"Más fearr sin, más measa, beimid ann i gcónaí“

Alberto Rinne sé obair dheonach ag díghalrú na sráideanna lena tharracóir nuair a thosaigh COVID-19 An Spáinn, Laguna de Negrillos, León

Is chun leasa a phobail a bhí Alberto ag obair i gcónaí. Mar fheirmeoir orgánach, chuir sé bia ar ardchaighdeán ar fáil do phobal Laguna de Negrillos (León) agus níos faide i gcéin. Ní dhearna COVID-19 mórán difir dá chuid oibre laethúil. Seachas b’fhéidir rud amháin: Thosaigh sé ag obair ar an Domhnach freisin, rud a tharraing aird ar a dhianiarrachtaí agus go deimhin thug Eagraíocht Bhia agus Talmhaíochta na Náisiún Aontaithe suntas de freisin. “Go bunúsach leanamar ag obair ar an mbealach céanna, ach bhí an smaoineamh agam féin agus feirmeoirí eile cuidiú leis na húdaráis na sráideanna agus foinsí poiblí tógálachta eile a dhíghalrú,” a mhíníonn Alberto. “Chuireamar ár smaoineamh i láthair agus thug an rialtas na treoirlínte cuí dúinn.” Níorbh fhada go raibh foireann oibrithe deonacha bailithe ag Alberto. Ba leor teachtaireacht amháin chun iad a mhealladh: “Más féidir linn oibriú le chéile agus ár bpobal níos sine a chosaint nó a shábháil ar ionfhabhtú, déanaimís sin.” D’úsáid oibrithe deonacha a dtarracóirí nuair a d’fhéad siad é agus rinne siad an chuid eile den obair de shiúl na gcos, a léirigh a dtiomantas tacú lena bpobal.

"Chinntigh margaí mórdhíola réimse leathan táirgí ainneoin na ndeacrachtaí a bhain le hiompar agus lóistíocht“

Centro Agroalimentare Roma Chinntigh sé go raibh teacht ag muintir na Róimhe ar bhia folláin le linn na dianghlasála An Iodáil, An Róimh

D’imir COVID-19 tionchar ar fhormhór na rudaí a ndearna muid talamh slán díobh roimhe seo. An léiriú is soiléire air sin ná an tsiopadóireacht bhia: Conas is féidir bia a cheannach nuair atá dianghlasáil i bhfeidhm agus formhór na siopaí dúnta? Sa Róimh, bhí daoine in ann brath ar Centro Agroalimentare Roma (Ionad Agraibhia na Róimhe). “Mhéadaigh an t-éileamh ar thorthaí agus glasraí,” a deir duine ón eagraíocht. “Níor stop ár margaí áitiúla ag obair ar chor ar bith agus bhíomar in ann bunearraí ón gceantar a chur ar fáil dóibh siúd a d'fhan sa bhaile.” Chuaigh an eagraíocht céim níos faide fiú. Ó tharla nach raibh roinnt daoine in acmhainn dóthain bia folláin a cheannach, chuaigh sí i gcomhpháirt le grúpaí agus seirbhísí áitiúla chun suas le 2 mhilliún sciar bia a dheonú i Márta agus Aibreán 2020 amháin. Rinneadh comhordú ar a n-iarrachtaí ar líne faoin haischlib #TogetherWeWillDoThis agus chuir Eagraíocht Bhia agus Talmhaíochta na Náisiún Aontaithe béim orthu le gairid.

"Teastaíonn ár dtacaíocht ó leanaí imirceacha anois níos mó ná riamh“

Younes agus Brooks Rinne sé oiriúnú ar a ról mar chúntóir oideachais chun cuidiú le teaghlaigh leochaileacha le linn na géarchéime Maracó, Limistéir an Oirthir agus Tanger-Tétouan

Cabhraíonn Younes le leanaí a dteastaíonn treoir oideachais uathu, tacaíonn sé leo agus cuidíonn sé leo scoil a aimsiú. Bhí tábhacht i gcónaí lena chuid oibre laethúil, a bhí á maoiniú ag tionscadal “Hijra Wa Himaya”. Ach d’éirigh cúrsaí níos dúshlánaí fós le COVID-19. Bhain Brooks leas as cúnamh ón dtionscadal. Tá sé 10 mbliana d'aois agus cúnamh á fháil aige ó Younes ó mhí Feabhra. In ainneoin na dianghlasála, bhí deis aige Fraincis a fhoghlaim le linn an tsamhraidh. “Fuair mé táibléad le ceangal idirlín. Bhí mé in ann mo chuid obair bhaile a dhéanamh díreach mar a rinne mo chairde, agus chuidigh Younes liom leis an staidéar,” a deir sé go sásta. “Tá ár gcuid oibre níos tábhachtaí fós le linn na géarchéime seo,” a deir Younes. “Ghlacamar bearta práinneacha chun cúnamh díreach, tacaíocht ar líne agus ar an bhfón a chur ar fáil do leanaí, chomh maith le tacaíocht shíceashóisialta ar an bhfón.” I dteannta an tionscadail sin, rinne AE agus UNICEF atheagar ar chlár eile chun feabhas a chur ar chearta agus féinriar máithreacha aonair. Tríd an “Institut National de Solidarité” tacaíonn an clár, atá á mhaoiniú ag an Aontas, le 250 máthair aonair, roinnt acu a bhfuil babaithe acu, a raibh tionchar ag an ngéarchéim orthu.

"Tá an oiread sin buanna againn, úsáidimis anois iad“

Grúpa RolliGang: Alexander, Benny, Johannes, Orazio agus Sarah Chum siad amhrán chun laochra ar fud na Gearmáine a spreagadh An Ghearmáin, München

Bhíomar ar fad in ísle brí ag tráth éigin den ghéarchéim seo. Tá go leor cúiseanna éadóchais ann faoi láthair - an dianghlasáil, post a chailleadh, pleananna iontacha a bheith á gcur ar ceal, nó an rud is measa ar fad, cairde nó daoine muinteartha a fuair bás de bharr an choróinvíris. Ach tá rud amháin nach féidir a ligean i ndearmad: Bhí deacrachtaí mar sin ag cuid againn i bhfad sular tharla COVID-19. Sa Ghearmáin, tá taithí ag Alexander, Benny, Johannes, Orazio agus Sarah ar ghéarchéimeanna. Tá a saol caite acu ag streachailt le míchumas. Sa tréimhse chorraitheach seo, chinn siad tarraingt le chéile agus cabhrú leis an gcuid eile againn le hamhrán nua óna ngrúpa “RolliGang”. “Is daonnacht a theastaíonn, sin an t-aon réiteach. Is iad na daoine a thugann aire do dhaoine eile laochra an lae,” a deir an t-amhrán. Tugann sé ómós don chineáltas, dóchas, ceartas agus aontas, a léiríonn iarrachtaí na laochra ar fad ar fud na hEorpa. Tá an t-amhrán, “Wir schaffen diese Krise” (“Éireoidh linn”), ar fáil ar YouTube.

"Theastaigh uaim a thaispeáint cén mhaitheas a tháinig as an tréimhse dhian seo“

Danijela Stiúraigh sí scannán inar taispeánadh triúr ban a bhí ag obair go deonach i rith na géarchéime An Chróit, Ságrab

Bhí an saol an-dian ar mhuintir Shágraib i mí an Mhárta. Ní hé amháin gur tháinig COVID-19 gan choinne agus gur thug sé leis na hiarmhairtí sin atá feicthe againn faoin tráth seo, ach anuas air sin bhí crith talún sa chathair a rinne scrios ar fud na háite. Scriosadh seanfhoirgnimh; stopadh an córas iompair poiblí; agus fágadh daoine gan díon ná dídean. Chonaic Danijela gach a raibh ag tarlú ach cheap sí go raibh sé in am rud éigin dearfach a dhéanamh. “Tá mná sa tír seo a roinn a gcuid eolais agus a gcuid ama go fial flaithiúil agus obair dheonach ar siúl acu i dtionscnaimh shóisialta. Is fúthusan mo scannánsa dar teideal ‘Women can do it!’. Leantar scéal triúr ban agus iad ag cuidiú leis na tsochaí le linn na ráige den choróinvíreas, ón 24 Aibreán go dtí an 10 Bealtaine. Taispeáintear an chaoi ar ghníomhaigh saoránaigh agus iad ag tabhairt cúnamh do dhaoine a bhí ar an ngannchuid le linn na tréimhse thar a bheith deacair seo,” a mhíníonn sí. Tá an scannán 22 nóiméad seo le fáil ar Youtube.

"Tá súil agam go bhfuilimid anois ar bhealach cinnte an téarnaimh“

Viri Chonacthas di gur deis a bhí sa dianghlasáil le feabhas a chur ar a bialann An Spáinn, San Román de Candamo, Asturias

Chuir COVID-19 na mothúcháin trína chéile d’úinéirí bialann ar fud na hEorpa. Sin mar a bhí ag Viri arbh éigean di a bialann ‘El Llar de Viri’ a dhúnadh tráth na dianghlasála sa Spáinn. “Maidir leis an gcinneadh na bialanna ar fad a dhúnadh, tháinig sé aniar aduaidh orainn; ní rabhamar in ann é a chreidiúint. Bhíomar thuas seal thíos seal: neamhchinnteacht ar dtús, agus ansin mearbhall amach is amach. Ach tagann an lá nach féidir leat fanacht díomhaoin níos mó agus go gcaithfidh tú rud éigin a dhéanamh,” a mhíníonn sí. Bhain Viri an buntáiste is fearr as an gcur chuige sin. Thosaigh sí ag ullmhú pacáistí bia dá cliaint agus chuir sí tús le gairdín glasraí. “Nílimid an nóiméad féin ónár gcuid comhábhar”, a deir sí. Tar éis athoscailt na bialainne, ní raibh cinneadh go deo le chomh sásta a bhí Viri éadain chairdiúla a cuid custaiméirí dílse a fheiceáil arís. Cé go bhfuil ábhairín imní fós uirthi faoin todhchaí, is cinnte go mbainfidh sí taitneamh úrnua as gach uile nóiméad a chaithfidh sí leo.

"Teastaíonn uainn cúnamh a thabhairt chomh maith agus is féidir linn“

Marc, Pádraic agus Nader Chruthaigh siad uirlisí bunriachtanacha chun scaipeadh an víris a chosc Málta, Éire agus an Iodáil

Bhí daoine intleachtúla ag teastáil san Eoraip in am an ghátair, agus is cuid suntais na smaointe iontacha a bhí ag daoine. Tóg Ollscoil Mhálta: cheap siad aonad nuadheartha chun aerálaithe a dhífhabhtú. “Tá na meaisíní sách simplí agus saor le tógáil, agus is féidir lear mór acu a dhéanamh go tapa,” a deir Marc. Agus an Iodáil ag fulaingt, fuair ospidéil cúnamh ó Nader agus a chuideachta siúd a bhí ag déileáil le priontáil thríthoiseach. Thiontaigh siad maisc shnorclála isteach ina maisc sláinte agus, in éineacht le haghaidhsciatha, sheachaid siad ar fud na tíre iad. In Éirinn, tá drioglann fuisce agus jin ag Pádraic. “Fuaireamar amach go raibh an stoc díghalrán ídithe agus d’athraíomar an táirgíocht. Sholáthraíomar díghalráin do chógaslanna, dochtúirí, siopaí agus eagraíochtaí carthanachta,” a dúirt sé. A bhuí leis na hiarrachtaí sin, is féidir leis an Aontas díriú ar tháirgeadh vacsaíní agus ar ullmhacht do ráigeanna amach anseo, rud a bhfuil € 314 milliún leithdháilte lena aghaidh.

"Táim á dhéanamh seo do mo mháthair agus do na máithreacha uile a bhí scanraithe agus scoite amach i rith an achair seo“

Melanie, Daniel, Anni agus Marios Rinne siad beart thar bhearta chun cabhrú le dochtúirí mar iad féin agus le hothair le linn na géarchéime Málta, An Fhionlainn, An Chipir

Léiríonn COVID-19 go bhfuil dochtúirí san Eoraip sásta gach rud a dhéanamh chun cabhrú leo siúd atá ag fulaingt. Thosaíodar lena gcuid eolais a roinnt. I Málta, chuir Melanie físeáin le chéile ag míniú coincheapa casta a bhí le cloisteáil ar an nuacht. I gceann de na físeáin, tugann an cairdeolaí speisialtachta míniú soiléir ar théarmaí ar nós ‘maolú an chuair’. San Fhionlainn, d’úsáid Anni Instagram chun freagra a thabhairt ar cheisteanna a bhí ag daoine agus ba ghearr go raibh 25,000 leanúnaí aici. Chabhraigh Daniel (Gozo) agus Marios (an Chipir) lena gcomhghleacaithe a bhí ag déileáil go díreach leis an ngalar. Ar Facebook, ghlac an t-altra Daniel buíochas le gach duine a dheonaigh bia agus a thacaigh leo siúd a bhí sa líne thosaigh. Bhain Marios leas as Facebook freisin lena fhógairt go raibh sé ag filleadh ar an obair mar ghairmí leighis agus luaigh sé na cúiseanna ó chroí a bhí aige lena dhéanamh. Go deimhin, rinne go leor Feisirí Eorpacha an rud céanna le linn ré na ráige.

"Tá sé in am dlúthpháirtíocht idir na saoránaigh a léiriú“

Yasmina Tugtar béilí saor in aisce do na daoine is mó atá i ngátar An Ísiltír, Rotterdam

Chuir Yasmina agus a cairde tús le Freshtable in Eanáir 2020. Ullmhaítear béilí sláintiúla, orgánacha agus cothaitheacha do chustaiméirí lena bpiocadh suas ag am agus áit ar leith. Is beag a thuig siad ag an am go méadódh an gá le tionscnaimh den sórt sin mar gheall ar COVID-19. Le linn na ráige, thug Freshtable deiseanna oibre do dhídeanaithe agus thosaigh siad ag seachadadh béilí saor in aisce do sheanóirí. “Bhreathnaíomar ar bhealaí éagsúla chun tacú le daoine soghonta,” a mhíníonn Yasmina. “Sa Bhealtaine, bhí an feachtas ‘Roinn Béile’ againn a thug pacáistí bia amach dóibh siúd a bhí i ngátar. Bhíomar ag díriú ar ionaid dídine do mhná agus ar theaghlaigh mhóra ar an ngannchuid i Rotterdam. Coinneoimid orainn ag cabhrú le gach duine is féidir linn, agus tá ár gcustaiméirí fiú in ann béile a cheannach do dhaoine eile.” Fuair Freshtable maoiniú AE faoin gCór Dlúthpháirtíochta Eorpach, a chruthaíonn deiseanna do dhaoine óga chun obair dheonach a dhéanamh nó oibriú i dtionscadail dlúthpháirtíochta.

"Tá bota comhrá bunaithe ar an intleacht shaorga againn a rinne scagadh le haghaidh comharthaí sóirt COVID-19 do na milliúin saoránach“

Jama Scagadh COVID-19 bunaithe ar an intleacht shaorga á thabhairt do na milliúin daoine ar domhan tríd an gcuideachta Symptoma An Ostair, Attersee

Le 14 bliana, tá Symptoma san Ostair i mbun taighde ar chúntóir sláinte digiteach is léir a bheith tábhachtach anois le linn COVID-19. Trí dhul go dtí symptoma.com, na comharthaí sóirt a chur isteach agus cúpla ceist a fhreagairt, is féidir scór a fháil. Dhá airde an scór, is mó seans go bhfuil an galar ar dhuine. “Seans gurb é symptoma.com an chéad bhota comhrá bunaithe ar IS a dhéanann scagadh ar shaoránaigh chun COVID-19 a sheiceáil,” arsa Jama. “Tá sé ar fáil in os cionn 36 theanga agus aimsítear COVID-19 le cruinneas de 96.32%.” Tá an tástáil saor in aisce agus ní choinnítear aon taifead d’ainmneacha daoine. Is féidir le dochtúirí é a úsáid chun tosaíocht a thabhairt d’acmhainní sna cásanna is práinní, agus tugtar léargas d’údaráis sláinte agus do thaighdeoirí ar an ngalar chun go ngníomhóidís dá réir. Tá maoiniú breise faighte ag symptoma.com ón gCoimisiún faoin Ionstraim FBM atá in Fís 2020. Tá tuilleadh eolais faoina staidéar (atá faoi phiarmheasúnú) ag symptoma.com/covid-19.

"Fuair mo ghnó cúnamh a bhuíochas do AE“

Isabel Choinnigh sí a gnó ag imeacht a bhuíochas do chúnamh ó AE An Spáinn, Cabo de Palos

An 13 Márta, dhún réigiún Murcia na Spáinne na teorainneacha chun scaipeadh an choróinvíris a smachtú. D’fhág an beart riachtanach sin gur tháinig stad tobann leis an turasóireacht sa cheantar. Tá ionad tumadóireachta ag Isabel Laguardia, agus buaileadh a gnó go dona. B’éigean di an t-ionad a dhúnadh agus ní raibh sí in ann daoine a fhostú don Cháisc agus don samhradh. Ghníomhaigh AE go tapa chun cabhrú le gnólachtaí beaga cosúil leis an gceann sin ag Isabel. Tugadh reachtaíocht nua isteach a lagaigh na rialacha maidir le státchabhair. Is féidir le Rialtas na Spáinne anois airgead a thabhairt níos tapa do ghnólachtaí ionas nach mbeidh orthu scaoileadh le hoibrithe le linn na paindéime. Is féidir le Ballstáit gníomhú go tapa chun tacú le saoránaigh agus cuideachtaí, go háirithe gnólachtaí beaga, a bhfuil deacrachtaí eacnamaíocha acu mar gheall ar COVID-19. Beidh na Ballstáit go léir in ann deontais suas go dtí €800,000 a thabhairt do chuideachta chun freastal ar riachtanais phráinneacha.

"Cuidímid le fiontraithe ar chuir géarchéim shláinte COVID-19 isteach go mór ar a n-oibríochtaí“

Claudine Sheol sí an t-ardán #JobSwitch [athrú poist] lena comhghleacaithe ag Comhlachas Tráchtála Lucsamburg Lucsamburg, Lucsamburg

Cé gurbh éigean do roinnt cuideachtaí dúnadh síos mar gheall ar COVID-19, bhí cuideachtaí eile faoi bhrú ag an méadú ar éileamh. Chun cothromaíocht a bhaint amach idir na riachtanais sin, sheol Claudine agus a comhghleacaithe ag Comhlachas Trádála Lucsamburg an t-ardán #JobSwitch. “Bhí beolíne ar leith againn do chuideachtaí. D’fhreagraíomar na ceisteanna a bhí ag déanamh imní dóibh, chuireamar eolas ar fáil dóibh ar an toirt agus chuireamar uirlis ar fáil a thug deis do dhaoine ó láthair oibre a bhí dúnta fostaíocht a ghlacadh le gnólacht eile a raibh easpa foirne orthu,” a mhíníonn Claudine. Reáchtáladh an t-ardán go dtí deireadh mhí Aibreáin agus d’éirigh thar barr leis. Rinne thart ar 1,400 duine iarratas agus fuair os cionn 500 acu post nua. Chomh maith le #JobSwitch, sheol an Comhlachas Tráchtála clár tacaíochta d’fhiontraithe agus ráthaíocht bainc do ghnólachtaí a raibh deacrachtaí airgeadais acu, freisin.