Indiċi 
 Preċedenti 
 Li jmiss 
 Test sħiħ 
Proċedura : 2020/2013(INI)
Ċiklu ta' ħajja waqt sessjoni
Ċiklu relatat mad-dokument : A9-0001/2021

Testi mressqa :

A9-0001/2021

Dibattiti :

Votazzjonijiet :

Testi adottati :

P9_TA(2021)0009

Testi adottati
PDF 206kWORD 68k
L-Erbgħa, 20 ta' Jannar 2021 - Brussell
Intelliġenza Artifiċjali: kwistjonijiet ta' interpretazzjoni u applikazzjoni tad-dritt internazzjonali
P9_TA(2021)0009A9-0001/2021

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-20 ta’ Jannar 2021 dwar l-Intelliġenza Artifiċjali: kwistjonijiet ta' interpretazzjoni u applikazzjoni tad-dritt internazzjonali fil-livell li fih l-UE hija affettwata fl-oqsma tal-użi ċivili u militari u tal-awtorità tal-Istat barra l-ambitu tal-ġustizzja kriminali (2020/2013(INI))

Il-Parlament Ewropew,

–  wara li kkunsidra l-preambolu tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, u l-Artikoli 2, 3, 10, 19, 20, 21, 114,167, 218, 225 u 227 tiegħu,

–  wara li kkunsidra d-dritt għall-petizzjoni inkluż fl-Artikoli 20 u 227 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea,

–  wara li kkunsidra l-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea,

–  wara li kkunsidra d-Direttiva tal-Kunsill 2000/43/KE tad-29 ta' Ġunju 2000 li timplimenta l-prinċipju tat-trattament ugwali bejn il-persuni irrispettivament mill-oriġini tar-razza jew l-etniċità (Id-Direttiva dwar l-Ugwaljanza Razzjali)(1),

–  wara li kkunsidra d-Direttiva tal-Kunsill 2000/78/KE tas-27 ta' Novembru 2000 li tistabbilixxi qafas ġenerali għall-ugwaljanza fit-trattament fl-impjieg u fix-xogħol (Id-Direttiva dwar it-Trattament Ugwali fl-Impjieg)(2),

–  wara li kkunsidra r-Regolament (UE) 2016/679 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-27 ta' April 2016 dwar il-protezzjoni tal-persuni fiżiċi fir-rigward tal-ipproċessar ta' data personali u dwar il-moviment liberu ta' tali data, u li jħassar id-Direttiva 95/46/KE (Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data) (GDPR)(3), u d-Direttiva (UE) 2016/680 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-27 ta' April 2016 dwar il-protezzjoni ta' persuni fiżiċi fir-rigward tal-ipproċessar ta' data personali mill-awtoritajiet kompetenti għall-finijiet tal-prevenzjoni, l-investigazzjoni, is-sejbien jew il-prosekuzzjoni ta' reati kriminali jew l-eżekuzzjoni ta' pieni kriminali, u dwar il-moviment liberu ta' tali data, u li tħassar id-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2008/977/ĠAI(4),

–  wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (UE) 2018/1488 tat-28 ta' Settembru 2018 li jistabbilixxi l-Impriża Konġunta għall-Computing ta' Prestazzjoni Għolja Ewropew(5),

–  wara li kkunsidra l-proposta għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-6 ta' Ġunju 2018 li jistabbilixxi l-programm Ewropa Diġitali għall-perjodu 2021-2027 (COM(2018)0434),

–  wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tas-16 ta' Frar 2017 b'rakkomandazzjonijiet lill-Kummissjoni dwar Regoli ta' Dritt Ċivili dwar ir-Robotika(6),

–  wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-1 ta' Ġunju 2017 dwar id-diġitalizzazzjoni tal-industrija Ewropea(7),

–  wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tat-12 ta' Settembru 2018 dwar sistemi ta' armi awtonomi(8),

–  wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-11 ta' Settembru 2018 dwar l-ugwaljanza tal-lingwi fl-era diġitali(9),

–  wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tat-12 ta' Frar 2019 dwar politika industrijali Ewropea komprensiva dwar l-intelliġenza artifiċjali u r-robotika(10),

–  wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-11 ta' Diċembru 2019 lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar il-Patt Ekoloġiku Ewropew (COM(2019)0640),

–  wara li kkunsidra l-White Paper tal-Kummissjoni tad-19 ta' Frar 2020 dwar l-Intelliġenza Artifiċjali - Approċċ Ewropew għall-eċċellenza u għall-fiduċja (COM(2020)0065),

–  wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni tad-19 ta' Frar 2020 dwar Strateġija Ewropea għad-data (COM(2020)0066),

–  wara li kkunsidra l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni tad-19 ta' Frar 2020 intitolata "Insawru l-futur diġitali tal-Ewropa" (COM(2020)0067),

–  wara li kkunsidra r-rapport tat-8 ta' April 2019 tal-Grupp ta' Esperti ta' Livell Għoli dwar l-Intelliġenza Artifiċjali mwaqqaf mill-Kummissjoni f'Ġunju 2018, intitolat "Linji gwida dwar l-etika għal IA affidabbli",

–  wara li kkunsidra l-Konvenzjoni Qafas tal-Kunsill tal-Ewropa għall-Ħarsien tal-Minoranzi Nazzjonali, il-Protokoll Nru 12 tal-Konvenzjoni għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali u l-Karta Ewropea għal-Lingwi Reġjonali jew Minoritarji,

–  wara li kkunsidra l-Karta Ewropea tal-Etika dwar l-użu tal-Intelliġenza Artifiċjali fis-sistemi ġudizzjarji u l-ambjent tagħhom, adottata mill-Grupp ta' Ħidma tal-Kunsill tal-Ewropa dwar il-kwalità tal-Ġustizzja (CEPEJ-GT-QUAL) f'Diċembru 2018,

–  wara li kkunsidra r-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-OECD dwar l-Intelliġenza Artifiċjali adottata fit-22 ta' Mejju 2019,

–  wara li kkunsidra l-Artikolu 54 tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu,

–  wara li kkunsidra l-opinjonijiet tal-Kumitat għall-Affarijiet Barranin, il-Kumitat għas-Suq Intern u l-Ħarsien tal-Konsumatur, il-Kumitat għat-Trasport u t-Turiżmu u l-Kumitat għal-Libertajiet Ċivili, il-Ġustizzja u l-Intern,

–  wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għall-Affarijiet Legali (A9-0001/2021),

Introduction

A.  billi l-intelliġenza artifiċjali (IA), ir-robotika u t-teknoloġiji relatati qed jiġu żviluppati b'rata mgħaġġla, u għandhom impatt dirett fuq l-aspetti kollha tas-soċjetajiet tagħna, inklużi prinċipji u valuri soċjali u ekonomiċi bażiċi;

B.  billi l-IA qed tikkawża rivoluzzjoni fid-duttrina u t-tagħmir militari permezz ta' bidla profonda fil-mod ta' kif joperaw l-armati, prinċipalment minħabba l-integrazzjoni u l-użu ta' teknoloġiji ġodda u kapaċitajiet awtonomi;

C.  billi l-iżvilupp u t-tfassil tal-hekk imsejħa "intelliġenza artifiċjali", tar-robotika u t-teknoloġiji relatati jsiru mill-bnedmin, u l-għażliet tagħhom jiddeterminaw il-potenzjal tat-teknoloġija li tkun ta' benefiċċju għas-soċjetà;

D.  billi qafas komuni tal-Unjoni jrid ikopri l-iżvilupp, l-introduzzjoni u l-użu tal-IA, ir-robotika u t-teknoloġiji relatati, u jrid jiżgura r-rispett għad-dinjità tal-bniedem u d-drittijiet tal-bniedem, kif minqux fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea;

E.  billi l-Unjoni u l-Istati Membri tagħha għandhom responsabbiltà partikolari li jiżguraw li l-IA, ir-robotika u t-teknoloġiji relatati – peress li jistgħu jintużaw b'mod transfruntier – ikunu ċċentrati fuq il-bniedem, jiġifieri bażikament maħsuba għall-użu fis-servizz tal-umanità u l-ġid komuni, sabiex jikkontribwixxu għall-benessri u l-interess ġenerali taċ-ċittadini tagħhom; billi l-Unjoni għandha tgħin lill-Istati Membri jiksbu dan, b'mod partikolari dawk li bdew jirriflettu dwar l-iżvilupp possibbli ta' standards legali jew bidliet leġiżlattivi f'dan il-qasam;

F.  billi ċ-ċittadini Ewropej jistgħu jibbenefikaw minn approċċ regolatorju xieraq, effikaċi, trasparenti u koerenti fil-livell tal-Unjoni li jiddefinixxi kundizzjonijiet ċari biżżejjed għall-kumpaniji biex jiżviluppaw l-applikazzjonijiet u jippjanaw il-mudelli tan-negozju tagħhom, filwaqt li jiġi żgurat li l-Unjoni u l-Istati Membri tagħha jżommu l-kontroll fuq ir-regolamenti li għandhom jiġu stabbiliti, sabiex ma jkunux imġiegħla jadottaw jew jaċċettaw standards stabbiliti minn oħrajn;

G.  billi gwida etika, bħall-prinċipji adottati mill-Grupp ta' Esperti ta' Livell Għoli dwar l-Intelliġenza Artifiċjali, tipprovdi punt ta' tluq tajjeb iżda mhijiex biżżejjed biex tiżgura li n-negozji jaġixxu b'mod ġust u jiggarantixxu l-protezzjoni effettiva tal-individwi;

H.  billi din ir-responsabbiltà partikolari timplika ħtieġa li jiġu analizzati kwistjonijiet ta' interpretazzjoni u applikazzjoni tad-dritt internazzjonali b'rabta mal-parteċipazzjoni attiva tal-UE f'negozjati internazzjonali, fil-livell li fih l-UE hija affettwata fl-oqsma tal-użi ċivili u militari ta' dan it-tip ta' IA, robotika u teknoloġiji relatati, u kwistjonijiet tal-awtorità tal-istat fuq dawn it-teknoloġiji jinsabu barra l-ambitu tal-ġustizzja kriminali;

I.  billi huwa essenzjali li jiġi pprovdut qafas legali xieraq u komprensiv għall-aspetti etiċi ta' dawn it-teknoloġiji kif ukoll għall-imputabbiltà, it-trasparenza u l-obbigu ta' rendikont (b'mod partikolari għall-IA, ir-robotika u t-teknoloġiji relatati meqjusa li huma ta' riskju għoli); billi dan il-qafas irid jirrifletti li l-valuri umanisti intrinsikament Ewropej u universali huma applikabbli għall-katina tal-valur kollha fl-iżvilupp, l-implimentazzjoni u l-użi tal-IA; billi dan il-qafas etiku jrid japplika għall-iżvilupp (inklużi r-riċerka u l-innovazzjoni), l-iskjerament u l-użu tal-IA, b'rispett sħiħ għad-dritt tal-Unjoni u l-valuri stabbiliti fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea;

J.  billi l-għan ta' din l-analiżi huwa li tinvestiga l-punt sa fejn ir-regoli tad-dritt internazzjonali pubbliku u privat u d-dritt tal-UE huma adatti biex jittrattaw dawn it-teknoloġiji, u li titfa' dawl fuq l-isfidi u r-riskji li dawn tal-aħħar jippreżentaw għall-awtorità tal-istat, sabiex ikunu jistgħu jiġu ġestiti sew u b'mod proporzjonat;

K.  billi l-Kummissjoni Ewropea ma tqisx l-aspetti militari tal-użu tal-intelliġenza artifiċjali fil-White Paper tagħha;

L.  billi approċċ armonizzat Ewropew għal dawn il-problemi jitlob definizzjoni komuni tal-IA, u għal passi biex jiġi żgurat li d-drittijiet fundamentali tal-Unjoni Ewropea, il-prinċipji tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali u l-leġiżlazzjoni internazzjonali tad-drittijiet tal-bniedem jiġu rispettati;

M.  billi l-IA qed tipprovdi opportunitajiet mingħajr preċedent biex tittejjeb il-prestazzjoni fis-settur tat-trasport billi tindirizza l-isfidi tad-domanda dejjem akbar għall-ivvjaġġar, it-tħassib dwar is-sikurezza u l-ambjent, filwaqt li trendi l-modi kollha tat-trasport aktar intelliġenti, aktar effiċjenti u aktar konvenjenti;

N.  billi l-indirizzar tal-IA fid-difiża fil-livell tal-UE huwa indispensabbli għall-iżvilupp tal-kapaċitajiet tal-UE f'dan is-settur;

Id-definizzjoni ta' intelliġenza artifiċjali

1.  Iqis li huwa meħtieġ li jiġi adottat qafas legali Ewropew komuni b'definizzjonijiet armonizzati u prinċipji etiċi komuni, inkluż l-użu tal-IA għal skopijiet militari; jistieden lill-Kummissjoni, għalhekk, tadotta d-definizzjonijiet li ġejjin:

   "sistema tal-IA" tfisser sistema li jew hija bbażata fuq software jew inkorporata f'tagħmir tal-hardware, u li turi mġiba li tissimula l-intelliġenza billi, fost l-oħrajn, tiġbor u tipproċessa d-data, tanalizza u tinterpreta l-ambjent tagħha, u billi tieħu azzjoni, b'ċertu livell ta' awtonomija, biex tikseb għanijiet speċifiċi;
   "awtonoma/u" tfisser sistema tal-IA li taħdem billi tinterpreta ċertu input, u billi tuża ġabra ta' istruzzjonijiet predefiniti, mingħajr ma tkun limitata għal dawn l-istruzzjonijiet, minkejja li l-imġiba tas-sistema hija limitata mill-għan mogħti lilha u hija mmirata li tilħaq dan l-għan u għażliet rilevanti oħra tad-disinn magħmula mill-iżviluppaturi tagħha;

2.  Jenfasizza li l-politiki ta' sigurtà u ta' difiża tal-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha huma ggwidati mill-prinċipji minquxa fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea u fil-Karta tan-NU, li titlob lill-Istati kollha biex joqogħdu lura milli jheddu u jużaw il-forza fir-relazzjonijiet tagħhom ma' xulxin, kif ukoll mid-dritt internazzjonali, mill-prinċipji tad-drittijiet tal-bniedem u tar-rispett għad-dinjità tal-bniedem u minn fehim komuni tal-valuri universali tad-drittijiet invjolabbli u inaljenabbli tal-persuna umana, tal-libertà, tad-demokrazija, tal-ugwaljanza u tal-istat tad-dritt; jenfasizza li l-attivitajiet kollha relatati mad-difiża fil-qafas tal-Unjoni jridu jirrispettaw dawn il-valuri universali filwaqt li jippromwovu l-paċi, l-istabbiltà, is-sigurtà u l-progress fl-Ewropa u fid-dinja;

Id-dritt internazzjonali pubbliku u l-użi militari tal-intelliġenza artifiċjali

3.  Iqis li l-IA użata f'kuntest militari u ċivili trid tkun soġġetta għal kontroll uman sinifikattiv, sabiex f'kull waqt ikun hemm bniedem li jkollu l-mezzi biex jikkoreġiha, iwaqqafha jew jiddiżattivaha f'każ ta' mġiba mhux prevista, intervent aċċidentali, attakki ċibernetiċi jew indħil minn partijiet terzi fit-teknoloġija bbażata fuq l-IA jew fejn partijiet terzi jakkwistaw tali teknoloġija;

4.  Iqis li r-rispett għad-dritt pubbliku internazzjonali, b'mod partikolari d-dritt umanitarju, li japplika b'mod inekwivoku għas-sistemi kollha tal-armi u għall-operaturi tagħhom, huwa rekwiżit fundamentali li l-Istati Membri jridu jikkonformaw miegħu, speċjalment meta jipproteġu l-popolazzjoni ċivili jew jieħdu miżuri ta' prekawzjoni f'każ ta' attakk bħal pereżempju aggressjoni militari jew gwerra ċibernetika;

5.  Jenfasizza li l-IA u t-teknoloġiji relatati jista' jkollhom ukoll rwol fi gwerer irregolari jew mhux konvenzjonali; jissuġġerixxi li r-riċerka, l-iżvilupp u l-użu tal-IA f'każijiet bħal dawn għandhom ikunu soġġetti għall-istess kundizzjonijiet bħall-użu f'kunflitti konvenzjonali;

6.  Jenfasizza li l-użu tal-IA jipprovdi opportunità biex tissaħħaħ is-sigurtà tal-Unjoni Ewropea u ċ-ċittadini tagħha, u li huwa essenzjali għall-UE li tadotta approċċ integrat f'dibattiti internazzjonali futuri dwar dan is-suġġett;

7.  Jistieden lill-komunità tar-riċerka tal-IA tintegra dan il-prinċipju fis-sistemi kollha mħaddma bl-IA msemmija iktar 'il fuq li huma maħsuba għal użu militari; iqis li l-ebda awtorità ma tista' tistabbilixxi eċċezzjonijiet għal dawk il-prinċipji jew tiċċertifika sistema bħal din;

8.  Itenni li t-teħid awtonomu tad-deċiżjonijiet m'għandux jeżenta lill-bnedmin mir-responsabbiltà, u li n-nies jeħtieġ li dejjem ikollhom ir-responsabbiltà aħħarija għall-proċessi tat-teħid tad-deċiżjonijiet biex il-bniedem responsabbli għad-deċiżjoni jkun jista' jiġi identifikat;

9.  Jenfasizza li waqt l-użu tal-IA f'kuntest militari, l-Istati Membri, il-partijiet f'kunflitt u l-individwi jridu dejjem jaderixxu mal-obbligi tagħhom fl-ambitu tad-dritt internazzjonali applikabbli u jieħdu r-responsabbiltà għall-azzjonijiet li jirriżultaw mill-użu ta' dawn is-sistemi; jissottolinja li fiċ-ċirkostanzi kollha, l-azzjonijiet u l-effetti antiċipati, aċċidentali jew mhux mixtieqa tas-sistemi bbażati fuq l-IA jeħtieġ li jitqiesu bħala r-responsabbiltà tal-Istati Membri, il-partijiet f'kunflitt u l-individwi;

10.  Jilqa' l-possibbiltajiet għall-użu ta' sistemi ta' intelliġenza artifiċjali għat-taħriġ u l-eżerċizzji, li l-potenzjal tagħhom m'għandux jiġi sottovalutat, speċjalment minħabba li l-UE twettaq eżerċizzji ta' natura doppja ċivili u militari;

11.  Jenfasizza li matul il-fażijiet tad-disinn, l-iżvilupp, l-ittestjar, l-iskjerament u l-użu ta' sistemi mħaddma bl-IA, jeħtieġ li jitqiesu s-sogri potenzjali fi kwalunkwe ħin, b'attenzjoni partikolari għall-vittmi kollaterali fost il-popolazzjoni ċivili, it-telf aċċidentali ta' ħajjiet, u l-ħsara għall-infrastruttura ċivili, kif ukoll is-sogri relatati mal-involviment mhux intenzjonat, il-manipulazzjoni, il-proliferazzjoni, l-attakki ċibernetiċi, l-interferenza minn partijiet terzi ma' teknoloġija awtonoma bbażata fuq l-IA, jew fejn partijiet terzi jakkwistaw tali teknoloġija;

12.  Ifakkar li skont l-Opinjoni Konsultattiva tal-Qorti Internazzjonali tal-Ġustizzja tat-8 ta' Lulju 1996, il-prinċipju tal-oriġinalità ma jistax jiġi ċċitat b'appoġġ għal xi deroga rigward il-konformità man-normi attwali tad-dritt umanitarju internazzjonali;

13.  Iqis li, minbarra l-operazzjonijiet ta' appoġġ, l-IA se tkun ta' benefiċċju wkoll għall-persunal tas-servizzi tal-forzi armati permezz tal-ipproċessar tal-massa tad-data dwar saħħithom u l-espansjoni tal-monitoraġġ tas-saħħa, se tidentifika l-fatturi ta' riskju relatati mal-ambjent u l-kundizzjonijiet tax-xogħol tagħhom u tipproponi salvagwardji xierqa biex jiġu limitati l-impatti fuq is-saħħa tal-persunal tas-settur tas-servizzi;

14.  Itenni li l-isforzi regolatorji jeħtieġ li jiġu appoġġati minn skemi xierqa ta' ċertifikazzjoni u sorveljanza, kif ukoll mekkaniżmi ċari ta' awditjabbiltà, spjegabbiltà, obbligu ta' rendikont u traċċabbiltà, sabiex il-qafas regolatorju ma jsirx antikwat minħabba l-iżviluppi teknoloġiċi.

15.  Jenfasizza l-importanza, f'dinja iperkonnessa, tal-involviment tal-Unjoni Ewropea fil-ħolqien ta' qafas legali internazzjonali għall-użu tal-intelliġenza artifiċjali: iħeġġeġ lill-UE tieħu rwol mexxej u tassumi, flimkien man-Nazzjonijiet Uniti u l-komunità internazzjonali, rwol attiv fil-promozzjoni ta' dan il-qafas dinji li jirregola l-użu tal-IA għal skopijiet militari u skopijiet oħra, filwaqt li tiżgura li dan l-użu jibqa' fil-limiti stretti stabbiliti mid-dritt internazzjonali u d-dritt umanitarju internazzjonali, b'mod partikolari l-Konvenzjonijiet ta' Ġinevra tat-12 ta' Awwissu 1949; jenfasizza li dan il-qafas jeħtieġ li qatt ma jikser jew jippermetti l-ksur tad-dettati tal-kuxjenza pubblika u l-umanità kif iddikjarat fil-klawżola Martens, u jkun konformi mar-regoli tas-sikurezza u r-rekwiżiti tal-protezzjoni tal-konsumatur; iħeġġeġ lill-UE u lill-Istati Membri jiddefinixxu sistemi robusti ta' sorveljanza u evalwazzjoni għall-iżvilupp ta' teknoloġiji tal-IA, b'mod partikolari dawk użati għal skopijiet militari fi stati awtoritarji;

16.  Jenfasizza li r-robotika mhux biss se tippermetti lill-persunal militari jibqa' 'l bogħod, iżda se tipprovdi wkoll awtoprotezzjoni aħjar, pereżempju f'operazzjonijiet f'ambjenti kkontaminati, fit-tifi tan-nar, fit-tneħħija tal-mini fuq l-art jew fil-baħar, u fid-difiża kontra l-qatgħat ta' droni;

17.  Jenfasizza l-fatt li l-iżvilupp, l-introduzzjoni, l-użu u l-ġestjoni tal-IA jridu jirrispettaw id-drittijiet, il-valuri u l-libertajiet fundamentali minquxa fit-Trattati tal-UE, u jistieden lill-Istati Membri jżommu lura milli jintroduċu sistemi tal-IA b'riskju għoli li jkunu ta' theddida għad-drittijiet fundamentali; jieħu nota tal-pubblikazzjoni tal-White Paper tal-Kummissjoni dwar l-Intelliġenza Artifiċjali u jinkoraġġixxi riċerka aktar profonda dwar ir-riskju potenzjali għad-drittijiet fundamentali li jirriżulta mill-użu tal-IA mill-awtoritajiet tal-istat u mill-aġenziji, il-korpi u l-istituzzjonijiet tal-Unjoni Ewropea;

18.  Jistieden lill-Kummissjoni tiffaċilita r-riċerka u d-diskussjoni dwar l-opportunitajiet għall-użu tal-IA f'għajnuna f'każ ta' diżastru, il-prevenzjoni tal-kriżijiet u ż-żamma tal-paċi;

19.  Jilqa' l-ħolqien ta' Grupp ta' Esperti Governattivi (GGE) tan-NU dwar il-Promozzjoni ta' imġiba responsabbli tal-Istati fiċ-ċiberspazju fil-kuntest tas-sigurtà internazzjonali, u jistieden lill-UE tipparteċipa bis-sħiħ fil-ħidma tiegħu;

20.  Jistieden lill-Viċi President tal-Kummissjoni / Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà (VP/RGħ) iwitti t-triq għal negozjati dinjija bil-ħsieb li jiġi stabbilit reġim ta' kontroll tal-armi tal-IA u jiġu aġġornati l-istrumenti kollha eżistenti tat-trattat dwar il-kontroll tal-armi, id-diżarm u n-nonproliferazzjoni sabiex jitqiesu s-sistemi mħaddma bl-IA li jintużaw fil-gwerer; jitlob li l-Pożizzjoni Komuni tal-Kunsill li tiddefinixxi regoli komuni li jirregolaw il-kontroll tal-esportazzjonijiet ta' teknoloġiji u tagħmir militari tqis u tkopri għalkollox is-sistemi ta' armi mħaddma bl-IA;

21.  Itenni li dawn ir-regoli jridu dejjem ikunu konsistenti mal-prinċipji msemmija fil-Konvenzjoni ta' Ruma tas-17 ta' Lulju 1998 rigward il-projbizzjoni tad-delitti ta' ġenoċidju, id-delitti kontra l-umanità u d-delitti tal-gwerra;

22.  Jindika s-sogri ċari involuti f'deċiżjonijiet meħuda mill-bnedmin jekk dawn jiddependu biss fuq id-data, il-profili u r-rakkomandazzjonijiet iġġenerati mill-magni; jinnota li d-disinn ġenerali tas-sistemi tal-IA għandu jinkludi wkoll linji gwida dwar is-sorveljanza u s-superviżjoni tal-bniedem; jitlob li jiġi impost obbligu rigward it-trasparenza u l-ispjegabbiltà tal-applikazzjonijiet, u l-ħtieġa ta' intervent mill-bniedem, kif ukoll miżuri oħra, bħal awditi indipendenti u testijiet tal-istress speċifiċi biex tiġi faċilitata u infurzata l-konformità; jenfasizza li tali awditi għandhom jitwettqu perjodikament minn awtorità indipendenti li għandha tissorvelja l-applikazzjonijiet tal-IA b'riskju għoli użati mill-awtoritajiet tal-istat jew mill-militar;

23.  Jenfasizza l-importanza li jiġi vverifikat kif it-teknoloġiji tal-IA b'riskju għoli jaslu għad-deċiżjonijiet; Ifakkar li jeħtieġ jiġu rrispettati l-prinċipji ta' nondiskriminazzjoni u proporzjonalità u li jeħtieġ li jiġu ċċarati l-kwistjonijiet ta' kawżalità, imputabbiltà u responsabbiltà, kif ukoll dawk ta' trasparenza, obbligu ta' rendikont u spjegabbiltà, biex jiġi ddeterminat jekk, u sa liema punt, l-istat, bħala attur fid-dritt internazzjonali pubbliku iżda wkoll fl-eżerċizzju tal-awtorità proprja, jistax jaġixxi bl-għajnuna ta' sistemi bbażati fuq l-IA b'ċerta awtonomija, mingħajr ma jikser l-obbligi li jirriżultaw mid-dritt internazzjonali, bħal pereżempju dak ta' proċess ġust;

24.  Jinsisti dwar l-importanza li jsir investiment fil-ħiliet tal-bniedem, inklużi l-ħiliet diġitali, sabiex dawn jiġu adattati għall-progress xjentifiku li jinvolvi soluzzjonijiet ibbażati fuq l-IA għal individwi li jeżerċitaw professjonijiet regolati, inklużi attivitajiet marbuta mal-eżerċizzju tal-awtorità tal-istat, bħall-amministrazzjoni tal-ġustizzja; jistieden lill-Istati Membri u lill-Kummissjoni jqisu dan debitament bħala parti mill-implimentazzjoni tad-Direttiva 2005/36/KE(11);

25.  Jinsisti li s-sistemi tal-IA jridu dejjem jikkonformaw mal-prinċipji ta' responsabbiltà, ekwità, governabbiltà, prekawzjoni, obbligu ta' rendikont, imputabbiltà, prevedibbiltà, traċċabbiltà, affidabbiltà, sigurtà tal-funzjonament, trasparenza, spjegabbiltà, il-kapaċità li jiġu identifikati bidliet possibbli fiċ-ċirkostanzi u fl-ambjent operattiv, id-distinzjoni bejn kombattenti u mhux kombattenti, u l-proporzjonalità; jenfasizza li dan il-prinċipju tal-aħħar jagħmel il-legalità ta' azzjoni militari kondizzjonali fuq bilanċ bejn l-objettiv imfittex u l-mezzi użati, u li l-valutazzjoni tal-proporzjonalità trid issir dejjem minn persuna umana;

26.  Jenfasizza li meta jintużaw sistemi mħaddma bl-IA fis-sigurtà u d-difiża, huma meħtieġa l-fehim komprensiv tas-sitwazzjoni mill-operatur uman, il-prevedibbiltà, l-affidabbiltà u r-reżiljenza tas-sistema mħaddma bl-IA, kif ukoll il-kapaċità tal-operatur uman li jagħraf tibdil possibbli fiċ-ċirkostanzi u l-ambjent operazzjonali u l-kapaċità tiegħu li jintervjeni jew iwaqqaf attakk biex jiġi żgurat li l-prinċipji tad-dritt umanitarju internazzjonali, b'mod partikolari d-distinzjoni, il-proporzjonalità u l-prekawzjoni f'attakk, jiġu applikati b'mod sħiħ fil-katina kollha ta' kmand u ta' kontroll; jenfasizza li s-sistemi mħaddma bl-IA jridu jippermettu lill-umani fil-kmand jeżerċitaw kontroll sinifikattiv, jassumu r-responsabbiltà sħiħa fuq is-sistemi u jkollhom l-obbligu ta' rendikont għall-użi kollha tagħhom; jistieden lill-Kummissjoni trawwem djalogu, kooperazzjoni aktar mill-qrib u sinerġiji bejn l-Istati Membri, ir-riċerkaturi, l-akkademiċi, l-atturi tas-soċjetà ċivili u s-settur privat, b'mod partikolari l-kumpaniji ewlenin, u l-militar, biex tiżgura li l-proċessi ta' tfassil ta' politika għal regolamenti tal-IA relatati mad-difiża jkunu inklużivi;

27.  Jenfasizza li l-Parlament talab għall-abbozzar u l-adozzjoni urġenti ta' pożizzjoni komuni dwar is-sistemi ta' armi awtonomi letali (LAWS), li tipprevjeni l-iżvilupp, il-produzzjoni u l-użu ta' LAWS li kapaċi jattakkaw mingħajr kontroll uman sinifikattiv, kif ukoll il-bidu ta' negozjati effettivi għall-projbizzjoni tagħhom; ifakkar, f'dan ir-rigward, fir-riżoluzzjoni tiegħu tat-12 ta' Settembru 2018 dwar sistemi ta' armi awtonomi; ifakkar li t-terminu "Sistemi ta' Armi Awtonomi Letali" (LAWS) jirreferi għal sistemi ta' armi mingħajr kontroll uman sinifikattiv fuq il-funzjonijiet kritiċi tal-immirar u l-attakkar ta' objettivi individwali; jenfasizza li d-deċiżjoni li jingħażel objettiv u li tittieħed azzjoni letali permezz ta' sistemi ta' armi b'ċertu grad ta' awtonomija dejjem trid tittieħed minn operaturi umani li jeżerċitaw kontroll sinifikattiv, sorveljanza u l-ġudizzju meħtieġ f'konformità mal-prinċipji tal-proporzjonalità u n-neċessità; jenfasizza li s-sistemi mħaddma bl-IA ma jistgħu taħt l-ebda ċirkostanza jitħallew jissostitwixxu t-teħid ta' deċiżjonijiet uman f'dan il-qasam;

28.  Jinnota, barra minn hekk, li s-sistemi ta' armi awtonomi, bħala kategorija partikolari tal-IA fil-qasam militari, għandhom jiġu diskussi u jsir qbil fuqhom fil-livell internazzjonali, b'mod speċifiku fil-forum tal-Konvenzjoni dwar Ċerti Armi Konvenzjonali tan-NU; jiġbed l-attenzjoni għad-dibattitu internazzjonali li għaddej bħalissa dwar il-LAWS biex jiġu regolati t-teknoloġiji militari emerġenti, li s'issa ma rnexxilux jilħaq ftehim; jirrimarka li kien biss reċentement li l-UE qablet li tiddiskuti l-effetti tal-iżviluppi tal-IA u d-diġitalizzazzjoni fuq is-settur tad-difiża; jemmen li l-UE tista' taqdi rwol kruċjali biex tgħin lill-Istati Membri jarmonizzaw l-approċċ tagħhom fir-rigward tal-IA militari, sabiex imexxu d-diskussjonijiet internazzjonali;

29.  Jinsisti fuq il-ħtieġa ta' strateġija għall-UE kollha kontra l-LAWS u projbizzjoni fuq l-hekk imsejħa "robots qattiela";

30.  Jenfasizza li l-IA użata f'kuntest militari jeħtieġ li tissodisfa sett minimu ta' rekwiżiti, jiġifieri għandha tkun kapaċi tiddistingwi bejn kombattenti u mhux kombattenti, u kombattenti fil-kamp tal-battalja, tagħraf li kombattent ikun ċeda jew hors de combat (mhux f'kundizzjoni li jiġġieled), ma jkollhiex effetti indiskriminati, ma tikkawżax tbatija umana bla bżonn, ma tkunx preġudikata jew imħarrġa fuq data intenzjonalment mhux kompluta, u tikkonforma mal-prinċipji tad-dritt umanitarju internazzjonali, il-proporzjonalità fl-użu tal-forza u l-prekawzjoni qabel l-intervent;

31.  Iqis li l-użu ta' sistemi ta' armi awtonomi letali jqajjem mistoqsijiet etiċi u legali fundamentali dwar il-ħila tal-bnedmin li jikkontrollaw dawn is-sistemi, u jirrikjedi li t-teknoloġija bbażata fuq l-IA ma tkunx tista' tieħu deċiżjonijiet awtonomi li jinvolvu l-prinċipji legali ta' distinzjoni, proporzjonalità u prekawzjoni;

32.  Jitlob miżuri trasparenti ta' tnaqqis tar-riskju fil-livell internazzjonali għall-iżvilupp u l-użu tal-IA militari, b'mod partikolari fir-rigward tal-prinċipji tal-integrità territorjali, in-nuqqas ta' intervent u l-użu tal-forza; jisħaq fuq l-importanza li jitqiesu l-aspetti militari fl-indirizzar tal-kwistjonijiet legali u etiċi fil-qafas Ewropew dwar l-IA; ifakkar fil-pożizzjoni tiegħu dwar projbizzjoni fuq l-iżvilupp, il-produzzjoni u l-użu ta' LAWS; jiddispjaċih li ma teżisti l-ebda konvenzjoni dinjija espliċita dwar l-użu ta' dawn l-armi;

33.  Jirrikonoxxi li d-dinamiki moderni tat-tlielaq tal-armi jirriżultaw mill-fatt li l-istati nazzjon militari ewlenin jiżviluppaw LAWS li qed jissuperaw il-progress u l-applikazzjoni u l-infurzar b'mod effettiv u universali tar-regoli u l-oqfsa legali komuni minħabba li l-informazzjoni dwar l-iżvilupp u l-iskjerar ta' dawn is-sistemi hija klassifikata, u l-istati nazzjon għandhom interess inerenti li joħolqu l-kapaċitajiet offensivi l-aktar rapidi u l-aktar effettivi, irrispettivament minn oqfsa jew prinċipji legali attwali jew futuri potenzjali;

34.  Iqis li l-LAWS għandhom jintużaw biss bħala l-aħħar alternattiva, u huma legali biss jekk ikunu soġġetti għal kontroll uman strett, u dment li bniedem ikun jista' jieħu l-kmand fi kwalunkwe ħin, peress li intervent u superviżjoni sinifikanti mill-bniedem huma essenzjali fil-proċess tat-teħid ta' deċiżjonijiet letali, u peress li l-bnedmin dejjem għandhom ikunu responsabbli f'każ ta' deċiżjoni bejn ħajja u mewt; jemmen li s-sistemi mingħajr ebda kontroll uman ("human off the loop") u mingħajr sorveljanza umana jridu jiġu pprojbiti mingħajr ebda eċċezzjoni u fiċ-ċirkostanzi kollha;

35.  Jistieden lill-VP/RGħ, lill-Istati Membri u lill-Kunsill Ewropew jiżviluppaw u jadottaw, bħala kwistjoni ta' urġenza, pożizzjoni komuni dwar sistemi ta' armi awtonomi li tiżgura kontroll uman sinifikattiv fuq il-funzjonijiet kritiċi tas-sistemi tal-armi, inkluż waqt l-iskjerar, biex jitkellmu b'leħen wieħed fil-fora rilevanti u jaġixxu b'dan il-mod; jistieden, f'dan il-kuntest, lill-VP/RGħ, lill-Istati Membri u lill-Kunsill jikkondividu l-aħjar prattiki u jiksbu l-input mingħand esperti, akkademiċi u s-soċjetà ċivili, kif rifless fil-pożizzjoni tat-12 ta' Settembru 2018 dwar sistemi ta' armi awtonomi, li tiddikjara li l-attakki għandhom dejjem jitwettqu b'intervent uman sinifikanti;

36.  Iħeġġeġ lill-istati kollha jwettqu valutazzjoni ta' jekk, l-apparati militari awtonomi jkunux ikkontribwew għas-sigurtà nazzjonali tagħhom, u jekk iva, dwar kif ikunu għamlu dan, u valutazzjoni ta' x'tista' tikseb is-sigurtà nazzjonali tagħhom minn sistemi ta' armi mħaddma bl‑IA, b'mod partikolari mill-potenzjal ta' tali teknoloġiji biex jiġi appoġġat u msaħħaħ it-teħid ta' deċiżjonijiet uman f'konformità mad-dritt umanitarju internazzjonali u l-prinċipji tiegħu; ifakkar li kwalunkwe LAWS jew arma b'livell għoli ta' awtonomija tista' taħdem ħażin minħabba żball fil-programm jew minħabba attakk ċibernetiku mwettaq minn stat għadu jew minn attur mhux statali;

37.  Jinsisti li l-LAWS għandhom jintużaw biss f'każijiet definiti b'mod ċar u skont proċeduri ta' awtorizzazzjoni stabbiliti minn qabel u fid-dettall f'dokumenti li l-istat ikkonċernat, kemm jekk jagħmel parti mill-Organizzazzjoni tat-Trattat tal-Atlantiku tat-Tramuntana kif ukoll jekk le, jiggarantixxi l-aċċess għalihom lill-pubbliku, jew tal-inqas, lill-parlament nazzjonali tiegħu;

38.  Iqis li l-LAWS iridu jikkonformaw mid-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni tal-10 ta' Ottubru 1980 dwar Ċerti Armi Konvenzjonali, inkluża l-projbizzjoni ta' armi li jagħmlu "ħsara eċċessiva";

39.  Jissuġġerixxi, għall-prevenzjoni tat-tixrid bla kontroll tal-LAWS, li dawn għandhom jitniżżlu fil-lista ta' armi soġġetti għad-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-Kummerċ tal-Armi tat-2 ta' April 2013, fl-Artikolu 2 ta' dan it-Trattat;

40.  Jitlob li l-antropomorfizzazzjoni tal-LAWS tiġi projbita, sabiex tiġi eliminata kwalunkwe konfużjoni bejn persuna umana u robot;

41.  Jilqa' l-ftehim bejn il-Kunsill u l-Parlament biex armi awtonomi letali "mingħajr il-possibbiltà ta' kontroll uman sinifikattiv fuq id-deċiżjonijiet dwar l-għażla u l-ingaġġ meta jsiru attakki" jiġu esklużi minn azzjonijiet iffinanzjati fl-ambitu tal-Fond Ewropew għad-Difiża (European Defence Fund - EDF); ifakkar fil-pożizzjoni tiegħu li l-użu, l-iżvilupp jew il-produzzjoni ta' LAWS mingħajr kontroll uman sinifikattiv mhumiex eliġibbli għal finanzjament fl-ambitu tal-EDF;

42.  Jistieden lill-Kummissjoni tappoġġa r-riċerka, l-iżvilupp, l-introduzzjoni u l-użu tal-IA għall-preservazzjoni tal-paċi u għall-prevenzjoni tal-kunflitti;

43.  Jinnota li l-ekosistema globali tal-IA hija ddominata minn ġganti diġitali Amerikani u Ċiniżi, li qed jiżviluppaw kapaċitajiet domestiċi u jixtru ħafna kumpaniji promettenti; isostni b'qawwa, għalhekk, li sabiex tevita li tibqa' lura fir-rigward tat-teknoloġija tal-intelliġenza artifiċjali, l-UE jeħtieġ li timxi lejn bilanċ aħjar bejn ir-riċerka bażika u l-applikazzjonijiet industrijali, filwaqt li tiżviluppa vantaġġi strateġiċi komparattivi billi tkompli tibni l-potenzjal u r-riżorsi tagħha stess;

44.  Jenfasizza li dment li jaqgħu taħt id-definizzjoni ta' makkinarju stipulata fid-Direttiva 2006/42/KE(12), ir-robots għandhom jiġu ddisinjati u mmuntati f'konformità mal-istandards u l-miżuri ta' sikurezza previsti fiha;

45.  Ifakkar fl-ambizzjoni tal-UE li tkun attur globali għall-paċi, u jitlob li jikber ir-rwol tagħha fl-isforzi dinjija għad-diżarm u n-nonproliferazzjoni, u li l-azzjonijiet u l-politiki tagħha jaħdmu favur il-preżervazzjoni tal-paċi u s-sigurtà internazzjonali, filwaqt li jiżguraw ir-rispett tad-dritt umanitarju internazzjonali u tad-dritt internazzjonali dwar id-drittijiet tal-bniedem, kif ukoll il-protezzjoni taċ-ċivili u tal-infrastruttura ċivili;

46.  Jenfasizza l-ħtieġa li jiġi eżaminat l-impatt potenzjali tal-IA bħala fattur strateġiku għall-Politika ta' Sigurtà u ta' Difiża Komuni (PSDK) tal-UE, speċjalment f'missjonijiet u operazzjonijiet militari u ċivili, u l-iżvilupp tal-kapaċitajiet tal-UE;

47.  Ifakkar li l-alleati tagħna fi ħdan l-oqsfa nazzjonali, tan-NATO jew tal-UE qegħdin huma stess fil-proċess li jintegraw l-IA fis-sistemi militari tagħhom. jemmen li l-interoperabbiltà mal-alleati tagħna trid tiġi ppreservata permezz ta' standards komuni, li huma essenzjali għat-tmexxija tal-operazzjonijiet f'koalizzjoni; ifakkar, barra minn hekk, li l-kooperazzjoni fl-IA għandha titwettaq fi ħdan qafas Ewropew, li huwa l-uniku qafas rilevanti biex verament jiġu ġġenerati sinerġiji b'saħħithom, kif propost mill-istrateġija tal-UE għall-IA;

48.  Iqis li l-UE jeħtiġilha timmonitorja bir-reqqa u tikkunsidra l-implikazzjonijiet tal-avvanzi fl-IA għad-difiża u l-gwerer, inklużi l-iżviluppi u l-iskjeramenti potenzjalment destabbilizzanti, u tiggwida r-riċerka u d-disinn etiċi, filwaqt li tiżgura l-integrità tad-data personali u l-aċċess u l-kontroll individwali, filwaqt li tqis ukoll kwistjonijiet ekonomiċi u umanitarji;

49.  Ifakkar fil-pożizzjoni tiegħu tat-12 ta' Settembru 2018 dwar sistemi ta' armi awtonomi, li tiddikjara li l-attakki ma jridux jitwettqu mingħajr intervent uman sinifikattiv; jistieden lill-VP/RGħ, lill-Istati Membri u lill-Kunsill Ewropew jadottaw pożizzjoni komuni dwar is-sistemi ta' armi awtonomi li tiżgura kontroll uman sinifikattiv fuq il-funzjonijiet kritiċi tas-sistemi tal-armi, inkluż waqt l-iskjerament tagħhom; jafferma mill-ġdid l-appoġġ tiegħu għall-ħidma rigward il-LAWS tal-Grupp ta' Esperti Governattivi tan-NU tal-Partijiet Kontraenti Għolja għall-Konvenzjoni dwar Ċerti Armi Konvenzjonali, li jibqa' l-forum internazzjonali rilevanti għal diskussjonijiet u negozjati dwar l-isfidi legali li joħolqu s-sistemi ta' armi awtonomi; jitlob li jiġu aċċellerati l-isforzi multilaterali attwali kollha, sabiex l-oqfsa normattivi u regolatorji iżommu l-pass mal-iżviluppi teknoloġiċi u mal-metodi ġodda tal-gwerra; jistieden lill-VP/RGħ, fil-qafas tad-diskussjonijiet li għaddejjin dwar ir-regolamentazzjoni internazzjonali tal-LAWS mill-istati partijiet għas-CCW, jibqa' impenjat u jgħin biex isir progress, mingħajr dewmien, fl-isforz biex jiġi żviluppat qafas regolatorju dinji ġdid u strument legalment vinkolanti ffukat fuq id-definizzjonijiet, il-kunċetti u l-karatteristiċi ta' teknoloġiji emerġenti fil-qasam tal-LAWS, kwistjonijiet etiċi u legali tal-kontroll uman, b'mod partikolari fir-rigward tal-funzjonijiet kritiċi tagħhom, bħall-għażla u l-ingaġġ tal-objettivi, iż-żamma tar-responsabbiltà u tal-obbligu ta' rendikont umani u l-livell meħtieġ ta' interazzjoni bejn il-bniedem u l-magni, inkluż il-kunċett tal-kontroll uman u tal-ġudizzju uman; jitlob li dawn l-isforzi jiżguraw il-konformità mad-dritt umanitarju internazzjonali u mad-dritt internazzjonali dwar id-drittijiet tal-bniedem matul l-istadji differenti taċ-ċiklu tal-ħajja tal-armi mħaddma bl-IA, bil-ħsieb li jintlaħaq qbil dwar rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-kjarifika, il-kunsiderazzjoni u l-iżvilupp ta' aspetti tal-qafas normattiv relatati mat-teknoloġiji emerġenti fil-qasam tal-LAWS;

50.  Jemmen li mekkaniżmu effettiv għall-infurzar tar-regoli dwar in-nonproliferazzjoni tal-LAWS u kwalunkwe teknoloġija offensiva futura mħaddma bl-IA huwa ta' importanza kbira għas-sigurtà dinjija;

L-awtorità tal-istat: eżempji minn oqsma ċivili, inkluża s-saħħa u l-ġustizzja

51.  Jenfasizza li l-Istati Membri jeħtieġ li jaġixxu b'mod effettiv biex inaqqsu d-dipendenza tagħhom fuq data barranija u, mingħajr ma joħolqu distorsjoni b'mod sinifikanti tas-suq, jiżguraw li l-pussess ta' teknoloġiji tal-IA sofistikati ħafna minn gruppi privati b'ħafna poter ma jirriżultax f'kontestazzjoni jew saħansitra ħtif tal-awtorità tal-istat minn entitajiet privati, speċjalment jekk dawn il-gruppi privati jkunu jappartjenu lil pajjiż terz barra mill-Unjoni Ewropea;

52.  Jenfasizza li l-użu tas-sistemi tal-IA fil-proċess tat-teħid ta' deċiżjonijiet tal-awtoritajiet pubbliċi jista' jirriżulta f'deċiżjonijiet preġudikati li jolqtu liċ-ċittadini b'mod negattiv, u għalhekk għandhom ikunu soġġetti għal kriterji stretti ta' kontroll fir-rigward tas-sigurtà, it-trasparenza, l-obbligu ta' rendikont, in-nondiskriminazzjoni u r-responsabbiltà soċjali u ambjentali tagħhom, fost oħrajn; iħeġġeġ lill-Istati Membri jivvalutaw ir-riskji relatati ma' deċiżjonijiet xprunati mill-IA marbuta mal-eżerċizzju tal-awtorità tal-Istat, u jipprevedu salvagwardji bħal superviżjoni umana sinifikattiva, rekwiżiti ta' trasparenza u l-possibbiltà li tali deċiżjonijiet jiġu kkontestati;

53.  Iħeġġeġ lill-Istati Membri jivvalutaw ir-riskji relatati mat-teknoloġiji bbażati fuq l-IA qabel ma jawtomatizzaw attivitajiet marbuta mal-eżerċizzju tal-awtorità tal-istat, bħall-amministrazzjoni tal-ġustizzja; jistieden lill-Istati Membri jikkunsidraw il-ħtieġa li jipprevedu salvagwardji bħal superviżjoni minn professjonist kwalifikat u regoli stretti dwar l-etika professjonali;

54.  Jenfasizza l-importanza li tittieħed azzjoni fil-livell Ewropew biex tgħin ħalli jkun promoss l-investiment tant meħtieġ, l-infrastruttura tad-data, ir-riċerka, inkluża r-riċerka fl-użu tal-intelliġenza artifiċjali mill-awtoritajiet pubbliċi u qafas etiku komuni;

55.  Jenfasizza li l-Unjoni Ewropea jeħtieġ li taħdem bla heda għal reżiljenza strateġika sabiex qatt ma terġa' ssib ruħha mhux imħejjija fil-każ ta' kriżi, u jissottolinja li dan huwa ta' sinifikat kruċjali, speċjalment għall-intelliġenza artifiċjali u l-applikazzjonijiet militari tagħha; jenfasizza li l-katini ta' provvista għal sistemi tal-IA militari li jistgħu jwasslu għal dipendenza teknoloġika għandhom jiġu rieżaminati, u li dawn id-dipendenzi għandhom jitneħħew gradwalment; jitlob investiment akbar fl-IA Ewropea għad-difiża u fl-infrastruttura kritika li ssostniha;

56.  Jistieden lill-Kummissjoni tivvaluta l-konsegwenzi ta' moratorju fuq l-użu ta' sistemi ta' rikonoxximent tal-wiċċ, u, skont ir-riżultati ta' din il-valutazzjoni, tikkunsidra moratorju fuq l-użu ta' dawn is-sistemi fl-ispazji pubbliċi mill-awtoritajiet pubbliċi u fil-bini maħsub għall-edukazzjoni u l-kura tas-saħħa, kif ukoll fuq l-użu ta' sistemi ta' rikonoxximent tal-wiċċ mill-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi fi spazji semipubbliċi bħall-ajruporti, sakemm l-istandards tekniċi jkunu jistgħu jitqiesu kompletament konformi mad-drittijiet fundamentali, ir-riżultati miksuba ma jkunux preġudikati u ma jkunux diskriminatorji, u jkun hemm salvagwardji stretti kontra l-użu ħażin li jiżguraw in-neċessità u l-proporzjonalità tal-użu ta' tali teknoloġiji;

57.  Jenfasizza l-importanza taċ-ċibersigurtà għall-IA, kemm fix-xenarju offensiv kif ukoll f'dak difensiv; jinnota, f'dan ir-rigward, l-importanza tal-kooperazzjoni internazzjonali u tal-pubblikazzjoni u l-kondiviżjoni tal-vulnerabbiltajiet u r-rimedji għas-sigurtà tal-IT; jitlob il-kooperazzjoni internazzjonali fil-qasam taċ-ċibersigurtà għall-użu u l-iskjerament effettivi tal-IA, u salvagwardji kontra l-użu ħażin tal-IA u l-attakki ċibernetiċi; jinnota, barra minn hekk, in-natura b'użu doppja tas-sistemi tal-IT (jiġifieri l-użu għal skopijiet ċivili u militari), u tal-IA, u jitlob ir-regolamentazzjoni effettiva tagħhom;

58.  Jemmen li l-Istati Membri għandhom jippromwovu t-teknoloġiji tal-IA li jaħdmu għall-bniedem, u li l-persuni li kienu s-suġġett ta' deċiżjoni meħuda minn awtorità pubblika bbażata fuq l-informazzjoni minn sistema tal-IA għandhom jiġu infurmati b'dan, għandhom jirċievu l-informazzjoni msemmija fil-paragrafu preċedenti mingħajr dewmien, jiġu offruti l-possibbiltà li jikkontestaw dik id-deċiżjoni, u li jagħżlu li dan l-appell jiġi solvut mingħajr l-intervent ta' sistema tal-IA; jistieden lill-Istati Membri jikkunsidraw il-ħtieġa li jistabbilixxu salvagwardji, kif previst fid-Direttiva (UE) 2018/958(13), bħal pereżempju superviżjoni minn professjonist kwalifikat u regoli dwar l-etika professjonali;

59.  Jissottolinja li t-tbassir ibbażat fuq il-kondiviżjoni tad-data, l-aċċess għad-data jew l-użu tagħha jrid jiġi rregolat bir-rekwiżiti ta' kwalità, integrità, trasparenza, sigurtà, privatezza u kontroll; jenfasizza l-ħtieġa, matul il-proċess kollu tal-iżvilupp, l-iskjerar u l-użu tal-IA, ir-robotika u t-teknoloġiji relatati, li jiġi rrispettat il-qafas legali tal-UE dwar il-protezzjoni u l-privatezza tad-data, sabiex jiżdiedu s-sigurtà taċ-ċittadini u l-fiduċja tagħhom f'dawk it-teknoloġiji;

60.  Josserva l-iżvilupp rapidu ta' applikazzjonijiet tal-IA li jirrikonoxxu elementi karatteristiċi uniċi, bħall-fattizzi, il-movimenti u l-attitudnijiet; iwissi dwar kwistjonijiet ta' invażjoni tal-privatezza, nondiskriminazzjoni u protezzjoni ta' data personali relatati mal-użu ta' applikazzjonijiet ta' rikonoxximent awtomatizzati;

61.  Jissottolinja li kwalunkwe deċiżjoni fir-rigward ta' persuna fiżika li tkun ibbażata unikament fuq ipproċessar awtomatizzat, inkluż it-tfassil ta' profili, u li tipproduċi effett legali negattiv fuq is-suġġett tad-data jew li tolqot lil dik il-persuna b'mod sinifikanti, hija pprojbita fl-ambitu tal-GDPR, sakemm ma tkunx awtorizzata mid-dritt tal-Unjoni jew ta' Stat Membru, soġġett għal miżuri xierqa biex jiġu ssalvagwardjati d-drittijiet u l-libertajiet u l-interessi leġittimi tas-suġġett tad-data;

62.  Jitlob li jkun hemm spjegabbiltà tal-algoritmi, trasparenza u sorveljanza regolatorja meta l-intelliġenza artifiċjali tintuża mill-awtoritajiet pubbliċi, u li jsiru valutazzjonijiet tal-impatt qabel l-introduzzjoni ta' għodod li jużaw teknoloġiji tal-IA mill-awtoritajiet tal-istat; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Bord Ewropew għall-Protezzjoni tad-Data joħorġu linji gwida u rakkomandazzjonijiet u jiżviluppaw l-aħjar prattiki sabiex jispeċifikaw aktar il-kriterji u l-kundizzjonijiet applikabbli għal deċiżjonijiet ibbażati fuq it-tfassil ta' profili u l-użu tal-IA mill-awtoritajiet pubbliċi;

63.  Jinnota li l-intelliġenza artifiċjali għandha rwol dejjem aktar fundamentali fil-qasam tal-kura tas-saħħa, b'mod partikolari permezz tal-algoritmi li jassistu d-dijanjożi, il-kirurġija assistita mir-robots, il-proteżi intelliġenti, it-trattamenti personalizzati bbażati fuq l-immudellar tridimensjonali tal-ġisem ta' pazjent individwali, ir-robots soċjali maħsuba biex jassistu lill-anzjani, it-terapiji diġitali mfassla biex itejbu l-awtonomija ta' persuni b'ċertu mard mentali, il-mediċina predittiva u s-software b'rispons għall-epidemiji;

64.  Jinsisti, madankollu, li l-użi kollha tal-IA fil-qasam tas-saħħa pubblika jridu jirrispettaw il-protezzjoni tad-data personali tal-pazjenti u jipprevjenu t-tixrid bla kontroll ta' din id-data;

65.  Jitolbu li l-użi kollha tal-IA fis-saħħa pubblika jirrispettaw il-prinċipju tat-trattament ugwali tal-pazjenti f'termini ta' aċċess għat-trattament, jippreservaw ir-relazzjoni bejn il-pazjent u t-tabib, u jkunu konsistenti mal-Ġurament ta' Ħippokrate f'kull ħin, sabiex it-tabib ikun jista' dejjem jiddevja mis-soluzzjoni ssuġġerita mill-IA, u b'hekk iżomm ir-responsabbiltà għal kwalunkwe deċiżjoni;

66.  Jinnota li l-użu tal-IA fil-ġlieda kontra l-kriminalità u ċ-ċiberkriminalità jista' jġib firxa wiesgħa ta' possibbiltajiet u opportunitajiet; jafferma, fl-istess ħin, li l-prinċipju li dak li huwa illegali offline huwa illegali online għandu jibqa' prevalenti;

67.  Jinnota li l-IA qed tintuża dejjem aktar fil-qasam tal-ġustizzja sabiex jittieħdu deċiżjonijiet li jkunu aktar razzjonali, aktar konformi mal-liġijiet fis-seħħ, u aktar malajr; jilqa' l-fatt li l-użu tal-IA huwa mistenni li jħaffef il-proċedimenti ġudizzjarji;

68.  Iqis li huwa neċessarju li jiġi ċċarat jekk huwiex xieraq li d-deċiżjonijiet tal-infurzar tal-liġi jiġu parzjalment iddelegati lill-IA, filwaqt li jinżamm il-kontroll uman fuq id-deċiżjoni finali;

69.  Jenfasizza li l-użu tal-IA jista' jtejjeb l-analiżi u l-ġbir tad-data u l-protezzjoni tal-vittmi, u li dan jista' jiġi esplorat fir-riċerka u l-iżvilupp u jkun akkumpanjat minn valutazzjonijiet tal-impatt, b'mod partikolari fir-rigward tas-salvagwardji għal proċess xieraq u kontra l-preġudizzju u d-diskriminazzjoni, bl-applikazzjoni tal-prinċipju ta' prekawzjoni; ifakkar, madankollu, li dan mhux sostitut għall-involviment tal-bnedmin fl-għoti tas-sentenzi jew fit-teħid tad-deċiżjonijiet;

70.  Ifakkar fl-importanza tal-prinċipji ta' governanza, trasparenza, imparzjalità, obbligu ta' rendikont, korrettezza u integrità intellettwali fl-użu tal-IA fil-ġustizzja kriminali;

71.  Iħeġġeġ, għalhekk, lill-Istati Membri jivvalutaw is-sogri relatati mat-teknoloġiji mmexxija mill-IA qabel ma jawtomatizzaw attivitajiet marbuta mal-eżerċizzju tal-awtorità tal-istat, speċjalment fil-qasam tal-ġustizzja; jistedinhom jikkunsidraw il-ħtieġa li jipprovdu salvagwardji bħas-superviżjoni minn professjonist kwalifikat u regoli dwar l-etika professjonali;

72.  Jinnota li ċerti t-teknoloġiji tal-IA jagħmlu possibbli l-awtomatizzazzjoni tal-ipproċessar tal-informazzjoni u tal-azzjoni fuq skala mingħajr preċedent, bħal fil-każ tas-sorveljanza tal-massa ċivili u militari, li tikkostitwixxi theddida għad-drittijiet fundamentali u twitti t-triq għal indħil illegali fis-sovranità nazzjonali; jitlob li jsir skrutinju tal-attivitajiet ta' sorveljanza tal-massa fl-ambitu tad-dritt internazzjonali, inkluż fir-rigward ta' kwistjonijiet ta' ġurisdizzjoni u ta' infurzar; jesprimi tħassib serju dwar xi applikazzjonijiet ta' punteġġ soċjali intrużivi ħafna li ġew żviluppati, għax dawn jipperikolaw serjament ir-rispett tad-drittijiet fundamentali; jitlob projbizzjoni espliċita fuq l-użu tal-punteġġ soċjali tal-massa mill-awtoritajiet pubbliċi biex jirrestrinġu d-drittijiet taċ-ċittadini; jitlob li jiġi msaħħaħ l-obbligu ta' rendikont tal-atturi privati skont id-dritt internazzjonali, minħabba l-eġemonija tat-teħid tad-deċiżjonijiet u l-kontroll ta' ċerti atturi privati fuq l-iżvilupp ta' dawn it-teknoloġiji; jistieden, f'dan il-kuntest, lill-Kummissjoni, lill-Kunsill u lill-Istati Membri biex jagħtu attenzjoni partikolari meta jinnegozjaw, jikkonkludu u jirratifikaw ftehimiet internazzjonali relatati ma' każijiet transfruntiera tal-familja, bħall-ħtif internazzjonali tat-tfal, u biex jiżguraw li f'dan il-kuntest, is-sistemi tal-IA jintużaw dejjem taħt verifika umana effettiva, u jirrispettaw il-proċess dovut fi ħdan l-UE u fil-pajjiżi firmatarji ta' dawn il-ftehimiet;

73.  Jitlob li l-pubbliku jinżamm infurmat dwar l-użu tal-IA fil-qasam tal-ġustizzja, u li tali użi ma jwasslux għal diskriminazzjoni li tirriżulta minn preġudizzji tal-ipprogrammar; jenfasizza li d-dritt ta' kull individwu li jkollu aċċess għal uffiċjal pubbliku jrid jiġi rrispettat, kif ukoll id-dritt tal-uffiċjal responsabbli li jieħu d-deċiżjoni personalment u jiddevja mill-informazzjoni riċevuta mill-IA meta jqis li dan ikun meħtieġ fid-dawl tad-dettalji tal-kwistjoni kkonċernata; jenfasizza d-dritt tal-konvenut li jappella d-deċiżjoni skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali, mingħajr ma tiġi eliminata qatt ir-responsabbiltà finali tal-ġudikatura;

74.  Jitlob, għaldaqstant, li dawn l-użi pubbliċi u amministrattivi kollha jitqiesu bħala informazzjoni fid-dominju pubbliku, u li tiġi evitata d-diskriminazzjoni minħabba l-preġudizzji tal-ipprogrammar;

75.  Jenfasizza l-importanza li jiġu abilitati l-iskjerar u l-użu xierqa tal-IA; jistieden lill-Istati Membri jipprovdu lill-persunal ċivili u militari tagħhom b'taħriġ xieraq sabiex jippermettilhom jidentifikaw b'mod preċiż u jevitaw id-diskriminazzjoni u l-preġudizzju fis-settijiet tad-data;

76.  Jinsab imħasseb ħafna dwar teknoloġiji deepfake li jippermettu li jsiru falsifikazzjonijiet ta' ritratti, audio u video dejjem aktar realistiċi li jistgħu jintużaw għar-rikatt, jiġġeneraw rapporti ta' aħbarijiet foloz, inaqqru l-fiduċja tal-pubbliku u jinfluwenzaw id-diskors pubbliku; jemmen li tali prattiki għandhom il-potenzjal li jiddestabilizzaw il-pajjiżi, ixerrdu d-diżinformazzjoni u jinfluwenzaw l-elezzjonijiet; jitlob, għalhekk, obbligu li kull materjal deepfake jew kwalunkwe video sintetiku ieħor magħmul b'mod realistiku jiġi ttikkettat bħala "mhux oriġinali" minn min joħolqu, b'limitazzjonijiet stretti fuq l-użu tiegħu għal finijiet elettorali u infurzar robust; jitlob riċerka adegwata f'dan ir-rigward biex jiġi żgurat li t-teknoloġiji li jiġġieldu lil dawn il-fenomeni jżommu l-pass mal-użu malizzjuż tal-IA;

It-trasport

77.  Jieħu nota tal-potenzjal ekonomiku sinifikanti tal-applikazzjonijiet tal-IA, inkluż għall-ottimizzazzjoni tal-prestazzjoni fit-tul, il-manutenzjoni, it-tbassir ta' falliment u l-ippjanar tal-kostruzzjoni fl-infrastruttura tat-trasport u l-bini, kif ukoll għas-sikurezza, l-effiċjenza enerġetika u l-ispejjeż; jistieden lill-Kummissjoni, għalhekk, tkompli tippromwovi r-riċerka dwar l-IA u l-iskambju tal-prattiki tajba fit-trasport;

78.  Jenfasizza l-ħtieġa li tiġi promossa l-intelliġenza artifiċjali għat-trawwim tal-multimodalità, l-interoperabbiltà u l-effiċjenza enerġetika tal-modi kollha tat-trasport, biex tittejjeb l-effiċjenza fl-organizzazzjoni u l-ġestjoni tal-flussi tat-traffiku tal-merkanzija u tal-passiġġieri, isir użu aħjar mill-infrastruttura u mir-riżorsi tul in-Network Trans-Ewropew tat-Trasport (TEN-T) u jiġu indirizzati l-ostakoli għall-ħolqien ta' żona unika Ewropea tat-trasport;

79.  Ifakkar fil-benefiċċji tas-Sistema Ewropea tal-Ġestjoni tat-Traffiku Ferrovjarju (ERTMS), sistema integrata ta' protezzjoni awtomatika tal-ferroviji, u jappoġġa l-iżvilupp u l-istandardizzazzjoni internazzjonali tal-awtomatizzazzjoni tal-operazzjonijiet ferrovjarji;

80.  Jilqa' l-ħidma tal-proġett ta' Riċerka dwar il-Ġestjoni tat-Traffiku bl-Ajru tal-Ajru Uniku Ewropew (SESAR) dwar sistemi ta' inġenji tal-ajru mingħajr ekwipaġġ u ta' sistemi ta' ġestjoni tat-traffiku tal-ajru, kemm ċivili kif ukoll militari;

81.  Ifakkar li l-vetturi awtonomi għandhom potenzjal kbir biex itejbu l-mobbiltà u s-sikurezza u biex iġibu magħhom benefiċċji ambjentali, u jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jiżguraw kooperazzjoni fost ir-regolaturi u l-partijiet ikkonċernati kollha rilevanti għall-użu ta' vetturi tat-triq awtomatizzati fl-UE;

82.  Jirrimarka li l-industrija dinjija tat-trasport marittimu nbidlet ħafna minħabba l-integrazzjoni tal-IA f'dawn l-aħħar snin; ifakkar fid-diskussjonijiet komprensivi attwali fi ħdan l-Organizzazzjoni Marittima Internazzjonali dwar l-integrazzjoni b'mod effikaċi ta' teknoloġiji ġodda u emerġenti, bħall-vapuri awtonomi, fil-qafas regolatorju tagħha;

83.  Jenfasizza li s-sistemi tat-trasport intelliġenti jtaffu l-konġestjoni tat-traffiku, iżidu s-sikurezza u l-aċċessibbiltà u jikkontribwixxu għat-titjib tal-ġestjoni tal-flussi tat-traffiku, l-effiċjenza u s-soluzzjonijiet tal-mobbiltà; jiġbed l-attenzjoni dwar iż-żieda fl-esponiment tan-networks tat-trasport tradizzjonali għat-theddid ċibernetiku; ifakkar fl-importanza ta' riżorsi suffiċjenti u ta' riċerka ulterjuri dwar is-sogri għas-sigurtà fl-iżgurar tas-sikurezza tas-sistemi awtomatizzati u d-data tagħhom; jilqa' l-intenzjoni tal-Kummissjoni li tinkludi ċ-ċibersigurtà bħala punt regolari tal-aġenda għal diskussjoni fi ħdan l-organizzazzjonijiet internazzjonali relatati mat-trasport;

84.  Jilqa' l-isforzi intiżi biex jintroduċu s-sistemi tal-IA fis-settur pubbliku, u se jappoġġa aktar diskussjonijiet dwar l-introduzzjoni tal-IA fit-trasport; jistieden lill-Kummissjoni twettaq evalwazzjoni tal-użu tal-IA u teknoloġiji simili fis-settur tat-trasport u tiġbor lista mhux eżawrjenti tat-taqsimiet b'riskju kbir f'sistemi tal-IA li jissostitwixxu d-deċiżjonijiet fil-qafas tal-prerogattivi tal-poter pubbliku f'dan il-qasam;

85.  Jissottolinja li l-Fond Ewropew għad-Difiża u l-Kooperazzjoni Strutturata Permanenti għandhom jistimolaw il-kooperazzjoni bejn l-Istati Membri u l-industriji tad-difiża Ewropej biex jiżviluppaw kapaċitajiet ta' difiża Ewropej ġodda fl-IA u jiżguraw is-sigurtà tal-provvista, filwaqt li jqisu kunsiderazzjonijiet etiċi; jenfasizza l-ħtieġa li tiġi evitata l-frammentazzjoni billi jinħolqu punti ta' kuntatt bejn id-diversi atturi u l-oqsma ta' applikazzjoni, billi jiġu promossi l-kompatibbiltà u l-interoperabbiltà fil-livelli kollha, u billi ssir enfasi fuq ħidma konġunta fuq soluzzjonijiet tal-istruttura u tal-pjattaformi; ifakkar, barra minn hekk, li l-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa li jmiss, li tippromwovi wkoll l-infrastruttura intelliġenti, se tipprevedi fond għall-adattament u għall-iżvilupp ta' infrastruttura tat-trasport b'użu doppju ċivili/militari fit-TEN-T sabiex jiżdiedu s-sinerġiji bejn il-ħtiġijiet ċivili u dawk tad-difiża u bil-ħsieb li tittejjeb il-mobbiltà ċivili u militari fi ħdan l-Unjoni; jenfasizza, għalhekk, il-ħtieġa ta' aktar investiment, riċerka, u tmexxija Ewropej f'teknoloġiji li għandhom kemm impatt kbir fuq it-tkabbir ekonomiku kif ukoll potenzjal sinifikanti ta' użu doppju;

86.  Jenfasizza li ħafna investimenti fit-teknoloġiji ġodda fit-trasport u l-mobbiltà huma deċiżi mis-suq, iżda li t-teknoloġiji u l-prodotti kummerċjali b'użu doppju li huma disponibbli għall-bejgħ spiss jintużaw b'modi innovattiv għal skopijiet militari; jenfasizza, għalhekk, li l-potenzjal ta' użu doppju tas-soluzzjonijiet imħaddma bl-IA jeħtieġ li jitqies meta jkunu qed jiġu abbozzati l-istandards għall-użu tal-IA f'diversi oqsma tas-setturi kummerċjali u militari; jitlob li standards u politiki etiċi għoljin jiġu inklużi fl-iżvilupp tat-teknoloġiji, il-prodotti u l-prinċipji ta' funzjonament tad-difiża;

87.  Jirrimarka li t-trasportazzjoni effikaċi ta' merkanzija, munizzjon, armamenti u tat-truppi hija komponent essenzjali ta' operazzjonijiet militari ta' suċċess; jenfasizza li l-IA hija mistennija li taqdi rwol kruċjali u toħloq possibbiltajiet numerużi fil-loġistika u t-trasport militari; jirrimarka li pajjiżi mid-dinja kollha, inklużi Stati Membri tal-UE, qed jinkorporaw armi u sistemi oħra tal-IA fuq pjattaformi tal-art, navali u tal-ajru; ifakkar li l-applikazzjonijiet tal-IA fis-settur tat-trasport jistgħu jipprovdu kapaċitajiet ġodda u jippermettu forom ġodda ta' tattiki, bħall-ikkombinar ta' ħafna sistemi bħal droni, dgħajjes jew tankijiet mingħajr ekwipaġġ f'operazzjoni indipendenti u kkoordinata;

Id-dritt internazzjonali privat

88.  Jinnota li, bl-għadd dejjem jikber ta' tilwim li jaqa' taħt id-dritt internazzjonali privat li qed jirriżulta mill-internalizzazzjoni tal-attivitajiet tal-bniedem, jew online jew fid-dinja reali, l-IA tista' tgħin biex dan it-tilwim jiġi solvut billi joħolqu mudelli li jidentifikaw il-ġurisdizzjoni kompetenti u d-dritt applikabbli għal kull kawża, iżda wkoll li jidentifikaw il-kunflitti tal-liġijiet l-aktar delikati u li jipproponu soluzzjonijiet biex isolvuhom;

89.  Iqis, madankollu, li l-pubbliku jeħtieġ li jiġi infurmat sew dwar l-użi tal-IA fid-dritt internazzjonali privat, li dawn l-użi jeħtieġ li ma jwasslux għal diskriminazzjoni permezz tal-ipprogrammar, għax jekk dan iseħħ, iwassal biex il-liġijiet ta' nazzjon sistematikament jieħdu preċedenza fuq il-liġijiet ta' nazzjon ieħor, jeħtieġ li jirrispettaw id-drittijiet tal-qorti predeterminati mil-liġi, jippermettu appelli f'konformità mal-liġi applikabbli, u jippermettu lil kwalunkwe mħallef jinjora s-soluzzjoni ssuġġerita mill-IA;

90.  Jenfasizza li ċ-ċirkolazzjoni ta' vetturi awtonomi fl-Unjoni Ewropea, li tista' twassal għal għadd partikolarment kbir ta' tilwim li jaqa' fl-ambitu tad-dritt internazzjonali privat, trid tkun soġġetta għal regolamenti Ewropej partikolari li jispeċifikaw is-sistema legali applikabbli f'każ ta' ħsara trasfruntiera;

91.  Jirrimarka li minħabba ż-żieda fl-importanza tar-riċerka u l-iżvilupp fis-settur privat u l-investimenti enormi minn pajjiżi terzi, l-UE qed tħabbat wiċċha ma' kompetizzjoni qawwija; jappoġġa, għaldaqstant, l-isforzi tal-UE biex tiżviluppa aktar il-vantaġġi kompetittivi tagħha, u jemmen li l-UE għandu jkollha l-għan li tieħu r-rwol ta' entità li tistabbilixxi n-normi għall-IA f'dinja iperkonnessa billi tadotta strateġija effettiva fil-konfront tas-sħab esterni tagħha, filwaqt li żżid l-isforzi tagħha biex tistabbilixxi normi etiċi globali għall-IA fil-livell internazzjonali f'konformità mar-regoli dwar is-sikurezza u mar-rekwiżiti tal-protezzjoni tal-konsumatur, kif ukoll mal-valuri Ewropej u d-drittijiet taċ-ċittadini, inklużi d-drittijiet fundamentali; iqis li dan huwa kruċjali wkoll għall-kompetittività u s-sostenibbiltà tal-kumpaniji Ewropej; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jsaħħu l-kooperazzjoni ma' pajjiżi terzi u ma' organizzazzjonijiet internazzjonali bħan-NU, l-OECD, il-G7 u l-G20, u jinvolvu rwieħhom fi djalogu usa' biex jindirizzaw l-isfidi li jirriżultaw mill-iżvilupp ta' din it-teknoloġija li tinbidel malajr; iqis li dawn l-isforzi għandhom ifittxu, b'mod partikolari, li jiġu stabbiliti standards komuni u li tittejjeb l-interoperabbiltà ta' sistemi mħaddma bl-IA; jistieden lill-Kummissjoni trawwem djalogu, kooperazzjoni aktar mill-qrib u sinerġiji bejn l-Istati Membri, ir-riċerkaturi, l-akkademiċi, l-atturi tas-soċjetà ċivili, is-settur privat, b'mod partikolari l-kumpaniji ewlenin, u l-militar, biex tiżgura li l-proċessi tat-tfassil tal-politika għal regolamenti dwar l-IA relatata mad-difiża jkunu inklużivi;

Prinċipji gwida

92.  Iqis li t-teknoloġiji tal-IA u s-sistemi tan-network għandhom jimmiraw li jipprovdu ċertezza tad-dritt għaċ-ċittadini; jissottolinja, għalhekk, li r-regoli dwar il-kunflitt tal-liġijiet u l-ġurisdizzjonijiet għandhom ikomplu japplikaw, filwaqt li jitqiesu l-interessi taċ-ċittadini, kif ukoll il-ħtieġa li jitnaqqas ir-riskju ta' għażla opportunistika tal-ġurisdizzjonijiet; ifakkar li l-IA ma tistax tissostitwixxi lill-bnedmin fil-proċess ġudizzjarju f'dak li jirrigwarda l-għoti ta' sentenza jew it-teħid ta' deċiżjoni finali ta' kwalunkwe tip, peress li tali deċiżjonijiet iridu dejjem jittieħdu minn bniedem, u jridu jkunu strettament soġġetti għal verifika umana u proċess ġust; jinsisti li meta jużaw evidenza pprovduta mit-teknoloġiji assistiti mill-IA, l-awtoritajiet ġudizzjarji għandu jkollhom l-obbligu li jipprovdu raġunijiet għad-deċiżjonijiet tagħhom;

93.  Ifakkar li l-IA hija progress xjentifiku li jeħtieġ li ma ddgħajjifx il-liġi, iżda jeħtieġ, għall-kuntrarju, li tkun dejjem iggvernata minnha – fl-Unjoni Ewropea bid-dritt li joriġina mill-istituzzjonijiet tagħha u mill-Istati Membri tagħha – u li l-IA, ir-robotika u t-teknoloġiji relatati qatt m'għandhom imorru kontra d-drittijiet fundamentali, id-demokrazija u l-istat tad-dritt;

94.  Jenfasizza li l-IA użata għal skopijiet ta' difiża għandha tkun responsabbli, ekwa, traċċabbli, affidabbli u governabbli;

95.  Iqis li l-intelliġenza artifiċjali, ir-robotika u t-teknoloġiji relatati, inkluż is-software, l-algoritmi u d-data użata jew prodotta minn tali teknoloġiji, irrispettivament mill-qasam li jintużaw fih, għandhom jiġu żviluppati b'mod sikur u teknikament rigoruż;

o
o   o

96.  Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex jgħaddi din ir-riżoluzzjoni lill-Kunsill u lill-Kummissjoni.

(1) ĠU L 180, 19.7.2000, p. 22.
(2) ĠU L 303, 2.12.2000, p. 16.
(3) ĠU L 119, 4.5.2016, p. 1.
(4) ĠU L 119, 4.5.2016, p. 89.
(5) ĠU L 252, 8.10.2018, p. 1.
(6) ĠU C 252, 18.7.2018, p. 239.
(7) ĠU C 307, 30.8.2018, p. 163.
(8) ĠU C 433, 23.12.2019, p. 86.
(9) ĠU C 433, 23.12.2019, p. 42.
(10) ĠU C 449, 23.12.2020, p. 37.
(11) Id-Direttiva 2005/36/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-7 ta’ Settembru 2005 dwar ir-Rikonoxximent ta' Kwalifiki Professjonali (ĠU L 255, 30.9.2005, p. 22)
(12) Id-Direttiva 2006/42/EC tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Mejju 2006 dwar il-makkinarju, u li temenda d-Direttiva 95/16/KE (ĠU L 157, 9.6.2006, p. 24).
(13) Id-Direttiva (UE) 2018/958 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-28 ta’ Ġunju 2018 dwar test tal-proporzjonalità qabel l-adozzjoni ta’ regolamentazzjoni ġdida tal-professjonijiet (ĠU L 173, 9.7.2018, p. 25).

Aġġornata l-aħħar: 22 ta' April 2021Avviż legali - Politika tal-privatezza