Eolas faoi rialacha do na Feisirí

Ionracas i bParlaimint na hEorpa

Creideann Parlaimint na hEorpa go mbaineann fíorthábhacht le hionracas, trédhearcacht agus cuntasacht ghníomhaíochtaí polaitiúla a Feisirí. Chun é sin a áirithiú, tá líon suntasach rialacha agus beart curtha i bhfeidhm ag an bParlaimint, ar rialacha agus bearta iad a neartaíodh a thuilleadh mar chuid de phróiseas cuimsitheach athbhreithnithe in 2023.

Cód Iompair Feisirí de Pharlaimint na hEorpa

Tháinig an Cód Iompair i bhfeidhm an 1 Eanáir 2013 agus athbhreithníodh é go deireanach in 2023. Is é atá leagtha amach ann mar threoirphrionsabail gur chun leasa an phobail amháin a ghníomhóidh na Feisirí agus go seolfaidh siad a gcuid oibre le neamh-fhéinchúis, macántacht, oscailteacht, dúthracht, ionracas, cuntasacht agus meas ar dhínit agus ar chlú Pharlaimint na hEorpa.

Sa Chód Iompair, tugtar sainmhíniú ar choinbhleachtaí leasa agus ar an gcaoi ar cheart d’Fheisirí dul i ngleic leo agus áirítear leis freisin rialacha ar oibleagáidí atá ar Fheisirí maidir le nochtadh, ar ghníomhaíochtaí iar-Fheisirí agus an Choiste Chomhairligh maidir le hIompar na bhFeisirí.

Cuireann an Cód Iompair oibleagáid ar Fheisirí dearbhú mionsonraithe maidir lena leasanna príobháideacha, dearbhú sócmhainní agus, i gcás inarb iomchuí, dearbhú maidir le feasacht ar choinbhleacht leasa a chur isteach. Anuas air sin, cuireann an Cód Iompair oibleagáid ar Fheisirí a gcruinnithe ar fad a fhoilsiú nuair a dhéantar iad a tharmligean chuig a gcúntóirí, le hionadaithe sainleasa a thagann faoi raon feidhme an Chláir Trédhearcachta agus le hionadaithe ó údaráis phoiblí tríú tíortha. Ní mór do na Feisirí a dhearbhú gur fhreastail siad ar imeachtaí arna n-eagrú ag tríú páirtithe, sa chás ina gcumhdaíonn tríú páirtí ina iomláine nó go páirteach aisíoc speansas taistil, cóiríochta nó cothabhála, nó íocaíocht dhíreach na speansas sin. Tá an fhaisnéis arna soláthar ag na Feisirí ina gcuid dearbhuithe ar fáil ar leathanaigh phróifíle aonair na bhFeisirí, seachas an dearbhú sócmhainní, nach bhfuil ar fáil go poiblí.

Ní mór d’Fheisirí bronntanais a fhaigheann siad le linn dóibh ionadaíocht a dhéanamh don Pharlaimint a dhearbhú ina gcáil oifigiúil, ag a bhfuil garluach ar mó é ná EUR 150, faoi na coinníollacha a leagtar síos sna Bearta Cur chun Feidhme maidir leis an gCód Iompair. Déantar bronntanais den sórt sin a thuairisciú sa chlár bronntanas.

Féadfaidh an tUachtarán pionós a ghearradh ar aon Fheisire a fhaightear a bheith ag sárú an Chóid Iompair. Déanann an tUachtarán an pionós sin a fhógairt sa suí iomlánach agus foilsítear in áit fheiceálach é ar láithreán gréasáin na Parlaiminte.

Féach:

An Coiste Comhairleach maidir le hIompar na bhFeisirí

Is é an Coiste Comhairleach maidir le hIompar na bhFeisirí an comhlacht atá freagrach as treoir a thabhairt d’Fheisirí maidir leis an gCód Iompair a léirmhíniú agus a chur chun feidhme. Arna iarraidh sin don Uachtarán nó tar éis dóibh teagmháil dhíreach a dhéanamh leis, déanann an Coiste Comhairleach freisin measúnú ar sháruithe líomhnaithe ar an gCód Iompair agus tugann sé comhairle don Uachtarán faoin ngníomhaíocht a d’fhéadfaí a ghlacadh. Déanann an Coiste Comhairleach faireachán réamhghníomhach ar chomhlíonadh an Chóid Iompair agus a bhearta cur chun feidhme ag na Feisirí.

Tá an Coiste Comhairleach comhdhéanta d’ochtar comhaltaí. Ceaptar an tUachtarán iad ar bhonn a dtaithí agus ar bhonn na cothromaíochta polaitiúla agus inscne. Gach sé mhí, déanann oifig an Chathaoirligh ar an gCoiste Comhairleach uainíocht ar chomhaltaí an Choiste. Ainmníonn an tUachtarán comhalta amháin do gach grúpa nach bhfuil ionadaíocht á déanamh thar a ceann sa Choiste Comhairleach.

Foilsíonn an Coiste Comhairleach tuarascáil maidir lena chuid oibre gach bliain.

Féach:

7ú téarma parlaiminteach:

8ú téarma parlaiminteach:

9ú téarma parlaiminteach:

10ú téarma parlaiminteach:

Tuarastail agus pinsin

Tuarastal na bhFeisirí

Faoi reacht aonair na bhFeisirí, a tháinig i bhfeidhm in Iúil 2009, faigheann na Feisirí uile an tuarastal céanna.

De réir Reacht na bhFeisirí, tá tuarastal Feisire socraithe ag 38.5 % de bhuntuarastal breithimh i gCúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh. In 2025, is é EUR 11 255.26 tuarastal míosúil na bhFeisirí roimh cháin. Íoctar an tuarastal as buiséad na Parlaiminte agus tá sé faoi réir cáin de chuid AE agus ranníocaíochtaí árachais, a fhágann gurb é EUR 8 772.70 an tuarastal glan. Féadfaidh na Ballstáit freisin an tuarastal a chur faoi réir cánacha náisiúnta.

Pinsin

Faoin Reacht, tá iarFheisirí i dteideal pinsean seanaoise a fháil ó 63 bliana d’aois ar aghaidh. Is ionann an pinsean agus 3.5 % de thuarastal na bhFeisirí i gcás gach bliana iomláine ina ndearnadh sainordú a fheidhmiú, agus aon dódhéagú den fhigiúr sin i gcás gach míosa iomláine breise ina ndearnadh sainordú a fheidhmiú, ach ní mó ná 70 % de thuarastal na bhFeisirí san iomlán é. Cumhdaítear costas na bpinsean sin trí bhuiséad an Aontais Eorpaigh.

Bhí Feisirí a toghadh roimh an 13 Iúil 2009 (i.e. go dtí deireadh an séú téarma parlaiminteach) ábalta dul isteach ar scéim pinsin bhreise ar bhonn deonach. Ní raibh an rogha sin ag Feisirí a toghadh chuig Parlaimint na hEorpa tar éis an dáta sin.

Liúntais na bhFeisirí

Faigheann Feisirí de Pharlaimint na hEorpa liúntais éagsúla a chumhdaíonn speansais a thabhaítear le linn a gcuid dualgas parlaiminteach.

Liúntas caiteachais ghinearálta

Tá sé beartaithe go gcumhdófar leis an liúntas seo, inter alia, speansais amhail costais reatha oifige agus cothabhála oifige, soláthairtí agus doiciméadacht oifige, costais trealaimh oifige, gníomhaíochtaí ionadaíochta nó costais riaracháin. Laghdaítear an liúntas faoina leath i gcás Feisirí nach bhfreastalaíonn, gan leithscéal a fháil, ar níos mó ná leath líon na suíonna iomlánacha in aon bhliain pharlaiminteach amháin (Meán Fómhair go Lúnasa).

Is é EUR 4 950 in aghaidh na míosa méid an tuarastail sin in 2025.

Gnáthspeansais taistil

Tionóltar formhór chruinnithe Pharlaimint na hEorpa, amhail na seisiúin iomlánacha, cruinnithe na gcoistí agus cruinnithe na ngrúpaí polaitiúla, sa Bhruiséil nó in Strasbourg. Ar iad na doiciméid tacaíochta a thabhairt ar aird, déantar costas iarbhír a dticéad taistil chun freastal ar chruinnithe den sórt sin a aisíoc leis na Feisirí, suas go huasmhéid is ionann agus an táille eitilte den ghrád D (nó grád comhchosúil), an táille iarnróid den chéad ghrád nó suas le €0.59 in aghaidh an chiliméadair i gcás turais cairr (suas go huasmhéid is ionann agus 720 km in aghaidh an turais agus 60,000 km in aghaidh na bliana).

Sa bhreis air sin, chun speanais eile a bhaineann le taisteal (amhail dolaí ar mhótarbhealaí, muirir ar bhagáiste iomarcach nó táillí áirithinte nó béilí, deochanna, etc.) a chumhdach, tá na Feisirí i dteideal liúntas bunaithe ar achar agus fad an turais. Ní íoctar na liúntais sin ach i dtaca le turas fillte amháin in aghaidh na seachtaine oibre sa Pharlaimint idir ceann amháin d’áiteanna oibre na Parlaiminte, nó ionad cruinnithe, agus áit chónaithe an Fheisire agus pointe eile imeachta sa Bhallstát inar toghadh an Feisire.

Speansais taistil eile

Is minic a bhíonn ar na Feisirí taisteal laistigh den Bhallstát inar toghadh iad, agus lasmuigh de, agus a ndualgais oifigiúla á gcomhlíonadh acu.

I gcás gníomhaíochtaí laistigh den Bhallstát inar toghadh iad, aisíoctar speansais taistil de réir an chórais um ghnáthspeansais taistil (ní íoctar aon liúntais achair ná liúntais faid, áfach), suas go huasmhéid bliantúil turas d’aer nó ar thraein, nó ciliméadar arna dtaisteal bunaithe ar mhéid na tíre.

I gcás gníomhaíochtaí lasmuigh den Bhallstát inar toghadh iad, féadfar na Feisirí a aisíoc i leith a speansas taistil, i leith a speansas cóiríochta, agus i leith speansais ghaolmhara, suas go huasmhéid is ionann agus €5,638, a fhéadfar a innéacsnascadh ar bhonn bliantúil.

Liúntas cothaithe laethúil:

• Íocann an Pharlaimint liúntas ar ráta comhréidh is ionann agus €359 in aghaidh an lae (in 2026), a fhéadfar a innéacsnascadh ar bhonn bliantúil, chun na speansais chothaithe uile arna dtabhú ag na Feisirí le linn tréimhsí gníomhaíochta parlaiminteacha a chumhdach, ar choinníoll go gcruthaíonn siad a bhfreastal trí cheann de na cláir oifigiúla arna gcur ar fáil chun na críche sin a shíniú.
• Mura nglacann Feisire páirt i leath na vótaí le glao rolla ar laethanta na vótála sa suí iomlánach ar a laghad, laghdaítear an liúntas faoina leath, fiú má bhí an Feisire i láthair. I gcás cruinnithe a eagraítear lasmuigh den Aontas Eorpach, is é €179,50 atá sa liúntas cothaithe laethúil (faoi réir clár a shíniú sa tslí chéanna), agus déantar speansais chóiríochta a aisíoc ar leithligh.

Toghcháin Eorpacha agus náisiúnta i bhfigiúirí.

Is é an foilseachán seo an bunachar sonraí is iomláine agus is cuimsithí atá ar fáil ina gcumhdaítear forbairtí polaitiúla ar fud an Aontais Eorpaigh, agus ina n-amharctar siar ar thorthaí toghcháin agus comhdhéanamh Pharlaimint na hEorpa go dtí an chéad thoghchán díreach a bhí aici in 1979. Ina theannta sin, tugann an tAthbhreithniú forléargas freisin ar na toghcháin náisiúnta a bhí ann le déanaí i ngach Ballstát de chuid AE.