(Gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing)

Het Europees Parlement,

–  gezien het voorstel van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad (COM(2021)0551),

–  gezien artikel 294, lid 2, en artikel 192, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op grond waarvan het voorstel door de Commissie bij het Parlement is ingediend (C9‑0318/2021),

–  gezien artikel 294, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

–  gezien het gemotiveerde advies dat in het kader van Protocol nr. 2 betreffende de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid is uitgebracht door de Tsjechische Senaat, en waarin wordt gesteld dat het ontwerp van wetgevingshandeling niet strookt met het subsidiariteitsbeginsel,

–  gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité van 8 december 2021(1),

–  gezien het advies van het Comité van de Regio’s van 28 april 2022(2),

–  gezien het overeenkomstig artikel 74, lid 4, van zijn Reglement door de bevoegde commissie goedgekeurde voorlopig akkoord en de door de vertegenwoordiger van de Raad bij brief van 8 februari 2023 gedane toezegging om het standpunt van het Europees Parlement overeenkomstig artikel 294, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie goed te keuren,

–  gezien het besluit van de Conferentie van voorzitters van 9 maart 2023 om de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid toestemming te geven om de wetgevingsprocedure te splitsen en twee afzonderlijke geconsolideerde teksten ter behandeling op de plenaire vergadering voor te leggen;

–  gezien artikel 59 van zijn Reglement,

–  gezien de adviezen van de Begrotingscommissie, de Commissie industrie, onderzoek en energie, de Commissie ontwikkelingssamenwerking en de Commissie vervoer en toerisme,

–  gezien het verslag van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid (A9‑0162/2022),

1.  stelt onderstaand standpunt in eerste lezing vast(3);

2.  neemt kennis van de verklaring van de Commissie die als bijlage bij onderhavige resolutie is gevoegd;

3.  verzoekt de Commissie om hernieuwde voorlegging aan het Parlement indien zij haar voorstel vervangt, ingrijpend wijzigt of voornemens is het ingrijpend te wijzigen;

4.  verzoekt zijn Voorzitter het standpunt van het Parlement te doen toekomen aan de Raad en aan de Commissie, alsmede aan de nationale parlementen.

(1) PB C 152 van 6.4.2022, blz. 175. (2) PB C 301 van 5.8.2022, blz. 116. (3) Dit standpunt vervangt de amendementen die zijn aangenomen op 22 juni 2022 (PB C 32 van 27.1.2023, blz. 108).

(Aangezien het Parlement en de Raad tot overeenstemming zijn geraakt, komt het standpunt van het Parlement overeen met de definitieve rechtshandeling: Richtlijn (EU) 2023/959.)

Verklaring van de Commissie naar aanleiding van de vaststelling van Verordening (EU) 2023/959(1) van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2003/87/EG tot vaststelling van een systeem voor de handel in broeikasgasemissierechten binnen de Unie en Besluit (EU) 2015/1814 betreffende de instelling en de werking van een marktstabiliteitsreserve voor de EU-regeling voor de handel in broeikasgasemissierechten

Innovatiefonds en maritieme zaken

In het kader van de specifieke onderwerpen voor maritieme zaken in de oproepen tot het indienen van voorstellen als bedoeld in artikel 10 bis, lid 8, moeten op die gebieden tegen 2030, overeenkomstig de toepasselijke regels, 20 miljoen emissierechten worden ingezet.

Transparantie van de markt

Teneinde de integriteit en transparantie van de Europese koolstofmarkt verder te verbeteren, zal de Commissie wijzigingen aanbrengen in de gedelegeerde handelingen die van toepassing zijn op de veiling van emissierechten en de werking van het EU-register, om de regelgevingsrapportage en het markttoezicht op de markt voor emissierechten en derivaten daarvan te verbeteren, het voorkomen en opsporen van marktmisbruik te bevorderen en bij te dragen tot de instandhouding van ordelijke markten voor emissierechten en daaraan gerelateerde derivaten.

In artikel 36 van Verordening (EU) nr. 1031/2010 van de Commissie (de veilingverordening) is bepaald dat het veilingplatform verplicht is de volledige en nauwkeurige details van elke uitgevoerde transactie bij de overeenkomstig Richtlijn 2014/65/EU (MiFID2) aangewezen bevoegde nationale autoriteit te melden. Bij de komende herziening van de veilingverordening door de Commissie zal worden bepaald dat gegevens over veilingen ook rechtstreeks aan de Europese Autoriteit voor effecten en markten (ESMA) moeten worden gerapporteerd. Dit zal de efficiënte monitoring van veilingen van emissierechten en de relevante verbindingen met de secundaire markt verbeteren.

In artikel 55, lid 4, van Verordening (EU) 2019/1122 van de Commissie (registerverordening) is bepaald dat bij het initiëren van een overdracht van emissierechten in het EU-register moet worden vermeld of het gaat om een bilaterale otc-transactie. Deze melding wordt echter niet systematisch door marktdeelnemers verricht. De Commissie zal het voorschrift inzake melding van bilaterale otc-transacties wijzigen om rekeninghouders beter te informeren en een betere uitvoering van deze bepaling te waarborgen. Daarnaast zal de Commissie technische aanpassingen doorvoeren in het systeem van het EU-register om deze melding verplicht te stellen bij de uitvoering van transacties.

Ter verbetering van de kwaliteit van de gegevens waarover de toezichthouders van de zogeheten spotmarkt voor emissierechten beschikken, zal de Commissie de registerverordening ook wijzigen om de markttoezichthouders in staat te stellen te verzoeken om regelmatige toegang tot gegevens uit het EU-register. Dit zal regelgevende instanties in staat stellen tijdig informatie te ontvangen die kan worden vergeleken met de gegevens die over derivatenmarkten zijn ontvangen, en zo nodig in te grijpen om de goede werking van de Europese koolstofmarkt te handhaven.

Tot slot wil de Commissie eraan herinneren dat emissierechten sinds januari 2018 als financiële instrumenten worden geclassificeerd in de richtlijn betreffende markten voor financiële instrumenten (MiFID2). Voorheen vielen alleen derivatencontracten met emissierechten onder de regels van de financiële markt. In de praktijk leidt deze classificatie tot zeer specifieke verplichtingen voor entiteiten die op de Europese koolstofmarkt handelen.

Overeenkomstig artikel 58 van Richtlijn 2014/65/EU (MiFID2) moeten alle marktdeelnemers op dagelijkse basis een uitsplitsing verstrekken van hun posities op de koolstofmarkt (positierapportage). Deze positierapporten worden ingediend bij de desbetreffende nationale bevoegde autoriteiten en wekelijks door de ESMA bekendgemaakt.

Overeenkomstig artikel 26 van Verordening (EU) nr. 600/2014 (MiFIR) moeten marktdeelnemers ook nauwkeurige details over al hun financiële transacties in emissierechten en derivaten daarvan, met inbegrip van otc-transacties, aan de nationale autoriteiten melden (verplichting om transacties te melden). Overeenkomstig artikel 16 van Verordening (EU) nr. 596/2014 (verordening marktmisbruik) zijn alle marktdeelnemers onderworpen aan strikte regels ter voorkoming van marktmisbruik, met inbegrip van de wettelijke verplichting om verdachte handelsgedragingen aan de bevoegde financiële autoriteiten te melden.

Marktdeelnemers moeten hun transacties in emissierechten en derivaten daarvan rapporteren aan de desbetreffende bevoegde nationale autoriteiten, die verantwoordelijk zijn voor het toezicht op de koolstofmarkt. Op Europees niveau worden hun acties gecoördineerd door de ESMA, zoals ook het geval is voor andere financiële instrumenten.

Gebruik van inkomsten

De Commissie is van mening dat artikel 3 quinquies, lid 4, artikel 10, lid 3, en artikel 30 quinquies, lid 6, van Richtlijn 2003/87/EG de lidstaten niet verplichten om financiële middelen op nationaal niveau te reserveren. Die richtlijn stelt zowel de bron van de inkomsten vast als de algemene doeleinden voor het gebruik van de inkomsten waaruit de lidstaten kunnen kiezen.

De Commissie bevestigt dat de lidstaten niet verplicht zijn de opbrengsten uit de veiling van ETS-emissierechten te reserveren, maar “het financiële waarde-equivalent” van deze inkomsten mogen gebruiken.

(1) PB L 130 van 16.5.2023, blz. 134.