, w celu wypracowania rozwiązań w zakresie zrównoważonej urbanistyki, wzbudzenia poczucia odpowiedzialności za odpowiednie działania oraz stworzenia miast sprzyjających włączeniu społecznemu, odpornych i niskoemisyjnych oraz atrakcyjnych dla obywateli; uważa za istotne, by budowano publiczną świadomość co do sposobu, w jaki obywatele mogą przyczyniać się do ekologizacji miast, utrzymywania obszarów zieleni i do uczynienia ich zdrowszymi; zachęca gminy i regiony, by w jak największym stopniu wspierały obywatelskie inicjatywy ekologiczne oraz rozwijały projekty sponsorowania terenów otwartych; wzywa gminy i regiony, aby przyjęły i wdrożyły ambitne inicjatywy na rzecz zielonych miast;

14.  wzywa Komisję, aby nadal wspierała ambitne środki na rzecz zwiększenia efektywności energetycznej i zasobooszczędności; wzywa Komisję, aby zapewniała odpowiednie finansowanie działań, które przyspieszą zrównoważony rozwój obszarów miejskich i zielonej infrastruktury, takich jak partnerstwa innowacyjne i wspólne systemy zamówień publicznych między miastami UE; wzywa Komisję, aby wspierała umocnienie zbiorowej siły miast w celu szybkiego rozwoju skutecznych rozwiązań; wzywa Komisję, aby wspierała udział sektora prywatnego przez partnerstwa publiczno-prywatne, ambitniejsze programy Europejskiego Banku Inwestycyjnego i zachęty dla MŚP mogące odegrać kluczową rolę w opracowywaniu innowacyjnych i zrównoważonych rozwiązań;

15.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Komisji i parlamentom narodowym.

(1) Dz.U. L 20 z 26.1.2010, s. 7.
(2) Dz.U. L 206 z 22.7.1992, s. 7.
(3) Dz.U. L 288 z 6.11.2007, s. 27.
(4) Dz.U. C 468 z 15.12.2016, s. 190.
(5) Jak określono w unijnej strategii na rzecz zielonej infrastruktury: http://ec.europa.eu/environment/nature/ecosystems/strategy/index_en.htm..
(6) Dz.U. C 356 z 5.12.2013, s. 43.
(7) Dz.U. C 67 z 6.3.2014, s. 153.
(8) https://ec.europa.eu/environment/europeangreencapital/index_en.htm
(9) http://www.porozumienieburmistrzow.eu/pl/
(10) Europejska Agencja Środowiska, Analysing and managing urban growth (Analizowanie rozwoju obszarów miejskich i zarządzanie nim), Europejska Agencja Środowiska, Kopenhaga, 2019 r., https://www.eea.europa.eu/articles/analysing-and-managing-urban-growth
(11) Komisja Europejska, Urban Green Spaces Increase Happiness (Zielone przestrzenie miejskie zwiększają zadowolenie), Komisja Europejska, Bruksela, http://ec.europa.eu/environment/europeangreencapital/space-increase-happiness/

Informacja prawna - Polityka ochrony prywatności