Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

–  έχοντας υπόψη το άρθρο 10 παράγραφος 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ),

–  έχοντας υπόψη το άρθρο 11 παράγραφος 4 ΣΕΕ και το άρθρο 24 πρώτο εδάφιο της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

–  έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) 2019/788 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Απριλίου 2019, σχετικά με την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών(1) (αναθεωρημένος κανονισμός ΕΠΠ),

–  έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) 2020/1042 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 2020, για τη θέσπιση προσωρινών μέτρων όσον αφορά τις προθεσμίες των σταδίων συγκέντρωσης, επαλήθευσης και εξέτασης που προβλέπονται στον κανονισμό (ΕΕ) 2019/788 σχετικά με την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών, λόγω της επιδημικής έκρηξης της COVID-19(2) (προσωρινός κανονισμός ΕΠΠ),

–  έχοντας υπόψη το άρθρο 222 του Κανονισμού του,

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 17ης Δεκεμβρίου 2020 σχετικά με την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών «Minority SafePack – one million signatures for diversity in Europe»(3),

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 7ης Ιουλίου 2021 σχετικά με τους διαλόγους με τους πολίτες και τη συμμετοχή των πολιτών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ(4),

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 9ης Μαρτίου 2022 σχετικά με τη συνεργασία με τους πολίτες: το δικαίωμα υποβολής αναφορών, το δικαίωμα υποβολής αναφοράς στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή και η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών(5),

–  έχοντας υπόψη τις προτάσεις 36 και 37 της έκθεσης σχετικά με το τελικό αποτέλεσμα της Διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης, και ιδίως τις συστάσεις της 2ης ομάδας Ευρωπαίων πολιτών «Ευρωπαϊκή δημοκρατία/Αξίες και δικαιώματα, κράτος δικαίου, ασφάλεια»,

–  έχοντας υπόψη το άρθρο 54 του Κανονισμού του, καθώς και το άρθρο 1 παράγραφος 1 στοιχείο ε) και το Παράρτημα 3 της απόφασης της Διάσκεψης των Προέδρων της 12ης Δεκεμβρίου 2002 σχετικά με τη διαδικασία έγκρισης για τη σύνταξη εκθέσεων πρωτοβουλίας,

–  έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Συνταγματικών Υποθέσεων (A9-0182/2023),

Α.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το άρθρο 10 παράγραφος 3 ΣΕΕ ορίζει ότι κάθε πολίτης έχει το δικαίωμα να συμμετέχει στον δημοκρατικό βίο της Ένωσης και ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται όσο το δυνατόν πιο ανοιχτά και εγγύτερα στους πολίτες·

Β.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 4 ΣΕΕ, πολίτες της Ένωσης, εφόσον συγκεντρωθεί αριθμός τουλάχιστον ενός εκατομμυρίου, υπήκοοι σημαντικού αριθμού κρατών μελών, μπορούν να λαμβάνουν την πρωτοβουλία να καλούν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, να υποβάλλει κατάλληλες προτάσεις επί θεμάτων στα οποία οι εν λόγω πολίτες θεωρούν ότι απαιτείται νομική πράξη της Ένωσης για την εφαρμογή των Συνθηκών·

Γ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών (ΕΠΠ) αποτελεί μία από τις κύριες καινοτομίες που εισήγαγε η Συνθήκη της Λισαβόνας όσον αφορά τη δημοκρατική συμμετοχή και αποτελεί τον πρώτο μηχανισμό διακρατικής πρωτοβουλίας πολιτών στον κόσμο· λαμβάνοντας υπόψη ότι το Κοινοβούλιο έχει επανειλημμένα ταχθεί ρητά υπέρ του να καταστεί η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών ένα ισχυρό και φιλικό προς τον χρήστη μέσο για τη δημοκρατική συμμετοχή των πολιτών στη διαμόρφωση της ατζέντας της ΕΕ· λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών αποτελεί σημαντικό εργαλείο για την προώθηση της συζήτησης εντός των θεσμικών οργάνων της ΕΕ·

Δ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι Ευρωπαϊκές Πρωτοβουλίες Πολιτών μέχρι στιγμής φαίνεται να έχουν περιορισμένη προβολή και χαμηλή αποτελεσματικότητα όσον αφορά την υποβολή προτάσεων από την Επιτροπή για νομικές πράξεις της Ένωσης, γεγονός που ενέχει τον κίνδυνο να αποδυναμωθεί αυτός ο συμμετοχικός μηχανισμός· λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών πρέπει να ενισχυθεί προκειμένου να καταστεί μια πραγματική διαδικασία από τη βάση προς την κορυφή για την εισαγωγή νομοθεσίας σε επίπεδο ΕΕ·

Ε.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 7 του αναθεωρημένου κανονισμού ΕΠΠ, η δυνατότητα συγκέντρωσης δηλώσεων υποστήριξης μέσω επιμέρους επιγραμμικού συστήματος συγκέντρωσης περιορίζεται σε Ευρωπαϊκές Πρωτοβουλίες Πολιτών που έχουν καταχωριστεί πριν από το τέλος του 2022 και, επομένως, δεν είναι διαθέσιμη για Ευρωπαϊκές Πρωτοβουλίες Πολιτών που καταχωρίζονται μετά την ημερομηνία αυτή·

ΣΤ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι απαραίτητο οι διοργανωτές των Ευρωπαϊκών Πρωτοβουλιών Πολιτών να διοργανώνουν εκστρατείες και να συγκεντρώνουν δηλώσεις υποστήριξης επιγραμμικά· λαμβάνοντας υπόψη ότι σε σύνολο 101 Ευρωπαϊκών Πρωτοβουλιών Πολιτών που καταχωρίστηκαν μετά τη θέσπιση του μέσου, η διαχείριση 17 ΕΠΠ έγινε με τη χρήση επιμέρους επιγραμμικών συστημάτων συγκέντρωσης, εκ των οποίων πέντε κατάφεραν να συγκεντρώσουν περισσότερες από ένα εκατομμύριο υπογραφές, και η διαχείριση 74 ΕΠΠ έγινε με τη χρήση του κεντρικού επιγραμμικού συστήματος συγκέντρωσης, εκ των οποίων οκτώ κατάφεραν να συγκεντρώσουν πάνω από ένα εκατομμύριο υπογραφές·

Ζ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν υπάρχει επαρκής διαφάνεια όσον αφορά τους κανόνες εφαρμογής σε ορισμένα κράτη μέλη· λαμβάνοντας υπόψη ότι η επιτυχία μιας Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών εξαρτάται επίσης από το αποτέλεσμα των διαδικασιών επαλήθευσης και πιστοποίησης στα κράτη μέλη·

Η.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με το άρθρο 15 παράγραφος 2 του αναθεωρημένου κανονισμού ΕΠΠ, η Επιτροπή υπέχει νομική υποχρέωση, εντός έξι μηνών από τη δημοσίευση της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών, και μετά τη δημόσια ακρόαση από το Κοινοβούλιο, να εκθέτει σε ανακοίνωση τα νομικά και πολιτικά της συμπεράσματα σχετικά με έγκυρη Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών, τις ενέργειες στις οποίες σκοπεύει ενδεχομένως να προβεί και τους λόγους για τους οποίους προτίθεται να αναλάβει ή όχι δράση·

Θ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι απαντήσεις της Επιτροπής σε έγκυρες Ευρωπαϊκές Πρωτοβουλίες Πολιτών πρέπει να είναι σαφείς και συγκεκριμένες· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι προτάσεις για νομικές πράξεις έπειτα από ανακοινώσεις της Επιτροπής θα πρέπει να υποβάλλονται εγκαίρως·

Ι.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το άρθρο 14 παράγραφος 3 και το άρθρο 16 του αναθεωρημένου κανονισμού ΕΠΠ περιλαμβάνουν τη νομική υποχρέωση του Κοινοβουλίου να αξιολογεί αντίστοιχα την πολιτική στήριξη της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών και τα μέτρα που λαμβάνει η Επιτροπή ως αποτέλεσμα της ανακοίνωσής της·

ΙΑ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι ο αναθεωρημένος κανονισμός ΕΠΠ ενισχύει την πολιτική διάσταση αυτού του συμμετοχικού μέσου, καθώς εισάγει υποχρεωτική διεξαγωγή συζήτησης στην Ολομέλεια στο Κοινοβούλιο με τη δυνατότητα έγκρισης ψηφίσματος·

ΙΒ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 5, ο στόχος του αναθεωρημένου κανονισμού ΕΠΠ είναι να καταστήσει την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών πιο προσιτή, απλή και εύχρηστη για τους διοργανωτές και τους υποστηρικτές, να ενισχύσει την παρακολούθησή της και να διευκολύνει τη συμμετοχή όσο το δυνατόν περισσότερων πολιτών στη δημοκρατική διαδικασία λήψης αποφάσεων της Ένωσης·

ΙΓ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, παρότι ο αναθεωρημένος κανονισμός ΕΠΠ έχει επιφέρει σημαντικές βελτιώσεις στο μέσο της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών, εξακολουθούν να υπάρχουν αδυναμίες όσον αφορά την προβολή του και το επίπεδο ευαισθητοποίησης των πολιτών σχετικά με το μέσο αυτό, τον διαβουλευτικό χαρακτήρα του, την ψηφιακή και οικονομική του διάσταση και τον νομικό και πολιτικό του αντίκτυπο·

ΙΔ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με το άρθρο 25 του αναθεωρημένου κανονισμού ΕΠΠ, η Επιτροπή πρέπει να επανεξετάζει ανά τακτά χρονικά διαστήματα τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών και να υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού· λαμβάνοντας υπόψη ότι η πρώτη της έκθεση αναμένεται το αργότερο έως την 1η Ιανουαρίου 2024 και θα καλύπτει την περίοδο που σηματοδοτήθηκε από την πανδημία της COVID-19·

ΙΕ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το Κοινοβούλιο προτίθεται να συμβάλει στην επικείμενη επανεξέταση της Επιτροπής με σκοπό την περαιτέρω βελτίωση της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών ως μοναδικού διασυνοριακού εργαλείου συμμετοχικής δημοκρατίας·

ΙΣΤ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η πανδημία της COVID-19 κατέδειξε τα τρωτά σημεία του εργαλείου της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών σε εξωτερικές κρίσεις· λαμβάνοντας υπόψη ότι ο προσωρινός κανονισμός ΕΠΠ, ο οποίος ίσχυε έως το τέλος του 2022, παρέτεινε τις προθεσμίες για τα διάφορα στάδια της διαδικασίας για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών ως απάντηση στην πανδημία της COVID-19·

ΙΖ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι από τη θέσπιση του μέσου της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών, η Επιτροπή έχει λάβει 127 αιτήσεις ΕΠΠ, εκ των οποίων οι 101 έχουν καταχωριστεί· λαμβάνοντας υπόψη ότι η Επιτροπή έχει λάβει 33 αιτήσεις ΕΠΠ, βάσει του αναθεωρημένου κανονισμού ΕΠΠ, εκ των οποίων οι 30 έχουν καταχωριστεί, ενώ δύο βρίσκονται επί του παρόντος στο στάδιο της αξιολόγησης· λαμβάνοντας υπόψη ότι 21 αιτήσεις ΕΠΠ αποσύρθηκαν από τους διοργανωτές πριν από τη λήξη της περιόδου συλλογής· λαμβάνοντας υπόψη ότι για 55 ΕΠΠ η περίοδος συλλογής έληξε χωρίς να επιτευχθεί το κατώτατο όριο·

ΙΗ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι μέχρι στιγμής, μόνο εννέα Ευρωπαϊκές Πρωτοβουλίες Πολιτών έχουν καλύψει το κατώτατο όριο του ενός εκατομμυρίου υπογραφών: «Right2Water» (Δικαίωμα στο νερό), «One of us» (Ένας από εμάς), «Stop vivisection» (Σταματήστε τη ζωοτομία), «Ban Glyphosate» (Απαγόρευση της γλυφοσάτης), «Minority Safe Pack» (Πακέτο προστασίας μειονοτήτων), «End the Cage Age» (Τέλος στα κλουβιά), «Save bees and farmers» (Σώστε τις μέλισσες και τους αγρότες), «Stop Finning – Stop the trade» (Σταματήστε την πρακτική αφαίρεσης πτερυγίων – Σταματήστε το εμπόριο) και «Save Cruelty Free Cosmetics» (Ναι στα καλλυντικά που δεν δοκιμάζονται σε ζώα), εκ των οποίων οι πρώτες επτά έχουν λάβει απάντηση από την Επιτροπή· λαμβάνοντας υπόψη ότι η πρωτοβουλία «Minority SafePack» ήταν η πρώτη Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών που συζητήθηκε στο Κοινοβούλιο βάσει του αναθεωρημένου κανονισμού ΕΠΠ·

ΙΘ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι μόνο μια μικρή μειονότητα πολιτών της ΕΕ γνωρίζει την ύπαρξη του εν λόγω εργαλείου και έχει συμμετάσχει ενεργά σε μια Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών· λαμβάνοντας υπόψη ότι η έλλειψη ευαισθητοποίησης σχετικά με το μέσο αυτό περιορίζει την ικανότητα των διοργανωτών να συγκεντρώνουν ένα εκατομμύριο υπογραφές για μια Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών·

Κ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι στα τελικά συμπεράσματα της Διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης διατυπώνεται η σύσταση να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα των υφιστάμενων μέσων συμμετοχής των πολιτών μέσω της καλύτερης ενημέρωσης σχετικά με τα μέσα αυτά, καθώς και με την ενίσχυση της ασφάλειας, της προσβασιμότητας, της προβολής και του συμπεριληπτικού τους χαρακτήρα· λαμβάνοντας υπόψη ότι η 2η ομάδα Ευρωπαίων πολιτών συνέστησε «να επιδιώξει πιο δυναμικά η ΕΕ να έρθει πιο κοντά στους πολίτες της» και «η ΕΕ να προωθήσει τη χρήση μηχανισμών συμμετοχής των πολιτών»·

Κύρια συμπεράσματα

1.  επισημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών είναι ένα σημαντικό εργαλείο συμμετοχικής δημοκρατίας σε επίπεδο ΕΕ, το οποίο μπορεί δυνητικά να οδηγήσει στην υποβολή πρότασης νομικής πράξης της Ένωσης· εκφράζει, ωστόσο, τη λύπη του για το γεγονός ότι ο συνολικός αριθμός έγκυρων Ευρωπαϊκών Πρωτοβουλιών Πολιτών παραμένει πολύ χαμηλός και ο αντίκτυπος του μέσου στη λήψη αποφάσεων της ΕΕ εξακολουθεί να μην είναι ισχυρός· υπενθυμίζει, συνεπώς, ότι πρέπει να ενισχυθούν τόσο το κανονιστικό και το θεσμικό πλαίσιο όσο και η χρήση του μέσου της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών με τη βελτίωση της προβολής, της προσβασιμότητας και της νομικής αποτελεσματικότητάς του· θεωρεί ότι είναι σημαντικό να ενισχυθεί ουσιαστικά η συμμετοχή των πολιτών, ιδίως των νέων, στον δημοκρατικό βίο της Ένωσης· πιστεύει ότι η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών μπορεί να ενισχύσει τη δημοκρατική διάσταση της ΕΕ προωθώντας την ενεργό συμμετοχή των πολιτών στα κοινά·

2.  εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ο αναθεωρημένος κανονισμός ΕΠΠ θεσπίζει την εν μέρει καταχώριση των Ευρωπαϊκών Πρωτοβουλιών Πολιτών ως ένα βήμα προς την αύξηση των Ευρωπαϊκών Πρωτοβουλιών Πολιτών που κρίνονται παραδεκτές και την αποτελεσματικότερη θεσμική παρακολούθησή τους· υπενθυμίζει ότι οι Ευρωπαϊκές Πρωτοβουλίες Πολιτών πρέπει να σέβονται τις αξίες της Ένωσης, όπως ορίζονται στο άρθρο 2 ΣΕΕ·

3.  τονίζει ότι η επιγραμμική συγκέντρωση δηλώσεων υποστήριξης είναι θεμελιώδους σημασίας για την επιτυχία των Ευρωπαϊκών Πρωτοβουλιών Πολιτών· αναγνωρίζει τα πλεονεκτήματα του κεντρικού επιγραμμικού συστήματος συγκέντρωσης όσον αφορά τον προϋπολογισμό και το χρονοδιάγραμμα, και επικροτεί τις βελτιώσεις που επέφερε η Επιτροπή, συμπεριλαμβανομένων της δυνατότητας προσαρμογής των χαρακτηριστικών του και της παροχής στατιστικών στοιχείων στους πολίτες· αναγνωρίζει, ωστόσο, ταυτόχρονα, τα οφέλη των επιμέρους επιγραμμικών συστημάτων συγκέντρωσης που παρέχουν μεγαλύτερη ελευθερία στους διοργανωτές να χρησιμοποιούν επιγραμμικά συστήματα συγκέντρωσης προσαρμοσμένα στις ανάγκες τους· εκφράζει, επομένως, την ανησυχία του ότι η σταδιακή κατάργηση των επιμέρους επιγραμμικών συστημάτων συγκέντρωσης ενδέχεται να έχει αρνητικό αντίκτυπο·

4.  επισημαίνει ότι μέχρι στιγμής είναι δυνατή η ενσωμάτωση επιμέρους επιγραμμικών συστημάτων συγκέντρωσης στους ιστοτόπους των διαφόρων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών που υποστηρίζουν μια συγκεκριμένη Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών χωρίς περαιτέρω υποχρεώσεις πιστοποίησης· υπενθυμίζει ότι τα επιμέρους επιγραμμικά συστήματα συγκέντρωσης αποτελούν σημαντικό μοχλό καινοτομίας και έχουν συμβάλει σημαντικά στην ενίσχυση της στήριξης των Ευρωπαϊκών Πρωτοβουλιών Πολιτών·

5.  εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι ορισμένα κράτη μέλη αποφάσισαν να μειώσουν το ελάχιστο όριο ηλικίας που παρέχει δικαίωμα υποστήριξης Ευρωπαϊκών Πρωτοβουλιών Πολιτών·

6.  τονίζει ότι είναι σημαντικό να ενσωματωθούν συστήματα ηλεκτρονικής ταυτοποίησης (eID) στη συγκέντρωση υπογραφών για Ευρωπαϊκές Πρωτοβουλίες Πολιτών και ενθαρρύνει τη χρήση τους, συμπεριλαμβανομένων των υπαγόμενων στο ευρωπαϊκό σύστημα ηλεκτρονικής ταυτοποίησης μόλις αυτό εγκριθεί·

7.  σημειώνει ότι σε ορισμένα κράτη μέλη είναι δύσκολη η συγκέντρωση υπογραφών λόγω των τύπων δεδομένων που πρέπει να παρέχουν οι υπογράφοντες·

8.  επισημαίνει ότι δεν υπάρχει επαρκής διαφάνεια όσον αφορά τις διαδικασίες επαλήθευσης και πιστοποίησης σε ορισμένα κράτη μέλη·

9.  επικροτεί την ταχεία αντίδραση της Επιτροπής όσον αφορά την παράταση των περιόδων συγκέντρωσης για τις Ευρωπαϊκές Πρωτοβουλίες Πολιτών μετά την έξαρση της πανδημίας της COVID-19·

10.  επισημαίνει ότι η διοργάνωση μιας Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών είναι μια απαιτητική και δαπανηρή διαδικασία· εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι είναι πολύ δύσκολο για τους μεμονωμένους πολίτες να διαχειριστούν Ευρωπαϊκές Πρωτοβουλίες Πολιτών χωρίς την υποστήριξη ενώσεων με ισχυρές οργανωτικές ικανότητες και οικονομικά μέσα· υπογραμμίζει, επομένως, την ανάγκη να μειωθούν όσο το δυνατόν περισσότερο τα κανονιστικά, διοικητικά και οικονομικά εμπόδια για τους πολίτες όσον αφορά τη διαχείριση των Ευρωπαϊκών Πρωτοβουλιών Πολιτών· σημειώνει ότι οι οικονομικοί πόροι που έχουν στη διάθεσή τους διάφορες Ευρωπαϊκές Πρωτοβουλίες Πολιτών διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό· υπογραμμίζει, συνεπώς, την ανάγκη χρηματοδοτικής στήριξης για τη διοργάνωση Ευρωπαϊκών Πρωτοβουλιών Πολιτών·

11.  επισημαίνει την ανισορροπία μεταξύ των προσδοκιών των πολιτών, της τεράστιας προσπάθειας και των σημαντικών πόρων που απαιτούνται για τη διοργάνωση των Ευρωπαϊκών Πρωτοβουλιών Πολιτών, και του γεγονότος ότι δεν έχουν ισχυρό νομικό και πολιτικό αντίκτυπο, ακόμη και αν επιτευχθεί το απαιτούμενο όριο του ενός εκατομμυρίου υπογραφών, στοιχείο που ενδέχεται να αποθαρρύνει τους πολίτες από την εκκίνηση Ευρωπαϊκών Πρωτοβουλιών Πολιτών και να αποδυναμώνει την εμπιστοσύνη τους στα θεσμικά όργανα της ΕΕ· τονίζει ότι είναι απαραίτητο να μειωθούν όσο το δυνατόν περισσότερο τα κανονιστικά εμπόδια κατά τη διάρκεια της περιόδου καταχώρισης, ώστε να αξιοποιηθεί πλήρως το δυναμικό της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών ως εργαλείου διαμόρφωσης ατζέντας·

12.  εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι, βάσει του αναθεωρημένου κανονισμού ΕΠΠ, παρατάθηκε η περίοδος εντός της οποίας δίνεται απάντηση σε έγκυρες Ευρωπαϊκές Πρωτοβουλίες Πολιτών, κάτι που επιτρέπει στην Επιτροπή να λαμβάνει πλήρως υπόψη τις απόψεις και τις θέσεις σχετικά με τις Ευρωπαϊκές Πρωτοβουλίες Πολιτών οι οποίες διατυπώθηκαν κατά τη διάρκεια της φάσης εξέτασης·

13.  εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι οι έγκυρες Ευρωπαϊκές Πρωτοβουλίες Πολιτών δεν έχουν ισχυρό νομικό και πολιτικό αντίκτυπο· τονίζει ότι, για να επιτευχθούν οι στόχοι του αναθεωρημένου κανονισμού ΕΠΠ και να αξιοποιηθούν πλήρως οι δυνατότητες αυτού του μέσου, η Επιτροπή πρέπει να εξετάζει δεόντως και να απαντά στις έγκυρες Ευρωπαϊκές Πρωτοβουλίες Πολιτών εγκαίρως· τονίζει ότι η Επιτροπή θα πρέπει επίσης να λάβει δεόντως υπόψη τα επιχειρήματα του Κοινοβουλίου που σε ψήφισμά του εκφράζει την υποστήριξή του στα αιτήματα μιας έγκυρης Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών·

14.  εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν θεώρησε απαραίτητη καμία πρόσθετη νομική πράξη ή τροποποίηση της ισχύουσας νομοθεσίας στο πλαίσιο της εξέτασης της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών «Minority SafePack – one million signatures for diversity in Europe»· επαναλαμβάνει την έκκλησή του προς την Επιτροπή να αναλάβει δράση σχετικά με την εν λόγω Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών και βάσει αυτής να υποβάλει πρόταση για νομικές πράξεις· τονίζει ότι η ενίσχυση των δικαιωμάτων των μειονοτήτων, όπως ζητείται από την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών «Minority SafePack», είναι επίσης σημαντική στο πλαίσιο της μελλοντικής διεύρυνσης της ΕΕ·

15.  επικροτεί τη σύσταση της ομάδας εμπειρογνωμόνων για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών· θεωρεί, ωστόσο, σημαντικό οι απόψεις των σχετικών οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών να λαμβάνονται επαρκώς υπόψη στο πλαίσιο της ομάδας εμπειρογνωμόνων και οι εκπρόσωποί τους να προσκαλούνται στις συνεδριάσεις της όταν η συμμετοχή τους ενδέχεται να προσθέσει αξία στο έργο της·

16.  υπενθυμίζει την υποχρέωση του Κοινοβουλίου να αξιολογεί κάθε έγκυρη Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών, καθώς και τα μέτρα που λαμβάνει η Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 222 παράγραφοι 8 και 9 του Κανονισμού του, ιδίως όταν η Επιτροπή αμελήσει να υποβάλει ή να εφαρμόσει προτάσεις·

17.  θεωρεί ότι απαιτείται διεξοδικότερη συζήτηση σχετικά με τις ανησυχίες που εκφράζονται σε έγκυρες Ευρωπαϊκές Πρωτοβουλίες Πολιτών πέραν της συζήτησης στο Κοινοβούλιο· πιστεύει ότι ένας πιθανός τρόπος για να τονωθεί η συζήτηση και να ενισχυθεί η παρακολούθηση είναι να προστεθούν τα σχετικά θέματα των Ευρωπαϊκών Πρωτοβουλιών Πολιτών στις συζητήσεις των ομάδων πολιτών που συγκαλούνται για συναφή θέματα·

Συστάσεις

18.  καλεί την Επιτροπή να δρομολογήσει ευρείες πολύγλωσσες ενημερωτικές εκστρατείες για την προώθηση του μέσου της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών και την αποτελεσματικότερη επικοινωνία του αντικτύπου των Ευρωπαϊκών Πρωτοβουλιών Πολιτών, μεταξύ άλλων με την ανταλλαγή επιτυχημένων παραδειγμάτων και επιτευγμάτων με τους πολίτες· ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να συντονίσουν, σε εθνικό επίπεδο, εκστρατείες ευαισθητοποίησης σχετικά με το μέσο της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών· πιστεύει ακράδαντα ότι το Κοινοβούλιο και τα Γραφεία Συνδέσμου του θα πρέπει να συμμετέχουν στις ενημερωτικές εκστρατείες· επισημαίνει ότι είναι αναγκαίο στις εκστρατείες επικοινωνίας να συμμετέχουν οι περιφερειακές και τοπικές αρχές και οι εν λόγω εκστρατείες να προσαρμοστούν ώστε να απευθύνονται επίσης σε ειδικές ομάδες πολιτών που ζουν σε απομακρυσμένες περιοχές ή έχουν περιορισμένη πρόσβαση στο διαδίκτυο·

19.  επισημαίνει ότι η ενεργός και αποτελεσματική συμμετοχή των πολιτών στον δημοκρατικό βίο της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών, είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την αγωγή του πολίτη· επαναλαμβάνει ότι χρειάζεται να συμπεριληφθεί και να ενισχυθεί περαιτέρω η ευαισθητοποίηση σχετικά με τη χάραξη πολιτικής της ΕΕ στα εκπαιδευτικά προγράμματα και τα προγράμματα σπουδών σε ολόκληρη την ΕΕ·

20.  τονίζει ότι η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών πρέπει να καταστεί πιο προσβάσιμη στους πολίτες με όλα τα διαθέσιμα μέσα· υπογραμμίζει ότι είναι απαραίτητο να συνεχιστούν οι προσπάθειες με σκοπό την ενίσχυση της ευαισθητοποίησης όσον αφορά αυτό το συμμετοχικό μέσο, ιδίως με την προώθησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και την ένταξή του στα εκπαιδευτικά προγράμματα και στα προγράμματα σπουδών, προκειμένου να επιτευχθεί η προσέγγιση όσο το δυνατόν περισσότερων πολιτών, ιδίως των νέων· υπογραμμίζει τον ρόλο των σχολείων και των πανεπιστημίων στην προώθηση της αγωγής του πολίτη και ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να προωθήσουν τη συμμετοχή των πολιτών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ στο διδακτικό υλικό και στις εξωσχολικές δραστηριότητες των σχολείων και των πανεπιστημίων· εκφράζει, στο πλαίσιο αυτό, την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι η Επιτροπή προωθεί μια εκπαιδευτική ενότητα με θέμα την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών για τα σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης·

21.  πιστεύει ότι οι Ευρωπαϊκές Πρωτοβουλίες Πολιτών θα μπορούσαν να λάβουν πολύ μεγαλύτερη στήριξη και δημοσιότητα εάν προωθούνταν επίσης σε σχετικές πλατφόρμες σε εθνικό επίπεδο· ενθαρρύνει την Επιτροπή να διασυνδέσει τον ιστότοπο της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών της ΕΕ με τις σχετικές διαδικτυακές πλατφόρμες για τη συμμετοχή των πολιτών σε εθνικό επίπεδο, ώστε η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών να λάβει μεγαλύτερη προβολή· ζητεί τη δημιουργία ενός κεντρικού κόμβου όλων των συμμετοχικών μέσων που χρησιμοποιούνται στην ΕΕ, προκειμένου να αναπτυχθούν συνέργειες και να αυξηθεί η αξιοποίηση αυτών των μέσων, και παράλληλα να περιοριστεί ο κατακερματισμός των υποδομών συμμετοχής των πολιτών·

22.  καλεί την Επιτροπή να εγκρίνει σαφείς και απλές διαδικασίες και να παράσχει λεπτομερείς απαντήσεις και πιθανές λύσεις όταν οι πρωτοβουλίες χαρακτηρίζονται εν μέρει ή πλήρως μη παραδεκτές, ώστε να επιτρέπει στους διοργανωτές να τις τροποποιούν και να τις υποβάλλουν εκ νέου· καλεί την Επιτροπή να εξετάσει τρόπους για να δίνεται αποτελεσματικότερη συνέχεια σε Ευρωπαϊκές Πρωτοβουλίες Πολιτών που δεν εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της ΕΕ μέσω διαρθρωμένης συνεργασίας με τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών·

23.  καλεί την Επιτροπή να αξιολογήσει το ενδεχόμενο να επανεισαχθεί η δυνατότητα οι διοργανωτές να χρησιμοποιούν επιμέρους επιγραμμικά συστήματα συγκέντρωσης, συμπεριλαμβανομένων των όρων ασφάλειας και προστασίας των δεδομένων, προκειμένου να ενισχυθεί η ψηφιακή διάσταση της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών και να επιτραπεί στους διοργανωτές να σχεδιάζουν και να διεξάγουν εκστρατείες που λαμβάνουν υπόψη το πολυγλωσσικό και πολυπολιτισμικό πλαίσιο των διαφόρων κρατών μελών και περιφερειών·

24.  καλεί την Επιτροπή να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να μειώσουν το ελάχιστο όριο ηλικίας που παρέχει δικαίωμα υποστήριξης Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών σύμφωνα με την εθνική τους νομοθεσία·

25.  καλεί την Επιτροπή να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να χρησιμοποιούν το εργαλείο υπογραφών ηλεκτρονικής ταυτοποίησης·

26.  καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να λάβουν μέτρα για την περαιτέρω απλούστευση και εναρμόνιση των εθνικών προτύπων σχετικά με τη συλλογή δεδομένων και να διασφαλίσουν ότι οι διοργανωτές Ευρωπαϊκών Πρωτοβουλιών Πολιτών έχουν πρόσβαση στον φάκελο της αρμόδιας αρχής, ώστε να μπορούν να ζητούν αποτελεσματική δικαστική προστασία έναντι παράνομων αποφάσεων πιστοποίησης·

27.  καλεί την Επιτροπή να διασφαλίσει μια ισορροπημένη και διαφανή σύνθεση της ομάδας εμπειρογνωμόνων για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών, συμπεριλαμβανομένης ιδίως της συμμετοχής εμπειρογνωμόνων από οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών σε μόνιμη βάση, προκειμένου να λαμβάνονται υπόψη όλες οι σχετικές πτυχές κατά την προετοιμασία των νομικών πράξεων και να βελτιωθεί η διαφάνεια και η δημοκρατική συμμετοχή·

28.  καλεί την Επιτροπή να παρέχει χρηματοδοτική στήριξη για έγκυρες Ευρωπαϊκές Πρωτοβουλίες Πολιτών οι οποίες καλύπτουν το κατώτατο όριο του ενός εκατομμυρίου υπογραφών· καλεί την Επιτροπή επίσης να αξιολογεί τη δυνατότητα διάθεσης προοδευτικής χρηματοδοτικής στήριξης για τις Ευρωπαϊκές Πρωτοβουλίες Πολιτών οι οποίες πληρούν ορισμένα όρια κάτω του ενός εκατομμυρίου υπογραφών·

29.  καλεί την Επιτροπή να καθιερώσει κατάλληλο διάλογο με τους διοργανωτές σχετικά με τους στόχους τους και τα βέλτιστα δυνατά μέσα για την επίτευξή τους, προκειμένου να αξιολογηθεί με σοβαρότητα και αποτελεσματικότητα η συμβολή των πολιτών· επισημαίνει ότι ένας τέτοιος διάλογος, ο οποίος πρέπει να διεξάγεται με ανοικτό και αμερόληπτο τρόπο, θα μπορούσε να ξεκινήσει ήδη κατά τη διάρκεια της περιόδου συλλογής και θα πρέπει να ενισχυθεί κατά τη διάρκεια της περιόδου εξέτασης και να συνεχιστεί μετά την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών·

30.  καλεί την Επιτροπή να διενεργεί διεξοδική αξιολόγηση των προτάσεων κάθε έγκυρης Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών και να συμμορφώνεται πλήρως με τη νομική υποχρέωσή της να εκθέτει τους λόγους για τους οποίους αναλαμβάνει ή όχι δράση, κάτι που οφείλει να πράττει κατά τρόπο σαφή, κατανοητό και λεπτομερή· υπενθυμίζει ότι όλες οι Ευρωπαϊκές Πρωτοβουλίες Πολιτών πρέπει να αντιμετωπίζονται με αμεροληψία καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας·

31.  καλεί την Επιτροπή να συνεργάζεται με τους διοργανωτές έγκυρων Ευρωπαϊκών Πρωτοβουλιών Πολιτών μετά την έκδοση της ανακοίνωσής της, προκειμένου να ενισχυθεί η δυνατότητα νομοθετικής παρακολούθησης μακροπρόθεσμα·

32.  δεσμεύεται να προβαίνει σε ψηφοφορία επί ψηφίσματος του Κοινοβουλίου σε συνέχεια κάθε έγκυρης Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών και κάθε ανακοίνωσης της Επιτροπής στην οποία εκτίθενται τα νομικά και πολιτικά της συμπεράσματα σχετικά με μια συγκεκριμένη Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών, στοιχείο που απαιτεί την τροποποίηση των άρθρων 222 παράγραφοι 8 και 9 του Κανονισμού του Κοινοβουλίου· είναι της άποψης ότι ένα τέτοιο ψήφισμα θα πρέπει επίσης να συνοδεύεται από νομοθετική έκθεση πρωτοβουλίας·

33.  δεσμεύεται να αξιολογήσει περαιτέρω, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο μελλοντικής αναθεώρησης των Συνθηκών, τρόπους επέκτασης του πεδίου εφαρμογής, αύξησης της προσβασιμότητας και ενίσχυσης της αποτελεσματικότητας της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών εντός του ισχύοντος και του μελλοντικού νομικού πλαισίου της ΕΕ·

34.  δεσμεύεται να αναθεωρήσει το άρθρο 11 παράγραφος 4 ΣΕΕ με σκοπό την ενίσχυση της προσβασιμότητας και της νομικής αποτελεσματικότητας της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών μέσω της ενίσχυσης του ρόλου του Κοινοβουλίου·

o
o   o

35.  αναθέτει στην Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και την Επιτροπή.

(1) ΕΕ L 130 της 17.5.2019, σ. 55. (2) ΕΕ L 231 της 17.7.2020, σ. 7. (3) ΕΕ C 445 της 29.10.2021, σ. 70. (4) ΕΕ C 99 της 1.3.2022, σ. 96. (5) ΕΕ C 347 της 9.9.2022, σ. 110.