Πολίτες: θεμελιώδη δικαιώματα, ασφάλεια και δικαιοσύνη

Οι πολίτες της ΕΕ απολαύουν του δικαιώματος να ταξιδεύουν, να ζουν και να εργάζονται ελεύθερα σε ολόκληρη την Ένωση, το οποίο στηρίζεται από ένα νομικό και θεσμικό πλαίσιο που εξακολουθεί να εξελίσσεται. Ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων εδραιώνει τα ατομικά δικαιώματα σε βασικές αρχές όπως η ανθρώπινη αξιοπρέπεια, οι θεμελιώδεις ελευθερίες, η ισότητα, η αλληλεγγύη, τα δικαιώματα των πολιτών και η δικαιοσύνη. Η Ένωση προωθεί και προστατεύει τα θεμελιώδη δικαιώματα, το κράτος δικαίου και τις δημοκρατικές αξίες, μεταξύ άλλων στους τομείς της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων, της μετανάστευσης και του ασύλου, καθώς και της ισότητας των φύλων. Οι πολίτες έχουν το δικαίωμα να υποβάλλουν αναφορά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και να συμμετέχουν άμεσα στη νομοθετική διαδικασία της ΕΕ μέσω της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών. Οι νομικές και συνταγματικές υποθέσεις διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στη διασφάλιση ότι η νομοθεσία της ΕΕ σέβεται τα δικαιώματα αυτά και συμμορφώνεται με τις Συνθήκες. Η Συνθήκη της Λισαβόνας ενίσχυσε τη δημοκρατική λογοδοσία στους τομείς της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης και διεύρυνε τον ρόλο των εθνικών κοινοβουλίων και του Δικαστηρίου της ΕΕ. Η εκπαιδευτική και η πολιτιστική πολιτική συμβάλλουν επίσης στην προώθηση των κοινών αξιών και των θεμελιωδών δικαιωμάτων σε ολόκληρη την Ένωση.