Walka ze zmianą klimatu

Unia Europejska należy do wiodących największych gospodarek, jeśli chodzi o przeciwdziałanie emisjom gazów cieplarnianych. W 2020 r. emisje gazów cieplarnianych w UE spadły o 31% w stosunku do poziomów z 1990 r. i osiągnęły najniższy poziom w ciągu 30 lat, dzięki czemu przekroczono cel UE określony w protokole z Kioto, jakim jest zmniejszenie emisji o 20% do 2020 r. W 2019 r. Komisja przedstawiła koncepcję Europejskiego Zielonego Ładu, a obecnie proponuje środki mające na celu podniesienie poziomu ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych o 55% do 2030 r. oraz obniżenie emisyjności gospodarki UE do 2050 r., zgodnie z zobowiązaniami podjętymi w ramach porozumienia paryskiego.

Podstawa prawna i cele

W art. 191 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) wyraźnie określono przeciwdziałanie zmianie klimatu jako cel polityki ochrony środowiska UE.

Kontekst ogólny

Działalność człowieka, taka jak spalanie paliw kopalnych, wylesianie oraz gospodarka rolna, prowadzą do emisji gazów cieplarnianych, takich jak dwutlenek węgla (CO2), metan (CH4), podtlenek azotu (N2O) oraz trifluorometan. Owe gazy cieplarniane zatrzymują ciepło wydzielane na powierzchni Ziemi i zapobiegają jego wydostawaniu się poza atmosferę, przyczyniając się do tak zwanego globalnego ocieplenia. Według szóstego sprawozdania podsumowującego w sprawie zmiany klimatu, przedstawionego przez Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu i opublikowanego w marcu 2023 r., najlepsze szacunki dotyczące wzrostu średniej temperatury na świecie do końca stulecia wahają się od 1,4 do 4,4 °C.

Globalne ocieplenie przyczynia się i będzie się przyczyniać do ekstremalnych zjawisk pogodowych (takich jak powodzie, susze, ulewy i fale upałów), pożarów lasów, topnienia lodowców i podnoszenia się poziomu wody w morzach, utraty różnorodności ekologicznej, chorób roślin i rozprzestrzeniania się szkodników, niedoborów żywności i wody pitnej, pustynnienia oraz migracji osób uciekających od tych zagrożeń. Badania naukowe pokazują, że ryzyko nieodwracalnych i katastrofalnych w skutkach zmian może się znacznie zwiększyć, jeżeli globalne ocieplenie doprowadzi do wzrostu temperatury o więcej niż 2ºC – lub nawet o 1,5ºC – w stosunku do poziomu sprzed okresu przemysłowego.

W 2006 r. przegląd Sterna sugerował, że opanowanie globalnego ocieplenia kosztowałoby 1% światowego PKB rocznie, natomiast zaniechanie działań wiązałoby się z kosztem co najmniej 5%, a nawet, w najgorszym wypadku, 20% światowego PKB. Tak więc na inwestycje w gospodarkę niskoemisyjną należałoby przeznaczyć tylko niewielki ułamek całkowitego światowego PKB, a jednocześnie przeciwdziałanie zmianie klimatu przyniosłoby o wiele większe korzyści netto.

Protokół z Kioto był pierwszym międzynarodowym traktatem, w którym wyznaczono prawnie wiążące cele w zakresie ograniczenia emisji gazów cieplarnianych. Podpisano go 11 grudnia 1997 r., a w życie wszedł w 2005 r. Protokół został ratyfikowany przez 192 strony i stanowił przełomowe międzynarodowe porozumienie w sprawie przeciwdziałania zmianie klimatu. Zobowiązuje się w nim kraje uprzemysłowione do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych zgodnie z uzgodnionymi indywidualnymi celami i z zasadą wspólnej, lecz zróżnicowanej odpowiedzialności i odpowiednich zdolności. Pierwsze powszechne porozumienie w sprawie przeciwdziałania zmianom klimatu przyjęto w grudniu 2015 r. na 21. sesji Konferencji Stron (COP21) Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w Sprawie Zmian Klimatu w Paryżu. W owym porozumieniu paryskim dąży się do tego, aby utrzymać średni światowy wzrost temperatury na poziomie znacznie poniżej 2ºC, próbując utrzymać go na poziomie 1,5ºC powyżej poziomów sprzed epoki przemysłowej. Aby zrealizować ten cel, strony chcą jak najszybciej osiągnąć maksymalny światowy poziom emisji gazów cieplarnianych, a w drugiej połowie obecnego stulecia zerowe emisje netto. Ruch kapitału ma przyczynić się do osiągnięcia tych celów. Po raz pierwszy wszystkie strony muszą podjąć ambitne działania na rzecz ograniczenia emisji gazów cieplarnianych zgodnie ze wspólnymi, chociaż zróżnicowanymi zasadami odpowiedzialności i możliwościami, tj. zgodnie z indywidualną sytuacją i możliwościami. Strony są zobowiązane do aktualizacji swoich planów działania w dziedzinie klimatu (wkłady ustalane na poziomie krajowym) co pięć lat i informowania o nich w przejrzysty sposób. Wsparcie, zarówno finansowe, jak i w zakresie budowania potencjału, otrzymają kraje w najtrudniejszej sytuacji, kraje najsłabiej rozwinięte i małe rozwijające się państwa wyspiarskie. Przystosowanie się do zmiany klimatu (np. ochrona wody, płodozmian, publiczne planowanie i działania uświadamiające, zwiększenie wysokości wałów, przenoszenie portów itp.) oraz łagodzenie skutków zmiany klimatu (np. zwiększenie wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych, promowanie zmiany zachowań itp.) uznaje się za wyzwania globalne, podobnie jak podjęcie kwestii strat i szkód związanych z negatywnymi skutkami zmiany klimatu. Aby porozumienie mogło zostać ratyfikowane, wymagało osiągnięcia progu 55 stron reprezentujących sobą co najmniej 55% całkowitych globalnych emisji gazów cieplarnianych. UE formalnie ratyfikowała porozumienie paryskie 5 października 2016 r., umożliwiając tym samym jego wejście w życie z dniem 4 listopada 2016 r.

Cele i osiągnięcia

A. Wysiłki UE w zakresie przeciwdziałania zmianie klimatu

Za pomocą swojej polityki klimatyczno-energetycznej do roku 2030, uzgodnionej w roku 2014 przed przyjęciem porozumienia paryskiego, UE zobowiązała się do realizacji następujących celów do 2030 r.: ograniczenia emisji gazów cieplarnianych o przynajmniej 40% w stosunku do poziomu z 1990 r., poprawy efektywności energetycznej o 32,5% i zwiększenia udziału energii ze źródeł odnawialnych do poziomu 32% zużycia energii końcowej. Ramy polityki do 2030 r. odzwierciedlają cel 20-20-20, określony w 2007 r. przez przywódców UE na 2020 r.: obniżenie o 20% emisji gazów cieplarnianych, zwiększenie o 20% końcowego zużycia energii ze źródeł odnawialnych oraz obniżenie o 20% całkowitego zużycia energii pierwotnej (w stosunku do 1990 r.). Wszystkie te cele przełożyły się na wiążące środki ustawodawcze, które były również powiązane z celami UE w ramach protokołu z Kioto.

Unijny system handlu uprawnieniami do emisji (ETS) to pierwszy i nadal największy międzynarodowy rynek uprawnień do emisji dwutlenku węgla, który stanowi również najważniejszy instrument polityki UE w dziedzinie przeciwdziałania zmianie klimatu. Powstał on w 2005 r. i opiera się on na zasadzie „pułapów i handlu”: ustala się „pułap” łącznej emisji gazów cieplarnianych przez ponad 11 000 obiektów (fabryk, elektrowni itp.) objętych systemem. Każdy obiekt kupuje lub otrzymuje „uprawnienia do emisji” sprzedawane na aukcjach przez państwa członkowskie. Takie jednostki emisji, z których każda odpowiada jednej tonie CO2, mogą stanowić przedmiot handlu z innymi obiektami, jeżeli nie zostaną wykorzystane. Wraz z upływem czasu łączna ilość jednostek emisji jest stopniowo zmniejszana. Dwa fundusze – fundusz modernizacyjny i fundusz innowacyjny – będą wspierać unowocześnianie systemów energetycznych w państwach członkowskich o niższych dochodach oraz innowacje dzięki wsparciu dla projektów dotyczących energii ze źródeł odnawialnych, wychwytywania i składowaniu dwutlenku węgla i projektów niskoemisyjnych. System ETS obejmuje również emisje lotnicze, choć obecne zwolnienie w odniesieniu do lotów międzykontynentalnych zostało przedłużone do końca 2023 r., kiedy to ma się rozpocząć faza pierwsza mechanizmu kompensacji i redukcji CO2 w międzynarodowym lotnictwie cywilnym Międzynarodowej Organizacji Lotnictwa Cywilnego (ICAO). Szwajcaria i UE postanowiły powiązać swoje systemy handlu uprawnieniami do emisji.

Emisje w sektorach nieobjętych ETS, takich jak transport drogowy, odpady, rolnictwo i budownictwo, podlegają wiążącym rocznym celom obniżenia emisji gazów cieplarnianych dla każdego państwa członkowskiego, a cele te określono w rozporządzeniu w sprawie wspólnego wysiłku redukcyjnego. Parlament i Rada uzgodniły minimalne cele na lata 2021–2030, aby pomóc w osiągnięciu unijnego celu redukcji o 30% emisji gazów cieplarnianych w tych sektorach w porównaniu z rokiem 2005 oraz przyczynić się do osiągnięcia celów porozumienia paryskiego. Ponadto po raz pierwszy każde państwo członkowskie musi dopilnować, by emisje pochodzące z użytkowania gruntów, zmiany użytkowania gruntów i leśnictwa nie przekraczały poziomu pochłaniania tych emisji. Innymi słowy lasy, grunty uprawne i użytki zielone muszą być zarządzane w sposób zrównoważony, aby pochłaniać jak najwięcej gazów cieplarnianych z atmosfery i co najmniej tyle, ile emituje ten sektor (zasada zerowego salda), i tym samym mieć istotny udział w walce ze zmianą klimatu.

Dyrektywa w sprawie odnawialnych źródeł energii ma na celu zagwarantowanie, że do 2030 r. energia ze źródeł odnawialnych, takich jak elektrownie słoneczne, wiatrowe i wodne oraz biomasa, będzie stanowić przynajmniej 32% łącznego zużycia energii w UE (cel początkowy) w postaci energii elektrycznej, transportu, ogrzewania i chłodzenia. Każde państwo członkowskie musi przyjąć swoje własne krajowe plany działania w zakresie energii odnawialnej, w tym cele sektorowe. Aby doprowadzić do większego wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych w sektorze transportu, państwa członkowskie muszą nałożyć na dostawców paliwa obowiązek zadbania o to, by do 2030 r. udział energii ze źródeł odnawialnych w końcowym zużyciu energii w sektorze transportu wynosił co najmniej 14%.

Zmieniona w 2018 r. dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej określa cel w zakresie efektywności energetycznej na poziomie 32,5% dla UE do 2030 r. (obliczony na podstawie scenariusza odniesienia z 2007 r.), z zastrzeżeniem korekty w górę do 2023 r. Ponadto zmieniona dyrektywa w sprawie charakterystyki energetycznej budynków, przyjęta w maju 2018 r., obejmowała środki mające na celu przyspieszenie tempa renowacji budynków i przejścia na bardziej energooszczędne systemy oraz inteligentne systemy zarządzania energią.

Ponadto po raz pierwszy rozporządzenie w sprawie zarządzania wdraża przejrzysty proces zarządzania w celu śledzenia postępów w realizacji celów unii energetycznej i działań na rzecz klimatu, w tym przepisy dotyczące monitorowania i sprawozdawczości. Państwa członkowskie są zobowiązane do przyjęcia zintegrowanych krajowych planów w dziedzinie klimatu i energii na lata 2021–2030. We wrześniu 2020 r. Komisja podsumowała ostateczne krajowe plany oraz potwierdziła, że ogólnie są one zgodne z celami Unii na 2030 r., z wyłączeniem efektywności energetycznej, w odniesieniu do której nadal istnieje różnica w poziomie ambicji na 2030 r. Proces zarządzania stanowi również okazję do aktualizowania planów co dwa lata w celu odzwierciedlenia doświadczeń i wykorzystania nowych możliwości w pozostałej części dekady.

Technologia wychwytywania i składowania dwutlenku węgla polega na oddzieleniu CO2 od emisji atmosferycznych (pochodzących z procesów przemysłowych), kondensowaniu go i transportowaniu do miejsca, w którym może być składowany. Według Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu technologia ta mogłaby spowodować wyeliminowanie 80–90% emisji CO2 powodowanych przez elektrownie zasilane paliwami kopalnymi. Jednak wdrożenie przewidywanych projektów demonstracyjnych w Europie okazało się trudniejsze niż pierwotnie przewidywano, a jedną z głównych barier stanowiły wysokie koszty.

Nowe samochody osobowe zarejestrowane w UE muszą spełniać normy emisji CO, w których ustalono docelowy poziom emisji dla unijnego parku pojazdów na poziomie 95 g/km dla samochodów osobowych od 2021 r. Aby zachęcić branżę do inwestowania w nowe technologie, dopuszczono stosowanie tzw. superjednostek, dzięki którym najczystsze samochody w ofercie każdego producenta liczą się jako więcej niż jeden samochód przy obliczaniu średniego indywidualnego poziomu emisji CO2.

Również jakość paliwa jest istotnym elementem obniżania emisji gazów cieplarnianych. Prawodawstwo UE miało na celu redukcję intensywności emisji gazów cieplarnianych w przypadku paliw o 6% do roku 2020. Miało to zostać osiągnięte między innymi dzięki wykorzystaniu biopaliw, które również musiały spełniać pewne kryteria zrównoważonego rozwoju.

Emisje CO2 powodowane przez międzynarodową żeglugę morską są znaczne, a przewiduje się, że jeszcze istotnie wzrosną. Apelując o całościowe podejście, UE opracowała ogólnounijny system monitorowania, raportowania i weryfikacji emisji CO jako pierwszy krok do zmniejszenia emisji. Duże statki muszą monitorować zweryfikowane emisje CO2 uwolnione podczas rejsów do, z i w obrębie unijnych portów, a także składać, oprócz dostarczania innych stosownych informacji, roczne sprawozdania na ten temat.

Po wprowadzeniu w latach osiemdziesiątych XX wieku zakazu stosowania freonów, aby zatrzymać proces niszczenia warstwy ozonowej, jako ich zamiennik w szeregu zastosowań przemysłowych, takich jak klimatyzacja i chłodzenie, wykorzystuje się obecnie gazy fluorowane (F-gazy), ponieważ nie są one szkodliwe dla warstwy ozonowej. Ich potencjalny wpływ na globalne ocieplenie może być tymczasem 25 000 razy większy niż wpływ CO2. UE przyjęła zatem środki kontroli stosowania gazów fluorowanych i wprowadzenia zakazu ich stosowania w nowych klimatyzatorach i chłodziarkach do lat 2022-2025, wyznaczając w ten sposób tempo dla stopniowego globalnego wycofywania.

B. Europejski Zielony Ład

W dniu 11 grudnia 2019 r. Komisja przedstawiła Europejski Zielony Ład, czyli ambitny pakiet środków mających na celu umożliwienie UE osiągnięcie neutralności pod względem emisji dwutlenku węgla do 2050 r. Środki te, do których dołączono plan kluczowych działań, obejmują ambitne cele w zakresie ograniczenia emisji, inwestycje w zaawansowane badania naukowe i innowacje oraz ochronę środowiska naturalnego w Europie. Europejski Zielony Ład ma również stanowić nową strategię UE na rzecz wzrostu, aby przekształcić UE w zrównoważoną i konkurencyjną gospodarkę, a to dzięki inwestycjom w technologie ekologiczne, zrównoważone rozwiązania i nowe przedsiębiorstwa. Zaangażowanie i zobowiązanie ze strony społeczeństwa i wszystkich zainteresowanych podmiotów ma kluczowe znaczenie dla jego powodzenia. Jednym z kluczowych działań w ramach Europejskiego Zielonego Ładu jest europejskie prawo o klimacie, które ma zapewnić UE neutralność klimatyczną do 2050 r. W szczególności przewidziano w nim zwiększenie celu na 2030 r., jakim jest ograniczenie emisji gazów cieplarnianych do co najmniej 55% w porównaniu z poziomem z roku 1990. Ponadto inne wnioski Komisji obejmują komunikaty w sprawie planu inwestycyjnego na rzecz zrównoważonej Europy i europejskiego paktu na rzecz klimatu, wnioski dotyczące rozporządzeń ustanawiających Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i zmieniających wytyczne dotyczące transeuropejskiej infrastruktury energetycznej, oraz strategie UE na rzecz integracji systemu energetycznego i wodoru oraz nowej strategii UE w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu.

W dniu 14 lipca 2021 r. Komisja przedstawiła pakiet wniosków ustawodawczych w celu uczynienia UE „gotową na osiągnięcie celu 55 proc.” i wprowadzenia zmian transformacyjnych, które są potrzebne w całej gospodarce, społeczeństwie i przemyśle na drodze do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r. Wnioski te obejmują rozszerzenie ETS na transport morski i drogowy oraz na sektor budowlany i czystsze paliwa dla sektora lotniczego i morskiego, w tym nową infrastrukturę dla paliw alternatywnych. 17 grudnia 2022 r. Parlament i Rada osiągnęły porozumienie w sprawie ambitniejszych środków reformy ETS: cel redukcji emisji o 62% do 2030 r. w porównaniu z poziomami z 2005 r. Aby wesprzeć państwa członkowskie w ich wysiłkach na rzecz ograniczenia emisji z budynków, transportu drogowego i niektórych sektorów przemysłu, w 2027 r. uruchomiony zostanie nowy odrębny system handlu uprawnieniami do emisji (ETS II). Wyżej wymieniony pakiet wprowadza również nowy mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji dwutlenku węgla w celu przeciwdziałania ucieczce emisji, nowy społeczny fundusz klimatyczny oraz wzmocnione fundusze modernizacyjne i innowacyjne.

Rozporządzenie w sprawie wspólnego wysiłku redukcyjnego (zatwierdzone w marcu 2023 r. jako część pakietu „Gotowi na 55”) zwiększa ambicje klimatyczne UE. W szczególności wszystkie sektory objęte rozporządzeniem muszą osiągnąć zbiorową redukcję emisji o 40% do 2030 r. w porównaniu z poziomami z 2005 r. W zaktualizowanej dyrektywie w sprawie odnawialnych źródeł energii zaproponowano zwiększenie ogólnego wiążącego celu dotyczącego energii ze źródeł odnawialnych w koszyku energetycznym UE do 42,5%.

W ramach przeglądu dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej, zakończonego po negocjacjach międzyinstytucjonalnych w lipcu 2023 r., wyznaczono ambitny i prawnie wiążący cel UE w zakresie efektywności energetycznej polegający na ograniczeniu do 2030 r. zużycia energii końcowej o 11,7% w porównaniu z rokiem 2020.

Ponadto 5 kwietnia 2022 r. Komisja przedstawiła wzmocniony wniosek w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych, którego celem jest ograniczenie emisji CO2 o 40 mln ton do 2030 r. 14 października 2020 r. Komisja przedstawiła również strategię UE na rzecz ograniczenia emisji metanu. Metan jest drugim po dwutlenku węgla czynnikiem najbardziej przyczyniającym się do zmiany klimatu. Rozwiązanie problemu emisji metanu ma zatem zasadnicze znaczenie dla osiągnięcia naszych celów klimatycznych na 2030 r. i celu neutralności klimatycznej do 2050 r. 15 grudnia 2021 r. Komisja przedstawiła kolejny wniosek dotyczący ograniczenia emisji metanu w sektorze energetycznym w Europie i w globalnym łańcuchu dostaw.

W ramach przeglądu dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków, przyjętego 15 grudnia 2021 r., zaktualizowano istniejące ramy regulacyjne, zapewniając jednocześnie państwom członkowskim elastyczność niezbędną do uwzględnienia różnic w zasobach budowlanych w Europie. Dyrektywa jest obecnie przekształcana. 14 marca 2023 r. zgromadzenie plenarne Parlamentu zatwierdziło stanowisko w sprawie dyrektywy, które jest ambitniejsze z myślą o negocjacjach z państwami członkowskimi. Zmieniona dyrektywa określa, w jaki sposób Europa może osiągnąć bezemisyjne i w pełni zdekarbonizowane zasoby budowlane do 2050 r. W lutym 2023 r. Parlament i Rada uzgodniły kolejny cel redukcji emisji dla unijnego parku pojazdów dla nowych samochodów osobowych (55%) i nowych samochodów dostawczych (50%) do 2030 r. Państwa te wprowadziły również cel redukcji emisji CO2 o 30% dla nowych samochodów ciężarowych, przy czym cel pośredni wynosi 15% do 2025 r. W dniu 14 marca 2023 r. Parlament przyjął przegląd rozporządzenia w sprawie sektora użytkowania gruntów, zmiany użytkowania gruntów i leśnictwa, w którym określono nowy cel na 2030 r. dotyczący zwiększenia pochłaniaczy dwutlenku węgla w UE o 15%.

23 marca 2023 r. Parlament i Rada osiągnęły nieformalne porozumienie w sprawie ustawy o zrównoważonych paliwach żeglugowych, której celem jest ograniczenie emisji ze statków o 2% od 2025 r. i o 80% od 2050 r. Ponadto do 2034 r. co najmniej 2% unijnych paliw żeglugowych będzie musiało pochodzić z e-paliw wyprodukowanych z wykorzystaniem zielonej energii. Kolejnym etapem procedury ustawodawczej będzie formalne porozumienie w sprawie tego dossier, które jest częścią pakietu „Gotowi na 55”.

Rola Parlamentu Europejskiego

Jeśli chodzi o kwestie związane ze zmianą klimatu, Parlament tradycyjnie uczestniczy w negocjacjach międzyinstytucjonalnych, a Rada Europejska reprezentuje stanowiska podnoszące poziom ambicji w odniesieniu do działań UE.

Przed rozpoczęciem konferencji COP 21 w 2015 r. Parlament ponownie przypomniał o pilnej potrzebie skutecznego uregulowania i ograniczenia emisji pochodzących z międzynarodowego lotnictwa i międzynarodowej żeglugi. Wyraził też rozczarowanie faktem, że ICAO nie uzgodniła redukcji emisji. Zamiast tego podczas wprowadzania mechanizmu kompensacji i redukcji dwutlenku węgla dla lotnictwa międzynarodowego skupiono się głównie na jednostkach kompensacji emisji, bez gwarancji jakości, a prawnie wiążący charakter tego systemu ma zostać zagwarantowany dopiero od 2027 r. Główni członkowie ICAO nie zobowiązali się jeszcze do uczestnictwa w fazie dobrowolnej.

Parlament sprzyja szeroko pojętemu nakładaniu opłat za emisje dwutlenku węgla i opowiada się za przeznaczaniem dochodów z handlu uprawnieniami do emisji na inwestycje związane z klimatem. Parlament domagał się podjęcia konkretnych kroków, w tym przyjęcia harmonogramu w celu stopniowego wycofywania wszystkich dopłat do paliw kopalnych.

W ramach aktualizacji dotyczącej emisji CO2 z samochodów osobowych i dostawczych Parlament nalegał na jak najszybsze wprowadzenie światowej procedury badań określonej przez ONZ w celu odzwierciedlenia realnych warunków jazdy podczas pomiaru emisji CO2.

W związku z 24. konferencją stron w Katowicach po raz pierwszy w swojej rezolucji z 25 października 2018 r. Parlament wezwał do zwiększenia unijnego celu redukcji emisji gazów cieplarnianych do 2030 r., wynoszącego 55%. Ponadto Parlament uważa, że poważnym i najprawdopodobniej nieodwracalnym skutkom wzrostu temperatury na świecie o 2°C można by zapobiec, dążąc do ambitniejszego celu paryskiego w postaci 1,5°C, lecz wymagałoby to obniżenia do zera rosnących emisji gazów cieplarnianych netto najpóźniej do 2050 r. Z tego względu Parlament wezwał również Komisję do zaproponowania długoterminowej strategii UE na rzecz zerowej emisji gazów cieplarnianych netto w połowie stulecia.

W lipcu 2018 r. Parlament przyjął rezolucję w sprawie dyplomacji klimatycznej UE, w którym to dokumencie podkreślił odpowiedzialność UE jako podmiotu, który powinien odgrywać wiodącą rolę w dziedzinie działań klimatycznych i w zapobieganiu konfliktom. Parlament podkreślił, że należy wzmocnić zdolności dyplomatyczne UE w celu promowania działań w dziedzinie klimatu na całym świecie, wspierania wdrażania porozumienia paryskiego i zapobiegania konfliktom związanym ze zmianą klimatu.

W dniu 28 listopada 2019 r. Parlament ogłosił stan zagrożenia klimatycznego w Europie i wezwał wszystkie państwa członkowskie do zobowiązania się do osiągnięcia zerowych emisji gazów cieplarnianych netto do 2050 r. Parlament zwrócił się również do Komisji o zapewnienie, by wszystkie istotne wnioski ustawodawcze i budżetowe były w pełni zgodne z celem, jakim jest ograniczenie globalnego ocieplenia do poziomu poniżej 1,5°C.

W dniu 8 października 2020 r. Parlament przyjął mandat negocjacyjny w sprawie unijnego prawa o klimacie, w którym zwrócił się o zwiększenie celu redukcji emisji do 2030 r. do 60%. Choć w porozumieniu międzyinstytucjonalnym zawartym w dniu 21 kwietnia 2021 r. między Parlamentem a Radą potwierdzono zaproponowany przez Komisję cel 55%, Parlamentowi udało się zwiększyć rolę i wkład związane z usuwaniem dwutlenku węgla, co może skutkować podniesieniem tej wartości do 57%. Ponadto zgodnie z mandatem Parlamentu Komisja przedstawi wniosek dotyczący celu na rok 2040 nie później niż sześć miesięcy po pierwszym globalnym przeglądzie porozumienia paryskiego, z uwzględnieniem prognozowanego orientacyjnego budżetu UE na działania w zakresie emisji gazów cieplarnianych. Ponadto, biorąc pod uwagę znaczenie niezależnych porad naukowych, utworzono europejski naukowy komitet doradczy ds. zmiany klimatu, którego zadaniem, zgodnie z sugestią Parlamentu, będzie ocena spójności polityki i monitorowanie postępów.

W sprawozdaniu zatytułowanym „Opinia naukowa na potrzeby określenia ogólnounijnego celu klimatycznego na 2040 r. oraz budżetu emisji gazów cieplarnianych na lata 2030–2050”, opublikowanym w styczniu 2023 r., europejski naukowy komitet doradczy ds. zmiany klimatu przedstawia instytucjom UE oparte na podstawach naukowych szacunki dotyczące celu klimatycznego na 2040 r. i budżetu UE w zakresie emisji gazów cieplarnianych na lata 2030–2050. Zgodnie z tym sprawozdaniem UE musi dążyć do redukcji emisji netto o 90–95% do 2040 r. w porównaniu z poziomami z 1990 r.

15 września 2022 r. Parlament przyjął rezolucję w sprawie skutków suszy, pożarów i innych ekstremalnych zjawisk pogodowych, której celem jest dalsze wzmocnienie wysiłków UE na rzecz przeciwdziałania zmianie klimatu.

Więcej informacji na ten temat można znaleźć na stronie internetowej Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności.

 

Georgios Amanatidis