Forálacha maidir le trácht agus sábháilteacht ar bhóithre

Ceann de chuspóirí AE do na deich mbliana idir 2010-2020 ab ea limistéar Eorpach sábháilteachta ar bhóithre a bhunú. Cé go bhfuil sé de chumhacht ag gach Ballstát a chinntí féin a dhéanamh maidir le gnéithe áirithe d’fhorálacha maidir le trácht agus sábháilteacht ar bhóithre, déanann AE obair sa réimse sin freisin agus tá a bhearta á ndíriú aige ar dhálaí feithiclí, ar iompar earraí contúirteacha agus ar shábháilteacht gréasán bóithre.

An bunús dlí agus cuspóirí

Is é Teideal VI de Chonradh Liospóin, agus go háirithe Airteagal 91 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE), an bunús dlí chun an limistéar sábháilteachta ar bhóithre sin a chruthú, a bhfuil sé d’aidhm aige an tsábháilteacht ar bhóithre a fheabhsú agus cur le soghluaisteacht inbhuanaithe. In 2010, rinne an tAontas Eorpach athnuachan ar a thiomantas chun feabhas a chur ar shábháilteacht ar bhóithre trí sprioc a leagan síos maidir le líon na mbásanna ar bhóithre a laghdú 50 % faoi 2020, i gcomparáid leis na leibhéil a bhí ann in 2010. Bhí laghdú bliantúil 6.7 % de dhíth le linn thréimhse 2010-2020 chun sprioc AE 2020 a bhaint amach. Ó 2010 i leith, áfach, tá laghdú 19 % tagtha ar líon na mbásanna bóthair san Aontas, rud nach ionann ach 3.4 % ar an meán é. Mar thoradh ar an mainneachtain sin líon na mbásanna a laghdú ar an luas ba ghá, bhí gá le laghduithe bliantúla 11.4 % idir 2017 agus 2020 chun an tAontas a choinneáil ar an mbóthar ceart. De réir Chomhdháil 2021 an Aontais Eorpaigh ar Thorthaí maidir le Sábháilteacht ar Bhóithre, bhásaigh 42 dhuine in aghaidh milliún cónaitheoir san Aontas in 2020 (laghdú 17 % i gcomparáid le 2019).

A bhfuil bainte amach

A. Ginearálta

I mí an Mheithimh 2003, d’fhoilsigh an Coimisiún an tríú Clár Gníomhaíochta Eorpach um Shábháilteacht ar Bhóithre 2003-2010, agus é mar aidhm leis sin líon na mbásanna ar bhóithre sna Ballstáit a laghdú faoina leath faoi dheireadh 2010. Cé nár éirigh leis an sprioc sin a bhaint amach faoin spriocdháta a leagadh síos, d’éirigh leis an gclár laghdú a dhéanamh ar líon na n-íospartach timpistí bóthair, mar a míníodh sa teachtaireacht ón gCoimisiún an 20 Iúil 2010 dar teideal Towards a European road safety area: policy orientations on road safety 2011-2020 [I dtreo limistéar Eorpach sábháilteachta ar bhóithre: treoshuíomhanna beartas maidir le sábháilteacht ar bhóithre 2011-2020] (COM(2010)0389).

I bPáipéar Bán ón gCoimisiún in 2011, dar teideal Roadmap to a Single European Transport Area – Towards a competitive and resource efficient transport system [Treochlár um Limistéar Iompair Eorpach Aonair – I dtreo córas iompair atá iomaíoch agus tíosach ar acmhainní] (COM(2011)0144), a foilsíodh an 28 Márta 2011, rinne an Coimisiún an spriocdháta chun líon na mbásanna ar na bóithre a laghdú faoina leath a thabhairt chun cinn go dtí 2020. Leag sé síos freisin an bhliain 2050 mar an dáta faoina mbeifí ag teannadh níos gaire le gnóthú na sprice deiridh líon na mbásanna ar na bóithre a laghdú go nialas. Ina threoshuíomhanna beartais, leag an Coimisiún amach seacht gcuspóir lena raibh sé beartaithe bearta náisiúnta agus bearta an Aontais a ghlacadh i gcomhréir le prionsabail na freagrachta comhroinnte agus na coimhdeachta. Áirítear ar na cuspóirí sin: feabhas a chur ar an oideachas agus ar an oiliúint d’úsáideoirí bóithre agus dlús a chur le forfheidhmiú rialacha bóthair; sábháilteacht bonneagar bóithre agus sábháilteacht feithiclí a fheabhsú; úsáid córas iompair chliste (CCI) a chur chun cinn, mar shampla trí ‘eCall’, ar córas glao éigeandála infheithicle uile-Eorpach é; feabhas a chur ar sheirbhísí éigeandála agus ar sheirbhísí iardhíobhála; agus úsáideoirí soghonta bóthair ar nós coisithe agus rothaithe a chosaint.

I mí na Bealtaine 2018, mar chuid den tríú pacáiste soghluaisteachta, d’fhoilsigh an Coimisiún an achoimre ar chreat beartais um shábháilteacht ar bhóithre 2021-2030 agus plean um ghníomhaíocht straitéiseach. I mí an Mheithimh 2019, d’fhoilsigh sé mionsonraí faoin gcaoi a raibh sé beartaithe aige a phlean um ghníomhaíocht straitéiseach maidir leis an tsábháilteacht ar bhóithre a chur i ngníomh (SWD(2019)0283). Rinneadh an chéad liosta de phríomhtháscairí feidhmíochta sábháilteachta a fhorbairt i ndlúthchomhar leis na Ballstáit, agus tá faireachán le déanamh air ar fud an Aontais chun tacú leis na hiarrachtaí i leith na sprice go ndéanfaí laghdú 50% ar bhásanna agus ar ghortuithe tromchúiseacha faoi 2030.

Thairis sin, mar chuid de straitéis 2020 um an tsoghluaisteacht chliste agus inbhuanaithe, d’fhógair an Coimisiún roinnt tionscnamh chun feabhas a chur ar shábháilteacht ar bhóithre, lena n-áirítear athbhreithniú ar an treoir maidir le forfheidhmiú trasteorann rialacha tráchta (a bhfuiltear ag dréim leis sa chéad ráithe de 2022); athbhreithniú ar an Treoir maidir le Ceadúnais Tiomána chun aghaidh a thabhairt ar nuálaíocht theicneolaíoch, lena n-áirítear ceadúnais tiomána dhigiteacha (an ceathrú ráithe de 2022). I measc na dtionscnamh eile chun feabhas a chur ar shábháilteacht ar bhóithre, tá treoir nua a d’fhéadfadh a bheith ann maidir le saincheisteanna amhail na huasleibhéil le haghaidh tiúchan alcóil san fhuil a cheadaítear do thiománaithe mótarfheithiclí agus maidir le húsáid córas comhghlasála i gcás meisce (an dara ráithe de 2022); meastóireacht ar an ngá atá le rialacha a mholadh maidir le hiniúchadh, cigireacht agus tuairisciú a dhéanamh ar cháilíocht bonneagair do dhroichid nó do bhonneagar íogair eile (2023); an creat dlíthiúil eCall a oiriúnú do theicneolaíochtaí nua teileachumarsáide; agus d’fhéadfaí cur le eCall chun go gcumhdófaí leis dé-rothaigh chumhachtaithe, trucailí, busanna agus tarracóirí talmhaíochta (2021-2022).

B. Riocht teicniúil feithiclí

In 2014, ghlac an tAontas Eorpach pacáiste nua beart reachtach, dá ngairtear an ‘pacáiste ródacmhainneachta’. Tá an pacáiste ródacmhainneachta comhdhéanta de thrí Threoir, is iad sin Treoir 2014/45/AE maidir le tástálacha ródacmhainneachta tréimhsiúla, Treoir 2014/47/AE maidir le cigireachtaí teicniúla cois bóthair ar fheithiclí tráchtála agus Treoir 2014/46/AE maidir le doiciméid chlárúcháin feithiclí.

Maidir le húsáid éigeantach criosanna sábhála i bhfeithiclí faoi bhun 3.5 tona, sonraítear i dTreoir 2003/20/CE an 8 Aibreán 2003 gurb éigeantach srianta leanaí agus criosanna sábhála a úsáid do gach duine a bhíonn ina shuí sna busanna agus sna cóistí sin ina bhfuil siad feistithe (agus díolúintí ann do sheirbhísí áitiúla iompair i limistéir uirbeacha).

Le Treoir 92/6/CEE an 10 Feabhra 1992, bunaíodh suiteáil éigeantach teorantóirí luais i mótarfheithiclí atá níos mó ná 3.5 tona. Le Treoir 2002/85/CE an 5 Samhain 2002, leathnaíodh an ceanglas teorantóirí luais a úsáid chun gach feithicil earraí agus feithicil paisinéirí idir 3.5 tona agus 12 thona meáchan ina bhfuil níos mó ná ocht suíochán (gan an tiománaí san áireamh) a chumhdach.

Maidir le córais sábháilteachta ghníomhacha, Rialachán (CE) Uimh. 78/2009 an 14 Eanáir 2009 maidir le cineálcheadú mótarfheithiclí i ndáil le cosaint coisithe agus úsáideoirí soghonta eile bóithre, leagadh síos ceanglais áirithe maidir le tógáil agus feidhmiú córas cosanta tosaigh i gcás tul-imbhualadh le feithicil eile. Socraíodh ann nach mbeadh teicneolaíocht lena bhféadfaí imbhuailtí le rothaithe agus coisithe a sheachaint faoi réir na gceanglas sin. Socraíodh ann freisin gur cheart córais cúnaimh coscáin (BAS) atá cineálcheadaithe a fheistiú.

Ar deireadh, feabhsaíodh sábháilteacht úsáideoirí bóithre tríd an ‘caochspota’ a laghdú. Le Treoir 2003/97/CE an 10 Samhain 2003, sonraíodh gur cheart scátháin chúlfhéachana caochspota bhreise (leathanuilleacha, garthomhais agus tulamhairc) a bheith i bhfeithiclí earraí troma a thiomáintear in AE. Le Treoir 2007/38/CE an 11 Iúil 2007, leagadh síos go raibh flíteanna leoraithe a bhí ann cheana le bheith feistithe leis na feistí sin freisin. Le Rialachán (CE) Uimh. 661/2009 an 13 Iúil 2009 lenar aisghaireadh Treoir 2003/97/CE, agus a tháinig i bhfeidhm an 1 Samhain 2014, rinneadh éigeantach é scátháin chúlfhéachana den chineál céanna a bheith i bhfeithiclí arna gclárú lasmuigh de AE. In 2011, choimisiúnaigh an Coimisiún staidéar ar thionóiscí a tharla de bharr caochspotaí agus i mí an Mheithimh 2012 chuir sé tuarascáil i láthair maidir le cur chun feidhme Threoir 2007/38/CE, inar cuireadh i bhfáth go háirithe go raibh tionóiscí a bhaineann le feithiclí earraí troma ina gcúis le breis agus 1 200 bás in aghaidh na bliana agus dá bhrí sin gur ghá leanúint de na hiarrachtaí ar thionóiscí den chineál sin a chosc.

C. Iompar earraí contúirteacha

Le Treoir 94/55/CE an 21 Samhain 1994, rinneadh na rialacha a leagtar síos sa Chomhaontú Eorpach maidir le hIompar Idirnáisiúnta Earraí Contúirteacha de Bhóthar (ADR) a leathnú chuig réimse an iompair intíre. Aisghaireadh í le Treoir 2008/68/CE an 24 Meán Fómhair 2008, lenar cuireadh córas coiteann ar bun trína gcumhdaítear gach gné d’iompar intíre earraí contúirteacha in AE, d’iarnród agus d’uiscebhealaí intíre agus de bhóthar. Le Treoir 2012/45/AE ón gCoimisiún an 3 Nollaig 2012, cuireadh é sin i gcomhréir leis an leagan is déanaí de Chomhaontú ADR, a thugtar cothrom le dáta gach dhá bhliain. Rinneadh leasú ar ADR le déanaí le Cinneadh (AE) 2018/1485 ón gComhairle.

D. Córais chliste iompair (CCI) agus an tionscnamh eSafety

An 16 Nollaig 2008, sheol an Coimisiún plean gníomhaíochta maidir le CCI a imlonnú i réimse an iompair de bhóthar. Bunaíodh an plean gníomhaíochta sin ar shraith tionscnamh (mar shampla, an tionscnamh eSafety a seoladh in 2006) agus socraíodh gníomhaíochtaí tosaíochta ann. Ar an gcaoi chéanna, tá sé mar aidhm le Treoir 2010/40/AE an 7 Iúil 2010 maidir le CCI i réimse an iompair de bhóthar imlonnú comhordaithe agus comhsheasmhach seirbhísí idir-inoibritheacha in AE a áirithiú. I measc CCI, áirítear, mar shampla, coigeartóirí luais uathoibríocha, feistí chun imeacht neamhdheonach ó lána a chosc, feistí rabhaidh imbhuailte agus córais ghlao éigeandála uathoibríocha i gcás tionóisce. Is éard atá i bhFóram eSafety, a chruthaigh an Coimisiún in 2003 agus ar a dtugtar iMobility ó 2011 i leith, ardán comhpháirteach do gach geallsealbhóir i réimse na sábháilteachta ar bhóithre chun urraim a spreagadh do na moltaí maidir le eSafety agus chun faireachán a dhéanamh ar an urraim sin, agus chun tacú le himlonnú agus úsáid córas sábháilteachta gluaisteán.

I ndiaidh Chinneadh Uimh. 585/2014/AE an 15 Bealtaine 2014 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le himlonnú na seirbhíse idir-inoibrithí ‘eCall’ ar fud AE, bhí sé d’oibleagáid ar na Ballstáit bonneagar na bPointí Freagartha Glaonna Éigeandála (PSAP), atá riachtanach chun eCalls a láimhseáil, a chur ar bun faoin 1 Deireadh Fómhair 2017 ar a dhéanaí.

I mí na Samhna 2016, d’fhoilsigh an Coimisiún Teachtaireacht dar teideal A European strategy on Cooperative Intelligent Transport Systems, a milestone towards cooperative, connected and automated mobility [Straitéis Eorpach maidir le córais chliste chomhoibríocha iompair, céim mhór chun tosaigh i dtreo na soghluaisteachta comhoibríche nasctha uathoibrithe] (COM/2016/0766). Mar fhreagairt air sin, rinne an Coiste um Iompar agus um Thurasóireacht (TRAN) i bParlaimint na hEorpa tuarascáil féintionscnaimh ar an ábhar a ghabháil de láimh, a glacadh i suí iomlánach an 13 Márta 2018. I mí Márta 2019, thíolaic an Coimisiún rialachán tarmligthe lenar forlíonadh Treoir 2010/40/AE (C(2019)1789). Cé nár chuir an Pharlaimint i gcoinne an rialacháin, dhiúltaigh an Chomhairle dó agus diúltaíodh don ghníomh tarmligthe ar deireadh. Tá an nós imeachta tugtha chun críche anois (2019/2651(DEA)).

E. Sábháilteacht bonneagair bóithre

Le Treoir 2004/54/CE an 29 Aibreán 2004 leagadh síos ceanglais íosta sábháilteachta le haghaidh tolláin sa ghréasán bóithre tras-Eorpach. Sonraítear sa treoir gur cheart do gach tollán is faide ná 500 méadar, cibé acu i seirbhís, á thógail nó ag céim an deartha atá sé, a bheith faoi réir rialacha sábháilteachta comhchuibhithe. Cumhdaítear leis na rialacha sin na gnéithe eagrúcháin, struchtúracha, teicniúla agus oibríochtúla a bhaineann le hoibriú na dtollán sin, ag féachaint do na cineálacha tionóiscí is minice a tharlaíonn, amhail dóiteáin. Is é is aidhm do Threoir 2008/96/CE an 19 Samhain 2008 maidir le bainistiú sábháilteachta ar bhonneagar bóithre ná a áirithiú go gcuirfear sábháilteacht ar bhóithre san áireamh, trí mheasúnuithe tionchair, ag gach céim de bhóithre a thógáil, a oibriú, nó a athrú go substaintiúil. Chuige sin, tá iniúchtaí córasacha sábháilteachta le haghaidh tionscadail bhonneagair bóthair bunaithe leis an treoir. Leagtar síos inti freisin forálacha maidir le cigireachtaí sábháilteachta ar bhóithre i seirbhís agus maidir le sainaithint codanna de bhóithre ina dtarlaíonn líon ard tionóiscí. In 2018, thíolaic an Coimisiún a thogra (COM (2018)0274) chun an treoir a leasú d’fhonn líon na mbásanna agus na ngortuithe tromchúiseacha ar ghréasáin bhóithre AE a laghdú trí fheidhmíocht sábháilteachta an bhonneagair bóthair a fheabhsú. Ghlac an Pharlaimint a seasamh ar an gcéad léamh i mí Aibreáin 2019 agus ghlac an Chomhairle an gníomh i mí Dheireadh Fómhair 2019. Foilsíodh an gníomh críochnaitheach san Iris Oifigiúil an 26 Samhain 2019 (Treoir (AE) 2019/1936).

F. Staidreamh maidir le tionóiscí a tharlaíonn mar gheall ar thiomáint faoi thionchar an óil agus a gcosc

I bhfianaise Chinneadh 93/704/CE ón gComhairle, cruthaíodh CARE, an bunachar sonraí maidir le tionóiscí bóthair a raibh bás nó gortú mar thoradh orthu, chun sonraí a thiomsú bunaithe ar staidreamh náisiúnta agus iad a scaipeadh tríd an bhFaireachlann Eorpach um Shábháilteacht ar Bhóithre. Mar chuid de bheartas AE maidir le hiompraíocht tiomána a fheabhsú, ceanglaíonn an Coimisiún ar na Ballstáit tástáil randamach anála a dhéanamh agus leag sé síos uasleibhéil cheadaithe le haghaidh tiúchan alcóil san fhuil. Daoine a bhfuil amhras fúthu go bhfuil siad ag tiomáint faoi thionchar an alcóil, déantar tástálacha randamacha anála (Moltaí 2001/115 ón gCoimisiún an 17 Eanáir 2001 agus 2004/345/CE ón gCoimisiún an 17 Aibreán 2004)orthu. D’fhonn sábháilteacht ar bhóithre a fheabhsú, tá cód comhchuibhithe bunaithe ag an gCoimisiún lena rialaítear córais chomhghlasála i gcás meisce, agus tá an cód sin glactha ag roinnt Ballstát (féach Treoir (AE) 2015/653 an 24 Aibreán 2015 lena leasaítear Treoir 2006/126/CE maidir le ceadúnais tiomána).

G. Forfheidhmiú trasteorann i dtaca le cionta tráchta bóthair

Rinneadh Treoir (AE) 2015/413 an 11 Márta 2015 lena n-éascaítear malartú trasteorann faisnéise maidir le cionta a bhaineann le sábháilteacht ar bhóithre a ghlacadh ar bhonn Airteagal 91(1)(c) CFAE (Teideal VI, Iompar). Gabhann an Treoir seo ionad Threoir 2011/82/AE (a ndearna Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh í a chur ar neamhní ina breithiúnas an 6 Bealtaine 2014). Is é an aidhm chéanna atá ann i gcónaí: go gcuirfí deireadh leis an gceart chun anaithnideachta a bheith ag tiománaithe neamhchónaitheacha agus go bhféadfaí ionchúiseamh a thionscnamh i leith cionta arna ndéanamh i mBallstát seachas an Ballstát ina bhfuil an fheithicil cláraithe. Féadfaidh na Ballstáit rochtain a fháil ar shonraí náisiúnta clárúcháin feithicle a chéile trí úsáid a bhaint as nós imeachta malartaithe faisnéise idir na pointí teagmhála náisiúnta. Sa chleachtas, is faoin mBallstát ina ndearnadh an cion a bheadh sé cinneadh a dhéanamh i dtaobh dul ar aghaidh le hionchúiseamh. Dá bhrí sin, d’fhéadfaí an ciontóir atá faoi dhrochamhras a chur ar an eolas trí bhíthin litir chaighdeánach ina mbeadh mionsonraí faoin gcion, faoi mhéid na fíneála a bheadh le híoc, faoi roghanna íocaíochta agus faoi na nósanna imeachta achomhairc. Cé go gcosnaítear sonraí pearsanta, áirithítear leis an Treoir go ndéantar tiománaithe neamhchónaitheacha a phionósú go comhsheasmhach as cionta tromchúiseacha a bhaineann le sábháilteacht ar bhóithre.

Ról Pharlaimint na hEorpa

Tá an iliomad rún glactha ag an bParlaimint lena gcuirtear béim ar an tábhacht a bhaineann le sábháilteacht ar bhóithre.Nuair a d’fhormhuinigh sí tríú clár gníomhaíochta an Choimisiúin (2003-2010) in 2005, bhí sí ag éileamh cheana féin go bhforbrófaí plean fadtéarmach chun an tréimhse tar éis 2010 a chumhdach, ina leagfaí amach bearta a bheadh ceaptha gach bás ar bhóithre a chosc (‘Fís Nialais’). Sa rún uaithi maidir le sábháilteacht ar bhóithre na hEorpa 2011-2020, d’iarr an Pharlaimint uair amháin eile ar an gCoimisiún cuspóir fadtéarmach a dhéanamh de gach bás ar bhóithre a chosc, ach rinne sí é sin a nascadh le húsáid chórasach na teicneolaíochta i bhfeithiclí bóthair agus le forbairt líonraí ardchaighdeáin CCI. Ina theannta sin, sa rún uaithi an 6 Iúil 2010 maidir le todhchaí inbhuanaithe d’iompar d’iarr an Pharlaimint ar an gCoimisiún staidéar a chur i láthair ar dhea-chleachtais sna Ballstáit maidir le tionchar na dteorantóirí luais, agus chuir sí a himní in iúl maidir le sábháilteacht na n-oibrithe in earnáil an iompair. Mhol an Pharlaimint freisin sainmhíniú aonfhoirmeach a bheith ar théarmaí a bhaineann le sábháilteacht ar bhóithre chun taighde ar thionóiscí a fheabhsú trína áirithiú go bhfuil torthaí inchomparáide. B’ionann doiciméad oibre an Choimisiúin maidir le gortuithe i dtionóiscí bóthair, a foilsíodh an 19 Márta 2013, agus freagra páirteach ar an nglao ón bParlaimint go ndéanfaí raon feidhme na straitéise maidir le tionóiscí bóthair a leathnú. Leagtar amach ann an cuspóir laghdú a dhéanamh ar líon iomlán na ndaoine a ghortaítear go dona ar leibhéal AE (2015-2020), agus luaitear ann go bhfuil córas chun gortuithe tromchúiseacha a shainiú i bhfeidhm ar fud AE ó bhí 2012 ann. Rinne an Coiste um Iompar agus um Thurasóireacht (TRAN), i dteannta leis an gCoiste um an Margadh Inmheánach agus um Chosaint an Tomhaltóra, tuarascáil féintionscnaimh a chur ar aghaidh dar teideal Saving Lives: Boosting Car Safety in the EU [Beatha daoine a shábháil: Sábháilteacht i gcarranna a chur chun cinn san Aontas Eorpach], a ndearna an Pharlaimint í a ghlacadh mar rún ina dhiaidh sin an 14 Samhain 2017. Bhí sí bunaithe ar an tuarascáil ón gCoimisiún (COM(2016)0787).

An 11 Márta 2014, ghlac an Pharlaimint seasamh ar an gcéad léamh maidir leis na híoschaighdeáin choiteanna i gcomhair tástálacha ródacmhainneachta tréimhsiúla ar fheithiclí, ar dhoiciméid chlárúcháin feithiclí agus ar iniúchtaí cois bóthair ar fheithiclí tráchtála. Chabhraigh an téacs críochnaitheach (Treoir 2014/45/AE) le feabhas a chur ar shábháilteacht ar bhóithre agus ar aitheantas trasteorann do dheimhnithe ródacmhainneachta bailí. An 27 Feabhra 2017, rinne Coiste TRAN grinnscrúdú ar an gCoimisiún maidir le cur i bhfeidhm na treorach sin agus ródacmhainneacht mótarfheithiclí; an 20 Meitheamh 2017, phléigh sé an tuarascáil ón gCoimisiún (COM (2017) 0099) ar chur i bhfeidhm Threoir 2000/30/CE maidir le cigireacht theicniúil cois bóthair ar ródacmhainneacht feithiclí tráchtála a bhíonn ag gluaiseacht in AE (tréimhse tuairiscithe 2013-2014). Sa phlé i gCoiste TRAN, díríodh ar chalaois tacagraf agus ar ionramháil léamha an odaiméadair, mar go bhfuil riosca ollmhór ag baint leo siúd do shábháilteacht agus do chearta tomhaltóirí. Thug an Coimisiún le fios go raibh measúnú á dhéanamh aige ar na roghanna do chlárú odaiméadair, donn dlí coiriúil agus do mhalartú trasteorann faisnéise. Idir an dá linn, an 31 Bealtaine 2018, ghlac an Pharlaimint tuarascáil tionscnaimh reachtach dar teideal Odometer manipulation in motor vehicles: revision of the EU legal framework [Ionramháil ar odaiméadar i mótarfheithiclí: athbhreithniú ar chreat dlíthiúil AE]. Rinne an roinn beartais ábhartha den Pharlaimint staidéar a choimisiúnú ar an ábhar céanna freisin, dar teideal Odometer Tampering: measures to prevent manipulation [Crioscaíl Odaiméadair: bearta chun ionramháil a chosc], a foilsíodh i mí na Samhna 2017. Mar chuid dá chlár oibre reachtach ‘An Eoraip ag Gluaiseacht’, tá an Coimisiún ag iarraidh Rialachán (AE) Uimh. 165/2014 a leasú trí bhíthin an togra le haghaidh rialacháin uaidh (COM(2017)0277), an 31 Bealtaine 2017, lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 561/2006 a mhéid a bhaineann le híoscheanglais maidir le huastréimhsí tiomána laethúla agus seachtainiúla, íos-sosanna agus tréimhsí scíthe laethúla agus seachtainiúla agus Rialachán (AE) Uimh. 165/2014 a mhéid a bhaineann suíomh le tacagraif. Ghlac an Pharlaimint a seasamh ar an gcéad léamh i mí Aibreáin 2019 agus ghlac an Chomhairle an togra ar an dara léamh i mí Iúil 2020 (Rialachán (AE) 2020/1054).

I rún uaithi an 13 Márta 2018 maidir le straitéis Eorpach maidir le Córais Chliste Chomhoibríocha Iompair, chuir an Pharlaimint in iúl gur gheal léi an teachtaireacht ón gCoimisiún faoin ábhar sin. D’iarr sí ar an gCoimisiún, áfach, clár ama sonrach a chur ar fáil ina mbeadh spriocanna soiléire le haghaidh 2019-2029. Leagtar béim sa rún ar an ngá atá le córais coimircí a ionchorprú le linn na hidirthréimhse cómhaireachtála idir feithiclí nasctha agus uathoibrithe agus feithiclí traidisiúnta nach bhfuil nasctha. Tá moltaí sonracha sa rún freisin maidir leis an bpríobháideachas agus cosaint sonraí, mar aon leis an gcibearshlándáil.

I rún a glacadh an 15 Eanáir 2019 maidir leis an tiomáint uathrialach i gcúrsaí iompair na hEorpa, rinne an Pharlaimint moltaí faoi cheist na bhfeithiclí nasctha agus uathoibrithe. Leag sí béim go háirithe ar an ngá atá le creataí rialála iomchuí chun oibriú sábháilte a chinntiú agus chun foráil do chóras soiléir lena rialaítear dliteanas.

Foilsíodh an dréacht-tuarascáil ó Choiste TRAN i mí an Mhárta 2021 dar teideal EU Road Safety Policy Framework 2021-2030 – Recommendations on next steps towards ‘Vision Zero’ [Creat Beartais AE um Shábháilteacht ar Bhóithre 2021-2030 – Moltaí maidir leis na chéad chéimeanna eile i dtreo na ‘Físe Nialais’] (2021/2014(INI)) agus ghlac an Pharlaimint an 6 Deireadh Fómhair 2021 í.

I mí Aibreáin 2021, ghlac an Pharlaimint rún maidir leis an tuarascáil cur chun feidhme ar na gnéithe den Phacáiste Ródacmhainneachta a bhaineann le sábháilteacht ar bhóithre. Tugann an Pharlaimint dá haire gur chuidigh an pacáiste le feabhas a chur ar cháilíocht na gcigireachtaí teicniúla tréimhsiúla, ar leibhéal cáilíochta na gcigirí, agus ar chomhordú agus caighdeáin na mBallstát maidir le cigireacht cois bóthair ar fheithiclí chun an tsábháilteacht ar bhóithre a fheabhsú. Ar an taobh eile, is oth leis na Feisirí go bhfuil roinnt forálacha neamhéigeantacha sa Phacáiste Ródacmhainneachta, agus leagann siad béim ar an ngá atá le hathbhreithniú chun na heasnaimh sa chur chun feidhme a shárú agus chun freagairt do na dúshláin amach anseo.

 

Davide Pernice