Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

–  έχοντας υπόψη τα άρθρα 9, 10, 11, 15 και 17 παράγραφος 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ) και τα άρθρα 15, 20 και 24 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ),

–  έχοντας υπόψη τη διοργανική συμφωνία μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της 13ης Απριλίου 2016, για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου(1) (διοργανική συμφωνία για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου),

–  έχοντας υπόψη τη θέση του, της 14ης Φεβρουαρίου 2023, σχετικά με την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τις λεπτομέρειες άσκησης του δικαιώματος του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι κατά τις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου από τους πολίτες της Ένωσης που κατοικούν σε ένα κράτος μέλος του οποίου δεν είναι υπήκοοι(2),

–  έχοντας υπόψη τη θέση του, της 14ης Φεβρουαρίου 2023, σχετικά με την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τις λεπτομέρειες άσκησης του δικαιώματος του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι κατά τις δημοτικές και κοινοτικές εκλογές από τους πολίτες της Ένωσης που κατοικούν σε κράτος μέλος του οποίου δεν είναι υπήκοοι(3),

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 9ης Ιουνίου 2022, σχετικά με το δικαίωμα πρωτοβουλίας του Κοινοβουλίου(4),

–  έχοντας υπόψη τη θέση του, της 3ης Μαΐου 2022, σχετικά με την πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την εκλογή των μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με άμεση καθολική ψηφοφορία, και την κατάργηση της απόφασης 76/787/ΕΚΑΧ, ΕΟΚ, Ευρατόμ του Συμβουλίου, καθώς και της πράξης περί εκλογής των μελών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με άμεση καθολική ψηφοφορία που προσαρτάται στην εν λόγω απόφαση(5),

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 12ης Φεβρουαρίου 2019, σχετικά με την εφαρμογή των διατάξεων της Συνθήκης που αφορούν την ιθαγένεια της ΕΕ(6), και το ψήφισμά του, της 9ης Μαρτίου 2022, με προτάσεις προς την Επιτροπή σχετικά με τα συστήματα χορήγησης ιθαγένειας και άδειας διαμονής σε επενδυτές(7),

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 16ης Φεβρουαρίου 2017, σχετικά με πιθανές εξελίξεις και αναπροσαρμογές στην τρέχουσα θεσμική δομή της Ευρωπαϊκής Ένωσης(8),

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 16ης Φεβρουαρίου 2017, σχετικά με τη βελτίωση της λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης με βάση τις δυνατότητες της Συνθήκης της Λισαβόνας(9),

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 4ης Μαΐου 2022, σχετικά με τη συνέχεια στα συμπεράσματα της Διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης (CoFE)(10),

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 6ης Απριλίου 2022, σχετικά με την εφαρμογή δράσεων για την αγωγή του πολίτη(11),

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 12ης Απριλίου 2016, σχετικά με την εκμάθηση για την ΕΕ στο σχολείο(12),

–  έχοντας υπόψη τη θέση του, της 16ης Απριλίου 2014, σχετικά με πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τις λεπτομερείς διατάξεις που διέπουν την άσκηση του δικαιώματος εξέτασης των πραγμάτων από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και για την κατάργηση της απόφασης 95/167/ΕΚ, Ευρατόμ, ΕΚΑΧ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής(13),

–  έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα της Προεδρίας μετά τη Διάσκεψη των Προέδρων των Κοινοβουλίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης που πραγματοποιήθηκε στην Πράγα στις 24-25 Απριλίου 2023(14),

–  έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα της 69ης συνόδου ολομέλειας της Διάσκεψης των Κοινοβουλευτικών Επιτροπών Ευρωπαϊκών Υποθέσεων που πραγματοποιήθηκε στη Στοκχόλμη στις 14-16 Μαΐου 2023(15),

–  έχοντας υπόψη τη Διακήρυξη της Λεόν σχετικά με τον κοινοβουλευτισμό που εγκρίθηκε στη Διάσκεψη για τον εορτασμό της Διεθνούς Ημέρας Κοινοβουλευτισμού: Ενίσχυση των κοινοβουλίων για τη βελτίωση της δημοκρατίας, που πραγματοποιήθηκε στη Λεόν στις 30 Ιουνίου-1 Ιουλίου 2023(16),

–  έχοντας υπόψη την έκθεση επί του τελικού αποτελέσματος της Διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης(17),

–  έχοντας υπόψη την πρόταση για ένα μανιφέστο για μια ομοσπονδιακή Ευρώπη: κυρίαρχη, κοινωνική και οικολογική, που εγκρίθηκε από την ομάδα Spinelli στις 29 Αυγούστου 2022(18),

–  έχοντας υπόψη το άρθρο 54 του Κανονισμού του,

–  έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Συνταγματικών Υποθέσεων (A9-0249/2023),

Α.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η ΕΕ και τα κοινοβούλιά της έρχονται αντιμέτωπα με κοινές, πρωτοφανείς και πολύπλοκες προκλήσεις που προκύπτουν, αφενός, από εξωτερικούς παράγοντες όπως ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, η πανδημία της COVID-19, η κλιματική και ενεργειακή κρίση, η παραπληροφόρηση, οι εξωτερικές παρεμβάσεις και η ψηφιοποίηση και, αφετέρου, από εσωτερικούς παράγοντες, όπως η άνοδος των άκρων και πολιτικών παραγόντων που βάζουν την πόλωση, τον λαϊκισμό, τον εθνικισμό, την εκτόξευση κατηγοριών και την αντιπαράθεση πάνω από την αναζήτηση κοινών λύσεων· λαμβάνοντας υπόψη ότι, στο πλαίσιο αυτό, υπονομεύεται η εμπιστοσύνη των πολιτών στην πολιτική και στους φορείς λήψης πολιτικών αποφάσεων·

Β.  λαμβάνοντας υπόψη ότι απαιτείται επειγόντως ένας κοινός ορισμός και μια κοινή αντίληψη της έννοιας της φιλελεύθερης κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, καθώς και πολιτική βούληση για να καταστεί αυτή πιο ανθεκτική, προκειμένου να διασφαλιστεί η λειτουργία της διάκρισης των εξουσιών και να ενθαρρυνθούν οι πολίτες να κάνουν χρήση του εκλογικού τους δικαιώματος σε όλες τις εκλογές·

Γ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η ευρωπαϊκή δημοκρατία μπορεί να ενισχύει τη νομιμότητά της με την αλλαγή και την προσαρμογή στις τρέχουσες εξελίξεις· λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ευρώπη πρέπει επειγόντως να διατηρήσει, να ενισχύσει και να αναπτύξει περαιτέρω τη φιλελεύθερη κοινοβουλευτική δημοκρατία, συμπεριλαμβανομένων του κοινοβουλευτισμού, της ευρωπαϊκής ιθαγένειας και των συμμετοχικών στοιχείων της ευρωπαϊκής δημοκρατίας, αξιοποιώντας όλα τα μέσα που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των Συνθηκών· λαμβάνοντας υπόψη ότι απαιτείται μεταρρύθμιση των δημοκρατικών θεμελίων της Ένωσης, όπου απαιτείται μέσω τροποποίησης της Συνθήκης·

Δ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν θα πρέπει να υπάρχει διαδικασία λήψης αποφάσεων χωρίς δημοκρατική νομιμότητα μέσω κοινοβουλευτικής έγκρισης· λαμβάνοντας υπόψη ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, παρά το γεγονός ότι είναι το μόνο άμεσα εκλεγμένο θεσμικό όργανο της ΕΕ και βρίσκεται, κατά συνέπεια, στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής φιλελεύθερης δημοκρατίας, δεν διαθέτει ακόμη γενικό άμεσο δικαίωμα πρωτοβουλίας, το οποίο θα ενίσχυε την ικανότητά του να εκπροσωπεί τους πολίτες και να αντικατοπτρίζει τις ανησυχίες που εκφράζονται από την κοινωνία των πολιτών και τους κοινωνικούς εταίρους·

Ε.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το άρθρο 15 ΣΕΕ ορίζει ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο δεν πρέπει να ασκεί νομοθετικά ή εκτελεστικά καθήκοντα· λαμβάνοντας υπόψη ότι ορισμένες πτυχές του συστήματος της εκ περιτροπής Προεδρίας του Συμβουλίου καθώς και ο ρόλος του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων λειτουργούν ως εμπόδια για την αποτελεσματική λειτουργία τους και πρέπει να μεταρρυθμιστούν με σκοπό τη βελτίωση της νομοθετικής διαδικασίας στο πλαίσιο ενός συστήματος δύο σωμάτων·

ΣΤ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι αναγκαίο να διορθωθούν οι θεσμικές ανισορροπίες που έχουν προκύψει με την πάροδο του χρόνου και να αυξηθεί η λογοδοσία της εκτελεστικής εξουσίας έναντι της νομοθετικής εξουσίας, ιδίως να εκχωρηθούν στο Κοινοβούλιο εξουσίες ελέγχου επί του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, καθώς και να βελτιωθεί η πολιτική λογοδοσία της Επιτροπής προς το Κοινοβούλιο· λαμβάνοντας υπόψη ότι η σχέση μεταξύ Κοινοβουλίου και Συμβουλίου, η οποία συχνά παρουσιάζεται ως νομοθετικό σύστημα δύο σωμάτων, δεν αντιπροσωπεύει πάντα την εφαρμοζόμενη πρακτική ούτε έχει θεσμοθετηθεί·

Ζ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η εμμονή στην ψηφοφορία με ομοφωνία στο Συμβούλιο έχει καταστεί εκ των πραγμάτων εμπόδιο για την προώθηση της ευρωπαϊκής ατζέντας και την περαιτέρω ανάπτυξη και μεταρρύθμιση της ευρωπαϊκής δημοκρατίας, καθώς επιτρέπει σε μια κυβέρνηση κράτους μέλους να εμποδίζει τη λήψη αποφάσεων από την ΕΕ, συχνά εις βάρος του ευρωπαϊκού συμφέροντος·

Η.  λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι σημαντικό τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να λαμβάνουν καλύτερα υπόψη τον ρόλο που διαδραματίζουν η Επιτροπή των Περιφερειών (ΕτΠ) και η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) στο νομοθετικό πλαίσιο ως εκπρόσωποι των τοπικών και περιφερειακών αρχών και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών·

Θ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι στα συμπεράσματα της Προεδρίας της Διάσκεψης των Προέδρων των Κοινοβουλίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSC), που πραγματοποιήθηκε στην Πράγα στις 24-25 Απριλίου 2023, εκφράζεται ικανοποίηση για την πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στη Διάσκεψη των Κοινοβουλευτικών Επιτροπών Ευρωπαϊκών Υποθέσεων (COSAC) για «την από κοινού προώθηση του ρόλου των κοινοβουλίων σε μια λειτουργική δημοκρατία και την εξέταση πιθανών τρόπων ενίσχυσης του σύγχρονου κοινοβουλευτισμού, με σκοπό την ενημέρωση της επόμενης EUSC στη Μαδρίτη σχετικά με τα αποτελέσματα επί του θέματος»(19)· λαμβάνοντας υπόψη ότι η 69η COSAC, που πραγματοποιήθηκε στη Στοκχόλμη στις 14-16 Μαΐου 2023, έλαβε υπόψη τα εν λόγω συμπεράσματα της EUSC, ιδίως την πρόσκληση προς την COSAC να προτείνει ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και να εξετάσει πιθανούς τρόπους για την ενίσχυση του σύγχρονου κοινοβουλευτισμού(20)·

Ι.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η Παγκόσμια Διάσκεψη για τον εορτασμό της Διεθνούς Ημέρας Κοινοβουλευτισμού, που πραγματοποιήθηκε στη Λεόν στις 30 Ιουνίου και 1 Ιουλίου 2023, ενέκρινε τη Διακήρυξη της Λεόν για τον κοινοβουλευτισμό· λαμβάνοντας υπόψη ότι η διακήρυξη αυτή υποστηρίζει την πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που αποσκοπεί στην κατάρτιση χάρτη σχετικά με τον ρόλο του κοινοβουλευτισμού σε μια αποτελεσματική δημοκρατία· λαμβάνοντας υπόψη ότι η τελική έγκριση αυτού του χάρτη αναμένεται να πραγματοποιηθεί στην EUSC στη Μαδρίτη στις 21-23 Απριλίου 2024(21)·

ΙΑ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι στα συμπεράσματα της Διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης ζητείται η ενίσχυση της ευρωπαϊκής δημοκρατίας, η βελτίωση της διαδικασίας λήψης αποφάσεων της ΕΕ προκειμένου να διασφαλιστεί η ικανότητα δράσης της ΕΕ, και η συμπλήρωση και ενίσχυση της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας με την αύξηση της συμμετοχής των πολιτών και της πρόσβασης σε πληροφορίες και της συμμετοχής των νέων· λαμβάνοντας υπόψη ότι στα συμπεράσματα της Διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης ζητείται επίσης η ενίσχυση της ευρωπαϊκής ιθαγένειας, για παράδειγμα μέσω της εκπόνησης ενός καθεστώτος ευρωπαϊκής ιθαγένειας με το οποίο θα θεσπίζονται συγκεκριμένα δικαιώματα και ελευθερίες·

ΙΒ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η Διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης και άλλα υφιστάμενα επιτυχημένα έργα για τη συμμετοχή των πολιτών έχουν καταδείξει ότι οι πολίτες ενδιαφέρονται να συμμετέχουν στον δημοκρατικό βίο της Ένωσης σε τακτική βάση· λαμβάνοντας υπόψη ότι η Διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης προσέφερε πολύτιμη εμπειρία συνεργασίας με τους πολίτες σε μεγάλη κλίμακα, από την οποία θα πρέπει να αντληθούν διδάγματα·

ΙΓ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η ιθαγένεια της ΕΕ και τα συγγενικά με αυτήν δικαιώματα, που θεσπίστηκαν με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ και ενισχύθηκαν περαιτέρω με τη Συνθήκη της Λισαβόνας, έχουν εφαρμοστεί μόνο εν μέρει· λαμβάνοντας υπόψη ότι πολλοί Ευρωπαίοι πολίτες συχνά δεν έχουν πλήρη επίγνωση των δικαιωμάτων τους που απορρέουν από την ιθαγένεια της Ένωσης·

ΙΔ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η ιθαγένεια της ΕΕ χορηγείται επί του παρόντος μαζί με την ιθαγένεια ενός κράτους μέλους, με περιορισμένη εποπτεία από την ίδια την ΕΕ·

ΙΕ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι αρκετά κράτη μέλη εξακολουθούν να προσφέρουν τα λεγόμενα «προγράμματα χρυσής βίζας» και προγράμματα για επενδυτές ως μέσα απόκτησης της ιθαγένειάς τους και, κατά συνέπεια, της ιθαγένειας της ΕΕ·

ΙΣΤ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, παρά τις ρυθμίσεις δυνάμει της οδηγίας 93/109/ΕΚ του Συμβουλίου(22) και της οδηγίας 94/80/ΕΚ του Συμβουλίου(23) όσον αφορά, αντίστοιχα, τη συμμετοχή αλλοδαπών πολιτών της Ένωσης στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και στις δημοτικές και κοινοτικές εκλογές στη χώρα διαμονής τους, οι αλλοδαποί πολίτες της Ένωσης εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν πολλά εμπόδια στην άσκηση των εκλογικών τους δικαιωμάτων στις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο·

ΙΖ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με το άρθρο 10 παράγραφος 3 ΣΕΕ, οι πολίτες έχουν το δικαίωμα να συμμετέχουν στον δημοκρατικό βίο της Ένωσης και οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται όσο το δυνατόν πιο ανοιχτά και εγγύτερα στους πολίτες· λαμβάνοντας υπόψη ότι η συμμετοχική δημοκρατία θεωρείται ένας τρόπος για τη βελτίωση της πολιτικής ευαισθητοποίησης και του διαλόγου με όλους τους πολίτες της Ένωσης·

ΙΗ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι εξακολουθεί να υπάρχει έλλειψη ενημέρωσης σχετικά με τα υφιστάμενα συμμετοχικά μέσα, όπως η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών, οι αναφορές στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, οι καταγγελίες στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή, οι δημόσιες διαβουλεύσεις και οι διάλογοι με τους πολίτες· λαμβάνοντας υπόψη ότι η συμμετοχική δημοκρατία στην ΕΕ επηρεάζεται από τον υψηλό κατακερματισμό των συμμετοχικών μέσων και την έλλειψη επακολούθησης, γεγονός που περιορίζει την επιτυχία τους και δεν τους επιτρέπει να συμβάλουν σε μια ολοκληρωμένη και αποτελεσματική συμμετοχική υποδομή·

ΙΘ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οποιαδήποτε μέτρα για την ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών και της δημοκρατίας πρέπει να αντιμετωπίζουν το ψηφιακό χάσμα στην ΕΕ και τις δυσκολίες που αυτό δημιουργεί, προκειμένου να είναι αποτελεσματική η συμμετοχή αυτή·

Κ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι νέες ομάδες πολιτών που προτείνει η Επιτροπή ως συνέχεια της Διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης έχουν περιορισμένο πεδίο εφαρμογής και δεν ανταποκρίνονται στις προσδοκίες των πολιτών, όπως εκφράστηκαν στη Διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης·

ΚΑ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το δημοψήφισμα ως μέσο άμεσης δημοκρατίας δεν είναι επί του παρόντος διαθέσιμο σε επίπεδο ΕΕ· λαμβάνοντας υπόψη ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει επανειλημμένα ζητήσει να αξιολογείται η χρήση δημοψηφισμάτων σε επίπεδο ΕΕ για θεμελιώδη ζητήματα που θα επέφεραν αλλαγές προτύπου στις δράσεις και τις πολιτικές της ΕΕ, όπως η μεταρρύθμιση των Συνθηκών·

ΚΒ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι σημειώνεται επανάσταση στις συνήθειες κατανάλωσης περιεχομένου μέσων ενημέρωσης, ιδίως μεταξύ των νέων, η οποία μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την πρόσβαση σε τεκμηριωμένες και εμπεριστατωμένες πληροφορίες —αυξάνοντας παράλληλα τη διαθεσιμότητα πολωμένου περιεχομένου χαμηλής ποιότητας— και να οδηγήσει στον κατακερματισμό των κοινωνιών και στην υπονόμευση των δημοκρατιών· λαμβάνοντας υπόψη ότι η πρόσβαση σε ανεξάρτητες, πολυφωνικές και ποιοτικές υπηρεσίες μέσων ενημέρωσης αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο μιας λειτουργικής δημοκρατίας·

Κοινοβουλευτισμός

1.  αναγνωρίζει ότι στην τρέχουσα συγκυρία κοινών και πρωτοφανών προκλήσεων, η φιλελεύθερη κοινοβουλευτική δημοκρατία βρίσκεται υπό πίεση και πρέπει επειγόντως να διατηρηθεί, να ενισχυθεί και να αναπτυχθεί περαιτέρω· τονίζει τον καίριο ρόλο των κοινοβουλίων στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής δημοκρατίας ως άμεσα εκλεγμένων σωμάτων που εκπροσωπούν τους πολίτες, και ως νομοθετών και ελεγκτών της εκτελεστικής εξουσίας· αναγνωρίζει ότι η φιλελεύθερη δημοκρατία μπορεί να αποδειχθεί αποτελεσματική μόνο εάν υπάρχει ενεργός και λειτουργικός κοινοβουλευτισμός· υπογραμμίζει την ανάγκη για κοινή αντίληψη, κοινές θεμελιώδεις αρχές και κοινό ορισμό της φιλελεύθερης κοινοβουλευτικής δημοκρατίας· χαιρετίζει, στο πλαίσιο αυτό, την πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να αναπτύξει από κοινού με τα κοινοβούλια της ΕΕ έναν κοινό «Χάρτη για τον ρόλο των κοινοβουλίων σε μια λειτουργική φιλελεύθερη δημοκρατία»·

2.  θεωρεί ότι η τρέχουσα τάση εντός της ΕΕ για μετάβαση από την «κοινοβουλευτική» στην «κυβερνητική» δημοκρατία αποδυναμώνει όλα τα κοινοβούλια στη διαδικασία λήψης αποφάσεων· σημειώνει με λύπη την αυξανόμενη μετατόπιση ισχύος προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, που διαβρώνει τη θεσμική αρχιτεκτονική της ΕΕ, όπως αυτή ορίζεται από τις Συνθήκες· πιστεύει ότι, στο πλαίσιο αυτό, η ισορροπία θα πρέπει να αποκατασταθεί υπέρ της δημοκρατικής νομιμότητας μέσω ισοδύναμων δικαιωμάτων για το Κοινοβούλιο· θεωρεί ότι η πρακτική του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου «να αναθέτει καθήκοντα στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή» υπερβαίνει τον ρόλο του που συνίσταται, βάσει των Συνθηκών, στη χάραξη στρατηγικών κατευθυντηρίων γραμμών και συνεπώς παραβιάζει το γράμμα και το πνεύμα των Συνθηκών· θεωρεί απαραίτητο να γίνεται σεβαστή η κατανομή αρμοδιοτήτων και η αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στις Συνθήκες·

3.  πιστεύει ακράδαντα ότι σε μια δημοκρατία τα κοινοβούλια πρέπει να συμμετέχουν σε κάθε διαδικασία λήψης αποφάσεων· τονίζει ότι το Κοινοβούλιο, ως το μόνο άμεσα εκλεγμένο θεσμικό όργανο της ΕΕ, θα πρέπει να έχει το γενικό άμεσο δικαίωμα νομοθετικής πρωτοβουλίας, δικαίωμα εξέτασης των πραγμάτων και πλήρη εξουσία επί του προϋπολογισμού, καθώς και ότι, ως σώμα που εκπροσωπεί τους πολίτες της ΕΕ, θα πρέπει να λειτουργεί ως παράγοντας προώθησης των στρατηγικών προτεραιοτήτων του ευρωπαϊκού νομοθετικού θεματολογίου· ζητεί, στο πλαίσιο αυτό, την τροποποίηση των άρθρων 225 και 226 ΣΛΕΕ·

4.  επαναλαμβάνει την πρότασή του να μετατραπεί το Συμβούλιο σε πραγματικό νομοθετικό σώμα μέσω του περιορισμού των συνθέσεών του με απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ώστε με τον τρόπο αυτό να δημιουργηθεί ένα γνήσιο νομοθετικό σύστημα δύο σωμάτων, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, ενώ η Επιτροπή θα ασκεί την εκτελεστική εξουσία· πιστεύει ότι το σύστημα της εκ περιτροπής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ θα πρέπει να μεταρρυθμιστεί προκειμένου να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα της νομοθετικής διαδικασίας στο πλαίσιο ενός συστήματος δύο σωμάτων· προτείνει να καταστεί το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων ένα νομοθετικό Συμβούλιο που θα συνεδριάζει δημοσίως, κατά τρόπο παρόμοιο με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στην ολομέλεια, ενώ όλες οι άλλες συνθέσεις του Συμβουλίου θα πρέπει να καταστούν διαφανείς προπαρασκευαστικές δομές, με τακτικές δημόσιες συνεδριάσεις που θα λειτουργούν κατά τρόπο παρόμοιο με τις επιτροπές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου·

5.  επαναλαμβάνει τις μακροχρόνιες εκκλήσεις του προς το Συμβούλιο να μεταβεί από την ομοφωνία στην ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία, όποτε αυτό είναι εφικτό βάσει των Συνθηκών βραχυπρόθεσμα, για παράδειγμα με την ενεργοποίηση των διαφόρων ρητρών «γέφυρας» στις Συνθήκες, και μόνιμα μέσω τροποποιήσεων των Συνθηκών, προκειμένου να ξεπεραστούν τα νομοθετικά εμπόδια, να ενισχυθεί η ικανότητα δράσης της ΕΕ και να καταστεί η διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ πιο αποδοτική, αποτελεσματική και δημοκρατική·

6.  θεωρεί αναγκαίο το Κοινοβούλιο να ενισχύσει τα καθήκοντά του όσον αφορά τον πολιτικό έλεγχο επί της Επιτροπής, μεταξύ άλλων με τη θέσπιση της δυνατότητας υποβολής προτάσεων μομφής κατά μεμονωμένων επιτρόπων·

7.  επισημαίνει ότι οι ειδικές νομοθετικές διαδικασίες για τις οποίες οι Συνθήκες προβλέπουν δικαίωμα νομοθετικής πρωτοβουλίας για το Κοινοβούλιο θα πρέπει να περιλαμβάνουν αμοιβαίες ανταλλαγές για τη θέσπιση νομοθετικού χρονοδιαγράμματος όσον αφορά τις σχετικές πρωτοβουλίες, προκειμένου να διασφαλίζεται ο σεβασμός της αρχής της καλόπιστης συνεργασίας μεταξύ των τριών θεσμικών οργάνων· αναμένει, στο πλαίσιο αυτό, ότι θα δοθεί νέα ώθηση στις διοργανικές συνομιλίες μεταξύ του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την αναγκαία μεταρρύθμιση του ευρωπαϊκού εκλογικού νόμου, καθώς και σχετικά με το δικαίωμα εξέτασης των πραγμάτων από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο·

8.  ζητεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή να συνεχίσουν να βελτιώνουν τους όρους συνεργασίας με την ΕτΠ και την ΕΟΚΕ, μεταξύ άλλων στο προνομοθετικό στάδιο, προκειμένου να μπορούν να λαμβάνονται υπόψη οι εκτιμήσεις και οι αξιολογήσεις τους καθ’ όλη τη διάρκεια της νομοθετικής διαδικασίας· προτείνει ειδικότερα να ενισχυθούν οι άτυπες ανταλλαγές τόσο σε επίπεδο επιτροπών όσο και σε επίπεδο πολιτικών ομάδων μεταξύ των αρμόδιων φορέων των τριών θεσμικών οργάνων, και ζητεί να καλούνται οι εισηγητές της ΕτΠ και της ΕΟΚΕ να συμμετάσχουν στην εξέταση σχεδίων εκθέσεων κατά τις συνεδριάσεις των κοινοβουλευτικών επιτροπών και κατά τις ενημερωτικές συνεδριάσεις των επιτροπών σχετικά με τις διοργανικές διαπραγματεύσεις, κατά περίπτωση·

9.  τονίζει τον καίριο ρόλο των κοινοβουλίων στο επίκεντρο της δημοκρατίας και την ανάγκη σεβασμού της σαφούς κατανομής αρμοδιοτήτων μεταξύ των διαφόρων επιπέδων της ευρωπαϊκής φιλελεύθερης δημοκρατίας, δηλαδή του τοπικού, του περιφερειακού, του εθνικού και του ευρωπαϊκού επιπέδου, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 ΣΕΕ, για τη διασφάλιση της δημοκρατικής νομιμότητας και μιας αποτελεσματικής διαδικασίας λήψης αποφάσεων και για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης και της συνεργασίας μεταξύ των κοινοβουλίων σε διάφορα επίπεδα· τονίζει, εν προκειμένω, ότι τα εθνικά κοινοβούλια είναι τα πλέον κατάλληλα όργανα για να δίνουν εντολή στις αντίστοιχες κυβερνήσεις σε ευρωπαϊκά θέματα και να ελέγχουν τις ενέργειές τους στον τομέα αυτό, ενώ η δημοκρατική λογοδοσία της ευρωπαϊκής εκτελεστικής εξουσίας εξασφαλίζεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο διασφαλίζει επίσης και τη νομιμότητά της· υπογραμμίζει την ανάγκη για τακτικό πολιτικό διάλογο και ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των κοινοβουλίων προκειμένου να ενισχυθεί η ενημέρωση σχετικά με το κοινοβουλευτικό έργο και τις κοινοβουλευτικές αποφάσεις και η κατανόησή τους, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο της EUSC και της COSAC·

10.  υπενθυμίζει την ανάγκη να βελτιωθεί η εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας στο έργο των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, ιδίως μέσω της συνεργασίας με τα εθνικά κοινοβούλια σύμφωνα με τα προνόμια που περιλαμβάνονται ήδη στις ισχύουσες Συνθήκες, και να διασφαλιστεί ένας πιο εξέχων ρόλος στη διαδικασία για τους εκπροσώπους σε εθνικό και τοπικό επίπεδο, προκειμένου να επιτευχθεί «ενεργός επικουρικότητα», με στόχο να ενισχυθεί ο ενστερνισμός των πολιτικών της ΕΕ· προτείνει επίσης να ενισχυθεί η «ενεργός επικουρικότητα» μέσω μιας διαδικασίας που θα παρέχει στα εθνικά κοινοβούλια το δικαίωμα να υποβάλλουν προτάσεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο· υποστηρίζει, στο πλαίσιο αυτό, το πρόγραμμα «Building Europe with Local Councillors» (Οικοδόμηση της Ευρώπης μαζί με τους τοπικούς συμβούλους), στο πλαίσιο του οποίου δημιουργείται ένα ευρωπαϊκό δίκτυο τοπικά εκλεγμένων πολιτικών με στόχο την επικοινωνιακή προβολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

11.  υπογραμμίζει ότι, για να είναι ενεργή η κοινοβουλευτική δημοκρατία, χρειάζεται ένα κοινοβούλιο με φυσική παρουσία των βουλευτών· επισημαίνει ότι η ψηφιοποίηση και η πανδημία έχουν συμβάλει στον ψηφιακό μετασχηματισμό των κοινοβουλίων και έχουν επιτρέψει σε βουλευτές που διαφορετικά θα ήταν αποκλεισμένοι, να συμμετέχουν στην κοινοβουλευτική ζωή· υπογραμμίζει ότι οι ψηφιοποιημένες διαδικασίες δεν θα πρέπει να αντικαθιστούν την ψηφοφορία, τις συζητήσεις και τις διαπραγματεύσεις με φυσική παρουσία, εκτός από ορισμένες περιπτώσεις σε συγκεκριμένες περιστάσεις· τονίζει ότι η ενισχυμένη χρήση των ψηφιακών δυνατοτήτων έχει τη δυνατότητα να συμβάλει στην καλύτερη πολιτική κατανόηση μεταξύ των κοινοβουλίων σε εθνικό, περιφερειακό και ευρωπαϊκό επίπεδο, και να οδηγήσει σε ενίσχυση της επικοινωνίας, της ανταλλαγής πληροφοριών και της ενημέρωσης, σε μείωση των εκπομπών από τις μετακινήσεις και τα ταξίδια, και σε ενίσχυση των επαφών με τους πολίτες·

12.  εκφράζει την έντονη ανησυχία του για την ταχεία και μεγάλης κλίμακας εξέλιξη των στοχευμένων εκστρατειών παραπληροφόρησης και για την κατάχρηση της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης με σκοπό να εμποδίζονται οι πολίτες να πραγματοποιούν συνειδητοποιημένες επιλογές και, κατ’ επέκταση, να υπονομευτούν οι δημοκρατικές διαδικασίες εντός της Ένωσης· καλεί τα εθνικά κοινοβούλια των κρατών μελών να καθιερώσουν τακτικές ανταλλαγές απόψεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την προστασία των δημοκρατιών τους από εξωτερικές παρεμβάσεις και τη χειραγώγηση των πληροφοριών ως μέρος της διακοινοβουλευτικής συνεργασίας στο πλαίσιο της COSAC· ζητεί μια συντονισμένη στρατηγική της ΕΕ για την αντιμετώπιση των απειλών κατά της ανεξαρτησίας των μέσων ενημέρωσης και τη δημιουργία ενός ουσιαστικού και μόνιμου κονδυλίου της ΕΕ για τη στήριξη των μέσων γνώμης και των ειδησεογραφικών μέσων·

13.  τονίζει την ανάγκη να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη του εκλογικού σώματος στις εκλογικές διαδικασίες, μέσω της διασφάλισης ότι όλες οι εκλογές είναι ελεύθερες και δίκαιες· καλεί, στο πλαίσιο αυτό, τον Οργανισμό για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη να οργανώσει αποστολές παρακολούθησης εκλογών κατά τη διάρκεια των εκλογών για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τον Ιούνιο του 2024· ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν ξανά αυτή τη δυνατότητα·

Ευρωπαϊκή ιθαγένεια

14.  ζητεί να δημιουργηθεί καταστατικό της ΕΕ για την ιθαγένεια, προκειμένου να αποσαφηνιστούν και να εδραιωθούν δικαιώματα και ελευθερίες σε σχέση με την ιθαγένεια που να συνδέουν τους πολίτες στην Ένωση· καλεί το Συμβούλιο και την Επιτροπή να λάβουν συγκεκριμένα μέτρα για την επέκταση των δικαιωμάτων και των ελευθεριών που σχετίζονται με την ιθαγένεια σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 25 ΣΛΕΕ· υπογραμμίζει ότι το καταστατικό θα κάνει πιο απτές τις αρχές και τις αξίες της Ένωσης, παρέχοντας παράλληλα στους πολίτες νέα μέσα για τη διασφάλιση και την τήρησή τους·

15.  επισημαίνει ότι οι αποτελεσματικοί διάλογοι με τους πολίτες και η ενεργός συμμετοχή των πολιτών συνδέονται στενά με την ευρωπαϊκή διάσταση της αγωγής του πολίτη· τονίζει, κατά συνέπεια, την ανάγκη να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή διάσταση της αγωγής του πολίτη στις σχολικές και εξωσχολικές δραστηριότητες, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι πολίτες θα είναι ενεργοί και ενημερωμένοι ώστε να μπορούν να συμμετέχουν πλήρως στην πολιτική και κοινωνική ζωή τόσο σε ευρωπαϊκό επίπεδο όσο και σε επίπεδο κρατών μελών, καθώς και στον δημοκρατικό βίο της Ένωσης· καλεί την Επιτροπή να αναπτύξει μια ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή στρατηγική για την ενίσχυση των ικανοτήτων που σχετίζονται με την ιδιότητα του πολίτη στην ΕΕ και να αναπτύξει υποστηρικτικά μέτρα με στόχο την παροχή ίσης πρόσβασης στην αγωγή του πολίτη· υπογραμμίζει τον σημαντικό ρόλο που θα πρέπει να διαδραματίσουν η κοινωνία των πολιτών, τα πανεπιστήμια και άλλοι ερευνητικοί οργανισμοί σε μια τέτοια στρατηγική·

16.  καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να ενημερώνουν καλύτερα τους αλλοδαπούς πολίτες της Ένωσης (δηλαδή τους πολίτες της Ένωσης που διαμένουν σε κράτος μέλος του οποίου δεν είναι υπήκοοι) σχετικά με το δικαίωμά τους να ψηφίζουν ή να υποβάλλουν υποψηφιότητα στις δημοτικές και κοινοτικές εκλογές, καθώς και στις ευρωπαϊκές εκλογές· τονίζει ότι θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο να επεκταθεί το δικαίωμα του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι των εν λόγω «μετακινούμενων» πολιτών της ΕΕ, ώστε να ισχύει και για τις περιφερειακές και τις εθνικές εκλογές στα κράτη μέλη· επισημαίνει ότι το Συμβούλιο και η Επιτροπή μπορούν να θεσπίσουν τα δικαιώματα αυτά μέσω της διαδικασίας που περιγράφεται στο άρθρο 25 ΣΛΕΕ, ενώ μακροπρόθεσμα θα πρέπει αυτά να θεμελιωθούν στο άρθρο 22 ΣΛΕΕ μέσω τροποποίησης της Συνθήκης· τονίζει την ανάγκη για εκστρατείες ενημέρωσης σχετικά με τα δικαιώματα αυτά με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών· τονίζει ότι πρέπει να αρθούν όλοι οι διοικητικοί φραγμοί και οι διακρίσεις που εξακολουθούν να υφίστανται, ώστε να εξασφαλιστούν ίσες δυνατότητες για όλους τους μετακινούμενους πολίτες της Ένωσης, και ιδίως για τις ευάλωτες και περιθωριοποιημένες ομάδες·

17.  επαναλαμβάνει την έκκλησή του για την καθιέρωση εναρμονισμένης ηλικίας για το δικαίωμα του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι σε όλα τα κράτη μέλη, προκειμένου να αποφεύγονται οι διακρίσεις· συνιστά τη θέσπιση ελάχιστου ορίου ηλικίας ψήφου στα 16 έτη, με την επιφύλαξη των υφιστάμενων συνταγματικών τάξεων, ώστε να αντικατοπτρίζονται τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις που έχουν ήδη σήμερα οι νέοι της Ευρώπης σε ορισμένα κράτη μέλη·

18.  υπενθυμίζει ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει εκφράσει επανειλημμένα την ανησυχία του ότι οποιοδήποτε εθνικό πρόγραμμα περιλαμβάνει άμεση ή έμμεση πώληση της ιθαγένειας της ΕΕ υπονομεύει την ίδια την έννοια της ευρωπαϊκής ιθαγένειας· καλεί τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη να θέσουν τέλος στις πρακτικές αυτές·

19.  εκφράζει την έντονη ανησυχία του για την πρακτική ορισμένων κρατών μελών να στερούν από τους πολίτες τους το δικαίωμα ψήφου στις εθνικές βουλευτικές εκλογές, όταν διαμένουν στην αλλοδαπή· παροτρύνει τα εν λόγω κράτη μέλη να θέσουν τέλος σε αυτή τη μορφή στέρησης του δικαιώματος ψήφου·

Συμπλήρωση της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας μέσω της βελτίωσης της συμμετοχής των πολιτών

20.  επαναλαμβάνει ότι, σύμφωνα με το ιδρυτικό κείμενο της Διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Επιτροπή έχουν δεσμευτεί να λάβουν, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους και σε συμφωνία με τις Συνθήκες, αποτελεσματικά επακόλουθα μέτρα σε συνάρτηση με τα συμπεράσματα της Διάσκεψης· ζητεί την ταχεία και συνεπή εφαρμογή των αποτελεσμάτων της Διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένων των 49 προτάσεων και 326 συγκεκριμένων μέτρων που εκπονήθηκαν από τις ομάδες Ευρωπαίων πολιτών στο πλαίσιο της Διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης· επαναλαμβάνει το αίτημά του για τη σύγκληση συνέλευσης για την αναθεώρηση των Συνθηκών·

21.  πιστεύει ότι ένας από τους τρόπους με τους οποίους μπορούν να ικανοποιηθούν οι προσδοκίες των Ευρωπαίων πολιτών για πιο τακτική και ουσιαστική συμμετοχή στον δημοκρατικό βίο της Ένωσης(24) είναι με τη βελτίωση και την ανάπτυξη συμμετοχικών μηχανισμών εντός της ΕΕ·

22.  τονίζει την ανάγκη να βελτιωθεί και να ολοκληρωθεί η υποδομή συμμετοχής στην ΕΕ, με καλύτερη σύνδεση και ενσωμάτωση των υφιστάμενων συμμετοχικών μέσων και με καλύτερους τρόπους μόνιμης συμμετοχής· υπογραμμίζει την ανάγκη να αντιμετωπιστεί ο κατακερματισμός των υποδομών συμμετοχής στην ΕΕ με τη δημιουργία μιας υπηρεσίας μίας στάσης για όλα τα ευρωπαϊκά συμμετοχικά μέσα, με θεσμικό πλαίσιο για τη διαχείριση του κεντρικού κόμβου και των σχέσεών του με τους πολίτες·

23.  υπογραμμίζει ότι οι μηχανισμοί και τα μέσα άμεσης ή συμμετοχικής δημοκρατίας μπορούν να συμπληρώνουν αλλά όχι να αντικαθιστούν την αντιπροσωπευτική φιλελεύθερη κοινοβουλευτική δημοκρατία σε έναν ολοένα και πιο σύνθετο κόσμο, όπου απαιτείται η επιδίωξη βιώσιμων και δημοκρατικών συμβιβασμών· επισημαίνει ότι οι μηχανισμοί άμεσης ή συμμετοχικής δημοκρατίας μπορούν να αποτελέσουν χρήσιμα μέσα εφόσον πληρούνται ορισμένες απαιτήσεις· προτείνει ειδικότερα να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα των υφιστάμενων ευρωπαϊκών συμμετοχικών μέσων με τη θέσπιση υποχρεωτικών και ουσιαστικών διαδικασιών επακολούθησης·

24.  υπενθυμίζει ότι η συμμετοχή θα μπορέσει να βελτιωθεί και να αυξηθεί μόνο εάν αντιμετωπιστεί το πρόβλημα των διακρίσεων, ιδίως εκείνων που οφείλονται στο ψηφιακό χάσμα και στις δυσκολίες που αυτό που δημιουργεί για την αποτελεσματική συμμετοχή στον δημοκρατικό βίο της Ένωσης· επαναλαμβάνει ότι οι ψηφιακές εφαρμογές για την προώθηση της συμμετοχής των πολιτών θα πρέπει να είναι απλές και διαισθητικές·

25.  προτείνει τη θεσμοθέτηση αντιπροσωπευτικών διαβουλευτικών διαδικασιών συμμετοχής με βάση το υπόδειγμα των ομάδων Ευρωπαίων πολιτών της Διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης· πιστεύει ότι οι «μικρο-συνελεύσεις» με τυχαία επιλεγμένους συμμετέχοντες που εκπροσωπούν υποσύνολα της κοινωνικοοικονομικής δομής της Ένωσης και, κατ’ επέκταση, ολόκληρο το φάσμα της κοινωνίας, πρέπει να οργανώνονται κατά τρόπο που να συμβάλλει στην αποτροπή της άνισης πρόσβασης στη συμμετοχή στον δημοκρατικό βίο της Ένωσης, προσφέροντας σε πολίτες που διαφορετικά ενδέχεται να μην είχαν αυτή την ευκαιρία, τη δυνατότητα να εκφράσουν το όραμά τους·

26.  πιστεύει ότι είναι σημαντικό να ενισχυθεί η ενεργός πολιτειότητα και η αποτελεσματική συμμετοχή των πολιτών σε επίπεδο ΕΕ μέσω της απόκτησης ειδικών γνώσεων σχετικά με την ΕΕ και την ευρωπαϊκή διάσταση των υπό συζήτηση θεμάτων· υπογραμμίζει την ανάγκη να αντιμετωπιστεί η έλλειψη εξοικείωσης του ευρέος κοινού με τις πολιτικές και τη λήψη αποφάσεων σε επίπεδο ΕΕ μέσω καλύτερης εκπαίδευσης σχετικά με την ΕΕ στα σχολεία· ζητεί, συγκεκριμένα, ειδική κατάρτιση και διαρκή διαδικασία διαβούλευσης, στο πλαίσιο της οποίας να δίνονται οι απαραίτητες πληροφορίες στους πολίτες που συμμετέχουν στις ομάδες πολιτών, με υποστήριξη από ειδικούς εάν είναι αναγκαίο, ώστε οι πολίτες να είναι σε θέση να συμμετέχουν σε ανοικτές συζητήσεις που να μπορούν να οδηγήσουν σε συστάσεις και συμπεράσματα·

27.  προτείνει, ειδικότερα, να δημιουργηθεί ένας μηχανισμός διαρθρωμένης συμμετοχής, στο πλαίσιο του κεκτημένου της ΕΕ, με την ονομασία «Ευρωπαϊκή Αγορά», ο οποίος θα πρέπει να λειτουργεί σε ετήσια βάση, με διαβουλεύσεις σχετικά με τις προτεραιότητες της ΕΕ για το επόμενο έτος, των οποίων τα αποτελέσματα θα παρουσιάζονται στις 9 Μαΐου 2023 ως συμβολή στη διαδικασία διαβούλευσης σχετικά με το ετήσιο πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής· σημειώνει ότι τα εν λόγω αποτελέσματα θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνουν πρόταση για το ειδικό θέμα του Ευρωπαϊκού Έτους στον επόμενο ετήσιο κύκλο· προτείνει οι εκπρόσωποι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να ενημερώνονται τακτικά σχετικά με τις εξελίξεις στις εν λόγω διαβουλεύσεις, προκειμένου να τις λαμβάνουν υπόψη στο κοινοβουλευτικό τους έργο·

28.  τονίζει ότι, καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, οι πολίτες στην Ευρωπαϊκή Αγορά θα συζητούν το περιεχόμενο που σχετίζεται με το ειδικό θέμα του Ευρωπαϊκού Έτους, και οι προτάσεις και τα συμπεράσματά τους θα πρέπει να παρουσιάζονται στο τέλος του έτους· θεωρεί ότι θα πρέπει να καθοριστούν διάφορες επιλογές επακολούθησης από το Κοινοβούλιο, λαμβανομένου υπόψη του μεγέθους των πλειοψηφιών που υποστηρίζουν τα εν λόγω συμπεράσματα στην ομάδα, και ότι η επακολούθηση αυτή θα μπορούσε να περιλαμβάνει συζητήσεις, ακροάσεις, κοινοβουλευτικές ερωτήσεις ή εκθέσεις·

29.  προτείνει η συνιστώσα νεολαίας της Αγοράς να λειτουργεί ως Ευρωπαϊκή Συνέλευση Νεολαίας, η οποία να μπορεί να παρακολουθεί την εφαρμογή του «ελέγχου της νομοθεσίας από τη νεολαία» καθ’ όλη τη διάρκεια της νομοθετικής διαδικασίας της ΕΕ, όπως ζητήθηκε από τη Διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης· προτείνει να συνεργαστεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με την Επιτροπή των Περιφερειών και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, προκειμένου να δημιουργήσουν έναν μηχανισμό εκπροσώπησης με νέους σε ηλικία τοπικά εκλεγμένους αξιωματούχους, εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών στον τομέα της νεολαίας, και εκπροσώπους των κοινωνικών εταίρων, οι οποίοι θα πρέπει να συνεργάζονται στενά με τη Συνέλευση Νεολαίας για να εφαρμόσουν τον έλεγχο της νομοθεσίας από τη νεολαία· υπογραμμίζει, στο πλαίσιο αυτό, την ανάγκη εξασφάλισης της συμμετοχής των νέων, ιδίως σε μια πολιτική συζήτηση για το μέλλον της Ευρώπης, δεδομένου ότι οι σημερινές αποφάσεις θα καθορίσουν το μέλλον τους·

30.  επαναλαμβάνει τη μακροχρόνια έκκλησή του να αξιολογηθεί η δυνατότητα τροποποίησης των Συνθηκών της ΕΕ, ώστε να καταστεί δυνατή η διεξαγωγή δημοψηφισμάτων σε επίπεδο ΕΕ για θεμελιώδη ζητήματα που επιφέρουν αλλαγές προτύπου στις δράσεις και τις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως η μεταρρύθμιση των Συνθηκών της ΕΕ· υπογραμμίζει, στο πλαίσιο αυτό, ότι το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος θα πρέπει να εγκρίνεται μόνο εάν υπάρχει διπλή πλειοψηφία υπερψήφισης, η οποία να αντιπροσωπεύει την πλειοψηφία των κρατών μελών και την πλειοψηφία των ψηφισάντων· προτείνει να διοργανώνονται αυτά τα δημοψηφίσματα σε επίπεδο ΕΕ κατά τη διάρκεια των εκλογών για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με την πρόβλεψη πρόσθετης ψηφοφορίας για την αντιμετώπιση του εκάστοτε θεμελιώδους συνταγματικού ζητήματος· επισημαίνει ότι τα ευρωπαϊκά δημοψηφίσματα θα πρέπει ιδανικά να διοργανώνονται την ίδια ημέρα σε ολόκληρη την Ένωση·

31.  προτείνει να καθιερωθούν πανευρωπαϊκές διαδικτυακές διαβουλεύσεις πολιτών, οι οποίες να διοργανώνονται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο· πιστεύει ότι αν δοθεί σε όλους τους πολίτες η δυνατότητα να εκφράζουν τις απόψεις τους σχετικά με τις τρέχουσες ευρωπαϊκές υποθέσεις, θα ενισχυθεί η εμπιστοσύνη και η κατανόηση τους όσον αφορά την ευρωπαϊκή διαδικασία λήψης αποφάσεων· θεωρεί ότι αυτός ο νέος συμμετοχικός μηχανισμός ενισχύει τον ρόλο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου έναντι των άλλων θεσμικών οργάνων·

32.  σημειώνει τις δυνατότητες άσκησης της ιδιότητας του Ευρωπαίου πολίτη μέσω διαδικτυακών εργαλείων, όπως οι διαδικτυακές διαβουλεύσεις και η διαδικτυακή συγκέντρωση υπογραφών για τις Ευρωπαϊκές Πρωτοβουλίες Πολιτών· σημειώνει ότι η ηλεκτρονική ταυτότητα μπορεί να διευκολύνει τη χρήση τέτοιων εργαλείων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς και να παράσχει ποικιλία επιλογών για την πρόσβαση στις δημόσιες υπηρεσίες· καλεί τα κράτη μέλη να καθιερώσουν εργαλεία ηλεκτρονικής δημοκρατίας σε τοπικό και εθνικό επίπεδο, και να τα ενσωματώσουν δεόντως στην πολιτική διαδικασία·

33.  ζητεί το πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη» (DIGITAL) και άλλα προγράμματα που αποσκοπούν στην προώθηση του ψηφιακού μετασχηματισμού στην ΕΕ να συμπεριλάβουν στους στόχους τους την απλούστευση της πρόσβασης στις διοικήσεις μέσω των διαφόρων υπηρεσιών ή της χρήσης εφαρμογών συμμετοχής των πολιτών· ζητεί ερευνητικά και επενδυτικά κονδύλια που να αποσκοπούν στη διευκόλυνση της εν λόγω πρόσβασης, προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί το ψηφιακό χάσμα και να μεγιστοποιηθεί η κοινωνική και δημοκρατική ποιότητα·

o
o   o

34.  αναθέτει στην Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην Επιτροπή, στον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στο Συμβούλιο της Ευρώπης.

(1) ΕΕ L 123 της 12.5.2016, σ. 1. (2) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2023)0037. (3) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2023)0038. (4) ΕΕ C 493 της 27.12.2022, σ. 112. (5) ΕΕ C 465 της 6.12.2022, σ. 171. (6) ΕΕ C 449 της 23.12.2020, σ. 6. (7) ΕΕ C 347 της 9.9.2022, σ. 97. (8) ΕΕ C 449 της 23.12.2020, σ. 6. (9) ΕΕ C 252 της 18.7.2018, σ. 215. (10) ΕΕ C 465 της 6.12.2022, σ. 109. (11) ΕΕ C 434 της 15.11.2022, σ. 31. (12) ΕΕ C 58 της 15.2.2018, σ. 57. (13) ΕΕ C 443 της 22.12.2017, σ. 39. (14) https://parleu2022.cz/wp-content/uploads/2023/04/EUSC-Prague-Presidency-Conclusions-final-EN-1.pdf. (15) https://secure.ipex.eu/IPEXL-WEB/download/file/8a8629a88827df1e018828991e660000/Contribution%20adopted%20by%20the%20LXIX%20COSAC.pdf. (16) https://www.congreso.es/backoffice_doc/prensa/notas_prensa/99181_1688138271277.pdf. (17) https://www.europarl.europa.eu/resources/library/media/20220509RES29121/20220509RES29121.pdf. (18) https://thespinelligroup.eu/wp-content/uploads/2022/10/20220912_Proposal-Manifesto-for-a-Federal-Europe-political-social-and-ecological.pdf. (19) https://parleu2022.cz/wp-content/uploads/2023/04/EUSC-Prague-Presidency-Conclusions-final-EN-1.pdf. (20) https://secure.ipex.eu/IPEXL-WEB/conferences/cosac. (21) https://www.congreso.es/backoffice_doc/prensa/notas_prensa/99181_1688138271277.pdf. (22) Οδηγία 93/109/ΕΚ του Συμβουλίου, της 6ης Δεκεμβρίου 1993, για τις λεπτομέρειες άσκησης του δικαιώματος του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι κατά τις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου από τους πολίτες της Ένωσης που κατοικούν σε ένα κράτος μέλος του οποίου δεν είναι υπήκοοι (ΕΕ L 329 της 30.12.1993, σ. 34). (23) Οδηγία 94/80/EΚ του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 1994, περί λεπτομερών κανόνων άσκησης του δικαιώματος του εκλέγειν και εκλέγεσθαι κατά τις δημοτικές και κοινοτικές εκλογές από τους πολίτες της Ένωσης που κατοικούν σε κράτος μέλος του οποίου δεν είναι υπήκοοι (ΕΕ L 368 της 31.12.1994, σ. 38). (24) BertelsmannStiftung, «Next level citizen participation in the EU. Institutionalising European Citizens’ Assemblies», 2022.